ผ่าตัดริดสีดวงจมูก

ผ่าตัดริดสีดวงจมูก (Nasal-polyp removal) คือการนำติ่งเนื้อที่อุดกั้นโพรงจมูกหรือทางระบายของไซนัสออก โดยมักทำผ่านรูจมูกและไม่ต้องมีแผลบนใบหน้า การผ่าตัดช่วยให้หายใจสะดวกขึ้นได้ แต่ไม่ได้กำจัดสาเหตุของการอักเสบ และติ่งเนื้ออาจกลับมาใหม่ จึงมักพิจารณาเมื่ออาการรบกวนมากหรือการใช้ยายังควบคุมอาการไม่ได้

ผ่าตัดริดสีดวงจมูก คืออะไร

ริดสีดวงจมูก หรือ “ติ่งเนื้อในโพรงจมูก” เป็นก้อนนิ่มที่เกิดจากเยื่อบุจมูกและไซนัสอักเสบเรื้อรัง มักไม่เจ็บและไม่ใช่มะเร็ง ติ่งอาจมีขนาดเล็กคล้ายหยดน้ำ หรือโตขึ้นจนมีลักษณะคล้ายพวงองุ่น บางคนมีหลายก้อนและเกิดทั้งสองข้างของจมูก

เมื่อติ่งโตขึ้น อาจปิดกั้นทางเดินอากาศหรือทางระบายของไซนัส ทำให้เกิดอาการต่างๆ เช่น

• คัดจมูกเรื้อรังหรือหายใจทางจมูกไม่สะดวก
• น้ำมูกมากหรือน้ำมูกไหลลงคอ
• ได้กลิ่นลดลงหรือไม่ได้กลิ่น
• เสียงขึ้นจมูก
• แน่นหรือหนักบริเวณใบหน้า
• ไซนัสอักเสบเกิดซ้ำ
• นอนหลับไม่ดี กรน หรืออาการหอบหืดควบคุมยากขึ้นในบางคน

การผ่าตัดมีเป้าหมายเพื่อนำติ่งที่อุดกั้นออก และในบางรายอาจเปิดทางระบายของไซนัสร่วมด้วย ศัลยแพทย์หู คอ จมูกมักใช้กล้องส่องผ่านรูจมูกเพื่อมองเห็นตำแหน่งของติ่งและไซนัส แล้วใช้เครื่องมือขนาดเล็กตัดหรือนำเนื้อเยื่อออก วิธีนี้จึงมักไม่มีรอยแผลภายนอกบนใบหน้า

อย่างไรก็ตาม การนำติ่งออกไม่เท่ากับกำจัดโรคที่เป็นต้นเหตุ ติ่งเนื้อมักสัมพันธ์กับการอักเสบเรื้อรัง ภูมิแพ้ หอบหืด การติดเชื้อไซนัสซ้ำ หรือภาวะไวต่อยาแก้ปวดบางกลุ่ม การรักษาหลังผ่าตัดจึงอาจรวมถึงยาพ่นจมูกและการดูแลโรคเหล่านี้ต่อเนื่อง Cleveland Clinic

เนื้อเยื่อที่นำออกอาจถูกส่งตรวจทางพยาธิวิทยา เพื่อยืนยันชนิดของก้อน โดยเฉพาะเมื่อก้อนมีลักษณะผิดปกติ เกิดเพียงข้างเดียว หรือมีอาการที่แพทย์ต้องการตรวจเพิ่มเติม การมีก้อนในจมูกไม่ได้หมายความว่าเป็นริดสีดวงจมูกเสมอไป จึงควรตรวจด้วยกล้องและภาพถ่ายรังสีก่อนวางแผนรักษา

ใครควรทำ / ใครไม่ควรทำ

การตัดสินใจไม่ได้ดูจากขนาดติ่งเพียงอย่างเดียว แพทย์จะพิจารณาความรุนแรงของอาการ ผลจากยาที่เคยใช้ ตำแหน่งของติ่ง โรคประจำตัว และผลตรวจโพรงจมูกหรือไซนัสร่วมกัน

ผู้ที่อาจเหมาะกับการผ่าตัด

แพทย์อาจเสนอการผ่าตัดเมื่อมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

• คัดจมูกมากจนหายใจลำบาก นอนหลับไม่ดี หรือกระทบชีวิตประจำวัน
• ติ่งมีขนาดใหญ่หรือมีหลายก้อนจนปิดกั้นโพรงจมูก
• ใช้ยาตามแผนแล้วอาการยังไม่ดีพอ หรืออาการกลับมาเร็ว
• ไซนัสอักเสบเรื้อรังหรือเกิดซ้ำจากทางระบายไซนัสอุดตัน
• การได้กลิ่นลดลงร่วมกับการอุดกั้น แม้ผลด้านการรับกลิ่นหลังผ่าตัดคาดเดาไม่ได้
• ต้องการเปิดทางไซนัสเพื่อให้ระบายสารคัดหลั่งและให้ยาพ่นหรือยาล้างเข้าถึงได้ดีขึ้น
• แพทย์ต้องนำชิ้นเนื้อไปตรวจ เพราะลักษณะก้อนไม่เหมือนติ่งเนื้อทั่วไป

แนวทางทั่วไปคือพิจารณาผ่าตัดเมื่ออาการมากและการรักษาด้วยยาไม่เพียงพอ ไม่ใช่เพียงเพราะตรวจพบติ่งเนื้อ Dorset County Hospital

ผู้ที่อาจยังไม่ต้องผ่าตัด

การผ่าตัดอาจยังไม่ใช่คำตอบ หากติ่งมีขนาดเล็ก ไม่ทำให้เกิดอาการ หรืออาการควบคุมได้ด้วยยา ผู้ป่วยกลุ่มนี้อาจติดตามอาการและรักษาการอักเสบก่อน

ผู้ที่ยังไม่ได้ทดลองการรักษาด้วยยาอย่างเหมาะสมมักได้รับยาพ่นจมูกหรือการรักษาโรคร่วมก่อน เว้นแต่ก้อนมีขนาดใหญ่มาก เกิดภาวะแทรกซ้อน หรือแพทย์สงสัยว่าอาจเป็นก้อนชนิดอื่น

ภาวะที่ต้องประเมินให้รอบคอบ

บางคนยังผ่าตัดได้ แต่ต้องจัดการความเสี่ยงก่อน ได้แก่

• โรคเลือดออกง่ายหรือการแข็งตัวของเลือดผิดปกติ
• ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด
• โรคหัวใจหรือโรคปอดที่ยังควบคุมไม่ดี
• หอบหืดที่กำลังมีอาการกำเริบ
• การติดเชื้อเฉียบพลันหรือมีไข้
• เบาหวานหรือความดันโลหิตสูงที่ยังควบคุมไม่ได้
• ตั้งครรภ์ โดยเฉพาะเมื่อเป็นการผ่าตัดที่เลื่อนได้

ศัลยแพทย์และวิสัญญีแพทย์จะพิจารณาว่าควรควบคุมโรคก่อน เปลี่ยนวิธีระงับความรู้สึก หรือเลื่อนการผ่าตัดหรือไม่ ผู้ป่วยไม่ควรสรุปเองว่า “ผ่าตัดไม่ได้” จากโรคประจำตัวเพียงอย่างเดียว

หากก้อนเกิดข้างเดียว มีเลือดกำเดาออกบ่อย ปวดมาก ชาใบหน้า ตาโปน มองเห็นผิดปกติ หรือโตเร็ว แพทย์อาจต้องตรวจหาสาเหตุอื่นก่อน ไม่ควรถือว่าเป็นริดสีดวงจมูกทั่วไปโดยอัตโนมัติ

เตรียมตัวก่อนผ่าตัด

การเตรียมตัวที่แน่นอนขึ้นกับขอบเขตการผ่าตัด วิธีระงับความรู้สึก โรคประจำตัว และระบบของสถานพยาบาล คุณจะได้รับคำสั่งเฉพาะจากทีมรักษา

การตรวจและวางแผน

ก่อนผ่าตัด แพทย์มักทบทวนอาการ ประวัติภูมิแพ้ หอบหืด ไซนัสอักเสบ และยาที่ใช้ จากนั้นตรวจภายในจมูก อาจใช้กล้องส่องจมูกซึ่งเป็นท่อขนาดเล็กที่มีกล้องและแสง

บางรายต้องตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ เพื่อดูตำแหน่งและขอบเขตของติ่ง ทางระบายไซนัส และโครงสร้างใกล้เคียง เช่น เบ้าตาและฐานกะโหลก การตรวจนี้ช่วยให้ศัลยแพทย์วางแผนได้แม่นยำขึ้น Cleveland Clinic

อาจมีการตรวจเลือด คลื่นไฟฟ้าหัวใจ หรือเอกซเรย์ทรวงอกตามอายุ โรคประจำตัว และชนิดของยาระงับความรู้สึก ไม่ใช่ทุกคนต้องตรวจเหมือนกัน

แจ้งยาและอาหารเสริมทุกชนิด

แจ้งทีมรักษาเกี่ยวกับยา วิตามิน สมุนไพร และอาหารเสริมที่ใช้ โดยเฉพาะ

• ยาต้านการแข็งตัวของเลือด
• ยาต้านเกล็ดเลือด
• ยาแก้ปวดที่อาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก
• ยารักษาเบาหวาน รวมถึงยาฉีด
• ยารักษาความดันโลหิตหรือโรคหัวใจ
• สเตียรอยด์ที่ใช้ต่อเนื่อง
• น้ำมันปลาและอาหารเสริมที่อาจกระทบการแข็งตัวของเลือด

อย่าหยุดยาเอง ศัลยแพทย์หรือวิสัญญีแพทย์จะกำหนดว่ายาใดต้องหยุด ปรับ หรือใช้ต่อ และบอกเวลาที่เหมาะกับคุณ การหยุดยาละลายลิ่มเลือดโดยไม่มีแผนอาจเพิ่มความเสี่ยงหลอดเลือดอุดตัน ส่วนการใช้ต่อโดยไม่ประเมินอาจเพิ่มเลือดออก

แจ้งประวัติแพ้ยา การแพ้ยาง แพ้อาหาร และปฏิกิริยาที่เคยเกิดจากการดมยาสลบด้วย หากเคยหอบหรือมีอาการผิดปกติหลังใช้ยาแก้ปวดบางชนิด ควรบอกรายละเอียดแก่แพทย์

การงดน้ำและอาหาร

หากต้องใช้ยาสลบหรือยาระงับความรู้สึก ทีมวิสัญญีจะบอกช่วงเวลางดอาหาร น้ำ นม และเครื่องดื่มแต่ละประเภทอย่างชัดเจน ให้ทำตามคำสั่งนั้น ไม่ควรใช้กำหนดเวลาจากผู้ป่วยคนอื่น เพราะเวลาผ่าตัดและสุขภาพของแต่ละคนต่างกัน

หากเผลอกินหรือดื่มหลังเวลาที่กำหนด ให้แจ้งทีมรักษาตามจริง การฝืนปิดบังอาจเพิ่มความเสี่ยงสำลักระหว่างดมยาสลบและทำให้ไม่ปลอดภัย

สิ่งที่ควรเตรียม

• บัตรประจำตัวและเอกสารสิทธิการรักษา
• รายชื่อยาและอาหารเสริม หรือถ่ายภาพฉลากยามา
• ผลตรวจเดิมและภาพเอกซเรย์ หากมี
• รายละเอียดโรคประจำตัวและประวัติแพ้ยา
• เสื้อผ้าที่สวมง่าย ไม่ต้องดึงผ่านศีรษะแรงๆ
• ผู้ใหญ่ที่พากลับบ้านและอยู่ช่วยดูแลช่วงแรก หากกลับวันเดียวกัน

งดสูบบุหรี่และหลีกเลี่ยงควันบุหรี่ เพราะควันทำให้เยื่อบุระคายเคืองและอาจรบกวนการฟื้นตัว หากมีไข้ ไอมาก หอบกำเริบ หวัดรุนแรง หรือมีการติดเชื้อก่อนวันผ่าตัด ให้ติดต่อสถานพยาบาลเพื่อประเมินว่าควรดำเนินการตามแผนหรือไม่

ขั้นตอนการผ่าตัด

รายละเอียดจริงขึ้นกับว่าต้องเอาติ่งออกอย่างเดียว หรือทำผ่าตัดไซนัสร่วมด้วย โดยทั่วไปมีลำดับดังนี้

1. ยืนยันแผนและให้ยาระงับความรู้สึก

ทีมรักษาจะตรวจชื่อ ตำแหน่งผ่าตัด ประวัติแพ้ยา และการงดน้ำอาหาร วิสัญญีแพทย์จะประเมินอีกครั้งก่อนให้ยาระงับความรู้สึก

การผ่าตัดมักทำภายใต้ยาสลบ ผู้ป่วยจึงหลับตลอดหัตถการ แต่บางกรณีที่ขอบเขตไม่มากอาจใช้ยาชาร่วมกับยาคลายกังวล วิธีที่เหมาะสมขึ้นกับขอบเขตงาน สุขภาพ และแนวทางของสถานพยาบาล

2. สอดกล้องผ่านรูจมูก

ศัลยแพทย์สอดกล้องขนาดเล็กผ่านรูจมูก ภาพจากกล้องช่วยให้เห็นติ่งเนื้อ เยื่อบุ และช่องเปิดของไซนัส การผ่าตัดทั้งหมดมักทำภายในจมูก จึงไม่มีแผลกรีดบนใบหน้า WebMD

3. นำติ่งเนื้อออก

ศัลยแพทย์ใช้คีม กรรไกร ห่วงตัด หรือเครื่องมือที่ตัดและดูดเนื้อเยื่อพร้อมกัน เลือกตามตำแหน่งและขนาดของติ่ง เป้าหมายคือเอาเนื้อเยื่อที่ก่อการอุดกั้นออกโดยระวังเยื่อบุและโครงสร้างข้างเคียง

หากติ่งอยู่เฉพาะจุดและเข้าถึงง่าย อาจทำเพียงการตัดติ่งออก แต่ถ้ามีไซนัสอักเสบเรื้อรังหรือทางระบายไซนัสอุดตัน ศัลยแพทย์อาจเปิดช่องไซนัสร่วมด้วย เพื่อช่วยการระบายและทำให้ยาหลังผ่าตัดเข้าถึงโพรงไซนัสได้ดีขึ้น

4. ห้ามเลือดและตรวจพื้นที่ผ่าตัด

เมื่อเอาติ่งออกแล้ว ศัลยแพทย์จะตรวจเลือดออกและห้ามเลือด อาจใส่วัสดุห้ามเลือดหรือวัสดุพยุงในโพรงจมูก บางชนิดละลายได้เอง ส่วนบางชนิดต้องนำออกภายหลัง ไม่ใช่ผู้ป่วยทุกคนต้องใส่วัสดุอุดจมูก

เนื้อเยื่อที่ตัดออกอาจถูกส่งตรวจทางพยาธิวิทยา ผลตรวจช่วยยืนยันว่าเป็นติ่งเนื้อจากการอักเสบหรือมีลักษณะอื่น

5. เฝ้าดูอาการหลังผ่าตัด

หลังเสร็จหัตถการ ผู้ป่วยจะถูกย้ายไปห้องพักฟื้น ทีมรักษาจะติดตามการหายใจ ความดัน ชีพจร ระดับความรู้สึกตัว อาการคลื่นไส้ และเลือดออกจากจมูก

ก่อนกลับบ้าน ทีมรักษาจะอธิบายการใช้ยา การดูแลจมูก การล้างจมูกหรือใช้ยาพ่นเมื่อถึงเวลาที่เหมาะสม ตลอดจนนัดติดตามเพื่อตรวจแผลและทำความสะอาดสะเก็ดภายในจมูก

ใช้เวลานานแค่ไหน

การเอาติ่งที่อยู่เฉพาะจุดอาจใช้เวลาประมาณ 30–60 นาที แต่หากมีติ่งหลายตำแหน่ง ต้องผ่าตัดไซนัสหลายช่อง หรือมีความซับซ้อน อาจใช้เวลาตั้งแต่ประมาณ 1 ชั่วโมงไปจนถึงหลายชั่วโมง ระยะเวลาขึ้นกับขอบเขตโรค กายวิภาคของไซนัส และเทคนิคที่ใช้ แหล่งข้อมูลต่างประเทศระบุช่วงตั้งแต่ประมาณครึ่งชั่วโมงถึงหลายชั่วโมง ไม่ควรใช้เวลานี้เป็นกำหนดตายตัวสำหรับโรงพยาบาลในไทย Dorset County Hospital WebMD

เวลาที่อยู่ในสถานพยาบาลจะนานกว่าตัวการผ่าตัด เพราะรวมการเตรียมตัว ให้ยาระงับความรู้สึก และพักฟื้นหลังผ่าตัด หลายรายกลับบ้านได้ในวันเดียวเมื่อรู้สึกตัวดี กินหรือดื่มได้ เลือดออกไม่มาก และมีผู้ดูแล แต่บางรายต้องนอนสังเกตอาการ โดยเฉพาะเมื่อผ่าตัดกว้าง มีโรคประจำตัว เลือดออกมาก หรือไม่มีผู้ดูแลที่บ้าน

ผู้ที่ได้รับยาสลบไม่ควรขับรถกลับเอง ต้องมีผู้ใหญ่พากลับ และควรหลีกเลี่ยงการขับรถ การตัดสินใจสำคัญ หรือใช้อุปกรณ์ที่เสี่ยงอันตรายจนกว่าฤทธิ์ยาจะหมดและทีมรักษาอนุญาต

พักฟื้นนานแค่ไหน

ช่วงแรกจมูกมักยังไม่โล่งทันที เพราะมีอาการบวม เลือดเก่า สะเก็ด หรือวัสดุห้ามเลือด ความรู้สึกคัดจมูกหลังผ่าตัดจึงไม่ได้หมายความว่าการผ่าตัดไม่ช่วย

วันแรกถึงช่วงไม่กี่วันแรก

อาการที่พบได้ ได้แก่

• คัดจมูกและต้องหายใจทางปาก
• น้ำมูกหรือของเหลวปนเลือดเล็กน้อย
• เจ็บ ตึง หรือหนักบริเวณจมูกและใบหน้า
• ระคายคอจากการหายใจทางปากหรือท่อช่วยหายใจ
• อ่อนเพลีย คลื่นไส้ หรือมึนงงจากยาระงับความรู้สึก
• การรับกลิ่นยังลดลงชั่วคราว

พักโดยหนุนศีรษะให้สูงตามคำแนะนำ หลีกเลี่ยงการสั่งน้ำมูกแรง หากต้องจามให้เปิดปากเพื่อลดแรงดันในจมูก ใช้ยาและดูแลแผลตามใบคำสั่งของทีมผ่าตัดเท่านั้น

ช่วง 1–2 สัปดาห์แรก

อาการคัดจมูกและของเหลวปนเลือดอาจค่อยๆ ลดลงภายในประมาณ 1–2 สัปดาห์ ขึ้นกับขอบเขตการผ่าตัดและการอักเสบเดิม แหล่งข้อมูลผู้ป่วยระบุว่าจมูกอาจรู้สึกเหมือนเป็นหวัดและมีของเหลวปนเลือดในช่วงนี้ Dorset County Hospital

คนที่ทำงานโต๊ะหรือทำงานเบามักต้องพักประมาณ หลายวันถึง 1–2 สัปดาห์ ส่วนงานยกของหนัก งานกลางฝุ่น งานที่ต้องก้มมาก หรือเสี่ยงถูกกระแทกอาจต้องรอนานกว่านั้น ศัลยแพทย์จะกำหนดตามแผลและลักษณะงานของคุณ

ควรเลี่ยงการยกของหนัก ออกแรงเบ่ง ออกกำลังกายหนัก ว่ายน้ำ และกิจกรรมที่เพิ่มแรงดันหรือเสี่ยงเลือดออกในช่วงที่แพทย์กำหนด การเดินเบาๆ มักเริ่มได้ก่อนกิจกรรมหนัก แต่ต้องหยุดหากมีเลือดออกมากขึ้น เวียนศีรษะ หรือปวดผิดปกติ

การติดตามและการฟื้นตัวต่อเนื่อง

แพทย์อาจนัดตรวจหลายครั้งในช่วงแรก เพื่อตรวจการหายของแผล นำวัสดุที่ไม่ละลายออก และทำความสะอาดเลือดเก่าหรือสะเก็ด การมาตามนัดช่วยลดการอุดตันและทำให้แพทย์เริ่มหรือปรับยาพ่นได้เหมาะสม

การรับกลิ่นอาจดีขึ้นช้ากว่าการหายใจ และบางคนอาจไม่ดีขึ้น หากการสูญเสียกลิ่นเกิดจากการอักเสบของระบบรับกลิ่น ไม่ใช่เพียงการอุดกั้น ผลด้านการรับกลิ่นจึงคาดเดาได้ยาก Dorset County Hospital

เยื่อบุจมูกและไซนัสใช้เวลาฟื้นตัวนานกว่าอาการภายนอก แม้กลับไปทำงานได้แล้วก็ยังต้องดูแลการอักเสบต่อ การฟื้นเต็มที่อาจใช้เวลาหลายสัปดาห์ และขึ้นกับว่าผ่าตัดเอาติ่งออกอย่างเดียวหรือผ่าตัดไซนัสร่วมด้วย

ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อน

การผ่าตัดผ่านกล้องหลีกเลี่ยงแผลภายนอกได้ แต่ยังมีความเสี่ยง การรู้สัญญาณล่วงหน้าช่วยให้ตัดสินใจและกลับมารับการรักษาได้ทันเวลา

เลือดออก

มีเลือดหรือน้ำมูกปนเลือดเล็กน้อยในช่วงแรกได้ แต่เลือดออกมาก เลือดไหลต่อเนื่อง หรือไหลลงคอจำนวนมากไม่ใช่อาการที่ควรรอดู เลือดออกอาจเกิดทันทีหรือเกิดหลังกลับบ้านแล้ว แหล่งข้อมูลหนึ่งระบุว่ายังอาจเกิดได้ภายในช่วงประมาณ ไม่เกิน 10 วัน หลังผ่าตัด Dorset County Hospital

บางรายต้องได้รับการห้ามเลือดเพิ่มเติม และมีส่วนน้อยที่อาจต้องกลับเข้าห้องผ่าตัด ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นได้จากการใช้ยาที่กระทบการแข็งตัวของเลือด การออกแรงเร็วเกินไป หรือความดันโลหิตที่ควบคุมไม่ดี

การติดเชื้อ

การติดเชื้ออาจทำให้ปวด บวม คัดจมูก หรือมีไข้มากขึ้น แทนที่จะค่อยๆ ดีขึ้น บางรายมีน้ำมูกข้นหรือกลิ่นผิดปกติ การติดเชื้อรุนแรงพบไม่บ่อย แต่ต้องรักษาเร็ว เพราะจมูกและไซนัสอยู่ใกล้เบ้าตาและสมอง

ไม่ใช่ทุกคนต้องใช้ยาปฏิชีวนะหลังผ่าตัด แพทย์จะพิจารณาจากขอบเขตการผ่าตัด ลักษณะการติดเชื้อ และความเสี่ยงเฉพาะราย

พังผืดและการอุดตันซ้ำ

แผลภายในจมูกอาจเกิดพังผืดเชื่อมผนังกั้นจมูกกับผนังด้านข้าง ทำให้รู้สึกคัดจมูกได้ การติดตามเพื่อทำความสะอาดโพรงจมูกและประเมินแผลช่วยให้ตรวจพบปัญหานี้เร็ว

การรับกลิ่นเปลี่ยนแปลง

เป้าหมายหนึ่งของการผ่าตัดอาจเป็นการเปิดทางให้อากาศเข้าถึงบริเวณรับกลิ่น แต่ผลไม่แน่นอน บางคนรับกลิ่นดีขึ้น บางคนไม่เปลี่ยน และมีโอกาสพบได้น้อยที่การรับกลิ่นหรือรสลดลงหลังผ่าตัด Dorset County Hospital

การบาดเจ็บต่อเบ้าตา

ไซนัสบางส่วนอยู่ติดกับเบ้าตา จึงมีความเสี่ยงพบได้น้อยต่อการช้ำรอบตา เลือดออกในเบ้าตา กล้ามเนื้อตาบาดเจ็บ เห็นภาพซ้อน หรือการมองเห็นผิดปกติ อาการปวดตารุนแรง ตาบวมเร็ว หรือมองเห็นเปลี่ยนไปหลังผ่าตัดต้องประเมินทันที

น้ำหล่อสมองและไขสันหลังรั่ว

หลังคาโพรงจมูกและไซนัสอยู่ใกล้ฐานกะโหลก การบาดเจ็บในบริเวณนี้อาจทำให้น้ำใสรอบสมองรั่วออกทางจมูก ภาวะนี้พบไม่บ่อย แต่อาจเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อเยื่อหุ้มสมอง และอาจต้องรักษาหรือผ่าตัดซ่อมแซม

ความเสี่ยงจากยาระงับความรู้สึก

อาจเกิดคลื่นไส้ อาเจียน เจ็บคอ แพ้ยา หรือปัญหาการหายใจ ความเสี่ยงรุนแรงขึ้นกับอายุ โรคหัวใจ โรคปอด ภาวะอ้วน การหยุดหายใจขณะหลับ และประวัติการตอบสนองต่อยาสลบ วิสัญญีแพทย์จะประเมินและอธิบายความเสี่ยงเฉพาะบุคคล

ติ่งเนื้อกลับมาใหม่

การกลับเป็นซ้ำเป็นข้อจำกัดสำคัญ เพราะการผ่าตัดเอาติ่งออกแต่ไม่กำจัดแนวโน้มการอักเสบ ติ่งอาจกลับมาในเวลาเป็นเดือนหรือหลายปี Cleveland Clinic

การใช้ยาพ่นตามแผน การล้างจมูกเมื่อแพทย์อนุญาต การควบคุมภูมิแพ้หรือหอบหืด และการมาตรวจติดตามอาจช่วยควบคุมการอักเสบ ผู้ป่วยบางรายอาจต้องรักษาซ้ำหรือผ่าตัดอีกในอนาคต

สัญญาณที่ต้องกลับไปพบแพทย์ทันที

ติดต่อทีมผ่าตัดหรือไปห้องฉุกเฉิน หากมีอาการต่อไปนี้

เลือดปนในน้ำมูกเล็กน้อยและอาการคัดจมูกช่วงแรกพบได้ แต่หากคุณไม่แน่ใจว่าปริมาณเลือดหรืออาการอยู่ในเกณฑ์ที่คาดไว้หรือไม่ ให้ติดต่อหมายเลขที่ทีมผ่าตัดมอบให้ ไม่จำเป็นต้องรอจนถึงวันนัด

ทางเลือกอื่น

การผ่าตัดไม่ใช่ทางเลือกแรกสำหรับทุกคน การรักษาที่เหมาะสมขึ้นกับอาการ ขนาดติ่ง โรคร่วม และการตอบสนองต่อยาที่เคยใช้

ยาสเตียรอยด์พ่นหรือหยอดจมูก

ยากลุ่มนี้ลดการอักเสบและอาจทำให้ติ่งเล็กลง ช่วยลดคัดจมูกและน้ำมูก หลายคนควรทดลองใช้ยาอย่างสม่ำเสมอก่อนพิจารณาผ่าตัด และบางรายยังต้องใช้ต่อหลังผ่าตัดเพื่อควบคุมโรค

เทคนิคการพ่นมีผลต่อประสิทธิภาพ ควรใช้ตามวิธีที่ทีมรักษาสาธิต ไม่เพิ่มความถี่หรือหยุดยาเองเพียงเพราะอาการดีขึ้น

ยาสเตียรอยด์ชนิดรับประทาน

แพทย์อาจใช้เป็นช่วงสั้นในผู้ที่อาการมากหรือติ่งใหญ่ ยาอาจช่วยลดขนาดติ่งชั่วคราว แต่มีผลข้างเคียง โดยเฉพาะเมื่อใช้ซ้ำหรือใช้ต่อเนื่อง จึงต้องให้แพทย์ชั่งประโยชน์กับความเสี่ยง ไม่มีขนาดยาหรือระยะเวลามาตรฐานที่เหมาะกับทุกคน

การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ

การล้างจมูกช่วยชะล้างเมือก สารก่อภูมิแพ้ และสะเก็ด แต่ไม่ได้นำติ่งขนาดใหญ่ออก ใช้น้ำและอุปกรณ์ตามหลักสุขอนามัยที่ทีมรักษาแนะนำ โดยเฉพาะหลังผ่าตัด ซึ่งเวลาที่เริ่มล้างและแรงที่ใช้ต้องเป็นไปตามคำสั่งของศัลยแพทย์

การรักษาภูมิแพ้ หอบหืด และการติดเชื้อ

การควบคุมโรคที่ส่งเสริมการอักเสบอาจช่วยให้อาการจมูกดีขึ้นและลดการกำเริบ หากมีการติดเชื้อแบคทีเรีย แพทย์อาจพิจารณายาปฏิชีวนะ แต่ยาเหล่านี้ไม่ได้รักษาติ่งเนื้อโดยตรงและไม่จำเป็นสำหรับทุกคน

ยาชีววัตถุ

ผู้ป่วยบางรายที่มีโรคไซนัสอักเสบเรื้อรังร่วมกับติ่งเนื้อ โดยเฉพาะเมื่อโรครุนแรง กลับเป็นซ้ำ หรือมีหอบหืดร่วมด้วย อาจเหมาะกับยาที่ปรับการทำงานของภูมิคุ้มกัน ยากลุ่มนี้อาจทำให้ติ่งเล็กลงในผู้ป่วยที่คัดเลือกแล้ว แต่ต้องประเมินข้อบ่งใช้ ผลข้างเคียง และการติดตามระยะยาวโดยแพทย์ Cleveland Clinic

การผ่าตัดรูปแบบอื่น

หากมีปัญหาไซนัสร่วมด้วย แพทย์อาจเสนอการผ่าตัดไซนัสผ่านกล้องแทนการตัดติ่งอย่างเดียว ในบางกรณีอาจใช้การขยายช่องไซนัสด้วยบอลลูน แต่บอลลูนไม่ได้เหมาะกับติ่งทุกชนิดและอาจไม่ได้เอาติ่งออก การเลือกวิธีขึ้นกับตำแหน่งโรคและผลเอกซเรย์

คำถามสำคัญที่ควรถามศัลยแพทย์คือ คุณต้องเอาติ่งออกอย่างเดียวหรือเปิดไซนัสร่วมด้วย เป้าหมายของแต่ละส่วนคืออะไร และหากยังไม่ผ่าตัดมีผลต่ออาการหรือความเสี่ยงอย่างไร

สิทธิการรักษา

สิทธิครอบคลุมหรือไม่ขึ้นกับข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ สถานพยาบาลตามสิทธิ ระบบส่งต่อ และเงื่อนไขของแต่ละกรมธรรม์ ควรตรวจสอบก่อนกำหนดวันผ่าตัด โดยแยกให้ชัดว่าครอบคลุมค่าตรวจ กล้องส่องจมูก ภาพเอกซเรย์ วิสัญญี การตรวจชิ้นเนื้อ และการติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่

ประกันสังคม

โดยทั่วไปต้องเริ่มจากสถานพยาบาลที่ลงทะเบียนไว้ แพทย์จะประเมินข้อบ่งชี้และส่งต่อหากจำเป็น ควรถามว่าสถานพยาบาลสามารถทำหัตถการเองหรือจำเป็นต้องส่งต่อ ต้องมีเอกสารหรือผลตรวจใด และการรักษาต่อเนื่องหลังผ่าตัดทำที่ใด

บัตรทอง

เริ่มติดต่อหน่วยบริการประจำตามสิทธิ เว้นแต่เป็นภาวะฉุกเฉิน หน่วยบริการจะประเมินและออกใบส่งต่อไปยังสถานพยาบาลที่มีศัลยแพทย์และอุปกรณ์เหมาะสม ควรตรวจสอบสถานะสิทธิและเส้นทางส่งต่อก่อนเข้ารับบริการ

สิทธิข้าราชการหรือสิทธิหน่วยงาน

การใช้สิทธิอาจขึ้นกับประเภทสถานพยาบาล ระบบเบิกจ่าย และการอนุมัติรายการบางอย่าง ควรแจ้งเจ้าหน้าที่สิทธิก่อนรับการตรวจหรือผ่าตัด และสอบถามว่าเอกสารส่งตัวหรือการอนุมัติล่วงหน้าจำเป็นหรือไม่

ประกันสุขภาพเอกชน

ติดต่อบริษัทประกันก่อนนอนโรงพยาบาล และขอให้ตรวจสอบเป็นลายลักษณ์อักษรว่า

• กรมธรรม์ครอบคลุมการผ่าตัดแบบผู้ป่วยนอกหรือผู้ป่วยในหรือไม่
• มีระยะรอหรือข้อยกเว้นเกี่ยวกับภูมิแพ้ ไซนัสอักเสบ หรือโรคที่เป็นมาก่อนหรือไม่
• ต้องขออนุมัติก่อนผ่าตัดหรือไม่
• ต้องส่งรายงานแพทย์ ผลกล้อง หรือภาพเอกซเรย์อะไรบ้าง
• ครอบคลุมวิสัญญี การตรวจชิ้นเนื้อ ยา และการติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่

การที่แพทย์แนะนำให้ผ่าตัดไม่ได้หมายความว่าบริษัทประกันจะอนุมัติโดยอัตโนมัติ และคำว่า “ผ่าตัดวันเดียวกลับ” อาจถูกจัดหมวดต่างกันในแต่ละกรมธรรม์

จ่ายเอง ส่วนร่วมจ่าย หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน

หากต้องจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด หรือจ่ายบางส่วน เช่น ส่วนร่วมจ่าย (Co-payment) ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน ควรขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากโรงพยาบาลก่อนตัดสินใจ และถามให้ชัดว่ารวมค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าอุปกรณ์ และการตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่ ทางเลือกหนึ่งสำหรับการชำระคือการผ่อน เช่น บริการผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตนานสูงสุด 10 เดือนของ HDcare

คำถามที่พบบ่อย

ริดสีดวงจมูกเป็นมะเร็งหรือไม่

ริดสีดวงจมูกทั่วไปเป็นติ่งเนื้อไม่ร้ายและไม่ใช่มะเร็ง แต่ก้อนในจมูกไม่ได้เป็นริดสีดวงทุกก้อน แพทย์จึงอาจส่งชิ้นเนื้อตรวจ โดยเฉพาะก้อนข้างเดียว โตเร็ว เลือดออกง่าย หรือมีลักษณะผิดปกติ

มีริดสีดวงจมูกแล้วต้องผ่าตัดทุกคนไหม

ไม่ต้องผ่าตัดทุกคน ติ่งขนาดเล็กที่ไม่รบกวน หรืออาการที่ควบคุมได้ด้วยยา อาจติดตามและรักษาการอักเสบก่อน การผ่าตัดมักใช้เมื่ออาการมาก มีการอุดตัน หรือยาไม่ช่วยเพียงพอ

ผ่าตัดแล้วริดสีดวงจมูกจะกลับมาอีกไหม

กลับมาได้ เพราะการผ่าตัดเอาติ่งออกแต่ไม่ได้กำจัดแนวโน้มการอักเสบของเยื่อบุ การใช้ยาพ่นและควบคุมภูมิแพ้ หอบหืด หรือไซนัสอักเสบตามแผนช่วยดูแลโรคระยะยาวได้

ผ่าตัดแล้วจะหายใจโล่งทันทีหรือไม่

มักไม่โล่งทันที เพราะช่วงแรกมีอาการบวม เลือดเก่า สะเก็ด หรือวัสดุห้ามเลือดอยู่ในจมูก อาการจะค่อยๆ ดีขึ้นเมื่อแผลยุบและได้รับการทำความสะอาดตามนัด

ผ่าตัดแล้วการรับกลิ่นจะกลับมาหรือไม่

การรับกลิ่นอาจดีขึ้น แต่รับประกันไม่ได้ หากปัญหาเกิดจากการอุดกั้น การเปิดทางเดินอากาศอาจช่วยได้ แต่หากระบบรับกลิ่นได้รับผลจากการอักเสบเรื้อรัง อาจดีขึ้นเพียงบางส่วนหรือไม่เปลี่ยนแปลง

การผ่าตัดมีแผลบนใบหน้าหรือไม่

โดยทั่วไปไม่มีแผลบนใบหน้า เพราะศัลยแพทย์ทำผ่านรูจมูกด้วยกล้องและเครื่องมือขนาดเล็ก หากจำเป็นต้องใช้แนวทางอื่นในกรณีพิเศษ แพทย์จะอธิบายก่อนผ่าตัด

ต้องดมยาสลบหรือไม่

ส่วนใหญ่มักใช้ยาสลบ โดยเฉพาะเมื่อผ่าตัดผ่านกล้องหรือเปิดไซนัสหลายตำแหน่ง แต่หัตถการขนาดเล็กบางกรณีอาจใช้ยาชาร่วมกับยาคลายกังวล วิสัญญีแพทย์และศัลยแพทย์จะเลือกตามขอบเขตงานและสุขภาพของคุณ

หลังผ่าตัดปวดมากไหม

มักมีอาการเจ็บ ตึง หรือหนักบริเวณจมูกและใบหน้าในช่วงแรก ระดับอาการขึ้นกับขอบเขตการผ่าตัด หากปวดรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว ปวดตา หรือปวดร่วมกับไข้ ควรติดต่อแพทย์ ไม่ควรเพิ่มยาแก้ปวดเองโดยไม่ตรวจว่ายากระทบเลือดออกหรือไม่

หลังผ่าตัดสั่งน้ำมูกได้เมื่อไร

ควรหลีกเลี่ยงจนกว่าศัลยแพทย์จะอนุญาต เพราะแรงดันอาจกระตุ้นเลือดออกหรือรบกวนแผล เมื่อจามให้เปิดปาก และทำตามคำสั่งเฉพาะของทีมผ่าตัดเรื่องการล้างจมูก

กลับไปทำงานได้เมื่อไร

งานเบามักกลับได้ภายในประมาณหลายวันถึง 1–2 สัปดาห์ แต่ขึ้นกับขอบเขตการผ่าตัด อาการ และลักษณะงาน งานยกของหนัก งานกลางฝุ่น หรือเสี่ยงถูกกระแทกมักต้องพักนานกว่า

ผ่าตัดแล้วต้องใช้ยาพ่นจมูกต่อไหม

หลายคนยังต้องใช้ต่อ เพราะยาพ่นช่วยควบคุมการอักเสบที่เป็นต้นเหตุและอาจลดการกลับเป็นซ้ำ ศัลยแพทย์จะบอกว่าเริ่มหรือกลับมาใช้เมื่อไรตามสภาพแผล อย่าเริ่ม หยุด หรือเพิ่มยาเอง

ก่อนผ่าตัดต้องหยุดยาละลายลิ่มเลือดหรือไม่

บางคนต้องหยุดหรือปรับยา แต่ไม่ใช่ทุกคนและไม่ควรหยุดเอง ศัลยแพทย์ วิสัญญีแพทย์ หรือแพทย์ที่ดูแลโรคเดิมจะกำหนดเวลาโดยชั่งความเสี่ยงเลือดออกกับความเสี่ยงหลอดเลือดอุดตัน

ถ้าไม่ผ่าตัดจะเป็นอันตรายไหม

ติ่งขนาดเล็กที่ไม่ทำให้เกิดอาการอาจติดตามได้ แต่ติ่งที่อุดกั้นมากอาจทำให้หายใจลำบาก การรับกลิ่นลดลง นอนหลับไม่ดี หรือไซนัสอักเสบซ้ำ ความเร่งด่วนขึ้นกับอาการและลักษณะก้อน ไม่ได้เหมือนกันทุกคน

เลือดออกหลังผ่าตัดแค่ไหนจึงถือว่าผิดปกติ

น้ำมูกปนเลือดเล็กน้อยพบได้ แต่เลือดสดไหลต่อเนื่อง ไหลลงคอมาก ทำให้หน้ามืด หรือไม่ลดลงตามคำแนะนำถือว่าผิดปกติ ให้ติดต่อทีมผ่าตัดหรือไปห้องฉุกเฉินทันที

ต้องมาตรวจหลังผ่าตัดหรือไม่

ต้องมาตามนัด เพราะแพทย์ต้องตรวจการหายของแผล ทำความสะอาดสะเก็ดหรือนำวัสดุบางชนิดออก และวางแผนยาควบคุมการอักเสบ การรู้สึกดีขึ้นแล้วไม่ใช่เหตุผลให้ข้ามนัด โดยเฉพาะในช่วงแรกหลังผ่าตัด

ข้อมูลอ้างอิง

• Cleveland Clinic: Nasal Polyps: Symptoms, Causes, Treatment & Removal — เกี่ยวกับ Nasal polyp removal — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• NHS: Nasal Polypectomy | Dorset County Hospital — เกี่ยวกับ Nasal polyp removal — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• WebMD: Nasal Polyps: When Surgery Is Necessary and What to Expect — เกี่ยวกับ Nasal polyp removal — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติหลังผ่าตัด ควรติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที