การทำหมันสุนัขตัวเมีย (Spaying) คือกระบวนการนำอวัยะสืบพันธุ์ของสุนัขเพศเมีย เช่น รังไข่ (Ovaries) และมดลูก (Utherus) ออก เพื่อป้องกันไม่ให้สุนัขตั้งครรภ์ได้
สุนัขเพศเมียหลายตัวอาจไม่มีพฤติกรรมที่เกิดจากสัญชาติญาณทางเพศอีกเลย เช่น การหนีออกจากบ้านเพื่อหาคู่ผสมพันธุ์ การแสดงท่าทางคล้ายขณะกำลังผสมพันธุ์ ในขณะที่บางตัวอาจยังมีอยู่บ้าง
นอกจากการทำหมันสุนัขตัวเมียจะสามารถควบคุมประชากรสุนัขที่เกิดโดยไม่ตั้งใจได้แล้ว ยังมีส่วนช่วยให้สุขภาพโดยรวมของสุนัขดีขึ้น มีอายุเฉลี่ยยืนยาวขึ้น และอาจลดพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ เช่น การหนีออกจากบ้าน ทั้งนี้เนื่องจากการทำหมันไม่ได้เปลี่ยนแปลงนิสัย หรือพฤติกรรมที่เกิดจากประสบการณ์ของสุนัข

การทำหมันสุนัขตัวเมียมีกี่วิธี?
การทำหมันสุนัขตัวเมียสามารถแยกออกมาได้ 2 วิธีหลักๆ ดังนี้

1. ทำหมันสุนัขด้วยการผ่าตัดนำทั้งรังไข่และมดลูกออก (Ovariohysterectomy)
การผ่าตัดนำทั้งรังไข่และมดลูก (Ovariohysterectomy: OVH) ออกไปทั้งคู่ เป็นวิธีที่ใช้กันทั่วไปในประเทศสหรัฐอเมริกา รวมถึงประเทศไทยก็มีให้บริการเช่นกัน การนำอวัยวะทั้ง 2 อย่างออกไปพร้อมกันเลย สามารถป้องกันโรคที่อาจเกิดขึ้นได้ทั้งรังไข่ และโรคที่เกี่ยวกับมดลูกด้วยในการผ่าตัดครั้งเดียว
นอกจากนี้การผ่าตัดนำทั้งรังไข่และมดลูกออก ยังสามารถใช้เพื่อรักษาโรคหรืออาการที่เกิดขึ้นแล้วโดยตรงได้ เช่น ภาวะมดลูกอักเสบเป็นหนอง (Pyometra)
อย่างไรก็ตาม วิธีนี้อาจสร้างแผลมากกว่าอีกการผ่าตัดนำรังไข่ออกเพียงอย่างเดียว และอาจใช้เวลาผ่าตัดรวมถึงพักฟื้นนานกว่า จึงควรปรึกษาสัตวแพทย์เพื่อเลือกวิธีการที่เสุนัขะสมกับสุนัขแต่ละตัวมากที่สุด

2. ทำหมันสุนัขด้วยการผ่าตัดนำรังไข่ออก (Ovariectomy)
การผ่าตัดนำรังไข่ออก (Ovariectomy: OVE) เพียงอย่างเดียว เป็นวิธีที่มีบาดแผล และความซับซ้อนน้อยกว่าวิธีแรก ทำให้สุนัขอาจอยู่ภายใต้ยาสลบในระยะเวลาที่สั้นกว่าด้วย
ในกรณีที่สัตวแพทย์ให้บริการผ่าตัดทำหมันด้วยเทคนิคส่องกล้อง (Laparoscopic) วิธีนี้อาจเสุนัขะมากกว่าการผ่าตัดนำทั้งรังไข่และมดลูกออกทั้งคู่
โดยปกติแล้วการนำเพียงรังไข่ออกเพียงอย่างเดียว ก็สามารถป้องกันโรคร้ายต่างๆ ที่อาจถูกกระตุ้นจากฮอร์โมนได้อยู่แล้ว ดังนั้นการนำมดลูกออกไปด้วยจึงอาจไม่ใช่ความจำเป็นสูงสุดในการผ่าตัดทำหมันและดูแลสุขภาพสำหรับสุนัขทุกตัว

อย่างไรก็ตาม ประสิทธิภาพของทั้ง 2 วิธีในการป้องกันการตั้งครรภ์ รวมถึงความปลอดภัยนั้นใกล้เคียงกัน จึงควรพิจารณาการผ่าตัดร่วมกับสัตวแพทย์ เพื่อเลือกวิธีการที่เสุนัขะสมที่สุดสำหรับสุนัขแต่ละตัว

ข้อดีของการทำหมันสุนัขตัวเมีย
นอกจากจะสามารถควบคุมประชากรสุนัขแล้ว ยังมีข้อดีอีกหลายข้อด้านสุขภาพ ดังนี้

• ลดโอกาสเกิดโรคมะเร็งเต้านมในสุนัข (Mammary Cancer)
• ลดโอกาสเกิดโรคมะเร็งรังไข่ในสุนัข (Ovarian Cancer) และมะเร็งมดลูก (Uterine)
• ลดโอกาสเกิดภาวะมดลูกอักเสบเป็นหนอง (Pyometra) หรือการติดเชื้อในมดลูก 
• ลดความต้องการหนีออกจากบ้าน เนื่องจากขณะติดสัด (Estrus) สุนัขจะพยายามหนีออกจากบ้านเพื่อหาคู่ผสมพันธุ์ การทำหมันหมาตัวเมียจะช่วยลดความต้องการดังกล่าวได้
• ลดความแปรปรวนของฮอร์โมนที่มักเกิดขึ้นจากการตั้งครรภ์หลังผสมพันธุ์
• ช่วยไม่ให้สุนัขมีรอบติดสัตว์ จึงไม่มีอาการบวมที่อวัยวะเพศ และไม่มีเลือดออกจากอวัยวะเพศตามรอบผสมพันธุ์
• อาจมีส่วนช่วยทำให้อายุขัยสุนัขยืนยาวขึ้น สุนัขส่วนใหญ่ที่ผ่านการทำหมันแล้วมักมีอายุโดยเฉลี่ยยาวนานกว่าสุนัขที่ไม่ได้ผ่านการทำหมัน
• อาจมีส่วนช่วยให้สุนัขลดความวิตกกังวล หรือความกลัว