ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาแก้ท่อปัสสาวะอักเสบ

ท่อปัสสาวะอักเสบ คือ ภาวะที่ท่อนำปัสสาวะเกิดการอักเสบ ทำให้ปัสสาวะแสบขัด ปวดบริเวณท่อปัสสาวะ หรือมีสารคัดหลั่งผิดปกติ และอาจเกิดจากการติดเชื้อ

ประเด็นสำคัญ

  • ปัสสาวะแสบขัดร่วมกับมีหนองหรือสารคัดหลั่งอาจเกิดจากการติดเชื้อและต้องตรวจหาสาเหตุ ยาแก้ปวดช่วยได้เพียงชั่วคราว แต่ไม่กำจัดเชื้อ
  • ibuprofen มีรูปแบบเม็ดละ 200 มก. ใช้บรรเทาปวดเล็กน้อยได้ตามฉลาก แต่ควรหลีกเลี่ยงหากตั้งครรภ์ มีโรคไต แผลกระเพาะ หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด
  • ควรรีบพบแพทย์หากมีไข้ ปวดหลังหรือสีข้าง ปัสสาวะเป็นเลือด ปัสสาวะไม่ออก ปวดอัณฑะ ตั้งครรภ์ หรืออาการแย่ลงอย่างรวดเร็ว

สาเหตุที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง

การติดเชื้อเป็นสาเหตุสำคัญ แต่การระคายเคืองโดยไม่ติดเชื้อก็ทำให้เกิดอาการคล้ายกันได้ การดูจากอาการเพียงอย่างเดียวจึงไม่พอที่จะเลือกยาฆ่าเชื้อ โดยเฉพาะเมื่อมีสารคัดหลั่งหรือมีความเสี่ยงจากเพศสัมพันธ์

  • เชื้อที่ติดต่อทางเพศสัมพันธ์: อาจทำให้แสบขัด คัน หรือมีหนองและสารคัดหลั่งออกจากท่อปัสสาวะ บางคนมีอาการเพียงเล็กน้อย
  • การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ: มักมีปัสสาวะบ่อย ปวดปัสสาวะเร่งด่วน หรือปวดท้องน้อยร่วมด้วย
  • การระคายเคือง: สบู่ น้ำหอม ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด สารหล่อลื่น หรือการเสียดสีอาจทำให้แสบและอักเสบ
  • การบาดเจ็บหรือหัตถการ: การสวนปัสสาวะหรือการกระทบบริเวณท่อปัสสาวะอาจทำให้ปวดและระคายเคือง
  • ภาวะอื่นในระบบทางเดินปัสสาวะ: นิ่วหรือการอักเสบของอวัยวะใกล้เคียงอาจทำให้เกิดอาการคล้ายกัน และต้องตรวจแยกสาเหตุ

หากอาการเริ่มหลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยาง มีคู่นอนใหม่ หรือคู่นอนมีอาการผิดปกติ ควรงดเพศสัมพันธ์ชั่วคราวจนกว่าจะได้รับการตรวจ การไม่มีอาการในคู่นอนไม่ได้แปลว่าไม่มีการติดเชื้อ

เมื่อไหร่ที่ดูแลเองได้

ดูแลเองได้ชั่วคราวเมื่ออาการแสบเล็กน้อย เพิ่งเกิด ไม่มีไข้ ไม่มีสารคัดหลั่ง และไม่มีอาการปวดหลังหรือสีข้าง ดื่มน้ำตามปกติ ไม่ต้องฝืนดื่มมากเกินไป งดผลิตภัณฑ์ที่อาจระคายเคือง และสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด

ลักษณะอาการควรทำอะไร
แสบเล็กน้อยหลังใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่หยุดใช้และสังเกตอาการ
ปวดเล็กน้อย ไม่มีไข้ใช้ยาแก้ปวดระยะสั้นได้
ปัสสาวะบ่อยหรือขัดต่อเนื่องเข้ารับการตรวจปัสสาวะ
มีหนองหรือสารคัดหลั่งตรวจหาเชื้อ ไม่ซื้อยาฆ่าเชื้อเอง
เสี่ยงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์งดเพศสัมพันธ์และไปตรวจ
อาการไม่ดีขึ้นหรือกลับเป็นซ้ำพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

การใช้ยาแก้ปวดอาจทำให้รู้สึกดีขึ้น แต่ไม่ได้ยืนยันว่าการอักเสบหายแล้ว หากมีการติดเชื้อ การปล่อยไว้อาจทำให้เชื้อแพร่ไปยังอวัยวะอื่นหรือส่งต่อให้คู่นอนได้

ท่อปัสสาวะอักเสบกินยาอะไร

ยาที่ใช้ขึ้นอยู่กับสาเหตุ โดยยาปฏิชีวนะต้องเลือกตามชนิดเชื้อ ส่วนยาแก้ปวดและยาปรับความเป็นกรดของปัสสาวะช่วยได้เฉพาะอาการ ไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะที่เหลือจากครั้งก่อนหรือแบ่งยาของผู้อื่น เพราะชนิดยาและระยะเวลารักษาอาจไม่ตรงกับเชื้อ

กลุ่มยาใช้เมื่อใดสิ่งที่ต้องรู้
ยาปฏิชีวนะตรวจพบหรือสงสัยการติดเชื้อต้องเลือกตามสาเหตุ
paracetamolมีอาการปวดหรือมีไข้ไม่รักษาการติดเชื้อ
ibuprofenปวดร่วมกับการอักเสบเสี่ยงเลือดออกในกระเพาะและไต
sodium citrate/citric acidต้องการลดความเป็นกรดของปัสสาวะในบางภาวะไม่ใช่ยาฆ่าเชื้อ
การหลีกเลี่ยงสิ่งระคายเคืองสงสัยสบู่หรือผลิตภัณฑ์เป็นตัวกระตุ้นหยุดใช้และติดตามอาการ

ยารักษาท่อปัสสาวะอักเสบต้องเลือกตามสาเหตุอย่างไร

หากเกิดจากแบคทีเรียอาจต้องใช้ยาปฏิชีวนะ แต่ชนิดยาจะต่างกันตามตำแหน่งการติดเชื้อและความเสี่ยงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ แพทย์อาจตรวจปัสสาวะ เก็บตัวอย่างสารคัดหลั่ง หรือส่งตรวจหาเชื้อก่อนเลือกยา

คุณควรกินยาปฏิชีวนะให้ครบตามแผน แม้อาการแสบจะดีขึ้นแล้ว หากเป็นเชื้อที่ติดต่อทางเพศสัมพันธ์ คู่นอนอาจต้องได้รับการตรวจและรักษาพร้อมกัน เพื่อลดโอกาสติดกลับไปมา

ยาแก้ปวดใช้บรรเทาอาการได้อย่างไร

paracetamol ใช้บรรเทาปวดหรือไข้ได้ แต่ไม่ลดเชื้อและไม่แก้สาเหตุของการอักเสบ หยุดยาและขอความช่วยเหลือทันทีหากมีผื่น หน้าหรือริมฝีปากบวม หายใจลำบาก หรือมีแผลพุพอง เพราะอาจเป็นอาการแพ้ยารุนแรง

ibuprofen เป็นยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ และมีรูปแบบเม็ดละ 200 มก. ฉลากสากลสำหรับผู้ใหญ่และเด็กอายุ 12 ปีขึ้นไประบุให้กิน 1 เม็ดทุก 4–6 ชั่วโมงขณะมีอาการ หากไม่ตอบสนองอาจใช้ 2 เม็ด และไม่เกิน 6 เม็ดใน 24 ชั่วโมง เว้นแต่แพทย์สั่ง

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

ไม่ควรใช้ ibuprofen พร้อมกับยากลุ่มเดียวกันชนิดอื่น ผู้ที่เคยมีแผลหรือเลือดออกในกระเพาะ มีโรคไต โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือกำลังเตรียมผ่าตัด ควรตรวจสอบความเหมาะสมก่อนใช้ หญิงตั้งครรภ์ไม่ควรใช้ ibuprofen เอง โดยเฉพาะตั้งแต่ 20 สัปดาห์ขึ้นไป; ช่วง 20–30 สัปดาห์ให้ใช้เฉพาะเมื่อแพทย์เห็นว่าจำเป็นและใช้ระยะสั้นที่สุด และตั้งแต่ 30 สัปดาห์ขึ้นไปควรหลีกเลี่ยง

sodium citrate ช่วยรักษาการอักเสบหรือไม่

ไม่รักษาการติดเชื้อและไม่ใช่ยาหลักสำหรับท่อปัสสาวะอักเสบ sodium citrate/citric acid ทำให้ปัสสาวะเป็นกรดน้อยลง จึงอาจลดความแสบในบางคน แต่การที่อาการดีขึ้นไม่ได้หมายความว่าเชื้อหาย

ผลิตภัณฑ์ปรับความเป็นกรดของปัสสาวะมีหลายสูตร ทั้งชนิดผงและยาน้ำ และอาจมี sodium citrate ร่วมกับสารอื่น ห้ามเทียบขนาดกันจากปริมาตรหรือปริมาณ sodium citrate เพียงตัวเดียว ควรใช้ตามฉลากของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับและให้เภสัชกรตรวจสูตรก่อนใช้

ผู้ที่มีโรคไต ปัสสาวะน้อย ภาวะขาดน้ำ ต้องจำกัดโซเดียม หรือมีโรคหัวใจรุนแรงไม่ควรซื้อใช้เอง ยาน้ำควรเจือจางและใช้ตามฉลากของสูตรที่ได้รับ

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

พบแพทย์ภายในวันเดียวกันหากมีสารคัดหลั่ง ปัสสาวะเป็นเลือด ไข้ หรือมีความเสี่ยงจากเพศสัมพันธ์ อาการเหล่านี้อาจต้องตรวจหาเชื้อและรักษาเฉพาะสาเหตุ ไม่ควรรอดูอาการด้วยยาแก้ปวดอย่างเดียว

ควรไปห้องฉุกเฉินหากปัสสาวะไม่ออก ปวดรุนแรงมาก ซึม หายใจลำบาก หรือมีอาการแพ้ยารุนแรง เช่น หน้าบวม คอบวม และมีเสียงหายใจหวีด

  • ไข้ หนาวสั่น หรืออ่อนเพลียมาก
  • ปวดหลัง ปวดเอว หรือปวดสีข้าง
  • ปวดหรือบวมบริเวณอัณฑะ
  • ปวดท้องน้อยมากหรืออาการแย่ลงรวดเร็ว
  • มีหนอง เลือด หรือสารคัดหลั่งผิดปกติ
  • กำลังตั้งครรภ์หรืออาจตั้งครรภ์
  • มีโรคไต ภูมิคุ้มกันต่ำ หรือใช้ยากดภูมิคุ้มกัน
  • อาการไม่ดีขึ้น กลับเป็นซ้ำ หรือเป็นบ่อย
  • คู่นอนได้รับการวินิจฉัยว่ามีโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

คำถามที่พบบ่อย

ปัสสาวะแสบขัดซื้อยาปฏิชีวนะกินเองได้ไหม

ไม่ควรซื้อกินเอง เพราะปัสสาวะแสบขัดไม่ได้เกิดจากเชื้อชนิดเดียวเสมอไป อาจเกิดจากการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หรือการระคายเคือง การใช้ยาผิดชนิดอาจกดอาการชั่วคราวและทำให้ตรวจหาสาเหตุยากขึ้น

กินยาแก้ปวดแล้วอาการหาย แปลว่าหายอักเสบหรือยัง

ยังสรุปไม่ได้ เพราะยาแก้ปวดลดความรู้สึกเจ็บโดยไม่กำจัดเชื้อ หากเคยมีสารคัดหลั่ง ไข้ หรือความเสี่ยงทางเพศสัมพันธ์ คุณยังควรได้รับการตรวจแม้อาการจะดีขึ้น

ท่อปัสสาวะอักเสบติดต่อให้คู่นอนได้ไหม

ติดต่อได้หากสาเหตุเป็นเชื้อที่ส่งผ่านทางเพศสัมพันธ์ ควรงดเพศสัมพันธ์จนได้รับการประเมินและรักษาครบตามคำแนะนำ หากจำเป็นต้องมีเพศสัมพันธ์ควรใช้ถุงยางทุกครั้ง แต่ถุงยางไม่ทดแทนการตรวจรักษา

ดื่มน้ำมาก ๆ ทำให้หายได้ไหม

น้ำช่วยป้องกันภาวะขาดน้ำและอาจทำให้ปัสสาวะเข้มข้นน้อยลง แต่ไม่สามารถกำจัดเชื้อแทนยาได้ ดื่มตามความกระหายและข้อจำกัดสุขภาพของคุณ โดยเฉพาะผู้มีโรคหัวใจหรือโรคไตไม่ควรเพิ่มน้ำเองมากเกินไป

ไม่มีหนองแต่ปัสสาวะแสบ ยังเป็นท่อปัสสาวะอักเสบได้ไหม

เป็นไปได้ เพราะบางคนมีเพียงอาการแสบ คัน หรือรู้สึกไม่สบายบริเวณท่อปัสสาวะ อาการดังกล่าวยังอาจเกิดจากกระเพาะปัสสาวะอักเสบ นิ่ว หรือสารระคายเคือง จึงต้องพิจารณาอาการอื่นร่วมด้วย

sodium citrate ใช้แทนยาปฏิชีวนะได้ไหม

ไม่ได้ เพราะยานี้ปรับความเป็นกรดของปัสสาวะ แต่ไม่ฆ่าเชื้อที่เป็นสาเหตุ หากมีไข้ สารคัดหลั่ง ปัสสาวะเป็นเลือด หรืออาการต่อเนื่อง ควรเข้ารับการตรวจแทนการเพิ่มขนาดยาเอง

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

  • อาการและยาที่ใช้อยู่มีข้อบ่งชี้ว่าควรไปตรวจหาเชื้อทันทีหรือไม่
  • ยาแก้ปวดชนิดใดเหมาะกับโรคประจำตัวและยาอื่นของคุณ
  • ผลิตภัณฑ์ที่มี sodium citrate มีความแรงเท่าใด และคุณมีข้อห้ามใช้หรือไม่
  • ยาที่ใช้อยู่มี ibuprofen หรือยาแก้อักเสบซ้ำกันมากกว่าหนึ่งชนิดหรือไม่
  • หากสงสัยโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ควรงดยาใดก่อนเก็บตัวอย่างตรวจหรือไม่

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall