ผ่าตัดเนื้องอกในช่องอก

ผ่าตัดเนื้องอกในช่องอก (Mediastinal-tumor removal) คือการนำก้อนที่อยู่ในช่องกลางทรวงอก ซึ่งเป็นพื้นที่ระหว่างปอด ออกทั้งหมดหรือเท่าที่ทำได้ เพื่อรักษาโรค ลดการกดเบียดอวัยวะ หรือให้ได้ชิ้นเนื้อสำหรับวินิจฉัย การต้องพบก้อนในตำแหน่งนี้อาจทำให้กังวล แต่ไม่ใช่ทุกก้อนเป็นมะเร็งและไม่ใช่ทุกคนต้องผ่าตัดทันที—แผนรักษาขึ้นกับชนิด ขนาด ตำแหน่ง และความสัมพันธ์ของก้อนกับหัวใจ หลอดเลือดใหญ่ หลอดลม และปอด

ผ่าตัดเนื้องอกในช่องอก คืออะไร

ช่องกลางทรวงอกหรือเมดิแอสตินัม คือพื้นที่ระหว่างปอดซ้ายและขวา ภายในมีหัวใจ หลอดเลือดแดงใหญ่ หลอดลม หลอดอาหาร ต่อมไทมัส ต่อมน้ำเหลือง และเส้นประสาทสำคัญ ก้อนในบริเวณนี้จึงไม่ได้หมายถึงโรคชนิดเดียว แต่อาจเกิดจากอวัยวะหรือเนื้อเยื่อหลายชนิด Mount Sinai

ก้อนที่พบอาจเป็นเนื้องอกไม่ร้าย เนื้องอกร้าย ถุงน้ำ หรือความผิดปกติของต่อมน้ำเหลือง ตัวอย่างที่พบได้ ได้แก่ เนื้องอกต่อมไทมัส มะเร็งต่อมไทมัส มะเร็งต่อมน้ำเหลือง เนื้องอกจากเซลล์สืบพันธุ์ เนื้องอกจากเส้นประสาท และถุงน้ำแต่กำเนิด ชนิดของก้อนมีผลโดยตรงต่อคำถามสำคัญว่า ควรผ่าตัดหรือไม่ และควรใช้วิธีใด

เป้าหมายของการผ่าตัดอาจมีมากกว่าหนึ่งข้อ ได้แก่

• นำก้อนออกทั้งหมดพร้อมขอบเนื้อเยื่อรอบก้อนตามความเหมาะสม
• นำก้อนออกบางส่วนเมื่อไม่สามารถแยกออกจากอวัยวะสำคัญได้อย่างปลอดภัย
• ลดการกดเบียดหลอดลม หลอดเลือด หัวใจ ปอด หรือหลอดอาหาร
• เก็บชิ้นเนื้อเพื่อให้พยาธิแพทย์ตรวจว่าเป็นก้อนชนิดใด
• ช่วยกำหนดระยะโรคและวางแผนการรักษาต่อเนื่อง

ก่อนตัดสินใจผ่าตัด แพทย์มักประเมินด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ทรวงอกเพื่อดูตำแหน่ง ขนาด และความสัมพันธ์กับอวัยวะข้างเคียง บางรายอาจต้องตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ตรวจเลือดเฉพาะโรค ตรวจสมรรถภาพปอด หรือเก็บชิ้นเนื้อก่อน Mount Sinai

การเก็บชิ้นเนื้อไม่เหมือนกับการผ่าตัดนำก้อนออกทั้งหมด แพทย์อาจใช้เข็มผ่านผนังทรวงอก ใช้กล้องผ่านทางเดินหายใจ หรือส่องกล้องเข้าช่องกลางทรวงอกเพื่อเก็บตัวอย่าง วิธีที่เหมาะสมขึ้นกับตำแหน่งของก้อนและความเสี่ยงจากการเจาะผ่านโครงสร้างสำคัญ

ผลภาพถ่ายเพียงอย่างเดียวอาจยังบอกไม่ได้แน่นอนว่าก้อนเป็นมะเร็งหรือไม่ การวินิจฉัยขั้นสุดท้ายจำนวนมากต้องอาศัยผลพยาธิวิทยา คือการตรวจเซลล์และเนื้อเยื่อจากก้อนด้วยกล้องจุลทรรศน์

ใครควรทำ / ใครไม่ควรทำ

ผู้ที่อาจได้รับคำแนะนำให้ผ่าตัด

การผ่าตัดมักได้รับการพิจารณาเมื่อก้อนมีลักษณะดังต่อไปนี้

• สงสัยว่าเป็นเนื้องอกที่การผ่าตัดเป็นการรักษาหลัก เช่น เนื้องอกต่อมไทมัสบางระยะ
• ก้อนโตขึ้นจากการติดตามด้วยภาพถ่าย
• ก้อนกดเบียดหลอดลม หลอดอาหาร หัวใจ หลอดเลือด หรือปอด จนเกิดอาการ
• มีอาการเจ็บหรือแน่นหน้าอก ไอ หายใจลำบาก กลืนลำบาก หรือเสียงแหบที่สัมพันธ์กับตำแหน่งก้อน
• ยังไม่ทราบชนิดของก้อน และจำเป็นต้องเก็บชิ้นเนื้อในปริมาณที่เพียงพอ
• ก้อนมีขอบเขตที่คาดว่าสามารถนำออกได้โดยมีความเสี่ยงที่ยอมรับได้
• ต้องการลดปริมาณก้อนเพื่อบรรเทาอาการหรือใช้ร่วมกับการรักษาอื่น

การมีข้อใดข้อหนึ่งไม่ได้แปลว่าคุณต้องผ่าตัดเสมอ ศัลยแพทย์ทรวงอกจะพิจารณาร่วมกับแพทย์โรคปอด อายุรแพทย์มะเร็ง รังสีแพทย์ และแพทย์สาขาอื่นตามชนิดของโรค

ผู้ที่อาจยังไม่ควรผ่าตัด หรือควรใช้วิธีอื่นก่อน

การผ่าตัดอาจไม่ใช่ทางเลือกแรกเมื่อ

• ก้อนมีลักษณะเข้ากับโรคที่ตอบสนองต่อยาเคมีบำบัดหรือรังสีรักษามากกว่า เช่น มะเร็งต่อมน้ำเหลืองบางชนิด Mount Sinai
• ก้อนมีขนาดเล็ก ไม่มีอาการ และภาพตรวจบ่งชี้ว่าสามารถติดตามอย่างปลอดภัย
• ก้อนลุกลามรอบหลอดเลือดใหญ่ หัวใจ หรือโครงสร้างสำคัญจนการนำออกมีความเสี่ยงสูงกว่าประโยชน์
• สมรรถภาพหัวใจหรือปอดไม่เพียงพอสำหรับการผ่าตัดใหญ่
• มีการติดเชื้อหรือโรคประจำตัวที่ยังควบคุมไม่ได้
• ผลตรวจยังไม่เพียงพอที่จะเลือกวิธีรักษา
• จำเป็นต้องลดขนาดก้อนด้วยยาเคมีบำบัดหรือรังสีรักษาก่อน แล้วจึงประเมินการผ่าตัดอีกครั้ง

บางก้อนกดหลอดลมหรือหลอดเลือดใหญ่แม้ผู้ป่วยยังไม่มีอาการชัด การดมยาสลบอาจทำให้การกดเบียดรุนแรงขึ้นได้ วิสัญญีแพทย์จึงต้องเห็นภาพตรวจและร่วมวางแผนทางเดินหายใจก่อนผ่าตัด โดยเฉพาะก้อนขนาดใหญ่บริเวณด้านหน้าของช่องอก

หากมีโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงชนิดไมแอสทีเนีย กราวิส ซึ่งสัมพันธ์กับเนื้องอกต่อมไทมัสบางราย แพทย์จะประเมินความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหายใจและควบคุมอาการก่อน เพราะอาจมีผลต่อการถอดท่อช่วยหายใจและการพักฟื้น

เตรียมตัวก่อนผ่าตัด

การเตรียมตัวมีเป้าหมายเพื่อระบุขอบเขตก้อน ประเมินว่าร่างกายทนต่อการผ่าตัดได้หรือไม่ และวางแผนรับมือหากก้อนติดกับอวัยวะสำคัญ

การตรวจที่อาจต้องทำ

แพทย์จะเลือกการตรวจตามชนิดและตำแหน่งก้อน ไม่ใช่ทุกคนต้องตรวจครบทุกอย่าง

• เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ทรวงอก โดยอาจฉีดสารทึบรังสีเพื่อดูหลอดเลือด
• การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า หากต้องดูเส้นประสาท ไขสันหลัง หัวใจ หรือหลอดเลือดบางส่วนให้ชัดขึ้น
• การตรวจภาพเพื่อประเมินการทำงานของก้อนหรือการกระจายของโรคในบางกรณี
• ตรวจเลือด รวมถึงความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด การแข็งตัวของเลือด การทำงานของไตและตับ
• ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจหรือประเมินหัวใจเพิ่มเติมตามอายุ อาการ และโรคประจำตัว
• ตรวจสมรรถภาพปอด โดยเฉพาะผู้สูบบุหรี่ ผู้มีโรคปอด หรือผู้ที่อาจต้องตัดเนื้อปอดร่วมด้วย
• การเก็บชิ้นเนื้อ หากผลจะเปลี่ยนแนวทางจากการผ่าตัดไปเป็นยาเคมีบำบัดหรือรังสีรักษา

ควรนำภาพตรวจเดิม แผ่นภาพหรือไฟล์ รายงานผลชิ้นเนื้อ รายชื่อยา ประวัติแพ้ยา และเอกสารโรคประจำตัวไปด้วย ภาพเดิมช่วยให้แพทย์ดูได้ว่าก้อนโตเร็วเพียงใด ไม่ควรนำไปเฉพาะรายงานข้อความถ้ายังมีไฟล์ภาพอยู่

อาหาร น้ำ และยา

โรงพยาบาลจะแจ้งช่วงเวลางดอาหารและน้ำตามเวลาผ่าตัดและแผนดมยาสลบ ควรทำตามคำสั่งล่าสุดของทีมรักษา เพราะอาหารหรือน้ำที่ค้างในกระเพาะอาจไหลย้อนเข้าสู่ปอดระหว่างดมยาสลบได้

แจ้งยาทุกชนิดที่ใช้อยู่ รวมถึงยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยาฉีดควบคุมน้ำหนัก สมุนไพร และอาหารเสริม ยาบางชนิดต้องหยุดหรือปรับก่อนผ่าตัด แต่ไม่ควรหยุดเอง ศัลยแพทย์หรือวิสัญญีแพทย์จะกำหนดเวลาให้ตามเหตุผลที่ใช้ยาและความเสี่ยงเลือดออก

ผู้ที่ใช้ยาพ่น ยารักษาโรคหัวใจ ยากันชัก หรือยาสเตียรอยด์ ควรถามให้ชัดว่าวันผ่าตัดต้องใช้ต่อหรือไม่ หากมียาที่ต้องรับประทานในเช้าวันผ่าตัด ทีมรักษาจะบอกว่าสามารถจิบน้ำได้เท่าใด

สิ่งที่ควรแจ้งก่อนผ่าตัด

• เคยแพ้ยา สารทึบรังสี ยางลาเท็กซ์ หรือวัสดุปิดแผล
• เคยมีปัญหาจากการดมยาสลบ หรือคนในครอบครัวเคยมีภาวะแทรกซ้อนจากยาสลบ
• มีเลือดออกง่าย ลิ่มเลือดอุดตัน หรือเคยได้รับเลือด
• มีเครื่องกระตุ้นหัวใจหรืออุปกรณ์ฝังในร่างกาย
• มีฟันปลอม ฟันโยก หรือข้อจำกัดในการอ้าปากและขยับคอ
• ตั้งครรภ์หรืออาจตั้งครรภ์
• มีไข้ ไอมากขึ้น เสมหะเปลี่ยนสี หรือหายใจลำบากกว่าปกติก่อนวันผ่าตัด
• สูบบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า หรือใช้สารที่อาจมีผลต่อการหายใจและยาสลบ

ควรงดสูบบุหรี่ให้เร็วที่สุดก่อนผ่าตัด แม้หยุดได้ไม่นานก็ช่วยให้ทีมรักษาจัดการเสมหะและการหายใจได้ง่ายขึ้น ระยะเวลาที่เหมาะสมขึ้นกับกำหนดผ่าตัดและสภาพปอด

เตรียมผู้ดูแลสำหรับวันกลับบ้านและช่วงแรกของการพักฟื้น หากคาดว่าอาจเปิดทรวงอกหรือพักโรงพยาบาลหลายวัน ควรวางแผนเรื่องงาน การเดินทาง และพื้นที่นอนที่ลุกขึ้นได้สะดวก

ขั้นตอนการผ่าตัด

ขั้นตอนจริงต่างกันมากตามตำแหน่งและขนาดก้อน แต่โดยทั่วไปเป็นดังนี้

1. ยืนยันตัวตนและแผนผ่าตัด

ทีมรักษาจะตรวจชื่อ ตำแหน่งก้อน ผลภาพถ่าย ประวัติแพ้ยา และยาที่ใช้ ศัลยแพทย์จะทบทวนว่าจะใช้แผลแบบใด รวมถึงโอกาสที่ต้องเปลี่ยนเป็นแผลเปิดหากควบคุมเลือดออกไม่ได้หรือพบว่าก้อนติดอวัยวะสำคัญกว่าที่เห็นจากภาพ

2. ดมยาสลบและดูแลการหายใจ

การนำก้อนออกส่วนใหญ่ใช้การดมยาสลบ คุณจะหลับและมีท่อช่วยหายใจ บางวิธีต้องแยกการหายใจของปอดสองข้างเพื่อให้ปอดด้านที่ผ่าตัดแฟบชั่วคราว ทำให้ศัลยแพทย์มีพื้นที่ทำงาน

ผู้ป่วยที่มีก้อนกดหลอดลมหรือหัวใจมากอาจต้องวางแผนดมยาสลบเฉพาะราย เพราะท่านอนและการคลายตัวของกล้ามเนื้ออาจเปลี่ยนระดับการกดเบียด

3. เข้าถึงก้อน

วิธีหลักมีดังนี้

การผ่าตัดผ่านกล้องใช้แผลเล็กกว่าและมักฟื้นตัวเร็วกว่าแผลเปิด แต่ไม่เหมาะกับก้อนทุกชนิด ส่วนก้อนใหญ่หรือก้อนที่ลุกลามเข้าสู่โครงสร้างสำคัญอาจต้องเปิดกระดูกหน้าอกเพื่อให้ควบคุมหลอดเลือดและนำก้อนออกได้ปลอดภัยกว่า Mount Sinai

4. แยกและนำก้อนออก

ศัลยแพทย์จะแยกก้อนออกจากไขมัน ต่อมไทมัส เยื่อหุ้มหัวใจ ปอด หลอดเลือด หลอดลม หลอดอาหาร และเส้นประสาทโดยรอบตามตำแหน่งก้อน หากสงสัยมะเร็ง อาจนำเนื้อเยื่อรอบก้อนหรือต่อมน้ำเหลืองออกเพิ่มเติมเพื่อประเมินขอบเขตโรค

บางกรณีต้องตัดเยื่อหุ้มหัวใจ เนื้อปอด หรือหลอดเลือดบางส่วนร่วมด้วย แล้วซ่อมแซมหรือสร้างทดแทน การตัดสินใจนี้ขึ้นกับภาพก่อนผ่าตัดและสิ่งที่พบจริงระหว่างผ่าตัด

เส้นประสาทกระบังลมควบคุมกล้ามเนื้อสำคัญในการหายใจ ศัลยแพทย์จะพยายามรักษาไว้เมื่อทำได้ แต่ถ้าก้อนลุกลามเข้าเส้นประสาท อาจต้องชั่งน้ำหนักระหว่างการนำก้อนออกกับผลต่อการหายใจหลังผ่าตัด

หากก้อนติดแน่นจนการฝืนเลาะออกอาจทำให้เลือดออกรุนแรงหรือทำลายอวัยวะสำคัญ ศัลยแพทย์อาจนำออกเพียงบางส่วนหรือยุติการผ่าตัดตามแผนความปลอดภัย เรื่องนี้ควรหารือก่อนลงนามยินยอมผ่าตัด

5. ตรวจเลือดออกและปิดแผล

เมื่อเสร็จแล้ว ทีมผ่าตัดจะตรวจเลือดออกและการรั่วของอากาศ อาจใส่สายระบายทรวงอกเพื่อระบายลม เลือด หรือของเหลว สายนี้ต่อกับภาชนะข้างเตียงและจะถอดเมื่อปอดขยายดี ของเหลวลดลง และไม่มีการรั่วของอากาศที่น่ากังวล

ก้อนและเนื้อเยื่อที่นำออกจะส่งตรวจพยาธิวิทยา ผลตรวจอาจใช้เวลาหลายวันหรือมากกว่านั้น ขึ้นกับชนิดของการย้อมและการตรวจเพิ่มเติม โรงพยาบาลจะนัดฟังผลเพื่อวางแผนว่าต้องติดตามอย่างเดียว หรือควรรับการรักษาเพิ่มเติม

ใช้เวลานานแค่ไหน

การผ่าตัดอาจใช้เวลาตั้งแต่หลายชั่วโมงไปจนถึงนานกว่านั้น ขึ้นกับขนาดและตำแหน่งก้อน วิธีเปิดแผล การติดกับหลอดเลือดหรือหัวใจ และการต้องตัดหรือซ่อมอวัยวะข้างเคียง แหล่งข้อมูลที่ให้มายังไม่มีช่วงเวลาที่ใช้ได้กับการผ่าตัดนำก้อนออกทุกแบบ จึงควรถามศัลยแพทย์จากภาพตรวจของคุณโดยตรง

เวลาที่ครอบครัวรอจะนานกว่าเวลาผ่าตัด เพราะรวมการเตรียมก่อนดมยาสลบ การจัดท่า การใส่สายติดตามสัญญาณชีพ การฟื้นจากยาสลบ และการประเมินหลังผ่าตัด

การผ่าตัดนำก้อนออกส่วนใหญ่ใช้ยาสลบ ส่วนการส่องกล้องช่องกลางทรวงอกเพื่อดูหรือเก็บชิ้นเนื้อก็ใช้ยาสลบเช่นกัน แต่เป็นหัตถการคนละอย่างและมักเล็กกว่าการนำก้อนออกทั้งหมด Cleveland Clinic

หลังผ่าตัดผ่านกล้องที่ไม่ซับซ้อน บางรายอาจพักโรงพยาบาลช่วงสั้นๆ ส่วนการเปิดทรวงอก ก้อนขนาดใหญ่ หรือการตัดอวัยวะร่วมมักต้องพักหลายวัน ผู้ที่ต้องเฝ้าระวังการหายใจ เลือดออก หรือการทำงานของหัวใจอาจได้รับการดูแลในหอผู้ป่วยวิกฤตช่วงแรก แนวทางระยะพักในประเทศไทยขึ้นกับโรงพยาบาลและสภาพผู้ป่วย จึงไม่ควรใช้ระยะพักจากต่างประเทศเป็นกำหนดตายตัว

พักฟื้นนานแค่ไหน

การพักฟื้นขึ้นกับชนิดแผลมากกว่าชื่อโรคเพียงอย่างเดียว การผ่าตัดผ่านแผลเล็กมักเจ็บน้อยและฟื้นเร็วกว่าแผลเปิด ส่วนอาการอ่อนเพลียหลังการผ่าตัดใหญ่สามารถต่อเนื่องได้หลายสัปดาห์ Stanford Health Care

การกลับไปทำงาน

งานนั่งโต๊ะอาจกลับได้เร็วกว่างานที่ต้องยก ดัน ดึง ขับรถเป็นเวลานาน หรือใช้แรงช่วงอก ผู้ที่ผ่าตัดผ่านกล้องอาจกลับไปทำงานเบาได้ในช่วงหลายสัปดาห์แรกหากอาการเอื้อ ส่วนการเปิดกระดูกหน้าอกหรือเปิดทรวงอกมักต้องใช้เวลานานกว่า ศัลยแพทย์จะกำหนดตามความมั่นคงของแผล การหายใจ ความเหนื่อย และลักษณะงาน

อย่ากลับไปขับรถขณะที่ยังใช้ยาที่ทำให้ง่วง เคลื่อนไหวแขนและลำตัวไม่คล่อง หรือเบรกฉุกเฉินไม่ได้ หากเปิดกระดูกหน้าอก ต้องปฏิบัติตามข้อจำกัดเรื่องการยกของและการใช้แขนที่ทีมผ่าตัดแจ้ง

ความเจ็บปวดและอาการชา

แผลระหว่างซี่โครงอาจทำให้ปวด แสบ หรือชาตามแนวซี่โครง เพราะเส้นประสาทผิวหนังถูกกดหรือระคายเคือง อาการมักค่อยๆ ดีขึ้น แต่อาจอยู่ได้นานกว่าการหายของผิวแผล การควบคุมปวดมีความสำคัญ เพราะถ้าเจ็บจนไม่กล้าหายใจลึกหรือไอ เสมหะอาจค้างและเพิ่มปัญหาปอด

การหายใจและกิจกรรม

ช่วงแรกอาจรู้สึกหายใจไม่เต็มอิ่มจากความเจ็บ ปอดแฟบบางส่วน เสมหะ หรือการตัดเนื้อเยื่อใกล้ปอด ควรทำแบบฝึกหายใจและเดินตามที่ทีมรักษาสอน ไม่ควรนอนบนเตียงตลอดวันหากแพทย์อนุญาตให้ลุกได้

หากต้องตัดหรือเกิดการบาดเจ็บต่อเส้นประสาทกระบังลม การหายใจอาจฟื้นช้ากว่าปกติ โดยเฉพาะเมื่อนอนราบหรือออกแรง ทีมรักษาอาจตรวจภาพทรวงอกและประเมินสมรรถภาพปอดเพิ่มเติม

การติดตามระยะยาว

แผนติดตามขึ้นกับผลพยาธิวิทยา ขอบการตัด และระยะโรค เนื้องอกบางชนิดต้องตรวจภาพทรวงอกต่อเนื่องเพื่อดูการกลับเป็นซ้ำ แม้ก้อนจะถูกนำออกแล้ว ส่วนผู้ที่มีโรคมะเร็งอาจต้องพบทีมมะเร็งเพื่อพิจารณายาเคมีบำบัดหรือรังสีรักษาเพิ่มเติม

ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อน

การผ่าตัดบริเวณช่องกลางทรวงอกอยู่ใกล้หัวใจ หลอดเลือดใหญ่ หลอดลม หลอดอาหาร และเส้นประสาท ความเสี่ยงจึงขึ้นกับตำแหน่งก้อนและขอบเขตการผ่าตัดอย่างมาก ไม่ควรใช้ตัวเลขความเสี่ยงจากการส่องกล้องเก็บชิ้นเนื้อมาแทนความเสี่ยงของการนำก้อนใหญ่ออก

การเลาะก้อนหรือต่อมน้ำเหลืองอาจทำให้ท่อน้ำเหลืองบาดเจ็บ เกิดน้ำเหลืองคั่งในช่องอก ซึ่งอาจต้องปรับอาหาร ใส่สายระบาย ทำหัตถการ หรือผ่าตัดเพิ่มเติม การผ่าตัดใหญ่บริเวณนี้มีความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตจากเลือดออกรุนแรง ภาวะหัวใจหรือการหายใจล้มเหลว และภาวะแทรกซ้อนอื่น แม้พบไม่บ่อย โดยความเสี่ยงของแต่ละคนขึ้นกับก้อน โรคร่วม และขอบเขตการผ่าตัด ควรถามทีมรักษาเป็นรายกรณี

ความเสี่ยงทั่วไปของการผ่าตัด

• เลือดออก อาจต้องให้เลือด ผ่าตัดซ้ำ หรือเปลี่ยนจากแผลเล็กเป็นแผลเปิด
• แผลติดเชื้อหรือการติดเชื้อในช่องอก
• ปอดอักเสบ เสมหะอุดตัน หรือปอดแฟบ
• ลิ่มเลือดที่ขาหรือหลุดไปปอด
• หัวใจเต้นผิดจังหวะ
• ปฏิกิริยาต่อยาสลบ
• ปวดเรื้อรัง ชา หรือเสียวตามแนวแผล
• แผลแยกหรือกระดูกหน้าอกเชื่อมช้าในผู้ที่เปิดกระดูกหน้าอก

ลิ่มเลือด เลือดคั่ง การติดเชื้อ และอาการหายใจลำบากเป็นภาวะแทรกซ้อนที่มีรายงานหลังการผ่าตัดในบริเวณนี้ Stanford Health Care

ความเสี่ยงเฉพาะตำแหน่ง

การบาดเจ็บต่อเส้นประสาทกระบังลม: อาจทำให้กระบังลมด้านหนึ่งทำงานลดลง เกิดหอบ เหนื่อยง่าย หรือหายใจลำบากเมื่อนอนราบ

การบาดเจ็บต่อเส้นประสาทกล่องเสียง: อาจทำให้เสียงแหบ ไอไม่มีกำลัง หรือสำลัก โดยเฉพาะก้อนที่อยู่ใกล้หลอดเลือดใหญ่และคอ

การบาดเจ็บต่อหลอดเลือดใหญ่หรือหัวใจ: อาจทำให้เลือดออกรุนแรงและต้องซ่อมแซมหลอดเลือด บางรายที่ก้อนลุกลามมากอาจต้องเตรียมความพร้อมสำหรับเครื่องพยุงการทำงานของหัวใจและปอด แต่ไม่ได้จำเป็นในผู้ป่วยทุกราย Mount Sinai

ลมรั่วจากปอด: หากผิวปอดถูกเลาะหรือตัด อากาศอาจรั่วต่อเนื่อง ทำให้ต้องคาสายระบายไว้นานขึ้นหรือรับการรักษาเพิ่มเติม

การบาดเจ็บต่อหลอดอาหารหรือหลอดลม: พบไม่บ่อยแต่รุนแรง อาจทำให้มีการรั่ว การติดเชื้อ หรือจำเป็นต้องซ่อมแซม

ของเหลวคั่งรอบหัวใจหรือปอด: อาจเกิดหลังการเลาะก้อนหรือตัดเยื่อหุ้มหัวใจ หากมีปริมาณมากอาจต้องระบายออก

ภาวะหายใจล้มเหลว: ความเสี่ยงสูงขึ้นในผู้ที่ก้อนใหญ่กดปอด มีโรคปอดเดิม หรือต้องตัดปอดร่วมด้วย อาจต้องใช้เครื่องช่วยหายใจนานกว่าที่คาด

มีรายงานภาวะหายใจล้มเหลวเฉียบพลันและหัวใจล้มเหลวหลังนำก้อนขนาดใหญ่มากที่กดหัวใจออก แต่เป็นรายงานผู้ป่วยเฉพาะราย ไม่สามารถใช้ประมาณโอกาสเกิดกับผู้ป่วยทั่วไปได้ PMC

ปัจจัยที่ทำให้ความเสี่ยงสูงขึ้น

• ก้อนขนาดใหญ่หรือห่อหุ้มหลอดเลือด
• ก้อนกดหลอดลม หัวใจ หรือหลอดเลือดดำใหญ่
• เคยผ่าตัดหรือฉายรังสีบริเวณทรวงอก
• โรคปอดเรื้อรัง การสูบบุหรี่ หรือสมรรถภาพปอดต่ำ
• โรคหัวใจ ไต เบาหวาน หรือภาวะโภชนาการไม่ดี
• ต้องตัดปอด หลอดเลือด เยื่อหุ้มหัวใจ หรือเส้นประสาทร่วมด้วย
• ก้อนเป็นมะเร็งที่ลุกลามเข้าเนื้อเยื่อรอบข้าง

ก่อนผ่าตัดควรถามศัลยแพทย์ให้ชัดว่า จากภาพตรวจของคุณ ก้อนแตะหรือลุกลามเข้าอวัยวะใด มีโอกาสเปลี่ยนเป็นแผลเปิดหรือไม่ และคาดว่าต้องตัดอวัยวะอื่นร่วมด้วยหรือเปล่า คำตอบเหล่านี้ให้ข้อมูลเรื่องความเสี่ยงได้ตรงกว่าตัวเลขเฉลี่ยทั่วไป

สัญญาณที่ต้องกลับไปพบแพทย์ทันที

หลังกลับบ้าน ให้ติดต่อโรงพยาบาลหรือไปห้องฉุกเฉินทันทีเมื่อมีอาการต่อไปนี้

หากอาการรุนแรง อย่าขับรถไปเอง ควรใช้บริการฉุกเฉินและแจ้งว่าเพิ่งผ่าตัดทรวงอกมา

อาการปวดแผลเล็กน้อย ไอมีเสมหะเล็กน้อย เหนื่อยง่าย และชารอบแผลอาจพบได้ในระยะแรก แต่ควรดีขึ้นทีละน้อย หากกลับแย่ลงหลังจากเคยดีขึ้นแล้ว ควรแจ้งทีมผ่าตัด

ทางเลือกอื่น

ทางเลือกขึ้นกับชนิดของก้อน การรักษาก่อนรู้ผลชิ้นเนื้ออาจต่างจากการรักษาหลังทราบผลอย่างมาก

ติดตามด้วยภาพถ่าย

ก้อนขนาดเล็กที่มีลักษณะไม่ร้าย ไม่มีอาการ และไม่โตเร็ว อาจติดตามด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หรือการตรวจอื่นตามช่วงเวลาที่แพทย์กำหนด การติดตามไม่ใช่การปล่อยทิ้ง แต่เป็นแผนที่ต้องมาตรวจตามนัดและเปรียบเทียบภาพเดิม

เก็บชิ้นเนื้อก่อน

หากสงสัยโรคที่ไม่ต้องผ่าตัดออกทั้งหมด แพทย์อาจเลือกเก็บเนื้อเยื่อด้วยเข็ม กล้องทางเดินหายใจ หรือการส่องกล้องช่องกลางทรวงอกก่อน การส่องกล้องชนิดนี้ใช้แผลขนาดเล็กบริเวณเหนือกระดูกหน้าอกเพื่อดูและเก็บต่อมน้ำเหลืองหรือเนื้อเยื่อ ไม่ใช่การนำก้อนทุกชนิดออกทั้งหมด Cleveland Clinic

ยาเคมีบำบัด

มะเร็งต่อมน้ำเหลืองและเนื้องอกจากเซลล์บางชนิดอาจตอบสนองต่อยาเคมีบำบัด จึงไม่ควรรีบผ่าตัดใหญ่โดยยังไม่ทราบชนิดโรค มะเร็งต่อมน้ำเหลืองในช่องกลางทรวงอกมักวินิจฉัยจากชิ้นเนื้อและรักษาด้วยยาเคมีบำบัดร่วมกับรังสีรักษาตามข้อบ่งชี้ Mount Sinai

เนื้องอกบางชนิดอาจได้รับยาเพื่อลดขนาดก่อนผ่าตัด หากก้อนตอบสนองดี ศัลยแพทย์จะประเมินใหม่ว่าสามารถนำออกได้หรือไม่

รังสีรักษา

รังสีรักษาอาจใช้เป็นการรักษาหลักในโรคบางชนิด ใช้ร่วมกับยา หรือใช้หลังผ่าตัดเมื่อมีความเสี่ยงเหลือเซลล์โรค การตัดสินใจขึ้นกับผลพยาธิวิทยา ระยะโรค ตำแหน่งก้อน และการได้รับรังสีมาก่อน

วิธีผ่าตัดอื่น

หากก้อนเหมาะกับการผ่าตัดแต่ไม่เหมาะกับแผลเล็ก อาจเปลี่ยนเป็นการเปิดกระดูกหน้าอกหรือเปิดทรวงอกด้านข้าง เป้าหมายไม่ใช่เลือกแผลที่เล็กที่สุดเสมอ แต่เลือกทางเข้าที่ช่วยให้เห็นก้อน ควบคุมหลอดเลือด และนำเนื้อเยื่อออกได้อย่างเหมาะสม

การรักษาหลายวิธีอาจใช้ต่อเนื่องกัน เช่น เก็บชิ้นเนื้อก่อน ให้ยาเพื่อลดขนาดก้อน ผ่าตัด แล้วพิจารณารังสีรักษาจากผลชิ้นเนื้อ การหารือร่วมกันหลายสาขามีประโยชน์มากในก้อนที่ซับซ้อน

สิทธิการรักษา

สิทธิครอบคลุมหรือไม่ขึ้นกับการวินิจฉัย ข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ โรงพยาบาลตามสิทธิ ระบบส่งต่อ และรายการที่กองทุนหรือกรมธรรม์กำหนด ควรตรวจสอบก่อนเข้ารับการรักษา โดยเฉพาะเมื่ออาจต้องใช้การผ่าตัดหลายสาขาหรือดูแลในหอผู้ป่วยวิกฤต

ประกันสังคม

เริ่มติดต่อโรงพยาบาลตามสิทธิ หากสถานพยาบาลนั้นไม่มีศัลยแพทย์ทรวงอกหรืออุปกรณ์ที่จำเป็น แพทย์อาจพิจารณาส่งต่อไปยังสถานพยาบาลที่มีศักยภาพ เอกสารที่ควรถาม ได้แก่ ใบส่งตัว ผลภาพถ่าย รายงานชิ้นเนื้อ และกำหนดอายุของเอกสารส่งต่อ

ถามโรงพยาบาลให้ชัดว่า การตรวจเพิ่มเติม การผ่าตัด การตรวจพยาธิวิทยา และการรักษาหลังทราบผลอยู่ภายใต้กระบวนการส่งต่อเดียวกันหรือไม่

บัตรทอง

ควรเริ่มที่หน่วยบริการประจำหรือหน่วยบริการที่ดูแลอยู่ แพทย์จะประเมินและส่งต่อไปยังศูนย์ที่มีบริการศัลยกรรมทรวงอกตามเครือข่าย หากมีอาการฉุกเฉิน เช่น หายใจลำบากรุนแรงหรือสงสัยหลอดเลือดใหญ่ถูกกด ควรเข้ารับการประเมินฉุกเฉินก่อน ไม่ควรรอเอกสารตามนัดปกติ

ก่อนเดินทางไปโรงพยาบาลปลายทาง ควรตรวจว่ามีใบส่งตัวที่ถูกต้อง ไฟล์ภาพตรวจ รายงานผลเลือด และชิ้นเนื้อเดิมครบหรือไม่

ประกันสุขภาพเอกชน

ติดต่อบริษัทประกันก่อนนอนโรงพยาบาลเพื่อขอหนังสือรับรองสิทธิ และถามเรื่องระยะรอคอย โรคที่เป็นมาก่อน วงเงินตามประเภทการรักษา ห้องพัก การดูแลวิกฤต และเงื่อนไขการอนุมัติอุปกรณ์หรือวิธีผ่าตัด

ควรให้โรงพยาบาลส่งข้อมูลทั้งรหัสการวินิจฉัยและแผนผ่าตัด เพราะคำว่า “ก้อนในช่องอก” อาจยังไม่เพียงพอสำหรับอนุมัติ หากผลชิ้นเนื้อเปลี่ยนการวินิจฉัยหรือจำเป็นต้องรักษาต่อด้วยยาและรังสี อาจต้องขออนุมัติแยกอีกครั้ง

คำถามที่ควรถามฝ่ายสิทธิของโรงพยาบาล

• ต้องมีใบส่งตัวหรืออนุมัติล่วงหน้าหรือไม่
• สิทธิครอบคลุมการตรวจชิ้นเนื้อและการตรวจพิเศษหลังผ่าตัดหรือไม่
• หากต้องเปลี่ยนจากแผลเล็กเป็นแผลเปิด ต้องดำเนินเอกสารเพิ่มเติมอย่างไร
• การดูแลในหอผู้ป่วยวิกฤตและการรักษาภาวะแทรกซ้อนอยู่ในสิทธิใด
• หากต้องใช้ยาเคมีบำบัดหรือรังสีรักษาต่อ ต้องส่งต่อไปที่ใด
• ต้องเตรียมภาพตรวจฉบับจริง รายงาน หรือเอกสารยืนยันตัวตนอะไรบ้าง

จ่ายเอง ส่วนร่วมจ่าย หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน

หากต้องจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด หรือจ่ายบางส่วน เช่น ส่วนร่วมจ่าย (Co-payment) ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน ควรขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากโรงพยาบาลก่อนตัดสินใจ และถามให้ชัดว่ารวมค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าอุปกรณ์ และการตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่ ทางเลือกหนึ่งสำหรับการชำระคือการผ่อน เช่น บริการผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตนานสูงสุด 10 เดือนของ HDcare

คำถามที่พบบ่อย

พบเนื้องอกในช่องอก แปลว่าเป็นมะเร็งหรือไม่

ไม่เสมอไป เพราะก้อนในช่องกลางทรวงอกมีได้ทั้งชนิดไม่ร้าย ชนิดร้าย ถุงน้ำ และความผิดปกติของต่อมน้ำเหลือง ผลภาพช่วยประเมินความเป็นไปได้ แต่หลายกรณีต้องใช้ชิ้นเนื้อเพื่อยืนยัน

ผ่าตัดเนื้องอกในช่องอกต้องเปิดหน้าอกทุกคนไหม

ไม่ต้องเปิดหน้าอกทุกคน เพราะก้อนบางตำแหน่งสามารถนำออกผ่านกล้องและแผลเล็กได้ วิธีผ่าตัดขึ้นกับขนาด ตำแหน่ง การลุกลาม และความใกล้ชิดกับหัวใจ หลอดเลือด หลอดลม และเส้นประสาท

ถ้าเริ่มผ่าตัดผ่านกล้องแล้ว จะเปลี่ยนเป็นแผลเปิดได้ไหม

เปลี่ยนได้หากพบเลือดออก ก้อนติดแน่น หรือมองเห็นและควบคุมอวัยวะสำคัญได้ไม่เพียงพอ การเปลี่ยนเป็นแผลเปิดเป็นมาตรการเพื่อความปลอดภัย ไม่ได้หมายความว่าการผ่าตัดล้มเหลว

ต้องตัดปอดออกด้วยหรือไม่

ไม่จำเป็นต้องตัดปอดทุกราย แต่หากก้อนลุกลามเข้าเนื้อปอดหรือแยกออกจากปอดไม่ได้ อาจต้องตัดเนื้อปอดบางส่วน ศัลยแพทย์ควรอธิบายความเป็นไปได้นี้จากภาพตรวจและผลต่อการหายใจก่อนผ่าตัด

จำเป็นต้องตรวจชิ้นเนื้อก่อนผ่าตัดไหม

ไม่จำเป็นในทุกคน เพราะก้อนบางชนิดเหมาะกับการนำออกทั้งก้อน แต่หากสงสัยมะเร็งต่อมน้ำเหลืองหรือโรคที่รักษาหลักด้วยยา การได้ชิ้นเนื้อก่อนจะช่วยหลีกเลี่ยงการผ่าตัดใหญ่ที่ไม่จำเป็น

หลังผ่าตัดต้องใส่สายระบายทรวงอกนานไหม

ระยะใส่สายขึ้นกับปริมาณของเหลว การรั่วของอากาศ และการขยายตัวของปอด จึงไม่มีช่วงเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน ทีมรักษาจะถอดเมื่อประเมินแล้วว่าปลอดภัย ไม่ควรถอดตามจำนวนวันที่กำหนดไว้ล่วงหน้าเพียงอย่างเดียว

หลังผ่าตัดเจ็บมากไหม

มักมีอาการเจ็บ โดยเฉพาะเมื่อไอ หายใจลึก หรือเปลี่ยนท่า แต่สามารถวางแผนควบคุมปวดได้หลายวิธี การบอกระดับปวดตามจริงช่วยให้ทีมรักษาปรับการดูแล เพื่อให้คุณหายใจลึกและเดินได้โดยไม่ทรมานเกินไป

จะกลับไปทำงานได้เมื่อไร

งานเบามักกลับได้เร็วกว่างานใช้แรง และผู้ที่ผ่าตัดผ่านแผลเล็กมักฟื้นเร็วกว่าผู้ที่เปิดทรวงอก โดยทั่วไปต้องเผื่อเวลาหลายสัปดาห์ แต่กำหนดจริงขึ้นกับแผล ความเหนื่อย ผลชิ้นเนื้อ และชนิดงานของคุณ

หลังนำก้อนออกแล้วต้องทำเคมีบำบัดหรือฉายรังสีอีกไหม

บางรายต้องรักษาต่อ แต่ไม่ใช่ทุกคน การตัดสินใจขึ้นกับชนิดเซลล์ ระยะโรค ขอบการตัด ต่อมน้ำเหลือง และสิ่งที่ศัลยแพทย์พบระหว่างผ่าตัด

ถ้านำก้อนออกไม่หมดจะทำอย่างไร

ทีมรักษาจะใช้ผลพยาธิวิทยาและภาพหลังผ่าตัดเพื่อเลือกการติดตาม ยาเคมีบำบัด รังสีรักษา หรือการผ่าตัดเพิ่มเติมในบางกรณี การไม่ฝืนตัดก้อนที่ติดอวัยวะสำคัญอาจเป็นการตัดสินใจเพื่อหลีกเลี่ยงอันตรายรุนแรง

เนื้องอกในช่องอกกลับมาเป็นซ้ำได้ไหม

กลับเป็นซ้ำได้ในบางชนิด แม้นำก้อนออกแล้ว จึงต้องติดตามตามชนิดโรคและขอบการตัด ความถี่ของภาพตรวจควรกำหนดโดยทีมรักษา ไม่ควรใช้ตารางติดตามของโรคชนิดอื่นแทน

ก่อนผ่าตัดควรถามศัลยแพทย์เรื่องใดมากที่สุด

ควรถามว่าก้อนน่าจะเป็นชนิดใด อยู่ติดอวัยวะอะไร สามารถนำออกได้มากน้อยเพียงใด และมีโอกาสต้องเปลี่ยนเป็นแผลเปิดหรือตัดอวัยวะร่วมด้วยหรือไม่ คำตอบเหล่านี้ช่วยให้คุณเข้าใจประโยชน์ ความเสี่ยง และการพักฟื้นของกรณีคุณได้ตรงที่สุด

หากยังไม่มีอาการ สามารถไม่ผ่าตัดได้ไหม

บางก้อนสามารถติดตามได้ แต่บางก้อนควรรักษาก่อนเกิดการกดเบียดหรือการลุกลาม การตัดสินใจต้องดูชนิดก้อน แนวโน้มการโต ตำแหน่ง และความเสี่ยงของการรอ ไม่ควรตัดสินจากการไม่มีอาการเพียงอย่างเดียว

ควรขอความเห็นที่สองหรือไม่

ขอได้ โดยเฉพาะเมื่อก้อนติดหัวใจหรือหลอดเลือดใหญ่ แผนผ่าตัดอาจต้องตัดอวัยวะร่วม หรือผลชิ้นเนื้อกับภาพตรวจไม่สอดคล้องกัน ควรนำไฟล์ภาพ รายงานพยาธิวิทยา และสไลด์หรือบล็อกชิ้นเนื้อไปให้ครบ เพื่อให้แพทย์อีกทีมประเมินจากข้อมูลเดียวกัน

ข้อมูลอ้างอิง

• mountsinai.org: Mediastinal Tumors Diagnosis & Treatments | Mount Sinai - New York — เกี่ยวกับ Mediastinal tumor removal — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• Stanford Health Care: About Mediastinal Surgery — เกี่ยวกับ Mediastinal tumor removal — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• PubMed Central (U.S. National Library of Medicine): Rare post-operative complications of large mediastinal tumor resection — เกี่ยวกับ Mediastinal tumor removal — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• Cleveland Clinic: Mediastinoscopy: Procedure Details & Recovery — เกี่ยวกับ Mediastinal tumor removal — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติหลังผ่าตัด ควรติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที