ยกไซนัส

ยกไซนัส (Sinus lift) คือการผ่าตัดยกเยื่อบุไซนัสบริเวณขากรรไกรบนขึ้น แล้วเติมวัสดุปลูกกระดูกเพื่อเพิ่มความสูงของกระดูกสำหรับฝังรากฟันเทียม มักพิจารณาเมื่อกระดูกบริเวณฟันกรามบนไม่เพียงพอ แต่ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องทำ และยังมีทางเลือกอื่นหากคุณไม่พร้อมรับการผ่าตัด

ยกไซนัส คืออะไร

ไซนัสขากรรไกรบนเป็นโพรงอากาศที่อยู่เหนือฟันกรามน้อยและฟันกรามบน ใต้ดวงตา และอยู่ติดกับโพรงจมูก ภายในไซนัสมีเยื่อบุบางคลุมอยู่ เมื่อสูญเสียฟันหลังบนไปนาน กระดูกขากรรไกรบริเวณนั้นอาจยุบตัว ขณะเดียวกันไซนัสอาจขยายลงมาใกล้สันกระดูก ทำให้ความสูงของกระดูกไม่เพียงพอสำหรับฝังรากฟันเทียม

การผ่าตัดยกพื้นไซนัสเพื่อปลูกกระดูกขากรรไกรทำโดยเปิดทางเข้าจากในช่องปาก ยกเยื่อบุไซนัสอย่างระมัดระวัง แล้วเติมวัสดุปลูกกระดูกในช่องว่างระหว่างเยื่อบุกับกระดูกเดิม วัสดุนี้ทำหน้าที่เป็นโครงให้กระดูกของร่างกายค่อยๆ งอกเข้าไป ไม่ได้กลายเป็นกระดูกที่แข็งแรงเต็มที่ทันทีหลังผ่าตัด Cambridge University Hospitals

การผ่าตัดแบ่งกว้างๆ ได้เป็น 2 แนวทาง

หากกระดูกเดิมให้ความมั่นคงเพียงพอ ทันตแพทย์อาจฝังรากฟันเทียมพร้อมกับยกไซนัส แต่ถ้ากระดูกบางมากหรือยังยึดรากฟันเทียมไม่ได้ มักต้องรอให้กระดูกที่ปลูกไว้สมานตัวก่อน แล้วจึงผ่าตัดฝังรากฟันเทียมในภายหลัง Cambridge University Hospitals

วัสดุปลูกกระดูกอาจมาจากกระดูกของผู้รับการรักษา วัสดุจากผู้บริจาคที่ผ่านกระบวนการ วัสดุจากสัตว์ที่ผ่านการเตรียมให้เหมาะสม หรือวัสดุสังเคราะห์ บางกรณีใช้ร่วมกันและอาจมีแผ่นเยื่อช่วยปิดคลุม ทันตแพทย์ควรอธิบายแหล่งที่มา ข้อดี ข้อจำกัด และเหตุผลที่เลือกใช้ หากคุณมีข้อจำกัดด้านศาสนา จริยธรรม หรือไม่ต้องการวัสดุจากสัตว์ ควรแจ้งก่อนยินยอมรักษา

ใครควรทำ / ใครไม่ควรทำ

ใครอาจได้รับการพิจารณา

การยกไซนัสมักเป็นทางเลือกสำหรับผู้ที่ต้องการทดแทนฟันกรามบนด้วยรากฟันเทียม แต่ภาพถ่ายรังสีและการตรวจพบว่ากระดูกใต้ไซนัสมีความสูงหรือปริมาตรไม่เพียงพอ สาเหตุที่พบได้ ได้แก่

• สูญเสียฟันกรามบนมานานจนกระดูกบริเวณนั้นยุบตัว
• ไซนัสขากรรไกรบนขยายลงมาใกล้สันกระดูก
• กระดูกสูญเสียจากโรคปริทันต์ การติดเชื้อ หรือการถอนฟันเดิม
• รูปร่างขากรรไกรหรือไซนัสทำให้ฝังรากฟันเทียมในตำแหน่งที่เหมาะสมได้ยาก
• เคยมีการปลูกกระดูก แต่ปริมาตรกระดูกยังไม่เพียงพอ

การเห็นว่ากระดูก “บาง” ในภาพเพียงอย่างเดียวยังไม่แปลว่าคุณต้องผ่าตัด ทันตแพทย์ต้องประเมินตำแหน่งฟันที่หาย จำนวนรากฟันเทียม แรงบดเคี้ยว สุขภาพเหงือก และทางเลือกในการทำฟันแบบอื่นร่วมด้วย

ใครอาจต้องเลื่อนหรือหลีกเลี่ยง

ทันตแพทย์อาจให้รักษาปัญหาอื่นก่อน หรือเห็นว่าความเสี่ยงมากกว่าประโยชน์ในกรณีต่อไปนี้

• มีไซนัสอักเสบ การติดเชื้อในช่องปาก หรือการติดเชื้อที่ฟันข้างเคียง
• มีทางระบายของไซนัสอุดกั้น หรือมีโรคของจมูกและไซนัสที่ยังควบคุมไม่ได้
• โรคปริทันต์ยังไม่ได้รับการรักษา หรือดูแลความสะอาดช่องปากได้ไม่เพียงพอ
• สูบบุหรี่หรือใช้ผลิตภัณฑ์นิโคติน เพราะสัมพันธ์กับการสมานแผลและการสร้างกระดูกที่ด้อยลง
• มีโรคประจำตัวที่ยังควบคุมไม่ดี หรือมีภาวะที่กระทบการแข็งตัวของเลือด ภูมิคุ้มกัน หรือการสมานกระดูก
• เคยฉายรังสีบริเวณศีรษะและลำคอ หรือใช้ยาบางกลุ่มที่มีผลต่อกระดูก ซึ่งต้องประเมินเป็นรายบุคคล
• ไม่สามารถมาติดตามผลหรือปฏิบัติตามข้อจำกัดหลังผ่าตัดได้
• ไม่ต้องการรากฟันเทียม และยอมรับทางเลือกอย่างสะพานฟันหรือฟันปลอมถอดได้

ผู้ที่มีประวัติคัดจมูกเรื้อรัง ไซนัสอักเสบซ้ำ เคยผ่าตัดไซนัส มีริดสีดวงจมูก หรือเคยมีภาวะแทรกซ้อนจากไซนัส อาจต้องได้รับการประเมินจากแพทย์หู คอ จมูกก่อน งานทบทวนผู้ป่วยที่เกิดภาวะแทรกซ้อนระบุว่าโรคไซนัสเดิม การอุดกั้นทางกายวิภาค และเยื่อบุไซนัสฉีกขาดเป็นปัจจัยสำคัญที่ควรประเมิน Ochsner Journal

เตรียมตัวก่อนผ่าตัด

การเตรียมตัวเริ่มจากการตรวจช่องปากและวางแผนให้ชัดว่าต้องการทดแทนฟันตำแหน่งใด ทันตแพทย์จะตรวจเหงือก ฟันข้างเคียง การสบฟัน และปริมาณกระดูก รวมถึงใช้ภาพรังสีเพื่อดูความสูงและความกว้างของกระดูก รูปร่างไซนัส ผนังกั้นภายในไซนัส และรอยโรคที่อาจกระทบการผ่าตัด

ก่อนวันผ่าตัด ควรแจ้งข้อมูลต่อไปนี้ให้ครบ

• โรคประจำตัว โดยเฉพาะโรคเบาหวาน โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง ภาวะเลือดออกง่าย และโรคภูมิคุ้มกัน
• ประวัติไซนัสอักเสบ ภูมิแพ้จมูก เลือดกำเดาไหลบ่อย หรือการผ่าตัดบริเวณจมูกและไซนัส
• ยาทุกชนิดที่ใช้อยู่ รวมยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยาที่มีผลต่อกระดูก สมุนไพร และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
• ประวัติแพ้ยา แพ้วัสดุ หรือปฏิกิริยาต่อยาชาและยาระงับความรู้สึก
• การสูบบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า หรือการใช้นิโคติน
• ข้อจำกัดเกี่ยวกับวัสดุปลูกกระดูกจากมนุษย์หรือสัตว์

อย่าหยุดยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน หรือยาประจำเอง ทันตแพทย์ ศัลยแพทย์ และแพทย์ผู้สั่งยาจะกำหนดว่าต้องปรับหรือหยุดหรือไม่ รวมถึงบอกเวลาที่เหมาะสมตามชนิดยา โรคประจำตัว และรูปแบบการระงับความรู้สึก

หากผ่าตัดด้วยยาชาเฉพาะที่เพียงอย่างเดียว อาจไม่จำเป็นต้องงดอาหาร แต่หากใช้ยากล่อมประสาทหรือดมยาสลบจะมีข้อกำหนดเรื่องงดน้ำและอาหาร ทีมรักษาต้องแจ้งเวลาเฉพาะให้คุณทราบ อย่าใช้คำแนะนำทั่วไปแทนคำสั่งของสถานพยาบาล เพราะเงื่อนไขแตกต่างกัน

สิ่งที่ควรเตรียมในวันผ่าตัด ได้แก่ บัตรประจำตัว เอกสารสิทธิการรักษาหรือประกัน รายชื่อยา ผลตรวจหรือภาพรังสีที่ได้รับแจ้งให้นำมา และผู้ดูแลสำหรับพากลับหากได้รับยาที่ทำให้ง่วง ไม่ควรขับรถหรือทำงานกับเครื่องจักรหลังได้รับยากล่อมประสาทหรือยาสลบจนกว่าทีมรักษาจะอนุญาต

ก่อนลงนามยินยอม คุณควรทราบว่าจะใช้วิธีใด ใช้วัสดุปลูกกระดูกจากแหล่งใด จะฝังรากฟันเทียมพร้อมกันหรือไม่ หากเยื่อบุไซนัสฉีกจะจัดการอย่างไร และแผนจะเปลี่ยนเป็นอะไรหากระหว่างผ่าตัดพบว่ากระดูกหรือไซนัสไม่เป็นไปตามภาพถ่ายรังสี

ขั้นตอนการผ่าตัด

รายละเอียดแตกต่างกันตามวิธีที่เลือก แต่ลำดับโดยทั่วไปมีดังนี้

• ยืนยันแผนและตำแหน่งผ่าตัด

ทีมรักษาตรวจประวัติยา ภาพรังสี ตำแหน่งฟัน และชนิดวัสดุอีกครั้ง จากนั้นทำความสะอาดบริเวณที่จะผ่าตัด

• ระงับความรู้สึก

ส่วนใหญ่อาศัยยาชาเฉพาะที่ คุณจึงไม่ควรรู้สึกเจ็บแหลมระหว่างทำ แต่อาจรู้สึกกด สั่น หรือมีแรงเคาะได้ ผู้ที่กังวลมากหรือมีการผ่าตัดซับซ้อนอาจได้รับยากล่อมประสาทหรือการระงับความรู้สึกแบบอื่นตามการประเมิน

• เปิดแผลจากในช่องปาก

ทันตแพทย์เปิดเหงือกบริเวณฟันกรามบนเพื่อเข้าถึงกระดูก จึงไม่มีแผลที่ผิวหน้าในกระบวนการปกติ

• สร้างทางเข้าสู่ไซนัส

หากใช้วิธีเปิดด้านข้าง จะทำช่องที่กระดูกด้านแก้มอย่างระมัดระวัง หากใช้วิธีเข้าทางตำแหน่งรากฟันเทียม จะเตรียมช่องผ่านสันกระดูกจากด้านล่าง

• ยกเยื่อบุไซนัส

เยื่อบุบางที่คลุมด้านในไซนัสจะถูกแยกและยกขึ้นเพื่อสร้างช่องว่าง ขั้นตอนนี้ต้องทำอย่างระมัดระวัง เพราะการฉีกหรือทะลุของเยื่อบุเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยที่สุด Ochsner Journal

• เติมวัสดุปลูกกระดูก

ทันตแพทย์ใส่วัสดุในช่องว่างที่สร้างขึ้น ปริมาณขึ้นกับรูปทรงของกระดูกและเป้าหมายของการฝังรากฟันเทียม บางกรณีวางแผ่นเยื่อปิดเหนือวัสดุเพื่อช่วยปกป้องบริเวณปลูกกระดูก

• พิจารณาฝังรากฟันเทียม

หากกระดูกเดิมยึดรากฟันเทียมได้มั่นคง อาจฝังพร้อมกัน หากไม่มั่นคงเพียงพอ จะปิดแผลและรอการสร้างกระดูกก่อน การเปลี่ยนแผนระหว่างผ่าตัดอาจจำเป็นเพื่อไม่ให้ฝืนฝังรากในกระดูกที่รับแรงไม่ได้

• ปิดแผล

เหงือกถูกจัดกลับและเย็บปิด บางกรณีใช้ไหมที่ละลายเอง ขณะที่บางกรณีต้องกลับมาตัดไหม ทีมรักษาจะนัดตรวจแผลและแจ้งวิธีดูแลเฉพาะราย

หากเยื่อบุไซนัสฉีก ทันตแพทย์อาจซ่อมด้วยการเย็บหรือปิดด้วยแผ่นเยื่อ หากปิดได้ดีอาจทำขั้นตอนต่อ แต่ถ้ารอยฉีกใหญ่หรือซ่อมไม่ได้อย่างมั่นคง อาจหยุดผ่าตัดเพื่อให้เยื่อบุสมานก่อน แล้วจึงวางแผนใหม่ภายหลัง Cambridge University Hospitals

ใช้เวลานานแค่ไหน

ระยะเวลาผ่าตัดขึ้นกับว่าจะทำข้างเดียวหรือสองข้าง วิธีเข้าถึงไซนัส ปริมาณกระดูกที่ต้องเติม จำนวนรากฟันเทียม และมีการฝังรากฟันเทียมพร้อมกันหรือไม่ แหล่งอ้างอิงที่ใช้ไม่ได้กำหนดช่วงเวลาผ่าตัดที่ใช้ได้กับทุกกรณี ทันตแพทย์จึงควรบอกเวลาประมาณหลังดูภาพรังสีและสรุปแผนแล้ว

ส่วนใหญ่อาจทำด้วยยาชาเฉพาะที่ หากการผ่าตัดกว้าง ผู้รับการรักษากังวลมาก หรือมีขั้นตอนอื่นร่วมด้วย อาจพิจารณายากล่อมประสาทหรือดมยาสลบ สถานที่ทำและการเฝ้าสังเกตหลังผ่าตัดจะขึ้นกับวิธีระงับความรู้สึก โรคประจำตัว และแนวทางของสถานพยาบาล

หลายกรณีกลับบ้านได้ในวันเดียว แต่ไม่ควรถือว่าเป็นกฎสำหรับทุกคน ผู้ที่ได้รับยากล่อมประสาทหรือดมยาสลบต้องมีผู้ดูแลพากลับ และอาจต้องเฝ้าสังเกตนานขึ้น หากมีเลือดออก ควบคุมอาการปวดไม่ได้ หรือเกิดปัญหาระหว่างผ่าตัด ทีมรักษาอาจปรับแผนการดูแลตามความจำเป็น

ช่วงจากการยกไซนัสจนถึงการใส่ฟันถาวรไม่ได้จบในครั้งเดียวเสมอไป ต้องรอหลายเดือนให้บริเวณปลูกกระดูกสมานก่อนฝังรากหรือใส่ฟันตามแผน ระยะเวลาจริงแตกต่างกันมากและผู้ผ่าตัดจะประเมินจากภาพรังสีและการสมานของแต่ละราย Cambridge University Hospitals

พักฟื้นนานแค่ไหน

การพักฟื้นของแผลเหงือกเร็วกว่าการสร้างกระดูกภายใน คุณจึงอาจกลับไปทำกิจวัตรได้แล้ว แต่ยังต้องรอกระดูกสมานก่อนรับขั้นตอนถัดไป

ช่วงเวลาในตารางอ้างอิงจากข้อมูลผู้ป่วยของ Cambridge University Hospitals และอาจต่างจากการรักษาในไทยตามขนาดแผล เทคนิค และสุขภาพของแต่ละคน Cambridge University Hospitals

หลังผ่าตัดมักต้องหลีกเลี่ยงการสั่งน้ำมูก การจามโดยปิดปาก หรือกิจกรรมที่สร้างแรงดันในโพรงจมูก เพราะแรงดันอาจรบกวนแผลและวัสดุปลูกกระดูก หากต้องจามให้เปิดปากเพื่อลดแรงดัน ระยะเวลาที่ต้องปฏิบัติตามข้อจำกัดให้ยึดคำสั่งของผู้ผ่าตัด เพราะขึ้นกับวิธีและสภาพเยื่อบุไซนัส

ควรกินอาหารนุ่มและไม่ร้อนจัดในช่วงแรก เคี้ยวอีกด้านหากทำได้ และทำความสะอาดช่องปากตามคำแนะนำ อย่าใช้นิ้วหรือลิ้นดันแผล ไม่ควรสูบบุหรี่หรือใช้บุหรี่ไฟฟ้า เพราะอาจรบกวนการสมานและเพิ่มโอกาสที่กระดูกปลูกจะไม่เป็นไปตามแผน

การกลับไปทำงานขึ้นกับลักษณะงานและอาการ งานที่ไม่ใช้แรงอาจกลับได้เร็วกว่างานที่ต้องยกของหนัก ก้มบ่อย ทำงานบนที่สูง หรือเสี่ยงกระแทกใบหน้า อย่าเร่งออกกำลังกายหนักเพียงเพราะแผลในปากดูปิดแล้ว เพราะกระดูกภายในยังอยู่ระหว่างสมานตัว

ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อน

การยกไซนัสเป็นการผ่าตัดแบบเลือกทำ คุณจึงควรเข้าใจทั้งประโยชน์และความเสี่ยงก่อนตัดสินใจ ไม่สามารถรับรองได้ว่ากระดูกจะสร้างได้เพียงพอหรือรากฟันเทียมจะใช้งานได้ตามแผนในทุกคน

อาการที่พบได้ระหว่างการสมานตามปกติ

• ปวด ตึง หรือระบมบริเวณแผล
• บวมที่เหงือกและแก้ม โดยอาจชัดขึ้นในช่วงสองสามวันแรก
• รอยช้ำที่แก้มหรือกระจายลงมาทางขากรรไกร
• เลือดซึมจากแผลหรือมีเลือดกำเดาเล็กน้อย
• รู้สึกแน่น หนัก หรือคัดในไซนัสชั่วคราว
• ชาบริเวณที่ยาชายังออกฤทธิ์

อาการเหล่านี้ควรค่อยๆ ดีขึ้นตามลำดับ หากกลับรุนแรงขึ้นหลังจากเริ่มดีแล้ว ต้องนึกถึงการติดเชื้อหรือปัญหาอื่นแทนที่จะรอดูเอง

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น

เยื่อบุไซนัสฉีกหรือทะลุ

เป็นภาวะแทรกซ้อนที่รายงานว่าพบบ่อยที่สุด รอยฉีกบางส่วนซ่อมได้ในคราวเดียว แต่บางกรณีต้องหยุดผ่าตัดและรอให้เยื่อบุหายก่อน ข้อมูลจากโรงพยาบาลอ้างอิงรายงานความเสี่ยงต่างกันระหว่างวิธีเปิดด้านข้างและวิธีเข้าทางตำแหน่งรากฟันเทียม จึงไม่ควรนำตัวเลขจากต่างประเทศมาใช้ทำนายความเสี่ยงส่วนบุคคลโดยตรง Cambridge University Hospitals

การติดเชื้อของแผล ไซนัส หรือวัสดุปลูกกระดูก

อาจมีอาการปวดและบวมเพิ่ม ไข้ กลิ่นหรือรสผิดปกติ หนอง หรือมีน้ำมูกผิดปกติ หากรักษาไม่ได้อาจต้องระบายหนอง ผ่าตัดไซนัส หรือนำวัสดุปลูกกระดูกออก งานทบทวนระบุว่าภาวะไซนัสอักเสบเฉียบพลันหรือเรื้อรังสัมพันธ์กับโรคไซนัสเดิม ทางระบายอุดกั้น และเยื่อบุฉีก Ochsner Journal

วัสดุปลูกกระดูกเคลื่อน สูญเสีย หรือติดไม่เพียงพอ

กระดูกที่สร้างขึ้นอาจมีปริมาตรไม่ถึงเป้าหมาย ทำให้ต้องปลูกเพิ่ม เปลี่ยนขนาดหรือตำแหน่งรากฟันเทียม หรือเลือกการบูรณะแบบอื่น การสูบบุหรี่และปัจจัยที่รบกวนการสมานอาจเพิ่มความเสี่ยง

เกิดช่องเชื่อมระหว่างปากกับไซนัส

หากแผลเปิดหรือเยื่อบุเสียหาย อาจมีทางเชื่อมที่ทำให้น้ำหรืออากาศผ่านระหว่างช่องปากกับไซนัส ภาวะนี้ต้องได้รับการประเมินและอาจต้องผ่าตัดปิด

เลือดออกหรือเลือดกำเดา

เลือดซึมเล็กน้อยอาจพบได้ แต่เลือดไหลต่อเนื่อง ปริมาณมาก หรือทำให้กลืนเลือดตลอดไม่ใช่อาการที่ควรรอดู

ชา หรือการบาดเจ็บต่อเส้นประสาท

อาจมีอาการชาที่แก้ม เหงือก หรือฟันบน ส่วนใหญ่อาจเป็นชั่วคราว แต่มีโอกาสคงอยู่นานหรือถาวรได้แม้พบไม่บ่อย Cambridge University Hospitals

เวียนศีรษะหรือบ้านหมุน

อาจเกิดชั่วคราว โดยเฉพาะเทคนิคที่มีการเคาะหรือเพิ่มแรงผ่านสันกระดูก หากอาการมาก เดินไม่มั่นคง หรือไม่ดีขึ้น ควรแจ้งผู้รักษา

กระทบฟันหรือรากฟันข้างเคียง

ตำแหน่งผ่าตัดอยู่ใกล้รากฟันบน จึงอาจเกิดการระคายเคืองหรือบาดเจ็บได้ แม้มีการวางแผนจากภาพรังสีแล้วก็ตาม

สัญญาณที่ต้องกลับไปพบแพทย์ทันที

หากหายใจลำบาก กลืนลำบาก หรือใบหน้า ปาก คอบวมลามรวดเร็ว ให้โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ต้องรอติดต่อทีมผ่าตัด

สำหรับอาการที่ไม่คุกคามทางเดินหายใจ ให้ติดต่อทันตแพทย์หรือสถานพยาบาลที่ผ่าตัดโดยเร็ว หากมีอาการต่อไปนี้

หากหายใจลำบาก หมดสติ เลือดออกมาก หรือมีอาการแพ้รุนแรง ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอถึงวันนัด

ทางเลือกอื่น

การยกไซนัสไม่ใช่คำตอบเดียวสำหรับฟันหลังบนที่หาย และไม่จำเป็นหากคุณไม่ต้องการฝังรากฟันเทียม ทางเลือกที่เหมาะสมขึ้นกับจำนวนฟันที่หาย สภาพฟันข้างเคียง การสบฟัน และเป้าหมายของคุณ

ไม่ทดแทนฟันในขณะนี้

บางคนอาจเลือกติดตามอาการหากยังเคี้ยวได้และไม่มีผลต่อฟันอื่น อย่างไรก็ตาม ช่องว่างอาจทำให้ฟันข้างเคียงเอียง ฟันคู่สบเคลื่อน หรือการบดเคี้ยวเปลี่ยนไป ทันตแพทย์ควรอธิบายผลของการปล่อยช่องว่างตามตำแหน่งจริง

ฟันปลอมถอดได้

ใช้ทดแทนฟันได้โดยไม่ต้องยกไซนัสหรือฝังรากฟันเทียม ถอดทำความสะอาดได้และเหมาะกับหลายตำแหน่ง ข้อจำกัดคืออาจขยับขณะเคี้ยว ต้องใช้เวลาปรับตัว และต้องตรวจปรับเมื่อเหงือกหรือกระดูกเปลี่ยนรูป

สะพานฟัน

ใช้ฟันข้างเคียงเป็นหลักรองรับ จึงหลีกเลี่ยงการผ่าตัดไซนัสได้ แต่ฟันหลักต้องแข็งแรงและอาจต้องถูกกรอ การทำความสะอาดใต้สะพานฟันต้องทำอย่างสม่ำเสมอ หากฟันข้างเคียงสมบูรณ์มาก คุณควรถามถึงข้อดีและข้อเสียของการกรอฟันเหล่านั้น

รากฟันเทียมแบบสั้นหรือการเปลี่ยนตำแหน่ง

บางกรณีอาจใช้รากฟันเทียมที่สั้นลง ปรับมุม หรือลดจำนวนรากฟันเทียมได้ แต่ไม่เหมาะกับทุกคน เพราะต้องพิจารณาคุณภาพกระดูก แรงบดเคี้ยว และตำแหน่งโครงสร้างสำคัญอย่างรอบคอบ

การปลูกกระดูกด้วยวิธีอื่น

หากปัญหาหลักเป็นความกว้างของสันกระดูก ไม่ใช่ความสูงใต้ไซนัส อาจใช้การเสริมสันกระดูกหรือวิธีปลูกกระดูกชนิดอื่นแทนหรือร่วมกัน วิธีเหล่านี้ก็เป็นการผ่าตัดและมีความเสี่ยงของตนเอง

การเลือกไม่ยกไซนัสอาจหมายความว่าไม่สามารถฝังรากฟันเทียมในตำแหน่งฟันกรามบนตามแผนเดิมได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าคุณจะไม่มีทางทดแทนฟัน ทันตแพทย์ควรเปรียบเทียบทางเลือกด้วยแผนภาพหรือแบบจำลองของช่องปากคุณ ไม่ใช่เสนอการผ่าตัดเป็นทางเดียว Cambridge University Hospitals

สิทธิการรักษา

สิทธิครอบคลุมการยกไซนัสหรือไม่ ขึ้นกับเหตุผลทางการแพทย์ เงื่อนไขของสิทธิ สถานพยาบาลตามสิทธิ และว่าการรักษานั้นถูกจัดเป็นงานบูรณะฟันที่จำเป็นหรือเป็นส่วนหนึ่งของการฝังรากฟันเทียมแบบเลือกทำ ควรขอให้สถานพยาบาลตรวจสิทธิก่อนเริ่มรักษา เพราะการอนุมัติส่วนหนึ่งไม่ได้แปลว่าจะครอบคลุมทุกขั้นตอนต่อเนื่อง

ประกันสังคม

ตรวจสอบกับสถานพยาบาลตามสิทธิและสำนักงานประกันสังคมว่าการตรวจ โรคในช่องปาก การผ่าตัด หรือส่วนที่เกี่ยวข้องกับรากฟันเทียมอยู่ในเงื่อนไขใด ควรถามแยกเป็นรายการ ได้แก่ ภาพรังสี การรักษาไซนัส การปลูกกระดูก การฝังรากฟันเทียม และฟันส่วนบน เพราะอาจอยู่ภายใต้เงื่อนไขต่างกัน

บัตรทอง

เริ่มจากหน่วยบริการประจำหรือหน่วยบริการที่รับผิดชอบสิทธิ เพื่อรับการตรวจและส่งต่อเมื่อมีข้อบ่งชี้ การยกไซนัสเพื่อรองรับรากฟันเทียมอาจไม่ได้ครอบคลุมโดยอัตโนมัติ ต้องตรวจเกณฑ์ของหน่วยบริการและเหตุผลทางการแพทย์เป็นรายกรณี

ประกันสุขภาพเอกชน

กรมธรรม์จำนวนมากแยกความคุ้มครองทันตกรรมออกจากการผ่าตัดทั่วไป และอาจมีข้อยกเว้นสำหรับรากฟันเทียม การปลูกกระดูก หรือภาวะที่มีอยู่ก่อนทำประกัน ก่อนรักษาควรส่งแผน รายการหัตถการ ภาพรังสี และเอกสารจากทันตแพทย์เพื่อขออนุมัติล่วงหน้า พร้อมถามว่าความคุ้มครองรวมภาวะแทรกซ้อนและการผ่าตัดแก้ไขหรือไม่

ไม่ว่าจะใช้สิทธิใด ควรถามสถานพยาบาลว่าแผนที่ยื่นอนุมัติครอบคลุมเฉพาะการยกไซนัส หรือรวมการตรวจติดตาม การฝังรากฟันเทียม และขั้นตอนบูรณะฟันด้วย เพื่อป้องกันความเข้าใจคลาดเคลื่อนระหว่างขั้นตอน

จ่ายเอง ส่วนร่วมจ่าย หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน

หากต้องจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด หรือจ่ายบางส่วน เช่น ส่วนร่วมจ่าย (Co-payment) ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน ควรขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากโรงพยาบาลก่อนตัดสินใจ และถามให้ชัดว่ารวมค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าอุปกรณ์ และการตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่ ทางเลือกหนึ่งสำหรับการชำระคือการผ่อน เช่น บริการผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตนานสูงสุด 10 เดือนของ HDcare

คำถามที่พบบ่อย

ยกไซนัสเจ็บไหม

ระหว่างผ่าตัดไม่ควรรู้สึกเจ็บแหลมเพราะมีการใช้ยาชา แต่คุณอาจรู้สึกแรงกด สั่น หรือแรงเคาะได้ หลังยาชาหมดฤทธิ์มักมีอาการปวดตึงและบวม ซึ่งควรค่อยๆ ลดลงด้วยการดูแลและยาที่ผู้รักษาสั่ง

ทำไมต้องยกไซนัสก่อนฝังรากฟันเทียม

เพราะกระดูกใต้ไซนัสอาจมีความสูงไม่พอที่จะยึดรากฟันเทียมอย่างมั่นคง การผ่าตัดจึงเพิ่มพื้นที่กระดูกในตำแหน่งฟันกรามบน แต่หากกระดูกเดิมเพียงพอหรือใช้ทางเลือกอื่นได้ คุณอาจไม่ต้องทำ

ยกไซนัสพร้อมฝังรากฟันเทียมได้หรือไม่

ทำพร้อมกันได้ในบางคนที่มีกระดูกเดิมพอให้รากฟันเทียมยึดได้มั่นคง หากกระดูกบางเกินไป ทันตแพทย์มักปลูกกระดูกก่อนและรอให้สมาน แล้วจึงฝังรากฟันเทียมภายหลัง

ต้องรอนานเท่าไรกว่าจะใส่ฟันได้

ต้องรอหลายเดือนให้บริเวณปลูกกระดูกสมานก่อนฝังรากหรือใส่ฟันตามแผน ระยะเวลาจริงแตกต่างกันมากและผู้ผ่าตัดจะประเมินจากภาพรังสีและการสมานของแต่ละราย Cambridge University Hospitals

หลังผ่าตัดสั่งน้ำมูกได้ไหม

โดยทั่วไปควรหลีกเลี่ยงการสั่งน้ำมูกในช่วงที่ผู้ผ่าตัดกำหนด เพราะแรงดันอาจรบกวนเยื่อบุและวัสดุปลูกกระดูก หากต้องจามควรเปิดปาก และไม่บีบจมูกกลั้นจาม

ถ้าเป็นภูมิแพ้หรือไซนัสอักเสบยังทำได้ไหม

อาจทำได้หลังประเมินและควบคุมโรคให้เหมาะสม แต่ไซนัสอักเสบที่กำลังเป็นหรือทางระบายไซนัสอุดกั้นอาจทำให้ต้องเลื่อนผ่าตัด ผู้ที่มีอาการเรื้อรังอาจต้องพบแพทย์หู คอ จมูกก่อน

วัสดุปลูกกระดูกเป็นกระดูกของใคร

วัสดุอาจมาจากตัวคุณ ผู้บริจาค สัตว์ที่ผ่านกระบวนการ หรือวัสดุสังเคราะห์ และอาจใช้ร่วมกันได้ คุณมีสิทธิทราบแหล่งที่มา รวมถึงแจ้งข้อจำกัดด้านศาสนาหรือความเชื่อก่อนยินยอม

ถ้าเยื่อบุไซนัสฉีกจะเกิดอะไรขึ้น

ทันตแพทย์อาจซ่อมรอยฉีกและทำต่อได้หากปิดได้มั่นคง แต่หากรอยฉีกใหญ่หรือซ่อมไม่ได้ อาจต้องหยุดผ่าตัดและรอให้เยื่อบุสมานก่อนจึงวางแผนใหม่ การเปลี่ยนแผนนี้ทำเพื่อลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อและการสูญเสียวัสดุปลูกกระดูก

หลังผ่าตัดมีเลือดออกทางจมูกปกติไหม

เลือดกำเดาหรือเลือดซึมเล็กน้อยอาจเกิดขึ้นได้ แต่เลือดไหลต่อเนื่อง ปริมาณมาก หรือไม่ลดลงควรได้รับการประเมินทันที อย่าแคะจมูกหรือสั่งน้ำมูกเพื่อเอาลิ่มเลือดออกเอง

กลับไปทำงานได้เมื่อไร

การกลับไปทำงานแตกต่างกันในแต่ละคน ให้ประเมินจากอาการ ขอบเขตการผ่าตัด วิธีระงับความรู้สึก และลักษณะงาน โดยยึดคำแนะนำและใบรับรองแพทย์จากผู้ผ่าตัด ไม่ควรกำหนดช่วงวันตายตัวล่วงหน้า

สูบบุหรี่หลังยกไซนัสได้ไหม

ไม่ควรสูบบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า หรือใช้นิโคตินระหว่างการสมาน เพราะเพิ่มความเสี่ยงที่แผลและกระดูกปลูกจะไม่เป็นไปตามแผน หากหยุดยาก ควรแจ้งทีมรักษาก่อนผ่าตัดเพื่อวางแผนที่เหมาะสม

ถ้าไม่ยกไซนัสจะฝังรากฟันเทียมได้ไหม

บางคนอาจใช้รากฟันเทียมที่สั้นกว่า ปรับตำแหน่ง หรือเลือกวิธีบูรณะอื่นได้ แต่ถ้ากระดูกใต้ไซนัสไม่เพียงพอ รากฟันเทียมตามแผนเดิมอาจไม่มั่นคง ทางเลือกต้องประเมินจากภาพรังสีและแรงบดเคี้ยวของคุณ

กระดูกที่ปลูกมีโอกาสไม่ติดหรือไม่

มีโอกาสที่กระดูกจะสร้างไม่เพียงพอ วัสดุจะติดเชื้อ หรือปริมาตรลดลงจนต้องปรับแผน ปัจจัยอย่างการสูบบุหรี่ โรคที่ควบคุมไม่ดี การติดเชื้อ และปัญหาของไซนัสอาจเพิ่มความเสี่ยง จึงไม่มีผู้รักษารายใดรับรองผลได้ทุกกรณี

หลังผ่าตัดรู้สึกคัดแน่นไซนัสเป็นเรื่องปกติไหม

อาการคัดหรือแน่นชั่วคราวอาจพบได้ แต่ควรมีแนวโน้มดีขึ้น หากไม่ดีขึ้นตามช่วงที่ผู้ผ่าตัดแจ้ง รุนแรงขึ้นหลังเริ่มดีขึ้น หรือมีไข้ ปวดใบหน้า หนอง น้ำมูกหรือกลิ่นผิดปกติ ให้ติดต่อผู้รักษาโดยเร็ว

ต้องพบแพทย์หู คอ จมูกก่อนทุกคนไหม

ไม่จำเป็นสำหรับทุกคน แต่ควรพิจารณาในผู้ที่มีไซนัสอักเสบซ้ำ คัดจมูกเรื้อรัง เคยผ่าตัดไซนัส หรือภาพรังสีพบความผิดปกติ การจัดการโรคไซนัสก่อนอาจช่วยลดปัจจัยเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน Ochsner Journal

ข้อมูลอ้างอิง

• NHS: Sinus lift procedures | CUH - Cambridge University Hospitals — เกี่ยวกับ Sinus lift — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• PubMed Central (U.S. National Library of Medicine): Sinonasal Complications Following the Sinus Lift Procedure - PMC — เกี่ยวกับ Sinus lift — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติหลังผ่าตัด ควรติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที