เลสิก

เลสิก (LASIK) คือการผ่าตัดแก้ไขสายตาด้วยเลเซอร์ โดยเปิดชั้นกระจกตาเป็นแผ่นบางแล้วใช้เลเซอร์ปรับรูปร่างกระจกตา เพื่อแก้สายตาสั้น สายตายาว (hyperopia ซึ่งต่างจากสายตายาวตามอายุ) หรือสายตาเอียง และลดการพึ่งแว่นหรือคอนแทคเลนส์ การผ่าตัดใช้เวลาไม่นานและมักกลับบ้านได้ในวันเดียว แต่ไม่เหมาะกับทุกคนและไม่ได้รับประกันว่าจะไม่ต้องใช้แว่นอีก จึงต้องตรวจความหนาและรูปร่างกระจกตา รวมถึงประเมินสุขภาพตาก่อนตัดสินใจ

เลสิก คืออะไร

เลสิกเป็นการผ่าตัดแก้ไขภาวะสายตาผิดปกติที่เกิดจากการหักเหของแสง จักษุแพทย์จะสร้างแผ่นกระจกตาบางๆ ที่มีลักษณะคล้ายฝาปิด เรียกว่า “แผ่นกระจกตา” หรือ flap จากนั้นเปิดแผ่นนี้ขึ้นเพื่อใช้เลเซอร์ปรับรูปร่างเนื้อกระจกตาชั้นล่าง แล้ววางแผ่นกระจกตากลับเข้าที่ โดยทั่วไปไม่ต้องเย็บแผล เพราะแผ่นกระจกตาจะยึดติดระหว่างการสมานตัว

กระจกตาคือเนื้อเยื่อใสทรงโค้งที่อยู่ด้านหน้าดวงตา หน้าที่สำคัญคือช่วยหักเหแสงให้ไปรวมบนจอประสาทตา หากรูปร่างกระจกตาหรือความยาวของลูกตาทำให้แสงรวมผิดตำแหน่ง ภาพจะไม่ชัด เลเซอร์จึงถูกใช้เพื่อนำเนื้อกระจกตาออกในปริมาณที่วางแผนไว้และเปลี่ยนความโค้งของกระจกตาให้เหมาะกับค่าสายตาแต่ละคน Mayo Clinic

เลสิกใช้แก้ภาวะต่อไปนี้ได้ในผู้ที่ผ่านเกณฑ์คัดกรอง

• สายตาสั้น มองใกล้ชัดกว่ามองไกล เพราะแสงไปรวมหน้าจอประสาทตา
• สายตายาว (hyperopia ซึ่งต่างจากสายตายาวตามอายุ) มองใกล้ไม่ชัด และบางคนมองไกลไม่ชัดด้วย เพราะแสงมีแนวโน้มไปรวมหลังจอประสาทตา
• สายตาเอียง ภาพไม่คมชัดหรือบิดเบือนจากความโค้งของกระจกตาที่ไม่สม่ำเสมอ

เลสิกไม่ได้รักษาสายตายาวตามอายุโดยตรง ภาวะนี้เกิดจากเลนส์ตาสูญเสียความยืดหยุ่นตามวัย แม้การมองไกลหลังผ่าตัดจะดีขึ้น คุณอาจยังต้องใช้แว่นอ่านหนังสือเมื่ออายุมากขึ้น จักษุแพทย์อาจเสนอวิธีจัดค่าสายตาของตาสองข้างให้ต่างกันเพื่อช่วยมองใกล้ แต่ต้องทดลองและชั่งข้อดีข้อจำกัดก่อน เพราะอาจกระทบการกะระยะและคุณภาพการมองเห็น

เป้าหมายของการผ่าตัดคือช่วยให้มองเห็นโดยไม่ต้องพึ่งแว่นหรือคอนแทคเลนส์มากเท่าเดิม ไม่ใช่รับประกันสายตาระดับใดระดับหนึ่ง ผลที่เป็นไปได้ขึ้นกับค่าสายตาเดิม ความหนาและรูปร่างกระจกตา ภาวะตาแห้ง อายุ การสมานแผล และความเปลี่ยนแปลงของดวงตาในอนาคต

ใครควรทำ / ใครไม่ควรทำ

เลสิกเป็นการผ่าตัดตามความสมัครใจ คนที่มองชัดด้วยแว่นหรือคอนแทคเลนส์ไม่จำเป็นต้องผ่าตัด เว้นแต่ต้องการลดการพึ่งอุปกรณ์เหล่านี้และยอมรับข้อจำกัดกับความเสี่ยงได้ การตัดสินว่าเหมาะหรือไม่ต้องอาศัยผลตรวจจริง ไม่ควรพิจารณาจากค่าสายตาเพียงอย่างเดียว

ผู้ที่อาจเหมาะกับเลสิก

โดยทั่วไป ผู้ที่อาจเป็นผู้สมัครที่เหมาะควรมีลักษณะต่อไปนี้

• เป็นผู้ใหญ่และดวงตาพัฒนาเต็มที่แล้ว
• ค่าสายตาค่อนข้างคงที่ ไม่มีการเปลี่ยนแปลงมากในช่วงที่ผ่านมา
• กระจกตาหนาและแข็งแรงเพียงพอสำหรับการสร้างแผ่นกระจกตาและการปรับรูปร่าง
• ไม่มีรูปร่างกระจกตาผิดปกติที่เสี่ยงต่อการโป่งหรือเสียความแข็งแรงหลังผ่าตัด
• ไม่มีโรคตาที่ควบคุมไม่ได้ เช่น การอักเสบของตา ต้อหินบางลักษณะ หรือต้อกระจกที่เป็นสาเหตุหลักของการมองไม่ชัด
• ไม่มีภาวะตาแห้งรุนแรงที่ยังไม่ได้รับการดูแล
• มีความคาดหวังตามจริง และยอมรับได้ว่าอาจยังต้องใช้แว่นในบางกิจกรรม
• สามารถมาตรวจติดตามและทำตามข้อควรระวังในช่วงพักฟื้นได้

แหล่งข้อมูลสากลระบุว่าการผ่าตัดนี้พิจารณาในผู้ใหญ่อายุอย่างน้อย 18 ปี แต่การถึงเกณฑ์อายุไม่ได้หมายความว่าเหมาะทันที ค่าสายตาต้องนิ่งและผลตรวจตาต้องผ่านเกณฑ์ด้วย Cleveland Clinic เกณฑ์รายละเอียดอาจต่างกันตามลักษณะตาและแนวทางของสถานพยาบาลในประเทศไทย

ผู้ที่อาจต้องเลื่อนการผ่าตัด

จักษุแพทย์อาจแนะนำให้รอก่อน หากมีภาวะที่ทำให้ค่าสายตาหรือการสมานแผลยังไม่คงที่ เช่น

• ค่าสายตายังเปลี่ยนต่อเนื่อง
• ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือมีการเปลี่ยนแปลงทางฮอร์โมนที่กระทบค่าสายตา
• ตาแห้งหรือเปลือกตาอักเสบที่ยังควบคุมไม่ได้
• มีแผล การติดเชื้อ หรือการอักเสบของดวงตา
• โรคประจำตัวยังควบคุมไม่ดี
• เพิ่งเปลี่ยนยาบางชนิดที่อาจทำให้ค่าสายตาหรือการสมานแผลเปลี่ยน

การเลื่อนไม่ได้แปลว่าจะทำไม่ได้เสมอไป แพทย์จะประเมินใหม่เมื่อภาวะนั้นสงบหรือคงที่แล้ว

ผู้ที่อาจไม่เหมาะกับเลสิก

เลสิกอาจไม่ใช่ทางเลือกที่เหมาะ หากตรวจพบว่า

• กระจกตาบางเกินไป หรือมีรูปร่างผิดปกติ
• มีกระจกตาโป่งหรือเสี่ยงต่อกระจกตาโป่ง
• ค่าสายตาสูงจนการนำเนื้อกระจกตาออกอาจเหลือกระจกตาไม่แข็งแรงพอ
• มีโรคกระจกตา โรคจอประสาทตา ต้อกระจก หรือโรคตาอื่นที่เป็นสาเหตุสำคัญของการมองไม่ชัด
• มีตาแห้งรุนแรง
• มีโรคภูมิคุ้มกันผิดปกติ ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ หรือภาวะที่ทำให้แผลหายผิดปกติ
• ใช้ยาที่อาจกระทบการสมานแผลหรือทำให้ค่าสายตาไม่คงที่
• ทำงานหรือเล่นกีฬาที่มีโอกาสถูกกระแทกบริเวณใบหน้าหรือตาสูง เพราะอาจกระทบแผ่นกระจกตา

ภาวะกระจกตาโป่ง กระจกตาบางมาก และโรคตาบางชนิดเป็นเหตุสำคัญที่แพทย์อาจไม่แนะนำเลสิก Mayo Clinic อย่างไรก็ตาม บางคนอาจเหมาะกับการแก้สายตาวิธีอื่น ซึ่งใช้หลักการหรือเนื้อเยื่อต่างจากเลสิก

เตรียมตัวก่อนผ่าตัด

การเตรียมตัวเริ่มจากการตรวจคัดกรอง ไม่ใช่เริ่มในวันผ่าตัด จักษุแพทย์จะซักประวัติสุขภาพ โรคตา การผ่าตัดเดิม ยาที่ใช้ ลักษณะงาน กีฬา และเป้าหมายการมองเห็น จากนั้นจึงตรวจตาเพื่อดูว่าผ่าตัดได้หรือไม่

การตรวจอาจประกอบด้วย

• วัดค่าสายตาและตรวจว่าค่าสายตาคงที่หรือไม่
• วัดความหนาของกระจกตา
• ทำแผนที่ความโค้งและรูปร่างกระจกตา
• ประเมินขนาดรูม่านตาและคุณภาพการมองเห็น
• ตรวจผิวตา ปริมาณน้ำตา และภาวะตาแห้ง
• ตรวจเลนส์ตา จอประสาทตา และส่วนอื่นของดวงตา
• ประเมินว่าต้องนำเนื้อกระจกตาออกมากเท่าใด และเหลือเนื้อกระจกตาเพียงพอหรือไม่

การหยุดใส่คอนแทคเลนส์

คอนแทคเลนส์อาจเปลี่ยนรูปร่างกระจกตาชั่วคราว ทำให้ค่าที่ใช้วางแผนคลาดเคลื่อนได้ คุณจึงต้องหยุดใส่ก่อนการตรวจวัดและก่อนผ่าตัดตามระยะเวลาที่จักษุแพทย์กำหนด ระยะเวลาขึ้นกับชนิดของเลนส์ ระยะเวลาที่เคยใส่ และสภาพกระจกตา อย่ากำหนดวันหยุดใส่เองจากข้อมูลทั่วไป เพราะเลนส์ชนิดนิ่ม ชนิดแข็ง และเลนส์ปรับรูปร่างกระจกตาอาจต้องเตรียมต่างกัน Mayo Clinic

ยาและโรคประจำตัว

แจ้งแพทย์เกี่ยวกับยาทุกชนิด รวมถึงยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยากดภูมิคุ้มกัน ยารักษาสิวบางชนิด ยาหยอดตา วิตามิน และอาหารเสริม บางรายการอาจต้องปรับหรือหยุด แต่แพทย์ผู้ผ่าตัดหรือวิสัญญีแพทย์ต้องเป็นผู้กำหนดเวลาเฉพาะบุคคล

อย่าหยุดยาเอง โดยเฉพาะยาที่ป้องกันลิ่มเลือด เพราะการหยุดโดยไม่มีแผนอาจเป็นอันตรายมากกว่าการใช้ยาต่อ ควรแจ้งทั้งแพทย์ที่สั่งยาเดิมและจักษุแพทย์ เพื่อร่วมกันวางแผนที่เหมาะสม

การงดอาหารและน้ำ

เลสิกมักใช้ยาชาหยอดตา ไม่ได้ใช้ยาสลบเป็นประจำ จึงอาจไม่ต้องงดอาหารแบบการผ่าตัดที่ใช้ยาสลบ อย่างไรก็ตาม หากมีแผนให้ยาคลายกังวลหรือสถานพยาบาลมีข้อกำหนดเฉพาะ อาจต้องงดอาหารและน้ำตามเวลาที่แจ้ง ให้ยึดคำสั่งจากทีมผ่าตัดของคุณ ไม่ควรงดเองนานเกินจำเป็น

วันผ่าตัดควรเตรียมอะไร

• นำบัตรประจำตัว เอกสารสิทธิการรักษา ผลตรวจ และรายการยาที่ใช้อยู่
• ใส่เสื้อผ้าที่สบายและไม่ต้องสวมผ่านศีรษะหากกังวลว่าจะสัมผัสดวงตา
• ไม่แต่งตา ไม่ใช้ครีม โลชั่น น้ำหอม หรือเครื่องสำอางบริเวณใบหน้าตามคำแนะนำของสถานพยาบาล
• จัดให้มีผู้พากลับ เพราะหลังผ่าตัดอาจมองไม่ชัด แสบตา น้ำตาไหล หรือได้รับยาที่ทำให้ง่วง
• เตรียมแว่นกันแดดสำหรับลดความไม่สบายจากแสงระหว่างเดินทาง
• วางแผนหยุดงานและหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่เสี่ยงต่อฝุ่น น้ำสกปรก หรือการกระแทกตา

คุณควรถามก่อนวันผ่าตัดว่าแก้ค่าสายตาแบบใด ตั้งเป้าการมองไกลและใกล้อย่างไร มีโอกาสต้องใช้แว่นในสถานการณ์ใด และหากมีค่าสายตาเหลือจะประเมินหรือแก้ไขอย่างไร

ขั้นตอนการผ่าตัด

ขั้นตอนจริงอาจต่างกันตามเครื่องมือ วิธีสร้างแผ่นกระจกตา และแผนรักษา แต่ลำดับโดยทั่วไปมีดังนี้

• ตรวจยืนยันข้อมูลก่อนผ่าตัด

ทีมรักษาจะยืนยันตัวตน ข้างที่จะผ่าตัด ค่าสายตา ผลตรวจ และแผนการใช้เลเซอร์ หากทำสองตา มักทำในครั้งเดียว แต่ขึ้นกับการประเมินและแผนของแพทย์

• หยอดยาชา

คุณจะรู้สึกตัวระหว่างผ่าตัด ยาชาหยอดตาช่วยลดความเจ็บปวด บางแห่งอาจให้ยาช่วยคลายกังวลตามความเหมาะสม แต่ไม่ใช่ทุกคนที่จำเป็นต้องได้รับ

• จัดท่าและถ่างเปลือกตา

คุณจะนอนหงายใต้เครื่องเลเซอร์ แพทย์ใช้อุปกรณ์ช่วยเปิดเปลือกตาเพื่อป้องกันการกะพริบ คุณอาจรู้สึกตึงหรือไม่สบายเล็กน้อย

• วางวงแหวนที่ตา

อุปกรณ์จะช่วยยึดตาให้นิ่งขณะสร้างแผ่นกระจกตา ช่วงนี้อาจรู้สึกกดแน่น และการมองเห็นอาจมืดหรือมัวลงชั่วคราว ซึ่งเป็นสิ่งที่อาจเกิดขึ้นระหว่างขั้นตอน Cleveland Clinic

• สร้างแผ่นกระจกตา

แพทย์ใช้เลเซอร์ชนิดหนึ่งหรืออุปกรณ์ตัดเฉพาะเพื่อสร้างแผ่นเนื้อเยื่อบางที่ผิวกระจกตา โดยเว้นส่วนหนึ่งไว้เป็นบานพับ จากนั้นเปิดแผ่นนี้ขึ้นเพื่อเข้าถึงกระจกตาชั้นล่าง

• ปรับรูปร่างกระจกตาด้วยเลเซอร์

เครื่องจะใช้ข้อมูลที่วัดไว้ล่วงหน้าเพื่อนำเนื้อกระจกตาออกตามตำแหน่งและปริมาณที่กำหนด คุณจะถูกขอให้มองแสงเป้าหมาย อาจได้ยินเสียงจากเครื่องหรือได้กลิ่นผิดปกติชั่วคราว ซึ่งไม่ได้หมายความว่าดวงตากำลังไหม้

• วางแผ่นกระจกตากลับเข้าที่

หลังปรับรูปร่างเสร็จ แพทย์จะวางแผ่นกระจกตากลับ ตรวจตำแหน่งและผิวหน้า โดยทั่วไปไม่ต้องเย็บ

• ตรวจหลังผ่าตัดและกลับบ้าน

ทีมรักษาจะตรวจเบื้องต้นและให้พักสังเกตอาการช่วงสั้นๆ คุณอาจได้รับอุปกรณ์ป้องกันตาและยาหยอดตา พร้อมตารางนัดติดตาม การใช้ยาหยอดต้องทำตามฉลากและคำสั่งเฉพาะของทีมรักษา

ระหว่างผ่าตัด คุณอาจรู้สึกแรงกด แต่ไม่ควรมีอาการปวดรุนแรง หากรู้สึกผิดปกติให้บอกแพทย์ทันที ไม่ต้องพยายามอดทนหรือขยับศีรษะเอง

ใช้เวลานานแค่ไหน

ตัวการผ่าตัดมักใช้เวลารวมไม่เกินประมาณครึ่งชั่วโมงสำหรับกระบวนการทั้งหมด และช่วงที่เลเซอร์ปรับกระจกตาจริงใช้เวลาสั้นกว่านั้นมาก ระยะเวลาขึ้นกับว่าทำหนึ่งหรือสองตา วิธีสร้างแผ่นกระจกตา การตั้งเครื่อง และการให้ความร่วมมือระหว่างผ่าตัด Cleveland Clinic

เวลาที่อยู่สถานพยาบาลจะนานกว่าช่วงผ่าตัด เพราะต้องลงทะเบียน ตรวจยืนยัน หยอดยา เตรียมเครื่อง พักสังเกตอาการ และรับคำแนะนำก่อนกลับ ระยะเวลารวมแตกต่างกันตามระบบของแต่ละแห่ง จึงควรเผื่อเวลามากกว่าตัวการผ่าตัด

โดยทั่วไปใช้ยาชาหยอดตาและผู้ป่วยรู้สึกตัว ไม่จำเป็นต้องใช้ยาสลบในคนส่วนใหญ่ หากกังวลมาก ควรบอกแพทย์ก่อนวันผ่าตัด ไม่ควรใช้ยาคลายกังวลเอง

เลสิกมักเป็นการผ่าตัดแบบกลับบ้านวันเดียว ไม่ต้องนอนโรงพยาบาล เมื่อกลับบ้านควรพักและหลีกเลี่ยงการใช้สายตาหนักในช่วงแรก ห้ามขับรถกลับเอง แม้รู้สึกว่ามองเห็นได้ เพราะภาพอาจมัว ไวต่อแสง หรือมีผลจากยาที่ได้รับ

พักฟื้นนานแค่ไหน

การมองเห็นมักเริ่มดีขึ้นเร็ว แต่ “มองเห็นดีขึ้น” ไม่ได้หมายความว่ากระจกตาหายสนิท ภาพอาจขึ้นลง ตาแห้ง หรือเห็นแสงฟุ้งได้ระหว่างการสมานตัว หลายคนกลับไปทำงานเบาๆ ได้ภายในไม่กี่วัน หากงานไม่อยู่ในบริเวณฝุ่นมากและไม่เสี่ยงถูกกระแทก ส่วนการมองเห็นอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือนจึงนิ่งเต็มที่ ขึ้นกับสภาพตาเดิม ค่าสายตา และการสมานแผล Mayo Clinic

หลังผ่าตัดควรระวังเรื่องต่อไปนี้

• ไม่ขยี้ กด หรือบีบดวงตา เพราะอาจรบกวนตำแหน่งแผ่นกระจกตา
• ป้องกันน้ำ สบู่ แชมพู เหงื่อ และเครื่องสำอางเข้าตาในช่วงที่แพทย์กำหนด
• หลีกเลี่ยงการว่ายน้ำ แช่น้ำ และพื้นที่ที่น้ำไม่สะอาดจนกว่าจะได้รับอนุญาต
• เลี่ยงกีฬาใช้แรงหรือกีฬาที่เสี่ยงถูกกระแทกหน้า โดยกลับไปทำตามช่วงเวลาที่จักษุแพทย์ประเมิน
• สวมแว่นป้องกันเมื่ออยู่ในที่มีฝุ่น ลมแรง หรือมีความเสี่ยงต่อเศษวัสดุ
• ใช้ยาหยอดให้ครบตามแผน และไม่ใช้ยาหยอดชนิดอื่นเพิ่มเอง
• ไม่ขับรถจนกว่าการมองเห็นจะเพียงพอและแพทย์เห็นว่าปลอดภัย โดยเฉพาะการขับกลางคืน

กำหนดกลับไปทำงานขึ้นกับชนิดงาน ผู้ที่ทำงานหน้าจออาจกลับได้เร็วกว่า แต่ควรพักสายตาและจัดการตาแห้ง ผู้ที่ทำงานก่อสร้าง โรงงาน ครัวที่มีควัน งานกลางแจ้ง หรืออาชีพเสี่ยงต่อการกระแทกตาอาจต้องหยุดนานกว่า แพทย์จะกำหนดจากลักษณะงานและผลตรวจหลังผ่าตัด

ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อน

ผลข้างเคียงจำนวนหนึ่งเกิดขึ้นได้ระหว่างการฟื้นตัวและมักค่อยๆ ลดลง แต่บางอาการอาจอยู่นานหรือจำเป็นต้องรักษาเพิ่มเติม การทราบความเสี่ยงไม่ได้หมายความว่าจะเกิดกับคุณ แต่ช่วยให้ตั้งความคาดหวังและสังเกตอาการได้ถูกต้อง

ตาแห้งและระคายเคือง

เส้นประสาทที่กระจกตาถูกกระทบระหว่างการสร้างแผ่นกระจกตา ทำให้การรับรู้และการสร้างน้ำตาลดลงชั่วคราว คุณอาจรู้สึกแห้ง แสบ คัน เหมือนมีเม็ดทราย หรือตามัวเป็นช่วงๆ คนที่มีตาแห้งก่อนผ่าตัดอาจมีอาการมากกว่า

อาการมักดีขึ้นเมื่อกระจกตาฟื้นตัว แต่บางคนมีอาการต่อเนื่องและต้องได้รับการดูแลเพิ่มเติม จึงควรประเมินผิวตาและตาแห้งก่อนผ่าตัดอย่างจริงจัง

แสงฟุ้ง วงรอบดวงไฟ และมองกลางคืนยาก

อาจเห็นแสงจ้า วงแหวนรอบไฟ แสงแตกเป็นแฉก ภาพซ้อน หรือคอนทราสต์ลดลง โดยเฉพาะเวลากลางคืนหรือในที่แสงน้อย อาการจำนวนมากค่อยๆ ลดลงในช่วงหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน แต่บางคนอาจมีอาการระยะยาว American Academy of Ophthalmology

ผู้ที่ต้องขับรถกลางคืน ทำงานการบิน หรือทำงานที่ต้องแยกรายละเอียดในแสงน้อยควรพูดคุยความเสี่ยงนี้โดยเฉพาะ แม้ผลวัดสายตาบนแผ่นทดสอบจะดี การมองในชีวิตจริงอาจไม่ได้เหมือนเดิมทุกสภาวะ

แก้ค่าสายตาไม่หมดหรือแก้มากเกินไป

เลเซอร์อาจแก้ค่าสายตาได้น้อยกว่าหรือมากกว่าที่วางแผนไว้ หรือเกิดสายตาเอียงหลงเหลือ คุณอาจยังต้องใช้แว่นหรือคอนแทคเลนส์ บางคนอาจพิจารณาผ่าตัดแก้ไขเพิ่มเติมหลังค่าสายตานิ่งและตรวจแล้วว่ากระจกตายังเหมาะสม การแก้เพิ่มไม่สามารถทำได้กับทุกคน

ค่าสายตาถดถอย

แม้กระจกตาถูกปรับรูปร่างถาวร ค่าสายตาอาจเปลี่ยนตามการสมานแผล อายุ หรือการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติของดวงตา ทำให้กลับมาพึ่งแว่นมากขึ้นในอนาคต นอกจากนี้ สายตายาวตามอายุยังเกิดขึ้นได้ตามปกติ

ปัญหาของแผ่นกระจกตา

แผ่นกระจกตาอาจย่น เคลื่อน หรือสมานไม่เรียบ โดยเฉพาะเมื่อขยี้ตาหรือถูกกระแทกในช่วงแรก เซลล์ผิวกระจกตาอาจเจริญเข้าใต้แผ่น หรือมีการอักเสบใต้แผ่นกระจกตา บางกรณีต้องให้แพทย์ยก ล้าง หรือจัดตำแหน่งแผ่นใหม่

การติดเชื้อหรือการอักเสบ

การติดเชื้อพบไม่บ่อยแต่มีโอกาสกระทบการมองเห็น หากไม่ได้รับการรักษาเร็ว การอักเสบบางชนิดอาจเกิดใต้แผ่นกระจกตาและต้องปรับการรักษา คุณควรใช้ยาตามแผน รักษาความสะอาด และมาตรวจตามนัด แม้อาการดูไม่รุนแรง

กระจกตาอ่อนแรงและโป่ง

หากกระจกตาเดิมไม่แข็งแรงหรือเหลือเนื้อกระจกตาหลังผ่าตัดไม่เพียงพอ อาจเกิดกระจกตาโป่ง ทำให้ค่าสายตาเอียงและการมองเห็นแย่ลง ภาวะนี้อาจเกิดภายหลังและต้องรักษาเฉพาะทาง ตั้งแต่การใช้เลนส์ช่วยมองไปจนถึงหัตถการเพิ่มความแข็งแรงของกระจกตาหรือการผ่าตัดอื่น

การวัดความหนาและทำแผนที่กระจกตาก่อนผ่าตัดช่วยคัดกรองความเสี่ยง แต่ไม่สามารถตัดความเสี่ยงออกได้ทั้งหมด

การมองเห็นแย่ลง

ภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น แผลเป็น การติดเชื้อ หรือการสมานแผลผิดปกติ อาจทำให้คุณภาพการมองเห็นลดลง และในกรณีที่พบได้น้อยอาจสูญเสียการมองเห็นบางส่วน Mayo Clinic จึงควรชั่งประโยชน์ของการลดการใช้แว่นกับความเสี่ยงของการผ่าตัดตามความจำเป็นและรูปแบบชีวิตของคุณ

สัญญาณที่ต้องกลับไปพบแพทย์ทันที

อาการแสบเล็กน้อย น้ำตาไหล ไวต่อแสง หรือตามัวในช่วงแรกอาจเกิดได้ แต่ควรติดต่อสถานพยาบาลหรือกลับไปพบจักษุแพทย์ทันทีหากมีอาการต่อไปนี้

• ปวดตามากขึ้น ปวดรุนแรง หรือไม่ดีขึ้นตามที่ทีมรักษาอธิบาย
• การมองเห็นลดลงทันที หรือมัวลงเรื่อยๆ แทนที่จะดีขึ้น
• ตาแดงมากขึ้นร่วมกับปวด ขี้ตา หรือเปลือกตาบวม
• ไวต่อแสงรุนแรงจนลืมตาไม่ได้
• เห็นเงาดำคล้ายม่าน จุดดำใหม่จำนวนมาก หรือแสงวาบ
• ถูกกระแทกที่ตา ขยี้ตาแรง หรือสงสัยว่าแผ่นกระจกตาเคลื่อน
• มีสารเคมี สิ่งสกปรก หรือสิ่งแปลกปลอมเข้าตา หากสารเคมีเข้าตา ให้ล้างตาทันทีด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำเกลือปริมาณมากอย่างต่อเนื่องอย่างน้อย 20–30 นาที ถอดคอนแทคเลนส์หากถอดได้ง่าย ห้ามขยี้ตาหรือพยายามทำให้สารเป็นกลาง แล้วติดต่อสถานพยาบาลหรือไปห้องฉุกเฉินทันที หากเป็นสิ่งแปลกปลอมที่ฝังแน่น ห้ามนำออกเอง
• อาการของตาสองข้างต่างกันอย่างชัดเจน หรือข้างหนึ่งแย่ลงอย่างรวดเร็ว
• มีอาการแพ้ยา เช่น หน้าบวม หายใจลำบาก หรือผื่นลุกลาม

อย่ารอถึงวันนัดหากมีอาการเหล่านี้ และอย่าซื้อยาหยอดตาที่มีตัวยาปฏิชีวนะหรือสเตียรอยด์มาใช้เอง เพราะยาอาจบดบังอาการ เพิ่มความดันตา หรือทำให้การติดเชื้อบางชนิดรุนแรงขึ้น

ทางเลือกอื่น

การไม่ผ่าตัดเป็นทางเลือกที่เหมาะสมสำหรับหลายคน หากแว่นหรือคอนแทคเลนส์ทำให้มองเห็นดีและไม่รบกวนชีวิตมาก คุณไม่จำเป็นต้องรับความเสี่ยงจากการผ่าตัด ควรเปรียบเทียบความสะดวก ความคาดหวัง และข้อจำกัดของแต่ละวิธี

การผ่าตัดด้วยเลเซอร์แบบอื่นไม่ได้ดีกว่าเลสิกสำหรับทุกคน วิธีที่เหมาะขึ้นกับค่าสายตา ความหนาและรูปร่างกระจกตา ภาวะตาแห้ง อายุ ลักษณะงาน กีฬา และความต้องการด้านการมองใกล้กับมองไกล

หากสาเหตุที่มองไม่ชัดมาจากต้อกระจก โรคจอประสาทตา หรือโรคตาอื่น การแก้รูปร่างกระจกตาอาจไม่ช่วยตรงปัญหา แพทย์ควรรักษาหรือวางแผนสำหรับโรคนั้นก่อน ไม่ควรเลือกเลสิกเพียงเพราะต้องการหยุดใช้แว่นโดยยังไม่ทราบสาเหตุของการมองไม่ชัด

สิทธิการรักษา

สิทธิครอบคลุมขึ้นกับเหตุผลทางการแพทย์ ข้อกำหนดของกองทุน สถานพยาบาลตามสิทธิ และเงื่อนไขกรมธรรม์ เลสิกที่ทำเพื่อความสะดวกหรือลดการใช้แว่นมักถูกจัดเป็นการผ่าตัดตามความสมัครใจ จึงไม่ควรสรุปเองว่าสิทธิจะครอบคลุม ควรให้สถานพยาบาลตรวจสอบก่อนนัดผ่าตัด

ประกันสังคม

สอบถามโรงพยาบาลตามสิทธิว่าเลสิกอยู่ในขอบเขตการรักษาหรือไม่ และต้องมีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์แบบใด หากเลือกทำกับสถานพยาบาลอื่นโดยไม่มีใบส่งตัวหรือการอนุมัติ อาจไม่เข้าเงื่อนไขของสิทธิ ควรถามเรื่องขั้นตอนส่งต่อ เอกสาร และการตรวจที่ต้องทำล่วงหน้า

บัตรทอง

ติดต่อหน่วยบริการประจำเพื่อสอบถามว่าอาการของคุณควรเริ่มตรวจที่ใด และมีเกณฑ์ส่งต่อไปยังจักษุแพทย์หรือไม่ การแก้ค่าสายตาเพื่อไม่ต้องใช้แว่นอาจไม่อยู่ในบริการที่ครอบคลุม แต่โรคตาที่ทำให้มองไม่ชัดควรได้รับการประเมินตามระบบ อย่าข้ามการตรวจโรคตาเพราะคิดว่าต้องทำเลสิกเท่านั้น

ประกันสุขภาพส่วนบุคคลหรือสวัสดิการบริษัท

ตรวจกรมธรรม์ในหัวข้อการผ่าตัดแก้ไขสายตา การรักษาตามความสมัครใจ และข้อยกเว้นเกี่ยวกับภาวะที่เป็นมาก่อน ควรถามบริษัทประกันหรือฝ่ายสวัสดิการว่า

• ต้องขออนุมัติก่อนหรือไม่
• ต้องใช้รายงานจากจักษุแพทย์และผลตรวจอะไรบ้าง
• ครอบคลุมเฉพาะเมื่อมีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์หรือไม่
• การตรวจคัดกรอง ยาหลังผ่าตัด และการติดตามผลอยู่ในขอบเขตเดียวกันหรือไม่
• หากต้องแก้ไขเพิ่มเติมภายหลัง ต้องยื่นคำขอใหม่หรือไม่

ขอคำยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเข้ารับบริการ เพราะการได้รับอนุมัติตรวจไม่ได้หมายความว่าการผ่าตัดจะได้รับอนุมัติด้วยเสมอไป

จ่ายเอง ส่วนร่วมจ่าย หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน

หากต้องจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด หรือจ่ายบางส่วน เช่น ส่วนร่วมจ่าย (Co-payment) ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน ควรขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากโรงพยาบาลก่อนตัดสินใจ และถามให้ชัดว่ารวมค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าอุปกรณ์ และการตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่ ทางเลือกหนึ่งสำหรับการชำระคือการผ่อน เช่น บริการผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตนานสูงสุด 10 เดือนของ HDcare

คำถามที่พบบ่อย

เลสิกเจ็บไหม

ระหว่างผ่าตัดโดยทั่วไปไม่ควรเจ็บเพราะใช้ยาชาหยอดตา แต่คุณอาจรู้สึกกด ตึง หรืออึดอัดในช่วงที่วางอุปกรณ์กับดวงตา หลังยาชาหมดฤทธิ์อาจแสบ เคือง น้ำตาไหล หรือรู้สึกเหมือนมีทรายในตาในช่วงแรก หากปวดรุนแรงหรือปวดมากขึ้นต้องติดต่อแพทย์

เลสิกทำสองตาพร้อมกันได้ไหม

โดยทั่วไปมักทำสองตาในครั้งเดียว แต่การตัดสินใจขึ้นกับผลตรวจ แผนรักษา และความเห็นของจักษุแพทย์ หากตาแต่ละข้างมีภาวะต่างกัน หรือมีเหตุผลด้านความปลอดภัย แพทย์อาจวางแผนแตกต่างออกไป

หลังทำแล้วจะไม่ต้องใส่แว่นอีกหรือไม่

ไม่สามารถรับประกันว่าจะไม่ต้องใช้แว่นอีก เพราะอาจมีค่าสายตาเหลือ ค่าสายตาเปลี่ยนตามเวลา หรือเกิดสายตายาวตามอายุ คุณอาจต้องใช้แว่นสำหรับอ่านหนังสือ ขับรถกลางคืน หรือทำงานที่ต้องการรายละเอียดสูง แม้การมองทั่วไปดีขึ้น

ผลของเลสิกอยู่ได้นานแค่ไหน

การเปลี่ยนรูปร่างกระจกตาเป็นการเปลี่ยนถาวร แต่ดวงตายังเปลี่ยนตามอายุและสุขภาพได้ ค่าสายตาอาจถดถอย และโรคตา เช่น ต้อกระจก ยังเกิดขึ้นได้ในอนาคต ระยะที่มองชัดโดยไม่ใช้แว่นจึงแตกต่างกันในแต่ละคน

หลังทำเลสิกกลับไปทำงานได้เมื่อไร

หลายคนกลับไปทำงานเบาๆ ได้ภายในไม่กี่วัน แต่ขึ้นกับอาการและลักษณะงาน งานที่มีฝุ่น ควัน สารเคมี ลมแรง หรือเสี่ยงถูกกระแทกตาอาจต้องพักนานกว่า ควรให้จักษุแพทย์กำหนดตามผลตรวจหลังผ่าตัดแทนการยึดจำนวนวันตายตัว

หลังทำใช้โทรศัพท์หรือคอมพิวเตอร์ได้ไหม

ใช้ได้เมื่อรู้สึกสบายตา แต่ช่วงแรกอาจแห้ง ล้า หรือมัวเร็วขึ้น ควรใช้เป็นช่วงสั้นๆ พักสายตาบ่อย กะพริบตาให้เพียงพอ และใช้ยาหยอดตามแผน หากการใช้หน้าจอทำให้ปวดหรือภาพแย่ลงควรหยุดพักและแจ้งแพทย์

ขับรถได้เมื่อไร

อย่าขับรถในวันผ่าตัด และควรรอจนจักษุแพทย์ยืนยันว่าการมองเห็นปลอดภัยเพียงพอ ระยะเวลาขึ้นกับความคมชัด แสงฟุ้ง ความไวต่อแสง และข้อกำหนดด้านการขับขี่ การขับกลางคืนอาจต้องรอนานกว่ากลางวันหากยังเห็นวงรอบดวงไฟ

คนตาแห้งทำเลสิกได้ไหม

ตาแห้งเล็กน้อยไม่ได้ตัดสิทธิทุกคน แต่ต้องประเมินและดูแลก่อน เพราะเลสิกอาจทำให้อาการแห้งมากขึ้นชั่วคราว หากตาแห้งรุนแรงหรือผิวตาไม่แข็งแรง แพทย์อาจให้เลื่อนการผ่าตัดหรือเสนอวิธีอื่น

ค่าสายตาสูงมากทำเลสิกได้หรือไม่

ค่าสายตาสูงไม่ได้แปลว่าทำไม่ได้เสมอไป แต่ต้องนำเนื้อกระจกตาออกมากขึ้น จึงขึ้นกับความหนา รูปร่าง และความแข็งแรงของกระจกตา หากไม่ปลอดภัย แพทย์อาจแนะนำแว่น คอนแทคเลนส์ หรือการผ่าตัดวิธีอื่นแทน

เลสิกแก้สายตายาวตามอายุได้ไหม

เลสิกไม่ทำให้เลนส์ตาที่เสื่อมตามวัยกลับมายืดหยุ่นเหมือนเดิม แพทย์อาจปรับตาข้างหนึ่งให้เน้นมองใกล้และอีกข้างเน้นมองไกลในบางคน แต่ต้องทดลองก่อน เพราะอาจลดความสามารถในการกะระยะหรือทำให้คุณภาพภาพไม่ตรงกับความต้องการ

ถ้ากระพริบตาหรือกลอกตาระหว่างผ่าตัดจะเป็นอันตรายไหม

อุปกรณ์ช่วยเปิดเปลือกตาจะลดการกะพริบ และเครื่องเลเซอร์สมัยใหม่มีระบบติดตามตำแหน่งดวงตา แต่คุณยังควรทำตามคำสั่งและมองจุดเป้าหมาย หากเผลอขยับไม่ควรตกใจหรือขยับศีรษะเอง เครื่องและแพทย์สามารถหยุดหรือปรับขั้นตอนได้ตามความเหมาะสม

ถ้าหลังผ่าตัดยังมีค่าสายตาเหลือ ทำซ้ำได้ไหม

บางคนอาจทำการแก้ไขเพิ่มเติมได้หลังค่าสายตานิ่ง แต่ไม่ใช่ทุกคนจะเหมาะ แพทย์ต้องตรวจความหนาและรูปร่างกระจกตา ภาวะตาแห้ง และสาเหตุที่ภาพไม่ชัดก่อน บางกรณีการใช้แว่นอาจปลอดภัยและเหมาะกว่าการผ่าตัดซ้ำ

ต้องตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่

ต้องตรวจติดตามแม้มองเห็นดี เพราะแพทย์ต้องดูตำแหน่งแผ่นกระจกตา ผิวตา การอักเสบ การติดเชื้อ ความดันตา และการเปลี่ยนแปลงของค่าสายตา ตารางนัดต่างกันตามสถานพยาบาลและอาการของแต่ละคน หากมีอาการเตือนควรกลับไปตรวจก่อนวันนัด

เลสิกเหมาะกว่าการใส่คอนแทคเลนส์หรือไม่

ไม่มีวิธีใดเหมาะกว่าสำหรับทุกคน เลสิกช่วยลดภาระจากคอนแทคเลนส์แต่มีความเสี่ยงจากการผ่าตัด ส่วนคอนแทคเลนส์ไม่เปลี่ยนกระจกตาถาวรแต่ต้องดูแลความสะอาดและมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ การเลือกควรดูภาวะตา รูปแบบชีวิต และระดับความเสี่ยงที่คุณยอมรับได้

ก่อนตัดสินใจควรถามจักษุแพทย์อะไรบ้าง

ควรถามว่าผลตรวจใดทำให้คุณเหมาะหรือไม่เหมาะ ความเสี่ยงเฉพาะของดวงตาคุณคืออะไร และคาดว่าจะต้องใช้แว่นในสถานการณ์ใด นอกจากนี้ควรถามถึงทางเลือกอื่น เป้าหมายการมองไกลและใกล้ แผนเมื่อมีค่าสายตาเหลือ การติดตามผล และผู้ที่ต้องติดต่อหากเกิดอาการฉุกเฉินหลังผ่าตัด

ข้อมูลอ้างอิง

• Cleveland Clinic: LASIK Eye Surgery: What It Is, Procedure & Recovery — เกี่ยวกับ LASIK — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• aao.org: Facts About LASIK Complications — เกี่ยวกับ LASIK — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• health.harvard.edu: LASIK Surgery: What to expect - Harvard Health — เกี่ยวกับ LASIK — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• Mayo Clinic: LASIK eye surgery — เกี่ยวกับ LASIK — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติหลังผ่าตัด ควรติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที