ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ทอนซิลอักเสบ อาการ

ทอนซิลอักเสบ คือภาวะที่ต่อมทอนซิลบริเวณด้านหลังลำคอบวมแดง ทำให้เจ็บคอ กลืนลำบาก มีไข้ หรือมีคราบขาวบนต่อมทอนซิลได้

ประเด็นสำคัญ

  • ทอนซิลอักเสบมักทำให้เจ็บคอ กลืนเจ็บ ไข้ ต่อมทอนซิลบวมแดง และอาจมีคราบขาว แต่ดูจากอาการอย่างเดียวอาจแยกไวรัสกับแบคทีเรียไม่ได้
  • ผู้ใหญ่อาจใช้ ibuprofen 200 มก. ระยะสั้นเพื่อบรรเทาปวดหรือไข้ได้หลังปรึกษาและรับยาจากเภสัชกร ซึ่งจะประเมินข้อห้ามและยาที่ใช้อยู่ โดยยาไม่ใช้แทนการประเมินสาเหตุของการติดเชื้อ
  • หากหายใจลำบาก กลืนน้ำลายไม่ได้ น้ำลายไหล เสียงเปลี่ยน อ้าปากลำบาก หรือคอบวมข้างเดียวมาก ควรไปโรงพยาบาลทันที

สาเหตุที่พบบ่อย

สาเหตุส่วนใหญ่เป็นการติดเชื้อ โดยเชื้อไวรัสพบได้บ่อยกว่าเชื้อแบคทีเรีย อาการไอ น้ำมูก เสียงแหบ หรือตาแดงร่วมด้วย มักพบในการติดเชื้อไวรัส แต่ไม่ได้ใช้ยืนยันสาเหตุด้วยตัวเอง

  • เชื้อไวรัสทางเดินหายใจ: มักมีเจ็บคอร่วมกับไอ น้ำมูก หรือเสียงแหบ และยาปฏิชีวนะไม่ช่วยกำจัดไวรัส
  • เชื้อแบคทีเรีย: อาจมีไข้ เจ็บคอมาก ต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอโต หรือคราบหนอง โดยแพทย์อาจตรวจคอและตรวจหาเชื้อเพิ่มเติม
  • เชื้อไวรัสที่ทำให้เกิดโรคโมโนนิวคลีโอซิส: อาจทำให้ทอนซิลบวมมาก อ่อนเพลีย และต่อมน้ำเหลืองโตหลายตำแหน่ง
  • การระคายเคืองร่วม: ควันบุหรี่ อากาศแห้ง หรือกรดไหลย้อนอาจทำให้เจ็บคอมากขึ้น แต่ไม่ใช่สาเหตุของการติดเชื้อทุกกรณี

คราบขาวหรือหนองบนทอนซิลไม่ได้แปลว่าต้องใช้ยาปฏิชีวนะเสมอ เพราะพบได้ทั้งจากไวรัสและแบคทีเรีย การตรวจโดยบุคลากรทางการแพทย์ช่วยลดการใช้ยาที่ไม่จำเป็น

เมื่อไหร่ที่ดูแลเองได้

คุณอาจดูแลตัวเองก่อนได้เมื่อยังหายใจและกลืนของเหลวได้ อาการไม่มาก และไม่มีสัญญาณอันตราย พักผ่อน ดื่มน้ำบ่อย ๆ เลือกอาหารอ่อน และหลีกเลี่ยงบุหรี่ แอลกอฮอล์ หรืออาหารที่ระคายคอ

ลักษณะอาการควรทำอะไร
เจ็บคอเล็กน้อย ยังดื่มน้ำได้พัก ดื่มน้ำ ใช้ยาบรรเทาตามความเหมาะสม
มีไอ น้ำมูก หรือเสียงแหบดูแลตามอาการและสังเกตอาการ
ไข้หรือเจ็บคอไม่ดีขึ้นนัดพบแพทย์เพื่อตรวจสาเหตุ
หายใจลำบากหรือกลืนน้ำลายไม่ได้ไปโรงพยาบาลทันที

การกลั้วคอด้วยน้ำอุ่นหรือดื่มเครื่องดื่มที่ไม่ร้อนเกินไปอาจช่วยให้สบายคอขึ้น ควรแยกแก้วน้ำและช้อน ล้างมือบ่อย และไม่ใช้ของส่วนตัวร่วมกันระหว่างมีอาการติดเชื้อ

ทอนซิลอักเสบ กินยาอะไร

ยาที่ใช้เองมีหน้าที่บรรเทาไข้และเจ็บคอ ส่วนยาปฏิชีวนะควรใช้เมื่อแพทย์หรือเภสัชกรประเมินแล้วว่ามีเหตุผลสนับสนุนว่าเป็นการติดเชื้อแบคทีเรียและควรรักษา ไม่ควรเลือกซื้อหรือใช้ยาปฏิชีวนะเองจากอาการเจ็บคอหรือคราบขาวเพียงอย่างเดียว ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะมากินจากอาการเจ็บคอหรือเห็นคราบขาวเพียงอย่างเดียว

กลุ่มยาช่วยเรื่องใดข้อควรระวังสำคัญ
paracetamolลดไข้และบรรเทาปวดระวังยาหลายชนิดมีตัวยาซ้ำ
ibuprofenลดไข้ ปวด และการอักเสบเสี่ยงระคายกระเพาะและเลือดออก
ยาปฏิชีวนะรักษาแบคทีเรียที่ไวต่อยาต้องเลือกตามการประเมินสาเหตุ
ยาอมบรรเทาคอลดความไม่สบายคอชั่วคราวอ่านฉลากและข้อจำกัดของผลิตภัณฑ์

สำหรับ ibuprofen ชนิดเม็ดละ 200 มก. ฉลากสากลระบุว่า ผู้ใหญ่กินครั้งละ 1 เม็ดทุก 4–6 ชั่วโมงขณะมีอาการ หากไม่ตอบสนองอาจใช้ครั้งละ 2 เม็ด และไม่เกิน 6 เม็ดใน 24 ชั่วโมง เว้นแต่แพทย์สั่ง ควรใช้ขนาดต่ำสุดที่ได้ผลและระยะสั้นที่สุด เด็กหรือวัยรุ่นต้องให้เภสัชกรหรือแพทย์คำนวณขนาดตามน้ำหนัก โดยทั่วไปใช้ ibuprofen 5–10 มก./กก./ครั้ง ทุก 6–8 ชั่วโมง และไม่เกินขนาดสูงสุดตามน้ำหนักและฉลากผลิตภัณฑ์

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

ไม่ควรใช้ ibuprofen หากเคยแพ้ยากลุ่มลดปวดและต้านการอักเสบ หรืออยู่ในช่วงก่อนหรือหลังผ่าตัดหัวใจ ไม่ควรใช้ ibuprofen ระหว่างตั้งครรภ์ตั้งแต่ 20 สัปดาห์ขึ้นไป เว้นแต่แพทย์เป็นผู้พิจารณา และห้ามใช้ในไตรมาสที่ 3 หากต้องการลดไข้หรือปวดให้ปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เพื่อเลือกยาที่เหมาะสม ผู้ที่มีแผลหรือเลือดออกในทางเดินอาหาร โรคไต โรคหัวใจ ความดันสูง หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ควรได้รับคำแนะนำก่อนใช้

ยาแก้ทอนซิลอักเสบช่วยให้หายจากเชื้อหรือไม่

ยาแก้ปวดและยาลดไข้ช่วยให้อาการดีขึ้น แต่ไม่ได้กำจัดเชื้อที่ทำให้ทอนซิลอักเสบ paracetamol ช่วยลดปวดและไข้ ส่วน ibuprofen มีฤทธิ์ลดปวด ลดไข้ และลดการอักเสบ

ยาปฏิชีวนะออกฤทธิ์ต่อแบคทีเรียบางชนิดเท่านั้น จึงไม่ช่วยเมื่อสาเหตุเป็นไวรัส การใช้โดยไม่มีข้อบ่งใช้อาจทำให้คลื่นไส้ ท้องเสีย รบกวนจุลชีพในลำไส้ และเพิ่มความเสี่ยงเชื้อดื้อยา

ยาทอนซิลอักเสบต้องเป็นยาปฏิชีวนะหรือไม่

ไม่จำเป็น เพราะทอนซิลอักเสบจำนวนมากเกิดจากไวรัสและหายได้โดยไม่ใช้ยาปฏิชีวนะ แพทย์จะพิจารณาจากอาการ การตรวจคอ ความเสี่ยง และอาจตรวจหาเชื้อก่อนเลือกยา

หากได้รับยาปฏิชีวนะ ควรกินตามจำนวนและระยะเวลาที่สั่ง ไม่แบ่งยาให้ผู้อื่น และไม่เก็บยาที่เหลือไว้ใช้ครั้งต่อไป เพราะอาการเจ็บคอครั้งใหม่อาจมีสาเหตุต่างกัน

ยารักษาทอนซิลอักเสบเลือกจากอะไร

การเลือกยาขึ้นอยู่กับสาเหตุ ความรุนแรง โรคประจำตัว ประวัติแพ้ยา และยาอื่นที่คุณใช้อยู่ คนที่มีอาการคล้ายกันอาจไม่ควรได้รับยาชนิดเดียวกัน โดยเฉพาะผู้ตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคไต ตับ หัวใจ หรือทางเดินอาหาร

หากเป็นการติดเชื้อไวรัส การดูแลมักเน้นพักผ่อน ดื่มน้ำ และบรรเทาไข้หรือปวด หากสงสัยแบคทีเรีย แพทย์อาจเลือกยาปฏิชีวนะตามเชื้อที่คาดว่าเป็นสาเหตุและประวัติการแพ้ยา

ยาแก้ต่อมทอนซิลอักเสบใช้ในเด็กอย่างไร

ขนาดยาชนิดกินสำหรับเด็กต้องคำนวณตามน้ำหนักและความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ ไม่ควรใช้ขนาดของผู้ใหญ่หรือตวงจากอายุเพียงอย่างเดียว น้ำเชื่อมต่างความเข้มข้นอาจให้ปริมาณตัวยาไม่เท่ากัน แม้ตวงจำนวนมิลลิลิตรเท่ากัน

อย่าใช้ ibuprofen ขนาด 200 มก. ของผู้ใหญ่กับเด็กโดยอนุมานเอง และไม่ควรให้ aspirin แก่เด็กที่มีอาการจากการติดเชื้อไวรัส ควรแจ้งน้ำหนักเด็ก อายุ โรคประจำตัว และยาที่กินอยู่เพื่อคำนวณขนาดที่เหมาะสม

ทอนซิลอักเสบ กี่วันหาย

อาการจากไวรัสที่ไม่ซับซ้อนมักค่อย ๆ ดีขึ้นภายในหลายวัน แต่ระยะเวลาหายแตกต่างกันตามเชื้อและความรุนแรง ไข้ควรเริ่มลดและการกลืนควรง่ายขึ้น ไม่ใช่ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ

หากไข้นานเกิน 3 วัน เจ็บคอไม่ดีขึ้นภายในประมาณ 1 สัปดาห์ หรืออาการกลับมาเป็นซ้ำ ควรตรวจหาสาเหตุอื่น โดยเฉพาะเมื่อมีต่อมน้ำเหลืองโตมาก อ่อนเพลียผิดปกติ หรือคราบบนทอนซิลไม่ลดลง

ทอนซิลอักเสบกี่วันหายถ้าใช้ยาปฏิชีวนะ

ยาปฏิชีวนะไม่ได้ทำให้หายเร็วขึ้นหากสาเหตุเป็นไวรัส และควรใช้เฉพาะเมื่อมีเหตุผลสนับสนุนว่าเป็นแบคทีเรีย เมื่อได้รับยาจากแพทย์ อาการควรมีแนวโน้มดีขึ้นตามระยะที่แพทย์แจ้ง แต่ต้องกินยาตามแผนแม้อาการเริ่มทุเลา

หากกินยาแล้วอาการแย่ลง มีผื่น หน้าบวม หายใจมีเสียงหวีด หรือหายใจลำบาก ให้หยุดยาและรับการรักษาฉุกเฉิน เพราะอาจเป็นอาการแพ้ยา

ต่อมทอนซิลอักเสบ กี่วันหายเมื่อเป็นซ้ำบ่อย

การเป็นซ้ำบ่อยไม่มีจำนวนวันหายที่ตายตัว และควรหาสาเหตุแทนการใช้ยาชุดเดิมทุกครั้ง อาจเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อซ้ำ ทอนซิลมีร่องลึก นิ่วทอนซิล หรือมีปัจจัยระคายคอร่วม

จดวันที่เริ่มป่วย ระยะเวลาไข้ ผลตรวจ และยาที่เคยได้รับไว้ หากเป็นถี่จนกระทบการกิน การนอน การเรียน หรือการทำงาน แพทย์อาจพิจารณาประเมินโดยแพทย์หู คอ จมูก

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

ควรไปโรงพยาบาลทันทีเมื่อหายใจลำบาก กลืนน้ำลายไม่ได้ น้ำลายไหล หรือคอบวมจนทางเดินหายใจอาจตีบ อาการเหล่านี้อาจพบร่วมกับการอักเสบรุนแรงหรือภาวะแทรกซ้อนรอบต่อมทอนซิล

ควรพบแพทย์เมื่อมีอาการต่อไปนี้:

  • หายใจลำบาก หายใจมีเสียงผิดปกติ หรือริมฝีปากเขียว
  • กลืนน้ำลายไม่ได้ ดื่มน้ำไม่ได้ หรือมีอาการขาดน้ำ
  • ปวดหรือบวมข้างเดียวมาก เสียงอู้อี้ หรืออ้าปากลำบาก
  • คอแข็ง ซึม สับสน หรือปวดศีรษะรุนแรง
  • ไข้นานเกิน 3 วัน หรืออาการเจ็บคอแย่ลง
  • ถ่ายดำ อาเจียนเป็นเลือด หรือปวดท้องไม่หายระหว่างใช้ ibuprofen
  • มีผื่น ตุ่มพอง หน้าบวม หายใจมีเสียงหวีด หรือความดันตกหลังใช้ยา
  • เป็นซ้ำบ่อย น้ำหนักลด หรือมีก้อนที่คอไม่ยุบ

คำถามที่พบบ่อย

ทอนซิลอักเสบติดต่อกันไหม

ติดต่อได้หากเกิดจากเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรียในทางเดินหายใจ เชื้ออาจแพร่ผ่านละอองจากการไอ จาม น้ำลาย และสิ่งของที่ปนเปื้อน ควรล้างมือ ไม่ใช้แก้วน้ำร่วมกัน และปิดปากเวลาไอหรือจาม

มีจุดขาวที่ทอนซิลต้องกินยาปฏิชีวนะไหม

ไม่จำเป็นเสมอไป เพราะคราบขาวพบได้จากทั้งไวรัส แบคทีเรีย หรือนิ่วทอนซิล หากมีไข้สูง เจ็บคอมาก ต่อมน้ำเหลืองโต หรือไม่มีอาการไอ ควรตรวจเพื่อประเมินว่าเหมาะกับยาปฏิชีวนะหรือไม่

ทอนซิลอักเสบดื่มน้ำเย็นได้ไหม

ดื่มได้หากช่วยให้สบายคอและไม่ทำให้ไอหรือเจ็บมากขึ้น เลือกน้ำอุ่นหรือน้ำเย็นตามที่กลืนง่าย สิ่งสำคัญคือดื่มให้เพียงพอและหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่ระคายคอ

ทอนซิลอักเสบควรหยุดงานหรือหยุดเรียนไหม

ควรพักเมื่อมีไข้ อ่อนเพลียมาก หรือไอจามจนเสี่ยงแพร่เชื้อ กลับไปทำกิจกรรมเมื่ออาการโดยรวมดีขึ้น รับประทานและดื่มได้ และปฏิบัติตามคำแนะนำหากได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นเชื้อแบคทีเรีย

ตัดทอนซิลแล้วจะไม่เจ็บคออีกจริงไหม

ยังเจ็บคอจากการติดเชื้อหรือการระคายเคืองบริเวณอื่นได้ แม้ไม่มีต่อมทอนซิลแล้ว การผ่าตัดมักพิจารณาเมื่ออักเสบซ้ำบ่อย มีภาวะแทรกซ้อน หรือทอนซิลโตจนรบกวนการหายใจและการนอน

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall