เชื้อไวรัส RSV เป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจที่พบได้บ่อยในเด็กเล็ก โดยเฉพาะทารกอายุน้อยกว่า 6 เดือน ซึ่งเป็นช่วงวัยที่ระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่ จึงมีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงจากการติดเชื้อและอาจทำให้เสียชีวิตได้1,2
โดยปัจจุบันมีวัคซีน RSV สำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ ที่ช่วยกระตุ้นให้ร่างกายของคุณแม่สร้างภูมิคุ้มกันและส่งต่อภูมิคุ้มกันไปยังทารกได้ตั้งแต่ก่อนคลอด ทำให้ลูกน้อยมีภูมิคุ้มกันตั้งแต่ลมหายใจแรกของชีวิต1
อย่างไรก็ตาม คุณแม่หลายคนอาจสงสัยว่า วัคซีน RSV ควรฉีดช่วงไหนดี ต้องรอฤดูระบาดก่อนแล้วค่อยฉีดหรือไม่ บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจช่วงเวลาที่เหมาะสมในการฉีดวัคซีน RSV เพื่อเตรียมภูมิคุ้มกันให้พร้อมก่อนที่ความเสี่ยงจะเกิดขึ้นกัน
RSV คืออะไร ทำไมทารกแรกเกิดถึงเป็นกลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวัง
เชื้อไวรัส RSV (Respiratory Syncytial Virus) คือเชื้อไวรัสที่ก่อให้เกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ โดยเฉพาะทางเดินหายใจส่วนล่างอย่างหลอดลมฝอยและปอด สามารถติดติดต่อกันได้ง่ายผ่านการสัมผัสสารคัดหลั่งจากระบบทางเดินหายใจของผู้ติดเชื้อ เช่น น้ำลาย น้ำมูก หรือการสัมผัสสิ่งของที่ปนเปื้อนเชื้อ1
ซึ่งการติดเชื้อไวรัส RSV มีความอันตรายอย่างมากในกลุ่มทารกอายุน้อยกว่า 6 เดือน เนื่องจากเป็นช่วงวัยที่ระบบทางเดินหายใจมีขนาดเล็กและภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่1,2 ทำให้เชื้ออาจลุกลามลงสู่หลอดลมฝอยและปอดจนเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงอย่างภาวะหลอดลมฝอยอักเสบ ปอดอักเสบ รวมถึงอาจนำไปสู่ภาวะทางเดินหายใจล้มเหลวจนถึงขั้นเสียชีวิตได้3
ดังนั้นการสร้างภูมิคุ้มกันด้วยการฉีดวัคซีน RSV ตั้งแต่ก่อนคลอดจึงมีความสำคัญ เพื่อให้ทารกมีภูมิคุ้มกันตั้งแต่ลมหายใจแรกของชีวิต และช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อรุนแรงในช่วงเวลาที่เปราะบางที่สุด4
วัคซีน RSV สำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ช่วยปกป้องลูกน้อยได้อย่างไร?
เมื่อคุณแม่ได้รับวัคซีน RSV ไปแล้ว ร่างกายจะกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันให้สร้างแอนติบอดีเพื่อป้องกันเชื้อไวรัส RSV โดยแอนติบอดีเหล่านี้จะค่อย ๆ ถูกส่งผ่านไปยังทารกในครรภ์ผ่านทางรก ทำให้ทารกได้รับภูมิคุ้มกันตั้งแต่ก่อนคลอด1
ภูมิคุ้มกันที่ได้รับจากแม่จะช่วยปกป้องทารกในช่วงแรกของชีวิตได้ โดยเฉพาะในช่วง 6 เดือนแรกหลังคลอด5 ซึ่งเป็นช่วงที่ทารกยังไม่สามารถสร้างภูมิคุ้มกันได้ดีด้วยตัวเองและถือว่าเป็นช่วงที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ RSV และภาวะแทรกซ้อนรุนแรงมากที่สุด1,2
ดังนั้นการฉีดวัคซีน RSV ในคุณแม่ตั้งครรภ์เลยเปรียบเสมือนการสร้างเกราะป้องกันล่วงหน้าให้กับลูกน้อย เพราะช่วยให้ทารกมีภูมิคุ้มกันตั้งแต่ลมหายใจแรกของชีวิต4
วัคซีน RSV ควรฉีดช่วงไหนดี?
การฉีดวัคซีน RSV ในคุณแม่ตั้งครรภ์สามารถเลือกฉีดได้ตลอดทั้งปี โดยควรพิจารณาตามช่วงอายุครรภ์ที่เหมาะสมเป็นหลัก เพื่อให้ร่างกายมีเวลาสร้างภูมิคุ้มกันและสามารถส่งต่อภูมิคุ้มกันไปยังทารกได้ก่อนคลอด6
โดยคำแนะนำจากสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย ร่วมกับราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งประเทศไทยแนะนำให้คุณแม่ตั้งครรภ์รับวัคซีน RSV ชนิด 2 สายพันธุ์ ในช่วงอายุครรภ์ 24-36 สัปดาห์ เพื่อให้ร่างกายของคุณแม่สร้างภูมิคุ้มกันและถ่ายทอดภูมิคุ้มกันไปสู่ทารก ส่งผลให้ทารกมีภูมิคุ้มกันต่อเชื้อไวรัส RSV ตั้งแต่แรกเกิดและช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิตได้4
ทำไมไม่ควรรอฤดูระบาดแล้วค่อยฉีดวัคซีน RSV
คุณแม่ตั้งครรภ์หลายคนอาจเข้าใจว่า เชื้อไวรัส RSV มักพบการระบาดมากในช่วงฤดูฝนไปจนถึงต้นฤดูหนาวของปี จึงควรรอให้ถึงช่วงฤดูระบาดก่อนแล้วค่อยเริ่มฉีดวัคซีน7 แต่ในความเป็นจริงแล้ว การรอฉีดวัคซีนแค่ช่วงฤดูระบาดอาจทำให้พลาดช่วงเวลาที่เหมาะสมในการป้องกันทารกจากเชื้อไวรัส RSV ได้8
เนื่องจากการตั้งครรภ์ไม่ได้เกิดขึ้นตามฤดูกาลของโรค ดังนั้นหากคุณแม่รอฉีดวัคซีน RSV เฉพาะช่วงที่มีการระบาด อาจทำให้ช่วงอายุครรภ์ที่เหมาะสมสำหรับการฉีดวัคซีน RSV ผ่านไปแล้ว ส่งผลให้ร่างกายมีเวลาไม่เพียงพอในการสร้างภูมิคุ้มกันและถ่ายทอดภูมิคุ้มกันไปยังทารกก่อนคลอด8
นอกจากนี้ หลังจากได้รับวัคซีน RSV ร่างกายยังต้องใช้เวลาประมาณ 2 สัปดาห์ในการสร้างแอนติบอดีและให้ภูมิคุ้มกันเหล่านี้ส่งผ่านจากแม่ไปสู่ทารกในครรภ์6 ดังนั้นหากฉีดวัคซีนในช่วงใกล้คลอดมากเกินไปหรือรอจนเข้าสู่ช่วงฤดูระบาดก่อนแล้วค่อยฉีดก็อาจทำให้การถ่ายทอดภูมิคุ้มกันไปยังทารกเกิดขึ้นได้ไม่เต็มที่8
ด้วยเหตุนี้ หลายประเทศจึงแนะนำให้พิจารณาการฉีดวัคซีน RSV ในหญิงตั้งครรภ์ตามช่วงอายุครรภ์เป็นหลักและสามารถฉีดได้ตลอดทั้งปี เพื่อให้ทารกได้รับภูมิคุ้มกันตั้งแต่แรกเกิด ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ RSV และภาวะแทรกซ้อนรุนแรงมากที่สุด1,5
วางแผนฉีดวัคซีน RSV ไม่ต้องรอให้ถึงช่วงฤดูระบาด เพื่อปกป้องลูกน้อยได้ตั้งแต่ลมหายใจแรก
การป้องกันการติดเชื้อไวรัส RSV ในทารกแรกเกิดสามารถเริ่มได้ตั้งแต่ช่วงก่อนคลอดด้วยการวางแผนฉีดวัคซีน RSV ในคุณแม่ตั้งครรภ์ ซึ่งโดยทั่วไปแนะนำให้ฉีดในช่วงอายุครรภ์ 24-36 สัปดาห์ เพื่อให้ร่างกายมีเวลาสร้างภูมิคุ้มกันและส่งผ่านภูมิคุ้มกันไปยังทารกได้อย่างเพียงพอก่อนคลอด4
แม้ว่าเชื้อไวรัส RSV จะมีช่วงที่พบการระบาดมากในช่วงฤดูฝนถึงฤดูหนาวของทุกปี7 แต่ความเสี่ยงในการติดเชื้อสามารถเกิดขึ้นได้ตลอดทั้งปี โดยเฉพาะในทารกอายุน้อยกว่า 6 เดือน1 ดังนั้นการวางแผนฉีดวัคซีนตามช่วงอายุครรภ์จึงเป็นปัจจัยสำคัญกว่าการรอฤดูระบาด4 คุณแม่สามารถปรึกษาแพทย์เพื่อรับวัคซีนป้องกันเชื้อไวรัส RSV ได้ตั้งแต่วันนี้เลย
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
1. วัคซีน RSV ในหญิงตั้งครรภ์ต้องฉีดกี่เข็ม?
การฉีดวัคซีน RSV ในหญิงตั้งครรภ์จะฉีดวัคซีนเพียงแค่ 1 เข็มเท่านั้น ไม่จำเป็นต้องฉีดกระตุ้นซ้ำ4
2. เชื้อไวรัส RSV มักระบาดช่วงไหนของประเทศไทย?
การระบาดของเชื้อไวรัส RSV ในประเทศไทยมักเกิดขึ้นในช่วงเดือนสิงหาคมไปจนถึงเดือนพฤศจิกายน ซึ่งเป็นช่วงฤดูฝนต่อเนื่องไปจนถึงต้นฤดูหนาว7 โดยสาเหตุที่เชื้อไวรัส RSV ระบาดมากในช่วงนี้ก็เพราะว่าสภาพอากาศที่ชื้นจะช่วยให้ไวรัสสามารถแพร่กระจายผ่านละอองฝอยจากการไอหรือจามได้ง่ายขึ้น9
PP-A1G-THA-0423
บริษัท ไฟเซอร์ (ประเทศไทย) จำกัด
1 อาคารพาร์ค สีลม ชั้น 27 ห้อง 2701-2704 และ 2707-2708 ถนนคอนแวนต์ แขวงสีลม เขตบางรัก กรุงเทพมหานคร 10500 โทรศัพท์ 02-761-4555
*โปรดปรึกษาแพทย์/เภสัชกรเพิ่มเติมหากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับโรคหรือการใช้ยา
