โรคปอดอักเสบหรือปอดบวม เป็นโรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจส่วนล่างที่หน่วยงานสาธารณะสุขเฝ้าระวังทุกปี เนื่องจากอาจก่อให้เกิดอาการรุนแรงได้ โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงวัยที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไปซึ่งระบบภูมิคุ้มกันเริ่มถดถอย หากมีโรคประจำตัวร่วมด้วย อาทิ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคหัวใจ โรคไตเรื้อรัง เบาหวาน และภูมิคุ้มกันบกพร่อง ยิ่งต้องเพิ่มความระมัดระวังเป็นพิเศษ เพราะอาการมักรุนแรง ฟื้นตัวช้า และเสี่ยงเกิดภาวะแทรกซ้อนที่อาจทำให้เสียชีวิตได้มากกว่าคนทั่วไป

ในแต่ละปี ประเทศไทยมีรายงานผู้ป่วยโรคนี้สูงถึงประมาณ 200,000-250,000 ราย และเสียชีวิตสูงกว่า 30,000 ราย โดยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทุกปี

สาเหตุสำคัญของโรคปอดอักเสบ

เชื้อแบคทีเรียนิวโมคอคคัส คือหนึ่งในสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดโรคปอดอักเสบรุนแรง เชื้อนี้ติดต่อได้จากคนสู่คนผ่านสารคัดหลั่งจากทางเดินหายใจ เช่น ละอองฝอยจากการไอหรือจาม น้ำลายหรือสารคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อ นอกจากเชื้อจะก่อโรคที่ปอดแล้ว ยังสามารถลุกลามสู่กระแสเลือดและเยื่อหุ้มสมอง และอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายจนถึงขั้นเสียชีวิตได้

สัญญาณโรคปอดอักเสบที่ต้องเฝ้าระวังในผู้สูงอายุ

ผู้สูงอายุที่เป็นโรคปอดอักเสบจากการติดเชื้อแบคทีเรียนิวโมคอคคัสมักมีอาการสับสน เซื่องซึม หรือตอบสนองช้าลง ซึ่งต่างจากวัยอื่นๆ ที่มักแสดงอาการให้เห็นชัดเจน เช่น ไข้ ไอ เจ็บหน้าอก หายใจเร็ว หรือหายใจลำบาก ทำให้เข้ารับการรักษาช้ากว่าที่ควร และเพิ่มความเสี่ยงเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงมากยิ่งขึ้น

หน่วยงานสาธารณะสุขเน้นย้ำความสำคัญของวัคซีนปอดอักเสบ

การฉีดวัคซีนเป็นหนึ่งในมาตรการป้องกันและลดความรุนแรงของโรคที่สำคัญ โดยกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุขแนะนำให้ผู้สูงวัยที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป ทั้งกลุ่มที่มีและไม่มีโรคประจำตัว ฉีดวัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบจากเชื้อนิวโมคอคคัส (PCV20) เนื่องจากเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงมากกว่ากลุ่มอื่นๆ

ความสำคัญของวัคซีนตัวนี้ยังเห็นได้จากการที่สภากาชาดไทยได้เดินหน้าโครงการ "ฉีดวัคซีนปอดบวมแก่ผู้ป่วยด้อยโอกาส 1,000 ราย" ระดมทุนกว่า 2.3 ล้านบาท จัดซื้อวัคซีน PCV20 มอบให้กลุ่มเสี่ยงสูงโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย และยังได้รับการสนับสนุนวัคซีนจากภาคเอกชน เพื่อส่งมอบให้โรงพยาบาลในพื้นที่ชายแดน พร้อมจัดกิจกรรมให้ความรู้เรื่องวัคซีนสำหรับผู้ใหญ่โดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ