ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

เชื้อราในช่องคลอด

เชื้อราในช่องคลอด คือภาวะที่เชื้อรา Candida เพิ่มจำนวนมากเกินสมดุล ทำให้คัน แสบ บวมแดง และอาจมีตกขาวข้นสีขาวโดยไม่มีกลิ่นแรง

ประเด็นสำคัญ

  • อาการที่พบบ่อยคือคันหรือแสบบริเวณปากช่องคลอด บวมแดง และตกขาวข้น แต่ต้องแยกจากแบคทีเรีย โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และการระคายเคือง
  • clotrimazole 100 มิลลิกรัม แบบเหน็บ ใช้ได้วันละ 1 เม็ดนาน 7 วัน หรือวันละ 2 เม็ดนาน 3 วัน โดยทั้งสองแบบให้ผลใกล้เคียงกัน ทั้งนี้ควรปรึกษาเภสัชกรเพื่อประเมินและเลือกยาที่เหมาะสมก่อนใช้
  • หากตั้งครรภ์ เป็นครั้งแรก มีไข้ ปวดท้องน้อย ตกขาวเหม็นหรือมีเลือด หรืออาการกลับมาบ่อย ควรตรวจหาสาเหตุก่อนใช้ยาด้วยตัวเอง

ติดเชื้อราในช่องคลอด เกิดจากอะไรได้บ้าง

สาเหตุหลักคือสมดุลของจุลชีพบริเวณช่องคลอดเปลี่ยนไป จนเชื้อรา Candida ซึ่งอาจมีอยู่ตามธรรมชาติเพิ่มจำนวนมากผิดปกติ ภาวะนี้ไม่จัดเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์โดยตรง แม้กิจกรรมทางเพศอาจกระตุ้นอาการในบางคนได้

ปัจจัยที่พบบ่อย ได้แก่

  • ใช้ยาปฏิชีวนะ: ยาอาจลดแบคทีเรียประจำถิ่นที่ช่วยควบคุมเชื้อรา
  • การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน: พบได้ระหว่างตั้งครรภ์ หรือช่วงที่ระดับฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง
  • เบาหวานที่ควบคุมไม่ดี: ระดับน้ำตาลสูงเอื้อต่อการเพิ่มจำนวนของเชื้อรา
  • ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ: เช่น มีโรคที่กระทบภูมิคุ้มกัน หรือใช้ยากดภูมิคุ้มกัน
  • ความอับชื้นและการระคายเคือง: เสื้อผ้ารัดแน่น ความเปียกชื้น หรือผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่ระคายผิวอาจทำให้อาการเด่นขึ้น

อาการคันและตกขาวไม่ได้หมายความว่าเป็นเชื้อราเสมอไป ตกขาวมีกลิ่นคาวแรง สีเขียวหรือเหลือง มีแผล หรือตกขาวร่วมกับปวดท้องน้อย อาจสัมพันธ์กับภาวะอื่นและควรได้รับการตรวจ

เมื่อไหร่ที่ดูแลเองด้วยยาจากร้านขายยาได้

คุณอาจดูแลเองได้เมื่อเคยได้รับการวินิจฉัยมาก่อน ครั้งนี้มีอาการแบบเดิมที่ไม่รุนแรง และปรึกษาเภสัชกรเพื่อประเมินอาการ การตั้งครรภ์ โรคร่วม และยาที่ใช้อยู่ก่อนจ่ายยา ลักษณะที่เข้ากันได้ ได้แก่ คัน แสบ บวมแดงเล็กน้อย และตกขาวข้นสีขาวที่ไม่มีกลิ่นผิดปกติ โดยไม่มีไข้ ปวดท้องน้อย หรือเลือดออก

ลักษณะอาการควรทำอย่างไร
เคยได้รับการวินิจฉัยและอาการเหมือนเดิมปรึกษาเภสัชกรเพื่อประเมินและเลือกยาต้านเชื้อราเฉพาะที่ที่เหมาะสม
เป็นครั้งแรกหรือไม่แน่ใจว่าใช่เชื้อราหรือไม่ควรตรวจเพื่อแยกสาเหตุ
ตั้งครรภ์หรือสงสัยว่าตั้งครรภ์ปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนเลือกยา
ตกขาวมีกลิ่นแรง สีเขียว หรือมีเลือดไม่ควรรักษาเองแบบเชื้อรา
มีไข้ ปวดท้องน้อย หรือเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ควรพบแพทย์
อาการเกิดซ้ำหลายครั้งควรหาปัจจัยกระตุ้นหรือโรคประจำตัว

ระหว่างมีอาการ ควรรักษาบริเวณภายนอกให้แห้ง สวมกางเกงชั้นในที่ระบายอากาศได้ และเปลี่ยนเสื้อผ้าที่เปียกชื้น ไม่จำเป็นต้องสวนล้างช่องคลอด เพราะอาจรบกวนสมดุลจุลชีพและทำให้ระคายเคืองมากขึ้น

ยาเชื้อราในช่องคลอด มีกลุ่มใดบ้าง

ยาที่ใช้บ่อยเป็นยาต้านเชื้อรากลุ่ม azole แบบสอดหรือทาภายในช่องคลอด เช่น clotrimazole และ miconazole โดยควรปรึกษาเภสัชกรเพื่อประเมินและเลือกยาที่เหมาะสมก่อนใช้ ยากลุ่มนี้รบกวนการสร้างเยื่อหุ้มเซลล์ของเชื้อรา จึงช่วยหยุดการเจริญของเชื้อและบรรเทาอาการ

สำหรับ clotrimazole ชนิดเหน็บขนาด 100 มิลลิกรัม มีข้อมูลเปรียบเทียบวิธีใช้ 2 แบบ ดังนี้

วิธีใช้ clotrimazole 100 มิลลิกรัมระยะเวลา
เหน็บวันละ 1 เม็ด7 วัน
เหน็บวันละ 2 เม็ด3 วัน

ทั้งสองวิธีมีประสิทธิภาพและผลข้างเคียงไม่แตกต่างกันในการศึกษาที่เปรียบเทียบโดยตรง ควรใช้ตามรูปแบบที่เภสัชกรประเมินว่าเหมาะสมและคำแนะนำบนฉลากของผลิตภัณฑ์ ไม่ควรนำจำนวนเม็ดจากสูตรหนึ่งไปใช้กับผลิตภัณฑ์ที่มีความแรงต่างกัน

หลังเหน็บยา ควรนอนนิ่งประมาณ 15–30 นาทีเพื่อให้ยาละลาย จึงมักสะดวกเมื่อต้องใช้ก่อนนอน ตอนเช้าไม่ต้องสวนล้างยาออก อาจใช้แผ่นรองกางเกงในรองรับเนื้อยาที่ละลายและไหลออกมาได้

ยาสอดหรือครีมอาจทำให้แสบ คัน หรือระคายเคืองเฉพาะที่ หากอาการแย่ลง บวมมาก มีผื่นลมพิษ หรือเกิดอาการผิดปกติหลังใช้ ควรหยุดยา นอกจากนี้ ยาบางรูปแบบอาจกระทบความแข็งแรงของถุงยางอนามัยหรืออุปกรณ์คุมกำเนิดที่ทำจากยาง จึงควรอ่านคำเตือนของผลิตภัณฑ์ให้ครบ

เชื้อราในช่องคลอด กินยาอะไร

ไม่ควรซื้อยารับประทานต้านเชื้อรามาใช้เอง หากยังไม่ได้ยืนยันว่าอาการเกิดจากเชื้อรา ยารับประทานอาจมีข้อห้าม ปฏิกิริยากับยาอื่น และข้อควรระวังในผู้ตั้งครรภ์ ต่างจากยาสอดที่ออกฤทธิ์เฉพาะบริเวณเป็นหลัก

ถ้าอาการเป็นแบบไม่ซับซ้อนและเคยได้รับการวินิจฉัยมาก่อน เภสัชกรอาจพิจารณายาสอดหรือยาทาภายในช่องคลอดหลังประเมินอาการ การตั้งครรภ์ โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่ ส่วนยารับประทานอาจใช้ในบางกรณีหลังประเมินโรคประจำตัว การตั้งครรภ์ ยาที่ใช้อยู่ และความถี่ของการเกิดซ้ำ

อย่านำยาต้านเชื้อราสำหรับผิวหนัง ยาอมในช่องปาก หรือยาเม็ดที่มีข้อบ่งใช้กับอวัยวะอื่นมาใช้แทนยาสอด แต่ละรูปแบบมีความเข้มข้น ตำแหน่งออกฤทธิ์ และวิธีใช้ต่างกัน

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์เมื่ออาการไม่ตรงกับเชื้อราทั่วไป รุนแรง ไม่ดีขึ้นหลังใช้ยาครบ หรือกลับมาเกิดซ้ำ การตรวจตกขาวอาจช่วยแยกเชื้อราออกจากการติดเชื้อแบคทีเรีย พยาธิช่องคลอด หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้

สัญญาณที่ไม่ควรรอดูเอง ได้แก่

  • มีไข้ หนาวสั่น หรือรู้สึกป่วยมาก
  • ปวดท้องน้อยหรือปวดเชิงกราน
  • ตกขาวมีกลิ่นแรง สีเขียว สีเทา หรือปนเลือด
  • มีแผล ตุ่มน้ำ หรือผื่นเจ็บบริเวณอวัยวะเพศ
  • ปัสสาวะแสบมาก หรือเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์
  • อาการรุนแรงจนบวม แดง หรือผิวแตกเป็นแผล
  • ใช้ยาครบตามฉลากแล้วอาการไม่ดีขึ้นหรือแย่ลง
  • อาการหายแล้วกลับมาเป็นบ่อย
  • กำลังตั้งครรภ์ มีเบาหวานที่ควบคุมไม่ดี หรือภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

คู่นอนไม่จำเป็นต้องรักษาทุกคนโดยอัตโนมัติ เพราะภาวะนี้ไม่ใช่โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์โดยตรง แต่หากคู่นอนมีผื่นแดง คัน หรือระคายเคืองที่อวัยวะเพศ ควรได้รับการประเมินแยกต่างหาก

คำถามที่พบบ่อย

ตกขาวแบบไหนที่ดูคล้ายเชื้อรา

มักเป็นตกขาวสีขาวข้นหรือจับเป็นก้อน ร่วมกับคัน แสบ และบวมแดง โดยทั่วไปไม่มีกลิ่นแรง อย่างไรก็ตาม ลักษณะตกขาวเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันสาเหตุได้ โดยเฉพาะเมื่อเป็นครั้งแรก

เหน็บยาแล้วตอนเช้าต้องล้างออกไหม

ไม่ต้องสวนล้างหรือพยายามนำยาที่เหลือออก หลังเหน็บควรนอนนิ่งประมาณ 15–30 นาที ส่วนที่ไหลออกมาในตอนเช้ามักเป็นเนื้อยาที่ละลาย คุณใช้แผ่นรองกางเกงในและทำความสะอาดเฉพาะภายนอกได้

ระหว่างรักษามีเพศสัมพันธ์ได้ไหม

ควรงดจนกว่าอาการคัน แสบ และระคายเคืองจะหายดี การเสียดสีอาจทำให้อาการมากขึ้น และผลิตภัณฑ์ยาสอดบางชนิดอาจลดความแข็งแรงของถุงยางหรืออุปกรณ์คุมกำเนิดที่ทำจากยาง ควรตรวจคำเตือนบนฉลาก

อาการหายแล้วต้องใช้ยาให้ครบหรือไม่

ควรใช้ให้ครบตามสูตรที่เภสัชกรแนะนำ แม้อาการจะดีขึ้นก่อน การหยุดเร็วเกินไปอาจทำให้อาการกลับมา ไม่ควรเพิ่มจำนวนเม็ดหรือยืดระยะเวลาเองหากใช้ครบแล้วแต่ยังมีอาการ

เชื้อราเกิดจากห้องน้ำสกปรกหรือคู่นอนเสมอไหม

ไม่เสมอไป เพราะมักเกิดจากเชื้อราที่มีอยู่แล้วเพิ่มจำนวนเมื่อสมดุลในช่องคลอดเปลี่ยน ปัจจัยอย่างยาปฏิชีวนะ ฮอร์โมน เบาหวาน ภูมิคุ้มกัน และความอับชื้นมีส่วนได้ การเกิดอาการจึงไม่ได้ยืนยันว่าคู่นอนแพร่เชื้อให้คุณ

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall