ฝังเครื่องช็อกหัวใจ

ฝังเครื่องช็อกหัวใจ (Defibrillator implantation) คือการใส่อุปกรณ์ขนาดเล็กไว้ใต้ผิวหนังบริเวณหน้าอก เพื่อเฝ้าตรวจจังหวะหัวใจและส่งกระแสไฟฟ้าเมื่อพบจังหวะหัวใจที่เร็วและอันตรายถึงชีวิต การผ่าตัดนี้มักใช้กับผู้ที่เคยหัวใจหยุดเต้นจากหัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดเหตุการณ์ดังกล่าว ไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยโรคหัวใจทุกคนจำเป็นต้องใส่อุปกรณ์

ฝังเครื่องช็อกหัวใจ คืออะไร

ชื่อทางการของหัตถการนี้คือ การฝังเครื่องกระตุกหัวใจด้วยไฟฟ้าอัตโนมัติ อุปกรณ์ทำหน้าที่ติดตามสัญญาณไฟฟ้าของหัวใจอย่างต่อเนื่อง หากตรวจพบจังหวะหัวใจห้องล่างที่เร็วผิดปกติและอาจทำให้หัวใจหยุดสูบฉีดเลือด เครื่องจะพยายามแก้จังหวะนั้นตามการตั้งค่าที่แพทย์กำหนด

อุปกรณ์ประกอบด้วยส่วนสำคัญสองส่วน ได้แก่

• เครื่องกำเนิดกระแสไฟฟ้า ภายในมีแบตเตอรี่และวงจรสำหรับอ่านสัญญาณหัวใจ โดยวางไว้ในช่องใต้ผิวหนังหรือใต้กล้ามเนื้อบริเวณหน้าอก
• สายขั้วไฟฟ้า เป็นสายขนาดเล็กที่เชื่อมเครื่องเข้ากับหัวใจ ใช้รับสัญญาณและส่งการกระตุ้น ผู้ป่วยอาจมีสายหนึ่งเส้นหรือหลายเส้นตามปัญหาจังหวะหัวใจและการทำงานของหัวใจ

เมื่อพบความผิดปกติ เครื่องอาจตอบสนองได้หลายระดับ เช่น ส่งสัญญาณกระตุ้นความแรงต่ำเพื่อหยุดหัวใจที่เต้นเร็ว หรือส่งกระแสไฟฟ้าความแรงสูงเมื่อพบจังหวะที่เป็นอันตรายมาก ผู้ป่วยอาจไม่รู้สึกถึงการกระตุ้นระดับต่ำ แต่การช็อกระดับสูงมักรู้สึกเหมือนถูกกระแทกแรงที่หน้าอก แม้เหตุการณ์จะสั้นมากก็ตาม Cleveland Clinic

เครื่องชนิดนี้ไม่เหมือนเครื่องกระตุ้นหัวใจทั่วไปทั้งหมด เครื่องกระตุ้นหัวใจทั่วไปเน้นแก้หัวใจเต้นช้า ส่วนเครื่องช็อกหัวใจเน้นตรวจและรักษาจังหวะหัวใจเร็วชนิดที่เสี่ยงต่อการเสียชีวิต อย่างไรก็ตาม อุปกรณ์ที่ฝังจำนวนมากมีหน้าที่กระตุ้นหัวใจเต้นช้ารวมอยู่ด้วย

ชนิดของอุปกรณ์ที่แพทย์อาจพิจารณา

แต่ละชนิดมีข้อดี ข้อจำกัด และความเสี่ยงต่างกัน แพทย์โรคหัวใจด้านจังหวะการเต้นจะเลือกจากชนิดของหัวใจเต้นผิดจังหวะ การบีบตัวของหัวใจ โครงสร้างหลอดเลือด ความจำเป็นในการกระตุ้นหัวใจ และความเสี่ยงติดเชื้อ

ใครควรทำ / ใครไม่ควรทำ

การกังวลว่าจะต้องมีเครื่องอยู่ในร่างกายเป็นเรื่องที่เข้าใจได้ จุดสำคัญคือแพทย์ไม่ได้พิจารณาจากอาการใจสั่นเพียงอย่างเดียว แต่ประเมินว่าคุณมีความเสี่ยงต่อหัวใจหยุดเต้นจากจังหวะหัวใจอันตรายมากเพียงใด และมีสาเหตุที่รักษาให้กลับเป็นปกติได้หรือไม่

ผู้ที่แพทย์อาจพิจารณาให้ฝังอุปกรณ์

• เคยรอดชีวิตจากภาวะหัวใจหยุดเต้นที่เกิดจากหัวใจห้องล่างเต้นเร็วหรือสั่นพลิ้ว โดยไม่พบสาเหตุชั่วคราวที่แก้ไขได้
• เคยมีหัวใจห้องล่างเต้นเร็วต่อเนื่อง โดยเฉพาะเมื่อมีหน้ามืด เป็นลม ความดันต่ำ หรือเลือดไปเลี้ยงอวัยวะไม่พอ
• กล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรงและมีค่าการบีบตัวต่ำ แม้ได้รับการรักษาที่เหมาะสมแล้ว และมีความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตกะทันหัน
• เคยกล้ามเนื้อหัวใจตายจนเกิดแผลเป็น ซึ่งอาจเป็นวงจรให้หัวใจเต้นผิดจังหวะ
• มีโรคกล้ามเนื้อหัวใจหรือโรคทางพันธุกรรมบางชนิดที่เพิ่มความเสี่ยงต่อจังหวะหัวใจรุนแรง
• มีโรคหัวใจพิการแต่กำเนิดบางแบบที่ทำให้ความเสี่ยงสูงขึ้น

แหล่งข้อมูลอ้างอิงระบุว่าผู้ที่เคยหัวใจหยุดเต้น ผู้ที่มีหัวใจอ่อนแรง และผู้มีโรคหัวใจหรือพันธุกรรมบางชนิดอาจได้รับประโยชน์จากอุปกรณ์นี้ แต่การตัดสินใจต้องอาศัยรายละเอียดมากกว่าชื่อโรคเพียงอย่างเดียว MedlinePlus

กรณีที่อาจยังไม่ควรฝัง หรือควรเลื่อนออกไปก่อน

• จังหวะหัวใจผิดปกติเกิดจากสาเหตุชั่วคราวที่แก้ไขได้ เช่น เกลือแร่ผิดปกติรุนแรง ยาบางชนิด หรือภาวะขาดเลือดเฉียบพลันที่รักษาแล้ว
• มีการติดเชื้อในกระแสเลือด ติดเชื้อที่ผิวหนังบริเวณผ่าตัด หรือมีไข้ที่ยังหาสาเหตุไม่ชัด
• มีโรคอื่นระยะรุนแรงซึ่งทำให้ประโยชน์จากอุปกรณ์มีจำกัด หรือเป้าหมายการดูแลเน้นความสบายมากกว่าการยืดชีวิต
• ไม่สามารถติดตามตรวจเครื่องหรือดูแลแผลตามความจำเป็นได้ โดยยังไม่มีแผนช่วยเหลือที่เหมาะสม
• ความผิดปกตินั้นรักษาด้วยยา การจี้ไฟฟ้าหัวใจ หรือการแก้สาเหตุเฉพาะได้ และแพทย์ประเมินว่าความเสี่ยงระยะยาวไม่เข้าเกณฑ์

ภาวะไตเรื้อรัง เบาหวาน อายุสูง หรือเคยผ่าตัดหัวใจ ไม่ได้แปลว่าฝังไม่ได้โดยอัตโนมัติ แต่สิ่งเหล่านี้อาจเปลี่ยนความเสี่ยงติดเชื้อ เลือดออก และวิธีเลือกอุปกรณ์

การตรวจก่อนตัดสินใจ

แพทย์อาจใช้ข้อมูลจากคลื่นไฟฟ้าหัวใจ อัลตราซาวนด์หัวใจ เครื่องบันทึกจังหวะหัวใจ ผลเลือด ประวัติเป็นลม และประวัติครอบครัว บางรายต้องตรวจระบบไฟฟ้าหัวใจด้วยสายสวนเพื่อดูว่ากระตุ้นให้เกิดจังหวะอันตรายได้หรือไม่

คำถามที่ควรถามแพทย์คือ เครื่องนี้เสนอเพื่อป้องกันเหตุการณ์ครั้งแรกหรือป้องกันการเกิดซ้ำ ความเสี่ยงของคุณมาจากอะไร และมีสาเหตุใดที่รักษาได้ก่อนตัดสินใจฝังหรือไม่

เตรียมตัวก่อนผ่าตัด

โรงพยาบาลจะให้คำแนะนำเฉพาะราย เพราะการเตรียมตัวขึ้นกับโรคหัวใจ โรคร่วม ชนิดยาระงับความรู้สึก และเวลานัดผ่าตัด

การตรวจที่อาจต้องทำ

โดยทั่วไปอาจมีการตรวจเลือดเพื่อดูความเข้มข้นของเลือด การแข็งตัวของเลือด เกลือแร่ และการทำงานของไต รวมถึงคลื่นไฟฟ้าหัวใจ เอกซเรย์ทรวงอก และอัลตราซาวนด์หัวใจ บางคนต้องตรวจเพิ่มเติมตามสาเหตุของหัวใจเต้นผิดจังหวะ

แจ้งทีมรักษาหากมีไข้ ไอ เจ็บคอ แผลติดเชื้อ ผื่น หรือเพิ่งได้รับการรักษาการติดเชื้อ เพราะอาจต้องประเมินว่าควรเลื่อนหัตถการหรือไม่

การงดอาหารและน้ำ

มักต้องงดอาหารและเครื่องดื่มก่อนผ่าตัดหลายชั่วโมงเพื่อลดความเสี่ยงสำลัก แต่เวลาที่แน่นอนขึ้นกับเวลาผ่าตัดและวิธีระงับความรู้สึก ให้ทำตามคำสั่งของโรงพยาบาล ไม่ควรใช้เกณฑ์จากผู้ป่วยรายอื่น หากเผลอกินหรือดื่ม ให้แจ้งทีมผ่าตัดตามจริงเพื่อประเมินความปลอดภัย

ยาที่ต้องแจ้งแพทย์

นำรายชื่อยาทุกชนิดไปด้วย รวมถึงยาที่ซื้อเอง วิตามิน สมุนไพร และอาหารเสริม ยาที่มักต้องวางแผนเป็นพิเศษ ได้แก่

• ยาต้านการแข็งตัวของเลือดและยาต้านเกล็ดเลือด
• ยารักษาเบาหวาน รวมถึงยาฉีด
• ยาควบคุมจังหวะหัวใจและยาลดความดัน
• ยาขับปัสสาวะ
• สมุนไพรหรืออาหารเสริมที่อาจเพิ่มเลือดออก

อย่าหยุดยาเหล่านี้เอง แพทย์ผู้ผ่าตัดหรือวิสัญญีแพทย์จะกำหนดว่ายาตัวใดควรใช้ต่อ ปรับ หรือหยุดเมื่อใดตามความเสี่ยงเลือดออกและลิ่มเลือดของคุณ การหยุดยาผิดเวลาอาจทำให้เกิดเลือดออก ลิ่มเลือดอุดตัน หรือโรคหลอดเลือดสมองได้

สิ่งที่ควรเตรียมไปโรงพยาบาล

• บัตรประจำตัว เอกสารสิทธิ และหนังสือส่งตัวถ้ามี
• รายชื่อยาและข้อมูลการแพ้ยา แพ้อาหาร หรือแพ้สารทึบรังสี
• ผลตรวจเดิม โดยเฉพาะคลื่นไฟฟ้าหัวใจ อัลตราซาวนด์หัวใจ และประวัติการผ่าตัด
• เสื้อที่เปิดด้านหน้าและสวมง่าย เพื่อลดการยกแขนหลังผ่าตัด
• ผู้ดูแลสำหรับรับกลับและช่วยในช่วงแรก เพราะไม่ควรขับรถกลับเอง
• ข้อมูลอุปกรณ์ที่ฝังเดิม หากเคยใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจหรืออุปกรณ์หัวใจชนิดอื่น

ก่อนลงนามยินยอม ควรเข้าใจว่าแพทย์จะใส่อุปกรณ์ชนิดใด ใช้สายกี่เส้น วางด้านใด และมีโอกาสต้องเปลี่ยนวิธีผ่าตัดหรือไม่

ขั้นตอนการผ่าตัด

ขั้นตอนต่อไปนี้เป็นภาพรวมของการฝังชนิดมีสายผ่านหลอดเลือด ซึ่งเป็นวิธีที่ใช้บ่อย รายละเอียดจริงอาจต่างกันตามชนิดอุปกรณ์และสภาพร่างกาย

• เตรียมและติดตามสัญญาณชีพ

ทีมรักษาจะใส่สายน้ำเกลือ ติดแผ่นตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ วัดความดัน และตรวจระดับออกซิเจน อาจให้ยาปฏิชีวนะป้องกันการติดเชื้อตามแผนของโรงพยาบาล

• ให้ยาระงับความรู้สึก

ผู้ป่วยจำนวนมากได้รับยาชาเฉพาะที่บริเวณหน้าอกร่วมกับยาช่วยผ่อนคลาย จึงอาจรู้สึกตัวแต่ไม่ควรเจ็บบริเวณแผล บางรายใช้ยาระงับความรู้สึกแบบหลับลึกหรือดมยาสลบ โดยขึ้นกับชนิดอุปกรณ์ สุขภาพ และการทดสอบเครื่อง

• ทำความสะอาดผิวหนังและคลุมพื้นที่ผ่าตัด

ทีมผ่าตัดจะทำความสะอาดหน้าอกด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ จากนั้นคลุมผ้าปลอดเชื้อ อาจเตรียมผิวหนังด้านซ้ายหรือขวาตามตำแหน่งที่จะวางเครื่อง

• เปิดแผลและเข้าถึงหลอดเลือด

แพทย์ทำแผลขนาดเล็กใกล้ไหปลาร้า แล้วเข้าหลอดเลือดดำเพื่อใส่สายขั้วไฟฟ้า การเลือกหลอดเลือดขึ้นกับกายวิภาคและประวัติการรักษาเดิม

• นำสายไปยังหัวใจ

แพทย์ใช้ภาพเอกซเรย์แบบต่อเนื่องช่วยนำทางสายเข้าไปยังตำแหน่งที่ต้องการในหัวใจ จากนั้นทดสอบว่าสายรับสัญญาณและกระตุ้นหัวใจได้เหมาะสมหรือไม่

• สร้างช่องสำหรับวางเครื่อง

แพทย์สร้างช่องใต้ผิวหนังหรือใต้กล้ามเนื้อบริเวณหน้าอก แล้วต่อสายเข้ากับเครื่องกำเนิดกระแสไฟฟ้า ชนิดมีสายผ่านหลอดเลือดมักวางเครื่องใต้ไหปลาร้า Cleveland Clinic

• ทดสอบและตั้งโปรแกรม

ทีมรักษาจะตรวจการเชื่อมต่อและตั้งค่าให้เหมาะกับจังหวะหัวใจของผู้ป่วย ในบางรายอาจทดสอบความสามารถของระบบในการตรวจและหยุดจังหวะหัวใจผิดปกติ วิธีทดสอบขึ้นกับความปลอดภัยและดุลยพินิจของทีมรักษา

• ปิดแผลและเฝ้าสังเกตอาการ

หลังตรวจการทำงานเรียบร้อย แพทย์ปิดแผลและปิดผ้าปิดแผล ผู้ป่วยจะไปห้องพักฟื้นเพื่อตรวจชีพจร ความดัน แผล และการทำงานของอุปกรณ์

หากใช้ชนิดวางใต้ผิวหนัง ตำแหน่งแผลและแนวสายจะแตกต่างออกไป โดยสายจะอยู่ใต้ผิวหนังใกล้กระดูกหน้าอก ไม่ผ่านหลอดเลือดเข้าไปในหัวใจ อุปกรณ์ชนิดนี้อาจไม่เหมาะกับผู้ที่ต้องการการกระตุ้นหัวใจต่อเนื่อง

ใช้เวลานานแค่ไหน

การฝังชนิดมีสายผ่านหลอดเลือดมักใช้เวลาประมาณ 2-3 ชั่วโมง ตามข้อมูลของ MedlinePlus แต่ระยะเวลาอาจสั้นหรือยาวกว่านี้ตามจำนวนสาย ชนิดอุปกรณ์ กายวิภาคของหลอดเลือด การมีอุปกรณ์เดิม และหัตถการอื่นที่ทำร่วมกัน MedlinePlus

เวลาที่อยู่ในห้องผ่าตัดทั้งหมดอาจนานกว่าช่วงที่แพทย์ลงมือ เพราะรวมการเตรียมตัว ให้ยาระงับความรู้สึก จัดท่า และเฝ้าดูอาการหลังทำเสร็จ หากใส่สายได้ยาก ต้องแก้ตำแหน่งสาย หรือพบเลือดออก ระยะเวลาอาจเพิ่มขึ้น

ใช้ยาชาหรือดมยาสลบ

ผู้ป่วยจำนวนมากใช้ยาชาเฉพาะที่ร่วมกับยาช่วยให้ผ่อนคลาย บางรายใช้ยาระงับความรู้สึกแบบหลับลึกหรือดมยาสลบ เช่น เมื่อทำหัตถการที่ซับซ้อน วางอุปกรณ์ใต้ผิวหนังบางชนิด หรือจำเป็นต้องทดสอบระบบ แพทย์และวิสัญญีแพทย์จะเลือกวิธีจากโรคร่วม การหายใจ และรายละเอียดการผ่าตัด

ต้องนอนโรงพยาบาลหรือไม่

หลายคนกลับบ้านได้ในวันถัดไปตามข้อมูลอ้างอิงสากล แต่แนวทางของโรงพยาบาลในประเทศไทยอาจต่างกัน ผู้ที่ทำหัตถการซับซ้อน มีโรคร่วมมาก มีเลือดออก หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือจำเป็นต้องปรับยา อาจต้องพักนานขึ้น

ก่อนกลับบ้าน ทีมรักษามักตรวจแผล ทดสอบเครื่อง และอาจถ่ายภาพทรวงอกเพื่อตรวจตำแหน่งสายและดูภาวะแทรกซ้อน แพทย์จะบอกกำหนดกลับบ้านจากผลตรวจจริง ไม่ควรวางแผนเดินทางไกลทันทีหลังออกจากโรงพยาบาล

พักฟื้นนานแค่ไหน

ช่วงแรกมักมีอาการตึง เจ็บ บวม หรือช้ำรอบแผลได้ อาการควรค่อยๆ ดีขึ้น ไม่ใช่ปวดหรือบวมมากขึ้นทุกวัน การฟื้นตัวเต็มที่ของเนื้อเยื่ออาจใช้ประมาณ 4-6 สัปดาห์ ตามข้อมูล MedlinePlus แต่ขึ้นกับวิธีฝัง ตำแหน่งเครื่อง สุขภาพโดยรวม และภาวะแทรกซ้อน MedlinePlus

ช่วงเวลาในตารางเป็นกรอบทั่วไป ไม่ใช่คำสั่งเฉพาะราย หากแพทย์ให้กำหนดต่างออกไป ให้ยึดคำแนะนำจากทีมที่ทราบตำแหน่งสายและผลผ่าตัดของคุณ

กลับไปทำงานเมื่อใด

งานนั่งโต๊ะอาจกลับได้เร็วกว่างานที่ต้องยกของ ดัน ดึง ปีนที่สูง ใช้เครื่องจักร หรือขยับแขนเหนือศีรษะ โดยทั่วไปควรพักจนแผลปิดดี อาการปวดควบคุมได้ และไม่ต้องใช้ยาที่ทำให้ง่วง ผู้ที่ทำงานใช้แรงหรืออยู่ใกล้สนามแม่เหล็กและเครื่องกำเนิดไฟฟ้ากำลังสูงต้องให้แพทย์ประเมินก่อน

การใช้แขนด้านที่ฝังเครื่อง

แพทย์มักให้จำกัดการยกของหนักและหลีกเลี่ยงการยกแขนด้านที่ผ่าตัดเหนือระดับไหล่ในช่วงแรก เพื่อให้สายและแผลยึดตัว คำแนะนำเรื่องระยะเวลาแตกต่างกันตามชนิดอุปกรณ์และวิธีตรึงสาย จึงควรขอคำสั่งที่เขียนชัดเจนก่อนกลับบ้าน

ไม่ควรหยุดขยับแขนทั้งหมด เพราะอาจทำให้ไหล่ติด ให้ขยับมือ ข้อมือ และข้อศอกเบาๆ ตามที่ทีมรักษาอนุญาต หากรู้สึกแผลถูกดึง เจ็บมาก หรือเครื่องนูนเคลื่อนผิดปกติ ให้หยุดและติดต่อโรงพยาบาล

การขับรถ

ข้อจำกัดการขับรถไม่ได้ขึ้นกับแผลเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นกับเหตุผลที่ใส่อุปกรณ์ด้วย ผู้ที่เคยเป็นลม หัวใจหยุดเต้น หรือมีจังหวะหัวใจอันตรายอาจต้องงดขับรถนานกว่าผู้ที่ใส่เพื่อป้องกันเหตุการณ์ครั้งแรก หากเครื่องปล่อยกระแสไฟฟ้าหรือมีอาการหน้ามืด ควรหยุดขับและแจ้งแพทย์

การใช้โทรศัพท์และเครื่องใช้ไฟฟ้า

เครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้านทั่วไปมักใช้งานได้ แต่ควรหลีกเลี่ยงการวางโทรศัพท์ หูฟังที่มีแม่เหล็ก หรืออุปกรณ์ชาร์จไร้สายตรงเหนือเครื่องที่หน้าอก พกบัตรประจำอุปกรณ์ และแสดงต่อเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยเมื่อผ่านจุดตรวจ

ก่อนตรวจด้วยสนามแม่เหล็ก จี้ไฟฟ้า ผ่าตัด หรือทำกายภาพบำบัดด้วยเครื่องมือไฟฟ้า ให้แจ้งทุกครั้งว่ามีอุปกรณ์ฝังอยู่ อุปกรณ์บางรุ่นตรวจด้วยสนามแม่เหล็กได้ภายใต้เงื่อนไขเฉพาะ แต่ต้องตรวจรุ่นและตั้งค่าโดยทีมที่ดูแล ไม่ควรสรุปจากคำว่า “ใช้ได้” บนข้อมูลทั่วไป

ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อน

การฝังอุปกรณ์ช่วยลดความเสี่ยงจากจังหวะหัวใจที่เป็นอันตรายในผู้ป่วยที่เหมาะสม แต่ไม่สามารถป้องกันภาวะแทรกซ้อนทุกชนิด และไม่รักษาสาเหตุของโรคหัวใจทั้งหมด

ภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น เลือดออกในถุงหุ้มหัวใจ การติดเชื้อรุนแรง ภาวะแทรกซ้อนจากการระงับความรู้สึก หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ แม้พบไม่บ่อย

ความเสี่ยงช่วงผ่าตัดและหลังผ่าตัดระยะแรก

• เลือดออก ช้ำ หรือมีก้อนเลือดใต้แผล
• แผลติดเชื้อหรือการติดเชื้อลุกลามไปตามสายและตัวเครื่อง
• แพ้ยา ยาระงับความรู้สึก หรือวัสดุบางชนิด
• หลอดเลือดบาดเจ็บจากการใส่สาย
• ลมรั่วในช่องเยื่อหุ้มปอด ทำให้เจ็บหน้าอกหรือหายใจลำบาก
• เลือดออกในถุงหุ้มหัวใจจากสายทะลุผนังหัวใจ
• หัวใจเต้นผิดจังหวะระหว่างใส่หรือทดสอบสาย
• ลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือด
• สายหรือเครื่องเคลื่อนจากตำแหน่ง

แหล่งข้อมูลอ้างอิงระบุความเสี่ยง เช่น บวม เลือดออก หลอดเลือดเสียหาย เลือดออกรอบหัวใจ และการเคลื่อนของเครื่องหรือสาย Mayo Clinic

ปัญหาที่อาจเกิดในระยะยาว

• เครื่องปล่อยกระแสไฟฟ้าเมื่อไม่จำเป็น เพราะตีความจังหวะหัวใจเร็วชนิดอื่นเป็นจังหวะอันตราย
• เครื่องไม่ตรวจพบหรือไม่สามารถหยุดจังหวะอันตรายได้ตามที่ต้องการ
• สายแตก เสื่อม หลุด หรือรับสัญญาณรบกวน
• ผิวหนังเหนือเครื่องบางลง เครื่องกดเจ็บ หรือทะลุออกมาทางผิวหนัง
• การติดเชื้อที่เกิดภายหลัง ซึ่งบางกรณีต้องนำระบบออก
• แบตเตอรี่ลดลงจนต้องผ่าตัดเปลี่ยนตัวเครื่อง
• ความวิตกกังวล กลัวการถูกช็อก หรือนอนหลับยาก

การถูกช็อกไม่ได้แปลว่าเครื่องเสียเสมอไป อาจหมายถึงเครื่องรักษาจังหวะหัวใจที่เป็นอันตรายจริง หรืออาจเป็นการช็อกที่ไม่เหมาะสม แพทย์สามารถอ่านข้อมูลจากเครื่องเพื่อแยกสาเหตุและปรับโปรแกรมได้

ผู้ป่วยควรถามทีมรักษาว่า หากเครื่องทำงานหนึ่งครั้งโดยยังรู้สึกตัวดีควรติดต่อที่ใด และหากทำงานหลายครั้งต้องไปโรงพยาบาลใด แผนนี้ควรชัดเจนก่อนกลับบ้าน

สัญญาณที่ต้องกลับไปพบแพทย์ทันที

ไปห้องฉุกเฉินหรือขอความช่วยเหลือฉุกเฉินเมื่อมีอาการต่อไปนี้

• เครื่องปล่อยกระแสไฟฟ้าหลายครั้งในช่วงเวลาสั้นๆ
• ถูกช็อกพร้อมกับเจ็บหน้าอก หายใจไม่ออก ใจสั่นต่อเนื่อง หน้ามืด เป็นลม หรืออ่อนแรงมาก
• หายใจลำบากเฉียบพลัน เจ็บหน้าอกมาก หรือริมฝีปากเขียว
• หมดสติ ชัก หรือปลุกไม่ตื่น
• เลือดออกจากแผลไม่หยุด หรือหน้าอกบวมโตอย่างรวดเร็ว
• แขนด้านที่ผ่าตัดบวมมาก เปลี่ยนสี เย็น หรือปวดรุนแรง
• เครื่องโผล่ผ่านผิวหนัง หรือเห็นส่วนของสาย

หากผู้ป่วยหมดสติและไม่หายใจตามปกติ ผู้ที่อยู่ใกล้ควรเรียกบริการฉุกเฉินและเริ่มช่วยฟื้นคืนชีพตามความสามารถ ไม่ต้องหลีกเลี่ยงการกดหน้าอกเพียงเพราะมีเครื่องฝังอยู่ เครื่องกระตุกหัวใจภายนอกสามารถใช้ได้โดยวางแผ่นไม่ทับตำแหน่งเครื่อง

ควรติดต่อโรงพยาบาลโดยเร็ว แม้อาการยังไม่รุนแรง หากมีไข้ แผลแดงร้อน มีหนอง ปวดมากขึ้น แผลแยก เครื่องนูนผิดรูป หรือได้ยินเสียงเตือนจากอุปกรณ์ การติดเชื้อของระบบฝังไม่ควรรอดูเอง

หากเครื่องปล่อยกระแสไฟฟ้าหนึ่งครั้งและคุณรู้สึกกลับเป็นปกติ ให้ทำตามแผนที่ทีมรักษาให้ไว้และติดต่อหน่วยดูแลเครื่องโดยเร็ว อย่าขับรถไปเองจนกว่าจะได้รับคำแนะนำ

ทางเลือกอื่น

การฝังอุปกรณ์ไม่ใช่คำตอบสำหรับหัวใจเต้นผิดจังหวะทุกชนิด และไม่ได้ใช้แทนการรักษาโรคหัวใจพื้นฐานทั้งหมด ทางเลือกขึ้นกับชนิดจังหวะหัวใจ สาเหตุ ความเร่งด่วน และความเสี่ยงเสียชีวิตกะทันหัน

ยาควบคุมจังหวะหัวใจ

ยาบางชนิดช่วยลดการเกิดหัวใจเต้นเร็วหรือควบคุมอัตราการเต้น แต่ยาอาจมีผลข้างเคียงและไม่สามารถทดแทนการช็อกฉุกเฉินในผู้ที่มีความเสี่ยงสูงทุกคน แพทย์อาจใช้ยาร่วมกับเครื่องเพื่อลดจำนวนครั้งที่เกิดจังหวะผิดปกติ

การจี้ไฟฟ้าหัวใจ

แพทย์ใส่สายสวนผ่านหลอดเลือดเพื่อค้นหาและทำลายจุดหรือวงจรที่ก่อจังหวะผิดปกติ วิธีนี้อาจลดการเกิดหัวใจเต้นเร็วและลดการทำงานของเครื่อง แต่ในบางคนยังต้องมีอุปกรณ์ไว้ป้องกันเหตุการณ์รุนแรง เพราะความเสี่ยงไม่ได้หายไปทั้งหมด

การรักษาโรคหัวใจพื้นฐาน

การเปิดหลอดเลือดหัวใจ การผ่าตัดหัวใจ การรักษาหัวใจล้มเหลว และการควบคุมเกลือแร่ อาจลดโอกาสเกิดหัวใจเต้นผิดจังหวะ หากปัญหาเกิดจากสาเหตุชั่วคราวที่แก้ไขได้ แพทย์อาจรักษาสาเหตุนั้นก่อนและประเมินความจำเป็นอีกครั้ง

เสื้อช็อกหัวใจชนิดสวมใส่

ในบางสถานการณ์อาจใช้อุปกรณ์ภายนอกชั่วคราวระหว่างรอประเมินความเสี่ยง รอให้หัวใจฟื้น หรือรอให้การติดเชื้อหาย ไม่ใช่ทางเลือกถาวรสำหรับทุกคน และต้องสวมตามคำแนะนำจึงจะช่วยได้เมื่อเกิดเหตุ

การดูแลโดยไม่ฝังอุปกรณ์

ผู้ป่วยบางคนอาจเลือกไม่ฝังหลังเข้าใจประโยชน์ ความเสี่ยง และผลที่จะเกิดขึ้น โดยเฉพาะเมื่อมีโรครุนแรงอื่น เป้าหมายการดูแลเน้นความสบาย หรือประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับมีจำกัด ควรพูดคุยเรื่องเป้าหมายชีวิต ความกังวลต่อการถูกช็อก และการปิดการรักษาด้วยกระแสไฟฟ้าในอนาคตอย่างตรงไปตรงมา

หากแพทย์เสนอการฝังเพื่อป้องกันเหตุการณ์ครั้งแรก คุณมักมีเวลาถามเหตุผลและขอความเห็นเพิ่มเติมได้ แต่หากเพิ่งเกิดหัวใจหยุดเต้นหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง การประเมินอาจต้องทำในโรงพยาบาลอย่างเร่งด่วน

สิทธิการรักษา

การใช้สิทธิขึ้นกับข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ สถานพยาบาลตามสิทธิ ระบบส่งต่อ และชนิดอุปกรณ์ที่คณะรักษาเห็นว่าจำเป็น ควรให้โรงพยาบาลตรวจสิทธิก่อนนัด เพราะการมีสิทธิไม่ได้หมายความว่าจะทำได้ทุกแห่งโดยไม่ผ่านขั้นตอนส่งต่อ

ประกันสังคม

โดยทั่วไปควรเริ่มที่สถานพยาบาลหลักตามสิทธิ แพทย์จะประเมินและส่งต่อไปยังโรงพยาบาลที่มีแพทย์และห้องปฏิบัติการด้านจังหวะหัวใจ หากสถานพยาบาลหลักทำหัตถการนี้ไม่ได้

ควรถามว่า ต้องมีหนังสือส่งตัวหรือไม่ โรงพยาบาลปลายทางอยู่ที่ใด การตรวจเครื่องหลังผ่าตัดทำที่ไหน และหากเกิดเหตุฉุกเฉินควรไปโรงพยาบาลใด

บัตรทอง

ผู้ใช้สิทธิควรติดต่อหน่วยบริการประจำเพื่อรับการประเมินและส่งต่อไปยังหน่วยที่มีศักยภาพ การพิจารณาครอบคลุมจะอิงข้อบ่งชี้และขั้นตอนของระบบบริการ ในกรณีฉุกเฉินให้เข้ารับการรักษาตามระบบฉุกเฉินก่อน แล้วจึงประสานสิทธิภายหลังตามขั้นตอน

สอบถามให้ชัดเจนว่าใครเป็นผู้ประสานส่งต่อ ต้องนำผลตรวจใดไป และการติดตามเครื่องระยะยาวอยู่ที่หน่วยบริการเดิมหรือโรงพยาบาลที่ฝัง

ประกันสุขภาพส่วนบุคคลหรือสวัสดิการ

ความคุ้มครองขึ้นกับเงื่อนไขกรมธรรม์ โรคที่เป็นมาก่อน ระยะรอคอย ข้อบ่งชี้ และการอนุมัติก่อนรักษา ควรส่งเอกสารวินิจฉัย แผนการรักษา และรายละเอียดอุปกรณ์ให้บริษัทตรวจสอบก่อน หากเป็นเหตุฉุกเฉิน ให้รักษาความปลอดภัยของผู้ป่วยก่อนแล้วเก็บเอกสารทั้งหมดไว้ยื่นตามเงื่อนไข

ควรถามเรื่องความคุ้มครองการผ่าตัด ค่าตรวจเครื่อง การนอนโรงพยาบาล การรักษาภาวะแทรกซ้อน และการเปลี่ยนเครื่องเมื่อแบตเตอรี่หมด โดยไม่สรุปว่าการอนุมัติครั้งแรกครอบคลุมการดูแลระยะยาวทั้งหมด

จ่ายเอง ส่วนร่วมจ่าย หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน

หากต้องจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด หรือจ่ายบางส่วน เช่น ส่วนร่วมจ่าย (Co-payment) ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน ควรขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากโรงพยาบาลก่อนตัดสินใจ และถามให้ชัดว่ารวมค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าอุปกรณ์ และการตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่ ทางเลือกหนึ่งสำหรับการชำระคือการผ่อน เช่น บริการผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตนานสูงสุด 10 เดือนของ HDcare

คำถามที่พบบ่อย

ฝังเครื่องช็อกหัวใจเจ็บไหม

ระหว่างผ่าตัดบริเวณแผลจะถูกทำให้ชา และอาจมียาช่วยผ่อนคลายหรือยาระงับความรู้สึก จึงไม่ควรรู้สึกเจ็บแผลชัดเจน ระหว่างใส่สายอาจรู้สึกกด ดึง หรือแน่นได้ หลังผ่าตัดมักปวดตึงและช้ำบริเวณหน้าอกช่วงหนึ่ง อาการควรค่อยๆ ลดลง

เครื่องจะช็อกหัวใจตลอดเวลาหรือไม่

ไม่ช็อกตลอดเวลา เพราะเครื่องจะเฝ้าตรวจจังหวะหัวใจและทำงานเมื่อเข้าเกณฑ์ที่ตั้งไว้เท่านั้น บางครั้งเครื่องอาจใช้การกระตุ้นเบาๆ ซึ่งผู้ป่วยไม่รู้สึก ก่อนพิจารณาการช็อกที่แรงกว่า

ตอนเครื่องช็อกรู้สึกอย่างไร

การช็อกพลังงานสูงมักรู้สึกเหมือนถูกกระแทกหรือเตะที่หน้าอกอย่างแรงและรวดเร็ว ความรู้สึกมักกินเวลาสั้นมาก หากถูกช็อกซ้ำ เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หรือเป็นลม ให้ไปห้องฉุกเฉิน

เครื่องช็อกหัวใจต่างจากเครื่องกระตุ้นหัวใจอย่างไร

เครื่องช็อกหัวใจออกแบบมาเพื่อตรวจและหยุดจังหวะหัวใจเร็วที่อาจทำให้เสียชีวิต ส่วนเครื่องกระตุ้นหัวใจทั่วไปเน้นแก้หัวใจเต้นช้า อุปกรณ์ที่ฝังหลายชนิดรวมหน้าที่กระตุ้นหัวใจเต้นช้าไว้ด้วย แต่ไม่ใช่ทุกชนิด โดยเฉพาะแบบวางใต้ผิวหนังบางประเภท

ต้องเปลี่ยนแบตเตอรี่หรือไม่

ต้องเปลี่ยนตัวเครื่องเมื่อพลังงานแบตเตอรี่ลดลง แต่ไม่ได้เปลี่ยนเฉพาะก้อนแบตเตอรี่แบบเครื่องใช้ทั่วไป ทีมรักษาจะตรวจระดับพลังงานจากการติดตามเครื่องและวางแผนผ่าตัดเปลี่ยนล่วงหน้า อายุการใช้งานขึ้นกับชนิดอุปกรณ์ การตั้งค่า และจำนวนครั้งที่เครื่องทำงาน

หลังฝังแล้วใช้โทรศัพท์มือถือได้ไหม

โดยทั่วไปใช้ได้ แต่ไม่ควรวางโทรศัพท์ไว้ในกระเป๋าเสื้อเหนือเครื่องหรือแนบตรงตำแหน่งที่ฝัง ควรใช้โทรศัพท์ฝั่งตรงข้ามและหลีกเลี่ยงการนำแม่เหล็กหรืออุปกรณ์ชาร์จไร้สายไปวางบนหน้าอก

ผ่านเครื่องตรวจโลหะที่สนามบินได้ไหม

ผ่านจุดรักษาความปลอดภัยได้ แต่ควรแสดงบัตรประจำอุปกรณ์และแจ้งเจ้าหน้าที่ก่อนตรวจ หลีกเลี่ยงการให้เครื่องตรวจแบบมือถือค้างอยู่เหนือบริเวณอุปกรณ์เป็นเวลานาน และไม่ควรยืนพิงซุ้มตรวจ

ตรวจด้วยสนามแม่เหล็กได้หรือไม่

บางระบบตรวจได้ภายใต้เงื่อนไขเฉพาะ แต่ไม่ใช่ทุกเครื่องและทุกชุดสาย ก่อนนัดตรวจต้องแจ้งแผนกรังสีและทีมดูแลอุปกรณ์เพื่อยืนยันรุ่น ตรวจสาย ตั้งค่าเครื่องก่อนตรวจ และคืนค่าหลังตรวจ ห้ามตัดสินจากตัวเครื่องเพียงอย่างเดียว เพราะสายที่ใช้ร่วมกันมีผลด้วย

ออกกำลังกายได้เมื่อใด

มักเริ่มเดินเบาๆ ได้เร็วตามอาการ แต่กิจกรรมที่ใช้แรงมาก ยกแขนเหนือไหล่ หรือกระแทกหน้าอกต้องรอให้แผลและสายยึดตัว แพทย์จะกำหนดช่วงเวลาตามชนิดอุปกรณ์และผลตรวจหลังผ่าตัด กีฬาปะทะอาจไม่เหมาะเพราะแรงกระแทกอาจทำให้เครื่องหรือสายเสียหาย

ขับรถได้เมื่อใด

การกลับไปขับรถขึ้นกับสาเหตุที่ฝัง ประวัติเป็นลม และการทำงานของเครื่อง ไม่ได้ขึ้นกับแผลหายเพียงอย่างเดียว ผู้ที่เคยหัวใจหยุดเต้นหรือได้รับการช็อกอาจต้องงดขับนานกว่าผู้ที่ฝังเพื่อป้องกันเหตุการณ์ครั้งแรก ให้ขอคำตอบเฉพาะรายก่อนออกจากโรงพยาบาล

ถ้าเครื่องช็อกหนึ่งครั้งต้องทำอย่างไร

หากถูกช็อกหนึ่งครั้งแล้วรู้สึกปกติ ให้นั่งพัก หลีกเลี่ยงการขับรถ และติดต่อหน่วยดูแลเครื่องตามแผนที่ได้รับ หากมีอาการร่วม เช่น เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หน้ามืด เป็นลม หรือถูกช็อกมากกว่าหนึ่งครั้ง ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

เครื่องช่วยป้องกันหัวใจวายได้ไหม

เครื่องรักษาจังหวะหัวใจเร็วชนิดอันตราย แต่ไม่ได้เปิดหลอดเลือดหัวใจที่อุดตันและไม่ได้ป้องกันกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดทุกกรณี ผู้ป่วยยังต้องรักษาโรคหลอดเลือดหัวใจ หัวใจล้มเหลว ความดัน เบาหวาน และปัจจัยเสี่ยงอื่นตามแผนของแพทย์

หากไม่ต้องการให้เครื่องช็อกในอนาคตทำได้ไหม

แพทย์สามารถปรับหรือปิดหน้าที่การช็อกได้ในบางสถานการณ์ โดยเฉพาะเมื่อเป้าหมายการรักษาเปลี่ยนไปหรือผู้ป่วยอยู่ในระยะท้ายของโรค การพูดคุยนี้ไม่จำเป็นต้องรอจนเกิดเหตุฉุกเฉิน และควรรวมผู้ป่วย ครอบครัว และทีมรักษาที่เกี่ยวข้อง

ต้องตรวจเครื่องบ่อยแค่ไหน

ต้องตรวจตามนัดตลอดอายุการใช้งานของอุปกรณ์ เพื่อดูการรับสัญญาณ สภาพสาย เหตุการณ์หัวใจเต้นผิดจังหวะ และพลังงานแบตเตอรี่ บางระบบส่งข้อมูลจากที่บ้านได้ แต่ไม่ทดแทนการไปโรงพยาบาลทุกครั้ง ความถี่ขึ้นกับชนิดเครื่อง อาการ และผลการตรวจครั้งก่อน

ฝังเครื่องแล้วหัวใจจะกลับมาเป็นปกติหรือไม่

เครื่องช่วยตรวจและรักษาจังหวะหัวใจอันตรายเมื่อเกิดขึ้น แต่ไม่ได้ทำให้กล้ามเนื้อหัวใจ โรคหลอดเลือด หรือโรคทางพันธุกรรมกลับเป็นปกติโดยตรง คุณจึงยังต้องใช้ยาที่แพทย์สั่ง ปรับพฤติกรรม และติดตามโรคหัวใจพื้นฐานต่อเนื่อง

ข้อมูลอ้างอิง

• Cleveland Clinic: Implantable Cardioverter Defibrillators (ICDs) — เกี่ยวกับ Defibrillator implantation — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Implantable cardioverter-defibrillator — เกี่ยวกับ Defibrillator implantation — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• Mayo Clinic: Implantable cardioverter-defibrillators (ICDs) — เกี่ยวกับ Defibrillator implantation — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติหลังผ่าตัด ควรติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที