เสริมโครงหน้า

เสริมโครงหน้า (Facial implants) คือการผ่าตัดวางวัสดุฝังบริเวณคาง โหนกแก้ม หรือแนวขากรรไกร เพื่อเพิ่มมิติ ปรับสัดส่วน หรือซ่อมแซมโครงหน้าที่เปลี่ยนจากความพิการแต่กำเนิดและการบาดเจ็บ การผ่าตัดนี้ไม่จำเป็นสำหรับทุกคน และควรตัดสินใจหลังแพทย์ประเมินโครงกระดูก เนื้อเยื่อ ความคาดหวัง และทางเลือกที่ไม่ต้องใส่วัสดุฝังแล้ว

เสริมโครงหน้า คืออะไร

การผ่าตัดเสริมโครงหน้าด้วยวัสดุฝัง คือการนำวัสดุสังเคราะห์ที่มีรูปร่างเหมาะกับตำแหน่งนั้นไปวางชิดกระดูกใบหน้า วัสดุทำหน้าที่เพิ่มความนูน ความยาว หรือความชัดของโครงหน้า โดยตำแหน่งที่ทำบ่อย ได้แก่

• คาง เพื่อเพิ่มความยื่นหรือปรับสัดส่วนคางกับจมูกและริมฝีปาก
• โหนกแก้มหรือใต้โหนกแก้ม เพื่อเพิ่มความนูนหรือเติมส่วนที่ดูแบนและยุบ
• แนวกรามหรือมุมขากรรไกร เพื่อเพิ่มความชัดหรือปรับความสมดุลระหว่างใบหน้าสองข้าง
• ตำแหน่งเฉพาะจากอุบัติเหตุหรือความผิดปกติแต่กำเนิด เพื่อทดแทนส่วนที่ขาดหรือช่วยให้รูปหน้าสมดุลขึ้น

แผลอาจอยู่ภายในช่องปาก ใต้คาง หรือบริเวณใกล้ตำแหน่งผ่าตัด ขึ้นกับส่วนที่เสริม รูปทรงวัสดุ และวิธีที่ศัลยแพทย์เลือก ตัวอย่างเช่น การเสริมแก้มอาจเปิดแผลในช่องปากหรือบริเวณเปลือกตาล่าง จากนั้นสร้างช่องว่าง วางวัสดุให้ชิดกระดูก ยึดให้อยู่ในตำแหน่ง และเย็บปิดแผล (Cleveland Clinic)

วัสดุฝังช่วยเพิ่มปริมาตรได้ทันทีในเชิงโครงสร้าง แต่รูปร่างช่วงแรกยังไม่ใช่ผลที่นิ่ง เพราะมีอาการบวม เนื้อเยื่อยังปรับตัว และกล้ามเนื้อรอบตำแหน่งผ่าตัดอาจตึง การประเมินควรทำหลังอาการบวมลดลงตามลำดับ ไม่ควรตัดสินจากวันแรกหลังผ่าตัด

การเสริมโครงหน้าแตกต่างจากการตัดหรือเลื่อนกระดูก หากปัญหาเกิดจากกระดูกคางหรือขากรรไกรอยู่ผิดตำแหน่งมาก มีการสบฟันผิดปกติ หรือมีผลต่อการเคี้ยว การวางวัสดุฝังเพียงอย่างเดียวอาจไม่แก้สาเหตุ แพทย์อาจแนะนำการจัดฟัน การเลื่อนกระดูก หรือการผ่าตัดขากรรไกรแทน

ใครควรทำ / ใครไม่ควรทำ

ผู้ที่อาจเหมาะกับการผ่าตัด

แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัดในผู้ที่มีลักษณะต่อไปนี้

• ต้องการเพิ่มความนูนหรือความชัดของคาง แก้ม หรือแนวกรามอย่างถาวรกว่าวิธีฉีด
• มีโครงหน้าบางตำแหน่งแบน เล็ก หรือไม่สมดุลกับส่วนอื่น
• มีความไม่สมมาตรจากพัฒนาการของกระดูก ความผิดปกติแต่กำเนิด การบาดเจ็บ หรือการผ่าตัดเดิม
• สุขภาพโดยรวมเอื้อต่อการผ่าตัดและการระงับความรู้สึก
• เข้าใจว่าวัสดุฝังอาจคลำได้ เคลื่อน ติดเชื้อ หรือจำเป็นต้องนำออกในอนาคต
• มีเป้าหมายเฉพาะและเป็นไปได้ เช่น ต้องการเพิ่มความยื่นของคาง ไม่ใช่คาดหวังให้การผ่าตัดหนึ่งตำแหน่งเปลี่ยนใบหน้าทั้งหมด

แหล่งข้อมูลทางคลินิกระบุว่าการปรับคาง แก้ม หรือกรามอาจใช้เพื่อปรับสัดส่วนใบหน้า รวมถึงแก้ความผิดปกติแต่กำเนิดหรือผลจากการบาดเจ็บได้ (Cedars-Sinai)

ผู้ที่ควรชะลอหรืออาจไม่เหมาะ

การผ่าตัดอาจต้องเลื่อนออกไป หรืออาจไม่ใช่ทางเลือกที่เหมาะ หากคุณมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

• กระดูกใบหน้ายังเจริญเติบโต โดยเฉพาะในเด็กและวัยรุ่น ซึ่งควรชะลอการผ่าตัดเพื่อความงามจนกว่าศัลยแพทย์จะยืนยันว่าโครงหน้าเจริญเต็มที่ เว้นแต่มีข้อบ่งชี้เพื่อการซ่อมสร้างที่ต้องพิจารณาเฉพาะรายร่วมกับผู้ปกครองและทีมสหสาขา
• มีการติดเชื้อที่ผิวหนัง ช่องปาก ฟัน หรือเหงือกใกล้บริเวณที่จะผ่าตัด
• มีโรคประจำตัวที่ยังควบคุมไม่ได้ หรือมีความเสี่ยงต่อการดมยาสลบและเลือดออกสูง
• มีความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด หรือใช้ยาที่กระทบการแข็งตัวโดยยังไม่ได้วางแผนร่วมกับแพทย์
• สูบบุหรี่หรือใช้นิโคตินและยังไม่พร้อมหยุดตามคำแนะนำ เพราะแผลอาจหายช้าและเสี่ยงติดเชื้อเพิ่มขึ้น
• ต้องการแก้ปัญหาการสบฟันหรือขากรรไกรผิดตำแหน่ง ซึ่งอาจต้องรักษากระดูกและฟันโดยตรง
• คาดหวังความสมมาตรสมบูรณ์แบบ หรือคาดว่าการผ่าตัดจะเปลี่ยนชีวิต ความสัมพันธ์ หรือการยอมรับจากผู้อื่น
• ควรชะลอการผ่าตัดหากสงสัยภาวะเสียการรับรู้รูปลักษณ์ตนเอง มีโรคจิตเวชที่ยังควบคุมไม่ได้ มีความคิดทำร้ายตนเอง หรือไม่สามารถเข้าใจและให้ความยินยอมต่อผลถาวรและความเสี่ยงได้ โดยควรประเมินและรักษาภาวะดังกล่าวก่อน
• ตัดสินใจเพราะแรงกดดันจากคนรอบตัว หรือยังไม่แน่ใจว่าต้องการการเปลี่ยนแปลงแบบถาวร
• มีประวัติแพ้วัสดุหรือมีปัญหาจากวัสดุฝังเดิม ซึ่งต้องประเมินเป็นรายกรณี

การมีข้อใดข้อหนึ่งไม่ได้แปลว่าผ่าตัดไม่ได้เสมอไป แต่แพทย์ต้องประเมินสาเหตุและลดความเสี่ยงก่อน ผู้ที่ทำเพื่อความสวยงามควรมีเวลาคิด ไม่จำเป็นต้องตัดสินใจในวันเดียวกับที่เข้ารับคำปรึกษา

เตรียมตัวก่อนผ่าตัด

ประเมินรูปหน้าและเป้าหมายให้ตรงกัน

แพทย์จะซักประวัติ ตรวจใบหน้าทั้งด้านหน้า ด้านข้าง และมุมเฉียง รวมถึงดูความสมมาตร การสบฟัน ความหนาของเนื้อเยื่อ และตำแหน่งเส้นประสาท อาจถ่ายภาพหรือส่งตรวจภาพกระดูกเมื่อจำเป็น การถ่ายภาพเพื่อวางแผนเป็นส่วนหนึ่งของการประเมิน ไม่ใช่คำรับรองว่าผลหลังผ่าตัดจะเหมือนภาพจำลอง

บอกแพทย์ให้ชัดว่าตำแหน่งใดรบกวนคุณ และต้องการเปลี่ยนมากน้อยเพียงใด ควรถามด้วยว่า

• ปัญหาหลักมาจากกระดูก ไขมัน กล้ามเนื้อ หรือผิวหนัง
• การใส่วัสดุฝังแก้สาเหตุได้ตรงจุดหรือไม่
• แผลจะอยู่ที่ใด และมีโอกาสเห็นหรือคลำวัสดุหรือไม่
• หากไม่ชอบรูปทรงหรือติดเชื้อ จะจัดการอย่างไร
• จำเป็นต้องทำร่วมกับหัตถการอื่นหรือไม่ และไม่ทำร่วมกันได้หรือไม่

แจ้งข้อมูลสุขภาพทั้งหมด

แจ้งโรคประจำตัว การแพ้ยา การแพ้วัสดุ ประวัติเลือดออกง่าย การเกิดแผลเป็นผิดปกติ การติดเชื้อในช่องปาก และการผ่าตัดเดิมที่ใบหน้า รวมถึงยาทุกชนิดที่ใช้อยู่ ทั้งยาตามใบสั่ง ยาซื้อเอง วิตามิน สมุนไพร และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร

ยาละลายลิ่มเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้อักเสบบางชนิด ยาเบาหวาน และอาหารเสริมบางอย่างอาจต้องหยุดหรือปรับก่อนผ่าตัด แต่ห้ามหยุดเอง ศัลยแพทย์หรือวิสัญญีแพทย์จะกำหนดเวลาให้ตามโรคประจำตัว ชนิดการระงับความรู้สึก และความเสี่ยงเลือดออกของคุณ (Cleveland Clinic)

ดูแลช่องปากและงดนิโคติน

หากวางแผนเปิดแผลในช่องปาก ควรตรวจและรักษาฟันผุ เหงือกอักเสบ หรือการติดเชื้อให้เรียบร้อยก่อน ดูแลความสะอาดตามที่ทีมรักษาแนะนำ เพราะเชื้อในช่องปากอาจเข้าสู่แผลและไปถึงวัสดุฝังได้

ควรงดบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า และผลิตภัณฑ์นิโคตินตามช่วงเวลาที่ศัลยแพทย์กำหนด นิโคตินทำให้เลือดไปเลี้ยงแผลลดลง จึงเพิ่มปัญหาแผลหายช้าและการติดเชื้อ หากหยุดไม่ได้ควรบอกตรงไปตรงมาเพื่อให้แพทย์ประเมินว่าควรเลื่อนผ่าตัดหรือไม่

การงดน้ำและอาหาร

หากใช้ยาระงับความรู้สึกหรือยาสลบ คุณจะได้รับคำสั่งงดน้ำและอาหารเป็นรายบุคคล ให้ทำตามเวลาที่โรงพยาบาลแจ้งอย่างเคร่งครัด หากเผลอกินหรือดื่มควรบอกทีมรักษา ไม่ควรปกปิด เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงที่อาหารหรือน้ำจะไหลย้อนเข้าสู่ปอดระหว่างระงับความรู้สึก

สิ่งที่ควรเตรียมในวันผ่าตัด

• บัตรประชาชน เอกสารสิทธิ และผลตรวจที่โรงพยาบาลขอ
• รายชื่อยาและอาหารเสริมทั้งหมด
• เสื้อที่ใส่ง่าย ไม่ต้องสวมผ่านศีรษะ
• ผู้ใหญ่ที่พากลับและอยู่ช่วยดูแลช่วงแรก หากได้รับยาสลบหรือยาที่ทำให้ง่วง
• อาหารที่เคี้ยวง่าย หากแพทย์คาดว่าจะมีแผลในช่องปาก
• เวลาพักจากงานและกิจกรรมที่เสี่ยงกระแทกใบหน้า

หลีกเลี่ยงเครื่องสำอาง เครื่องประดับ และของมีค่าตามข้อกำหนดของสถานพยาบาล หากมีไข้ ไอ แผลในปาก ฟันปวด ผิวหนังอักเสบ หรือสุขภาพเปลี่ยนก่อนวันผ่าตัด ควรแจ้งทีมรักษา เพราะอาจต้องประเมินใหม่

ขั้นตอนการผ่าตัด

รายละเอียดจะแตกต่างตามตำแหน่ง แต่โดยทั่วไปมีลำดับดังนี้

• ทบทวนแผนและทำเครื่องหมาย

ศัลยแพทย์ยืนยันตำแหน่ง ขนาด รูปทรง และความสมมาตรอีกครั้ง คุณควรใช้โอกาสนี้แจ้งหากเป้าหมายที่เข้าใจไม่ตรงกัน

• ให้ยาระงับความรู้สึก

อาจใช้ยาชาเฉพาะที่ร่วมกับยาคลายกังวล หรือใช้ยาสลบ ขึ้นกับตำแหน่ง จำนวนจุดที่ทำ ความซับซ้อน สุขภาพ และแนวทางของสถานพยาบาล

• เปิดแผลผ่าตัด

แผลอาจอยู่ภายในปาก ใต้คาง หรือใกล้บริเวณที่จะวางวัสดุ การเปิดแผลในปากซ่อนแผลเป็นภายนอกได้ แต่ต้องดูแลความสะอาดช่องปากอย่างใกล้ชิด ส่วนแผลภายนอกอาจดูแลและเข้าถึงวัสดุได้ต่างกัน แต่มีรอยแผลที่ผิวหนัง

• สร้างช่องสำหรับวัสดุฝัง

แพทย์แยกชั้นเนื้อเยื่อเพื่อสร้างช่องที่พอดีกับวัสดุและอยู่ชิดกระดูก ช่องที่กว้างหรือไม่สมดุลอาจทำให้วัสดุเคลื่อนได้ จึงต้องวางตำแหน่งโดยอาศัยโครงสร้างจริงของใบหน้า

• ปรับและวางวัสดุ

ศัลยแพทย์ทดลองตำแหน่ง ตรวจแนวกึ่งกลางและความสมมาตร แล้วอาจปรับรูปทรงให้เหมาะ วัสดุบางแบบวางในช่องที่พอดี บางกรณีอาจยึดกับกระดูกเพื่อช่วยลดการเคลื่อน วิธีที่ใช้ขึ้นกับตำแหน่งและดุลยพินิจของแพทย์

• ตรวจเลือดออกและปิดแผล

หลังยืนยันวัสดุอยู่ในตำแหน่ง แพทย์จะห้ามเลือด ล้างบริเวณผ่าตัด และเย็บปิด อาจมีผ้ารัดหรือวัสดุปิดแผลช่วยพยุง ทั้งนี้ไม่ได้จำเป็นเหมือนกันทุกคน

• สังเกตอาการหลังผ่าตัด

ทีมรักษาจะติดตามการหายใจ ความดัน อาการคลื่นไส้ เลือดออก และความรู้สึกตัว เมื่ออาการคงที่จึงพิจารณาให้กลับบ้านหรือรับไว้ดูแลต่อ

สำหรับการเสริมแก้ม แหล่งอ้างอิงอธิบายว่าศัลยแพทย์อาจเปิดแผลในปากหรือใต้เปลือกตา วางวัสดุบริเวณกระดูกแก้ม ยึดให้อยู่กับที่ และเย็บปิดแผล (Cleveland Clinic)

ใช้เวลานานแค่ไหน

การผ่าตัดตำแหน่งเดียวที่ไม่ซับซ้อนมักใช้เวลาไม่ยาวมาก แหล่งข้อมูลเกี่ยวกับการเสริมแก้มระบุว่าตัวการผ่าตัดมักเสร็จภายในประมาณหนึ่งชั่วโมง แต่เวลาจริงอาจนานขึ้นเมื่อทำหลายตำแหน่ง ต้องแก้แผลเดิม ต้องปรับวัสดุเฉพาะบุคคล หรือทำร่วมกับการผ่าตัดชนิดอื่น (Cleveland Clinic)

เวลาที่อยู่ในสถานพยาบาลจะยาวกว่าตัวการผ่าตัด เพราะรวมการเตรียมตัว การให้ยาระงับความรู้สึก และการเฝ้าดูหลังผ่าตัด หลายกรณีสามารถกลับบ้านในวันเดียวกันเมื่ออาการคงที่ แต่บางคนอาจต้องพักดูอาการ โดยเฉพาะเมื่อผ่าตัดหลายตำแหน่ง มีโรคประจำตัว หรือฟื้นจากยาสลบช้ากว่าคาด แนวทางในประเทศไทยขึ้นกับสถานพยาบาลและแผนของศัลยแพทย์

ชนิดของการระงับความรู้สึกไม่ได้เหมือนกันทุกคน การเสริมตำแหน่งเล็กอาจใช้ยาชาร่วมกับยาคลายกังวล ส่วนการทำหลายตำแหน่งหรือการผ่าตัดซับซ้อนอาจใช้ยาสลบ คุณควรถามล่วงหน้าว่าจะใช้วิธีใด ใครเป็นผู้ดูแล และต้องมีคนพากลับหรือไม่

พักฟื้นนานแค่ไหน

ช่วงพักฟื้นขึ้นกับตำแหน่ง จำนวนวัสดุ วิธีเปิดแผล การทำร่วมกับหัตถการอื่น สุขภาพ และลักษณะงานของคุณ โดยทั่วไปอาการบวมและตึงจะชัดในช่วงแรก จากนั้นค่อยลดลง แต่ใบหน้าอาจต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือนกว่าจะนิ่มและเห็นรูปทรงที่นิ่งขึ้น

ผู้ที่ทำงานโต๊ะอาจกลับไปทำงานได้เร็วกว่าผู้ที่ต้องยกของ ก้มบ่อย ทำงานกลางฝุ่น หรือเสี่ยงถูกกระแทก หากจำเป็นต้องพบคนจำนวนมาก ควรเผื่อเวลาสำหรับอาการบวมและช้ำ แม้ร่างกายจะพร้อมทำงานแล้วก็ตาม ศัลยแพทย์จะกำหนดวันที่เหมาะจากลักษณะงานและผลตรวจแผลของคุณ

หากมีแผลในปาก แพทย์อาจให้รับประทานอาหารเหลวหรืออาหารนิ่มในช่วงหนึ่ง และอาจแนะนำผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดช่องปากเฉพาะกรณี แหล่งอ้างอิงเกี่ยวกับการเสริมแก้มระบุว่าคำแนะนำด้านอาหารและการดูแลแผลขึ้นกับตำแหน่งแผล รวมถึงควรหลีกเลี่ยงการนอนกดทับใบหน้าในช่วงแรก (Cleveland Clinic)

ระหว่างพักฟื้นไม่ควรจับ ดัน หรือนวดวัสดุเอง เว้นแต่ศัลยแพทย์สั่ง หลีกเลี่ยงกีฬา การออกแรงหนัก และกิจกรรมที่มีโอกาสกระแทกจนกว่าจะได้รับอนุญาต การขยับวัสดุช่วงที่เนื้อเยื่อยังไม่ยึดตัวอาจทำให้ตำแหน่งเปลี่ยนได้

อาการชาบริเวณริมฝีปาก คาง หรือแก้มอาจเกิดจากเส้นประสาทถูกยืดหรือระคายเคือง หลายคนดีขึ้นตามการฟื้นตัว แต่บางรายอาจใช้เวลานานหรือมีความรู้สึกเปลี่ยนถาวร ควรบอกแพทย์ทุกครั้งหากอาการชาเพิ่มขึ้น มีอาการปวดแปลบ หรือกล้ามเนื้อใบหน้าทำงานผิดปกติ

ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อน

การเสริมโครงหน้าเป็นการผ่าตัดและมีวัสดุฝังอยู่ในร่างกาย จึงมีทั้งความเสี่ยงทั่วไปและความเสี่ยงเฉพาะตำแหน่ง การรู้ความเสี่ยงไม่ได้หมายความว่าจะเกิดกับคุณ แต่ช่วยให้ตัดสินใจและสังเกตอาการได้ถูกต้อง

การติดเชื้อ

เชื้ออาจเข้าสู่แผลจากผิวหนังหรือช่องปาก ทำให้บวม แดง ปวด มีหนอง หรือมีไข้ บางกรณีรักษาด้วยยาและการดูแลแผลได้ แต่ถ้าการติดเชื้อเกาะรอบวัสดุและไม่ดีขึ้น อาจต้องผ่าตัดนำวัสดุออกชั่วคราว แล้วพิจารณาใส่ใหม่หลังการติดเชื้อหาย (Cedars-Sinai)

งานทบทวนรายงานเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์จากฐานข้อมูลในต่างประเทศพบว่าการติดเชื้อเป็นภาวะแทรกซ้อนที่ได้รับรายงานบ่อย และหลายเหตุการณ์รุนแรงจนต้องนำวัสดุออก อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวมาจากรายงานเหตุการณ์ที่คัดเลือกแล้ว ไม่สามารถใช้คำนวณโอกาสเกิดในผู้ป่วยทั่วไปหรือทำนายความเสี่ยงของแต่ละคนได้ (บทความในวารสาร)

วัสดุเคลื่อนหรืออยู่ผิดตำแหน่ง

วัสดุอาจหมุน เลื่อน หรืออยู่ไม่ตรงแนวกึ่งกลาง ทำให้ใบหน้าไม่สมมาตร คลำขอบได้ หรือรูปร่างเปลี่ยน การเคลื่อนเล็กน้อยอาจเฝ้าดูได้ แต่หากเห็นชัด รบกวนการใช้งาน หรือกดโครงสร้างสำคัญ อาจต้องผ่าตัดจัดตำแหน่งหรือเปลี่ยนวัสดุ แหล่งข้อมูลทางคลินิกระบุว่าการเคลื่อนผิดแนวอาจต้องผ่าตัดแก้ไข (Cedars-Sinai)

ความไม่สมมาตรและผลไม่ตรงความคาดหวัง

ใบหน้าของทุกคนมีความไม่สมมาตรอยู่เดิม การเสริมอาจทำให้บางส่วนสมดุลขึ้น แต่ไม่สามารถทำให้สองข้างเหมือนกันทุกมิติได้ รูปทรงที่ดูใหญ่เกิน เล็กเกิน หรือไม่เข้ากับส่วนอื่นอาจเกิดจากการเลือกขนาด ตำแหน่ง อาการบวม หรือข้อจำกัดของเนื้อเยื่อ การผ่าตัดแก้ควรพิจารณาหลังเนื้อเยื่อฟื้นเพียงพอ เว้นแต่มีปัญหาเร่งด่วน

การเปลี่ยนแปลงของความรู้สึก

เส้นประสาทรับความรู้สึกอาจถูกยืด กด หรือบาดเจ็บ ทำให้ชา เสียว หรือไวผิดปกติบริเวณแก้ม คาง ริมฝีปาก และเหงือก อาการอาจเป็นชั่วคราวหรือถาวร ความเสี่ยงต่างกันตามตำแหน่งผ่าตัดและกายวิภาคของแต่ละคน

เลือดออก เลือดคั่ง และบวมผิดปกติ

เลือดอาจสะสมใต้แผลจนบวมตึง ปวดมาก หรือกดเนื้อเยื่อ บางรายต้องเปิดแผลระบายเลือด การใช้ยาที่กระทบการแข็งตัวของเลือด ความดันที่ควบคุมไม่ดี และการออกแรงเร็วเกินไปอาจเพิ่มความเสี่ยง

ภาวะแทรกซ้อนที่เปลือกตาและเบ้าตา

การผ่าตัดผ่านหรือใกล้เปลือกตาล่างอาจทำให้เปลือกตารั้งหรือแบะ ตาปิดไม่สนิท ตาแห้ง บาดเจ็บต่อโครงสร้างในเบ้าตา หรือเกิดเลือดคั่งที่กดเส้นประสาทตาได้ แม้พบไม่บ่อยแต่การมองเห็นลดลง ตามัว เห็นภาพซ้อน ปวดตารุนแรง หรือตาโปนหลังผ่าตัดต้องไปห้องฉุกเฉินทันที

แผลหายช้าและแผลเป็น

แผลภายนอกอาจนูน กว้าง สีเข้ม หรือเห็นชัดกว่าที่คาด ส่วนแผลในปากอาจแยก ติดเชื้อ หรือทำให้วัสดุสัมผัสกับช่องปาก การสูบบุหรี่ ภาวะโภชนาการไม่เหมาะสม และโรคบางชนิดอาจทำให้แผลหายช้า

วัสดุโผล่หรือกดเนื้อเยื่อ

หากเนื้อเยื่อคลุมบาง มีการติดเชื้อ หรือวัสดุกดผิวหนังนาน วัสดุอาจเห็นเป็นขอบ ทำให้ผิวบาง หรือโผล่ผ่านแผล ภาวะนี้มักต้องประเมินการนำออกหรือเปลี่ยนวัสดุ ไม่ควรพยายามดันกลับเอง

ผลต่อฟัน เหงือก กล้ามเนื้อ และกระดูก

แผลในปากอาจกระทบรากฟัน เหงือก หรือกล้ามเนื้อที่ควบคุมริมฝีปากได้ วัสดุที่กดกระดูกเป็นเวลานานอาจทำให้กระดูกบริเวณนั้นเปลี่ยนแปลง จึงต้องเลือกตำแหน่งและติดตามอาการอย่างเหมาะสม

ความเสี่ยงจากการระงับความรู้สึก

อาจเกิดอาการคลื่นไส้ แพ้ยา ปัญหาการหายใจ หรือภาวะแทรกซ้อนต่อหัวใจและหลอดเลือด ความเสี่ยงขึ้นกับวิธีระงับความรู้สึก อายุ โรคประจำตัว และการทำตามคำสั่งงดน้ำอาหาร วิสัญญีแพทย์จะประเมินและอธิบายความเสี่ยงเฉพาะบุคคล

สัญญาณที่ต้องกลับไปพบแพทย์ทันที

ติดต่อสถานพยาบาลหรือไปห้องฉุกเฉินทันทีหากมีอาการต่อไปนี้

• หายใจลำบาก แน่นคอ กลืนไม่ได้ หรือบวมที่ใบหน้าและคอเพิ่มอย่างรวดเร็ว
• เลือดออกต่อเนื่อง เลือดเต็มปาก หรือแผลบวมตึงขึ้นมากในเวลาไม่นาน
• ปวดรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ หรือปวดไม่สัมพันธ์กับระยะพักฟื้น
• มีไข้ร่วมกับแผลแดง ร้อน บวม มีหนอง มีกลิ่นผิดปกติ หรือรสเหม็นในปาก
• ใบหน้าข้างหนึ่งบวมมากขึ้นอย่างชัดเจนหลังจากเคยดีขึ้นแล้ว
• วัสดุดูเหมือนเคลื่อน คลำได้ผิดตำแหน่ง หรือเห็นวัสดุผ่านแผล
• แผลแยก ผิวหนังเปลี่ยนเป็นสีซีดคล้ำ หรือมีเนื้อเยื่อผิดปกติ
• อาการชาหรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงเกิดขึ้นใหม่ เพิ่มขึ้น หรือเป็นข้างเดียวอย่างชัดเจน
• ตามัว เห็นภาพซ้อน ปวดตา หรือการมองเห็นเปลี่ยน โดยเฉพาะหลังเสริมบริเวณแก้ม
• เจ็บหน้าอก หมดสติ สับสน หรือขาบวมเจ็บผิดปกติ

อย่ารอถึงวันนัดหากอาการกำลังแย่ลง และอย่าเริ่มยาหรือใช้ผลิตภัณฑ์กับแผลเองโดยไม่ทราบว่าเข้ากับแผนรักษาหรือไม่

ทางเลือกอื่น

การผ่าตัดไม่ใช่คำตอบเดียว ทางเลือกควรตรงกับโครงสร้างที่ทำให้ใบหน้าดูไม่สมดุล และตรงกับระดับการเปลี่ยนแปลงที่คุณยอมรับได้

ยังไม่ทำอะไรและติดตามความต้องการของตนเอง

หากเป็นเรื่องรูปลักษณ์และไม่ได้กระทบการทำงาน คุณสามารถเลือกไม่รักษาได้ การรอดูช่วยให้แยกความต้องการระยะยาวออกจากความกังวลชั่วคราว โดยเฉพาะเมื่อเพิ่งเห็นภาพตัวเองจากมุมใหม่หรือได้รับความคิดเห็นจากผู้อื่น

สารเติมเต็มชนิดฉีด

การฉีดสารเติมเต็มอาจช่วยเพิ่มปริมาตรคางหรือแก้มโดยไม่ต้องผ่าตัด ผลมักไม่ถาวร และเหมาะกับการเปลี่ยนแปลงระดับจำกัด ความเสี่ยงรวมถึงบวม เป็นก้อน ติดเชื้อ และการอุดตันของหลอดเลือด ซึ่งอาจรุนแรงได้ จึงยังต้องทำโดยแพทย์ที่เข้าใจกายวิภาคใบหน้า

ข้อดีคือเห็นแนวการเปลี่ยนแปลงโดยไม่วางวัสดุถาวร แต่ผลจากการฉีดไม่สามารถจำลองวัสดุฝังได้ทั้งหมด เพราะความแข็งแรง ตำแหน่ง และการกระจายตัวต่างกัน

การใช้ไขมันของตนเอง

แพทย์อาจนำไขมันจากส่วนอื่นมาเติมใบหน้า เหมาะเมื่อปัญหาหลักคือเนื้อเยื่ออ่อนยุบ ไม่ใช่กระดูกขาดความยื่น ปริมาตรไขมันอาจเปลี่ยนหลังทำ และบางคนต้องทำมากกว่าหนึ่งครั้ง วิธีนี้ยังเป็นการผ่าตัดและมีความเสี่ยงทั้งบริเวณที่ดูดและบริเวณที่เติม

การตัดหรือเลื่อนกระดูกคาง

หากต้องเพิ่ม ลด หรือเลื่อนคางในทิศทางที่วัสดุฝังทำได้จำกัด แพทย์อาจพิจารณาตัดและเลื่อนกระดูกคาง วิธีนี้ไม่ทิ้งวัสดุฝังขนาดใหญ่ไว้ด้านหน้ากระดูก แต่เป็นการผ่าตัดกระดูกที่ซับซ้อนกว่าและมีระยะพักฟื้นต่างกัน

การผ่าตัดขากรรไกรและการจัดฟัน

ถ้ามีการสบฟันผิดปกติ คางเบี้ยวจากฐานขากรรไกร หรือมีปัญหาการเคี้ยว การหายใจ และการพูด การเสริมวัสดุอาจปกปิดรูปลักษณ์บางส่วนแต่ไม่แก้การทำงาน การประเมินร่วมกับทันตแพทย์จัดฟันและศัลยแพทย์ที่รักษากระดูกขากรรไกรอาจเหมาะกว่า

การปรับเนื้อเยื่ออ่อน

บางครั้งสิ่งที่ดูเหมือนโครงหน้าไม่ชัดเกิดจากไขมันใต้คาง ผิวหย่อน หรือกล้ามเนื้อ ไม่ใช่กระดูกเล็ก การลดไขมัน ยกกระชับ หรือปรับเนื้อเยื่ออ่อนอาจตรงสาเหตุกว่า แพทย์ควรอธิบายว่าการเพิ่มปริมาตรกับการลดเนื้อเยื่อให้ผลต่างกันอย่างไร

สิทธิการรักษา

สิทธิครอบคลุมขึ้นกับเหตุผลของการผ่าตัด หากทำเพื่อความสวยงามอย่างเดียว มักไม่เข้าเกณฑ์การรักษาที่จำเป็นทางการแพทย์ แต่หากเป็นการซ่อมแซมจากอุบัติเหตุ ความผิดปกติแต่กำเนิด เนื้องอก หรือการสูญเสียโครงสร้าง อาจมีช่องทางพิจารณาตามข้อบ่งชี้และสถานพยาบาลในสิทธิ

ประกันสังคม

เริ่มจากโรงพยาบาลตามสิทธิ ให้แพทย์ประเมินว่าการผ่าตัดมีความจำเป็นทางการแพทย์หรือเป็นหัตถการเพื่อความสวยงาม ถ้าต้องส่งต่อ ควรถามเรื่องหนังสือส่งตัว สถานพยาบาลปลายทาง วัสดุที่อยู่ในสิทธิ และขั้นตอนอนุมัติก่อนผ่าตัด

บัตรทอง

ติดต่อหน่วยบริการประจำตามสิทธิ เพื่อรับการตรวจและส่งต่อตามระบบ การผ่าตัดเพื่อซ่อมแซมการทำงานหรือความผิดปกติอาจได้รับการพิจารณาต่างจากการเสริมเพื่อความสวยงาม ควรถามให้ชัดว่าการตรวจ ภาพถ่ายรังสี วัสดุฝัง และการผ่าตัดแก้ภาวะแทรกซ้อนอยู่ในขอบเขตใด

ประกันสุขภาพเอกชน

ตรวจเงื่อนไขกรมธรรม์เรื่องศัลยกรรมเพื่อความสวยงาม ความผิดปกติแต่กำเนิด อุบัติเหตุ และวัสดุฝัง ประกันอาจขอเวชระเบียน ภาพถ่าย ผลตรวจ หรือหนังสืออธิบายความจำเป็นจากแพทย์ ควรขออนุมัติก่อนผ่าตัด และถามว่าครอบคลุมการนำวัสดุออกหรือการผ่าตัดแก้เมื่อเกิดภาวะแทรกซ้อนหรือไม่

ไม่ควรเลือกเหตุผลการรักษาให้ต่างจากความจริงเพื่อให้ผ่านสิทธิ เพราะอาจกระทบทั้งความปลอดภัย เวชระเบียน และการพิจารณาความคุ้มครองในภายหลัง

จ่ายเอง ส่วนร่วมจ่าย หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน

หากต้องจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด หรือจ่ายบางส่วน เช่น ส่วนร่วมจ่าย (Co-payment) ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน ควรขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากโรงพยาบาลก่อนตัดสินใจ และถามให้ชัดว่ารวมค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าอุปกรณ์ และการตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่ ทางเลือกหนึ่งสำหรับการชำระคือการผ่อน เช่น บริการผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตนานสูงสุด 10 เดือนของ HDcare

คำถามที่พบบ่อย

เสริมโครงหน้าอยู่ได้ถาวรไหม

วัสดุฝังถูกออกแบบให้อยู่ระยะยาว แต่ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีวันต้องนำออกหรือเปลี่ยน หากติดเชื้อ เคลื่อน โผล่ รูปหน้าเปลี่ยน หรือคุณไม่พอใจกับรูปทรง อาจต้องผ่าตัดแก้ในอนาคต

เสริมตำแหน่งไหนได้บ้าง

ตำแหน่งที่พบบ่อยคือคาง โหนกแก้ม ใต้โหนกแก้ม และแนวขากรรไกร ส่วนตำแหน่งที่เหมาะต้องดูจากกระดูก เนื้อเยื่อ การสบฟัน และสิ่งที่คุณต้องการเปลี่ยน

ผ่าตัดแล้วเจ็บมากไหม

มักมีอาการเจ็บ ตึง บวม และกดเจ็บในช่วงแรก แต่ระดับอาการต่างกันตามตำแหน่งและขอบเขตการผ่าตัด หากปวดเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วหรือยาไม่ช่วย ควรติดต่อแพทย์เพื่อตรวจภาวะเลือดคั่งหรือติดเชื้อ

จะเห็นแผลเป็นหรือไม่

ขึ้นกับตำแหน่งแผล แผลในปากไม่เห็นจากภายนอกแต่ต้องดูแลความสะอาด ส่วนแผลใต้คางหรือบนผิวหนังอาจเห็นได้ โดยมักจางลงตามเวลาแต่ไม่หายไร้ร่องรอยทั้งหมด

วัสดุจะเคลื่อนหรือเบี้ยวได้ไหม

มีโอกาสเคลื่อน หมุน หรืออยู่ผิดแนวได้ โดยเฉพาะหากช่องวางวัสดุไม่พอดี เกิดการกระแทก หรือมีปัญหาแผลและการติดเชื้อ บางกรณีต้องผ่าตัดจัดตำแหน่งใหม่ (Cedars-Sinai)

ถ้าไม่ชอบสามารถเอาออกได้ไหม

โดยทั่วไปสามารถผ่าตัดนำวัสดุออกได้ แต่ใบหน้าอาจไม่กลับเหมือนก่อนทุกประการ เพราะมีพังผืด เนื้อเยื่อยืด หรือกระดูกเปลี่ยนแปลง การนำออกจึงเป็นการผ่าตัดอีกครั้งและมีความเสี่ยงของตนเอง

หลังผ่าตัดนอนตะแคงได้เมื่อไร

ช่วงแรกควรหลีกเลี่ยงการนอนกดบริเวณที่เสริม และยกศีรษะตามคำแนะนำ ระยะเวลาที่กลับไปนอนตะแคงได้ขึ้นกับตำแหน่งและความมั่นคงของวัสดุ ให้ศัลยแพทย์ยืนยันจากผลตรวจแผลก่อน

เมื่อไรจะเห็นผลที่ใกล้เคียงรูปร่างจริง

เห็นการเพิ่มโครงได้ทันที แต่ช่วงแรกจะมีอาการบวมและตึง รูปทรงจะค่อยๆ ชัดขึ้นในช่วงหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน ขึ้นกับตำแหน่ง จำนวนจุด และการฟื้นตัวของแต่ละคน

เสริมโครงหน้ากับการฉีดสารเติมเต็มต่างกันอย่างไร

วัสดุฝังต้องผ่าตัดและให้การพยุงเชิงโครงสร้างระยะยาวกว่า ส่วนการฉีดไม่ต้องเปิดแผลผ่าตัดและผลมักชั่วคราว แต่ทั้งสองวิธีมีความเสี่ยงและไม่สามารถใช้แทนกันได้ทุกกรณี

ถ้ามีปัญหาการสบฟันควรเสริมคางเลยไหม

ควรประเมินขากรรไกรและการสบฟันก่อน เพราะวัสดุเสริมคางเปลี่ยนรูปด้านนอกแต่ไม่แก้ตำแหน่งฟันหรือฐานขากรรไกร หากสาเหตุอยู่ที่กระดูกขากรรไกร อาจต้องจัดฟันหรือผ่าตัดชนิดอื่น

ต้องเปลี่ยนวัสดุตามกำหนดหรือไม่

ไม่มีคำตอบเดียวสำหรับวัสดุทุกชนิด หากไม่มีอาการและตำแหน่งยังดี อาจไม่ต้องเปลี่ยนตามช่วงเวลาตายตัว แต่ควรตรวจเมื่อรูปร่างเปลี่ยน ปวด บวม แดง ชา หรือสงสัยว่าวัสดุเคลื่อน

การติดเชื้อเกิดขึ้นหลังผ่าตัดนานแล้วได้ไหม

เกิดได้ แม้จะพบบ่อยกว่าในช่วงที่แผลยังฟื้น หากบริเวณเดิมบวมแดง ปวด มีหนอง หรือเกิดแผลเปิดภายหลัง ควรแจ้งแพทย์ว่ามีวัสดุฝังอยู่ เพราะแนวทางรักษาอาจต่างจากการติดเชื้อผิวหนังทั่วไป

ทำหลายตำแหน่งพร้อมกันได้ไหม

ทำได้ในบางคน แต่การผ่าตัดจะซับซ้อนขึ้น ใช้เวลานานขึ้น และอาจมีอาการบวมมากขึ้น แพทย์ต้องชั่งความจำเป็น ความสมดุลของใบหน้า และความเสี่ยงจากการทำหลายตำแหน่งเทียบกับการแบ่งผ่าตัดเป็นครั้งๆ

ควรขอความเห็นจากแพทย์มากกว่าหนึ่งคนไหม

ควรทำได้หากคุณยังไม่แน่ใจ โดยเฉพาะเมื่อแผนผ่าตัดถาวร มีหลายทางเลือก หรือแพทย์แต่ละคนเสนอวิธีต่างกัน ความเห็นเพิ่มเติมช่วยให้เข้าใจข้อดี ข้อจำกัด และเหตุผลของแต่ละแนวทางก่อนตัดสินใจ.

ข้อมูลอ้างอิง

• Cleveland Clinic: Cheek Implants: Types, Surgery & Recovery, What To Expect — เกี่ยวกับ Facial implants — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• PubMed Central (U.S. National Library of Medicine): Adverse Events in Facial Implant Surgery and Associated ... - PMC — เกี่ยวกับ Facial implants — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• cedars-sinai.org: Chin, Cheek, or Jaw Reshaping and Facial Implants - Cedars-Sinai — เกี่ยวกับ Facial implants — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติหลังผ่าตัด ควรติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที