ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาเขียวเหลือง คืออะไร ใช้รักษาอะไร ผลข้างเคียงและวิธีใช้

ยาเขียวเหลือง คือชื่อเรียกยาแผนโบราณที่อาจมีสูตร ส่วนประกอบ รูปแบบยา และวิธีใช้แตกต่างกันตามผลิตภัณฑ์ จึงต้องตรวจฉลากก่อนใช้ทุกครั้ง

ประเด็นสำคัญ

  • ยาเขียวเหลืองไม่ใช่ชื่อสารออกฤทธิ์ชนิดเดียว คุณควรตรวจส่วนประกอบ สรรพคุณ เลขทะเบียนยา และคำเตือนบนฉลากของผลิตภัณฑ์ก่อนใช้
  • ขนาดและความถี่ในการใช้ยาเขียวเหลืองขึ้นอยู่กับสูตรและรูปแบบยา ให้ใช้ตามฉลากโดยไม่เพิ่มปริมาณหรือใช้ถี่ขึ้นด้วยตนเอง
  • เด็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้ให้นมบุตร และผู้มีโรคประจำตัวควรตรวจสูตรก่อนใช้ เพราะสมุนไพรแต่ละชนิดมีข้อควรระวังต่างกัน

สารบัญ

ยาเขียวเหลืองคือยาอะไร

ชื่อยาเขียวเหลืองเพียงอย่างเดียวยังบอกส่วนประกอบและสรรพคุณที่แน่นอนไม่ได้ เพราะยาแผนโบราณเป็นตำรับที่อาจประกอบด้วยสมุนไพรหลายชนิด และผลิตภัณฑ์ที่ใช้ชื่อใกล้เคียงกันอาจไม่ใช่สูตรเดียวกัน

ก่อนใช้ ให้ดูข้อมูลบนบรรจุภัณฑ์อย่างน้อย 5 จุด ได้แก่ ชื่อเต็มของยา ส่วนประกอบ สรรพคุณ วิธีใช้ และคำเตือน ควรตรวจเลขทะเบียนยา วันหมดอายุ และสภาพบรรจุภัณฑ์ด้วย หากฉลากเลือน ไม่มีรายการส่วนประกอบ หรือไม่สามารถระบุผลิตภัณฑ์ได้ ไม่ควรรับประทาน

ข้อมูลบนฉลากเหตุผลที่ต้องตรวจ
ส่วนประกอบใช้ประเมินการแพ้และยาตีกัน
สรรพคุณบอกว่าใช้กับอาการใด
วิธีใช้ระบุปริมาณและความถี่
คำเตือนบอกกลุ่มที่ควรหลีกเลี่ยง
เลขทะเบียนและวันหมดอายุช่วยตรวจสอบผลิตภัณฑ์

ยาสองกล่องที่เรียกว่า “เขียวเหลือง” อาจมีสูตรไม่เหมือนกัน อย่านำวิธีใช้ของผลิตภัณฑ์หนึ่งไปใช้กับอีกผลิตภัณฑ์โดยดูจากชื่อหรือสีของยาเท่านั้น

ยาเขียวเหลืองใช้บรรเทาอาการอะไร

ให้ยึดสรรพคุณที่ระบุบนฉลากของผลิตภัณฑ์นั้นเป็นหลัก ไม่ควรคาดเดาจากชื่อยา สีผงยา หรือคำบอกต่อ เพราะแต่ละตำรับอาจตั้งใจใช้บรรเทาอาการต่างกัน

ก่อนรับประทาน ลองระบุอาการหลักให้ชัด เช่น มีไข้ เจ็บคอ ไอ ผื่น ปวดท้อง หรือถ่ายเหลว จากนั้นตรวจว่าตรงกับสรรพคุณบนฉลากหรือไม่ หากอาการไม่ตรง ไม่ควรทดลองใช้เพื่อหวังว่าจะครอบคลุมหลายอาการพร้อมกัน

ยาแผนโบราณอาจใช้เพื่อบรรเทาอาการตามภูมิปัญญาและข้อบ่งใช้ของตำรับ แต่ไม่ควรใช้แทนการตรวจหาสาเหตุเมื่ออาการรุนแรง เป็นซ้ำบ่อย หรือไม่ดีขึ้น โดยเฉพาะเมื่อมีหายใจลำบาก ซึมลง เจ็บหน้าอก อาเจียนต่อเนื่อง ถ่ายเป็นเลือด หรือขาดน้ำ

ยาเขียวเหลืองไม่ได้ใช้รักษาอะไร

ไม่ใช่ยาที่ใช้รักษาได้ทุกโรค และไม่ควรใช้แทนยารักษาโรคประจำตัวหรือการรักษาภาวะฉุกเฉิน คำว่าเป็นสมุนไพรไม่ได้หมายความว่าจะกำจัดเชื้อ รักษาโรคเรื้อรัง หรือแก้พิษได้ทุกชนิด

ไม่ควรหยุดยาควบคุมความดันโลหิต เบาหวาน หัวใจ ลมชัก หรือยาที่แพทย์สั่ง แล้วเปลี่ยนมาใช้ยาแผนโบราณเอง การบรรเทาอาการบางอย่างได้ไม่ได้แปลว่าสาเหตุของโรคได้รับการรักษาแล้ว

สถานการณ์สิ่งที่ควรทำ
อาการเล็กน้อยและตรงฉลากใช้ตามฉลากและสังเกตอาการ
อาการไม่ตรงสรรพคุณไม่ควรทดลองใช้
อาการรุนแรงหรือแย่ลงไปพบแพทย์
ต้องใช้ยาประจำอย่าหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง
สงสัยติดเชื้อรุนแรงรับการตรวจเพื่อหาสาเหตุ

ใครบ้างที่ควรระวังก่อนใช้ยาเขียวเหลือง

ผู้ที่ไม่ทราบส่วนประกอบ แพ้สมุนไพร มีโรคประจำตัว หรือกำลังใช้ยาอื่น ไม่ควรเริ่มใช้จนกว่าจะตรวจสูตรและคำเตือนครบถ้วน ข้อควรระวังไม่ได้เหมือนกันทุกผลิตภัณฑ์

  • ผู้มีประวัติแพ้ยา สมุนไพร หรืออาหาร ควรอ่านส่วนประกอบทั้งหมด รวมถึงสารช่วยแต่งสี กลิ่น หรือรส หากเคยมีอาการแพ้รุนแรงควรหลีกเลี่ยงส่วนประกอบที่ไม่ชัดเจน
  • ผู้มีโรคตับหรือโรคไต ควรระวัง เพราะร่างกายอาจกำจัดสารบางชนิดได้ช้าลง และผลิตภัณฑ์หลายส่วนประกอบทำให้ประเมินความเสี่ยงยากขึ้น
  • ผู้มีโรคหัวใจ ความดันโลหิตผิดปกติ หรือเบาหวาน ไม่ควรใช้แทนยาประจำ และควรตรวจว่าส่วนประกอบอาจกระทบต่อโรคหรือยาเดิมหรือไม่
  • ผู้ที่กำลังจะผ่าตัดหรือทำหัตถการ ควรแจ้งรายการสมุนไพรที่ใช้ เพราะส่วนประกอบบางชนิดอาจมีผลต่อเลือดออก ความดัน หรือยาระงับความรู้สึก
  • ผู้สูงอายุหรือผู้ใช้ยาหลายชนิด มีโอกาสเกิดปฏิกิริยาระหว่างยามากขึ้น ควรนำกล่องหรือภาพฉลากมาให้เภสัชกรตรวจ

หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรใช้ได้ไหม

ยังไม่ควรใช้จากชื่อผลิตภัณฑ์เพียงอย่างเดียว ต้องทราบส่วนประกอบและคำเตือนก่อน เพราะสมุนไพรบางชนิดอาจไม่เหมาะกับช่วงตั้งครรภ์ หรืออาจผ่านสู่น้ำนมได้

หากตั้งครรภ์ สงสัยว่าตั้งครรภ์ วางแผนตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร อย่าตัดสินความปลอดภัยจากคำว่า “ธรรมชาติ” หากรับประทานไปแล้ว ให้จดชื่อผลิตภัณฑ์ ปริมาณโดยประมาณ และเวลาที่ใช้ เพื่อนำไปประเมินร่วมกับอาการ

เด็กใช้ได้ไหม

เด็กไม่ควรใช้ยาเขียวเหลืองตามปริมาณของผู้ใหญ่หรือแบ่งปริมาณด้วยการคาดเดา ยาแผนโบราณเป็นตำรับผสม จึงไม่สามารถสร้างขนาดยาแบบมิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัวขึ้นเองได้

หากฉลากระบุว่าสำหรับเด็ก ให้ปฏิบัติตามฉลากของผลิตภัณฑ์นั้น และตรวจรูปแบบยาให้เหมาะกับการกลืน เด็กเล็กที่มีไข้สูง ซึม หายใจเร็ว กินไม่ได้ ปัสสาวะน้อย ชัก หรือมีผื่นร่วมกับอาการป่วย ควรได้รับการประเมินโดยเร็ว

ยาเขียวเหลืองมีผลข้างเคียงอะไรบ้าง

ผลข้างเคียงขึ้นอยู่กับสมุนไพรและส่วนประกอบจริงในตำรับ แม้เคยใช้ผลิตภัณฑ์หนึ่งได้โดยไม่มีปัญหา ก็ไม่ได้ยืนยันว่าจะใช้ผลิตภัณฑ์ชื่อใกล้เคียงกันได้อย่างปลอดภัย

อาการที่อาจพบและควรหยุดสังเกต

อาการที่เกิดขึ้นหลังเริ่มยาอาจรวมถึงคลื่นไส้ ปวดท้อง ถ่ายผิดปกติ เวียนศีรษะ คัน หรือมีผื่น อาการเหล่านี้ไม่ได้ยืนยันว่าเกิดจากยาเสมอไป แต่ควรหยุดใช้หากเริ่มเกิดหลังรับประทานและไม่เคยเป็นมาก่อน

อย่ากินเพิ่มเพื่อแก้อาการข้างเคียงจากผลิตภัณฑ์เดิม หากอาการไม่หาย เป็นมากขึ้น หรือรบกวนการกินและดื่ม ควรนำฉลากไปให้บุคลากรทางการแพทย์ประเมิน

อาการรุนแรงที่ต้องรีบขอความช่วยเหลือ

หยุดใช้และไปฉุกเฉินเมื่อมีหายใจลำบาก เสียงแหบ หน้าหรือคอบวม หน้ามืดจะเป็นลม ผื่นลุกลามร่วมกับตุ่มพอง หรืออาการทรุดลงอย่างรวดเร็ว อาการตาเหลือง ตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้มผิดปกติ สับสน หรือเลือดออกง่ายก็ควรได้รับการตรวจโดยเร็ว

ผื่นคันเฉพาะที่อาจเป็นอาการแพ้ระยะแรก ส่วนหายใจไม่ออก คอบวม หรือหมดสติเป็นภาวะฉุกเฉิน อย่าทดลองกินซ้ำเพื่อพิสูจน์ว่าแพ้จริงหรือไม่

ยาเขียวเหลืองมีปฏิกิริยากับยาหรือแอลกอฮอล์หรือไม่

อาจเกิดปฏิกิริยาระหว่างยาได้ แต่ต้องดูส่วนประกอบจึงจะประเมินได้ตรงจุด ผู้ที่ใช้ยาหลายชนิดไม่ควรแยกสมุนไพรออกจากรายการยาที่แจ้งแก่แพทย์หรือเภสัชกร

ควรตรวจเป็นพิเศษหากคุณใช้ยาป้องกันลิ่มเลือด ยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด ยาควบคุมระดับน้ำตาล ยาความดัน ยาหัวใจ ยากดภูมิคุ้มกัน ยากันชัก หรือยาที่ทำให้ง่วง อย่าเว้นระยะห่างเองแล้วคิดว่าจะป้องกันปฏิกิริยาได้เสมอ เพราะปฏิกิริยาบางอย่างเกิดได้นานกว่าช่วงที่ยาอยู่ในกระเพาะ

ดื่มแอลกอฮอล์ร่วมกับยาเขียวเหลืองได้ไหม

ควรหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ระหว่างใช้จนกว่าจะทราบส่วนประกอบและผลของตำรับอย่างชัดเจน แอลกอฮอล์อาจทำให้ง่วง เวียนศีรษะ ระคายกระเพาะ หรือเพิ่มภาระต่อตับ และทำให้แยกได้ยากว่าอาการผิดปกติเกิดจากอะไร

หากใช้ยาแล้วรู้สึกมึน ง่วง หรือการตอบสนองช้าลง อย่าขับรถ ใช้เครื่องจักร หรือทำงานบนที่สูง แม้ฉลากจะไม่ได้ระบุเรื่องแอลกอฮอล์อย่างชัดเจนก็ตาม

ผู้ใหญ่ควรใช้ยาเขียวเหลืองอย่างไร

ใช้ตามปริมาณ ความถี่ และระยะเวลาที่ระบุบนฉลากของผลิตภัณฑ์นั้นเท่านั้น ไม่สามารถกำหนดขนาดมาตรฐานจากชื่อยาเขียวเหลืองได้ เพราะตำรับและความเข้มข้นอาจต่างกัน

ก่อนใช้ ควรตรวจว่าฉลากระบุให้กินก่อนหรือหลังอาหาร ต้องละลายน้ำหรือไม่ และควรใช้ติดต่อกันนานเพียงใด ใช้อุปกรณ์ตวงที่มากับผลิตภัณฑ์เมื่อมีให้ ไม่ใช้ช้อนกินข้าวกะปริมาณ และไม่เพิ่มขนาดเมื่อรู้สึกว่าอาการยังไม่ดีขึ้น

หากลืมใช้ ให้ตรวจคำแนะนำบนฉลาก ไม่ควรเพิ่มเป็นสองเท่าเพื่อชดเชย หากฉลากอ่านไม่ชัดหรือไม่มีวิธีใช้ครบถ้วน ไม่ควรเดาขนาดยาเอง

คำถามเกี่ยวกับขนาดยา

ใช้มากขึ้นจะหายเร็วขึ้นไหม?

ไม่ควรเพิ่มปริมาณหรือความถี่เอง การใช้มากขึ้นอาจเพิ่มผลข้างเคียงโดยไม่ได้ทำให้สาเหตุของอาการหายเร็วขึ้น

แบ่งยาจากผู้ใหญ่ให้เด็กได้ไหม?

ไม่ควรแบ่งด้วยการคาดเดา ตำรับสมุนไพรไม่มีสูตรคำนวณตามน้ำหนักที่ใช้ร่วมกันได้ทุกผลิตภัณฑ์ ต้องดูคำแนะนำเฉพาะบนฉลาก

ใช้พร้อมยาแผนโบราณชนิดอื่นได้ไหม?

ไม่ควรใช้หลายตำรับพร้อมกันโดยไม่ตรวจส่วนประกอบ เพราะอาจมีสมุนไพรซ้ำกัน ทำให้ได้รับมากเกินไปหรือเกิดปฏิกิริยาระหว่างกัน

เด็กควรใช้ยาเขียวเหลืองอย่างไร

ปริมาณสำหรับเด็กขึ้นอยู่กับผลิตภัณฑ์และคำแนะนำบนฉลาก ไม่ควรสร้างขนาดยาจากอายุ น้ำหนัก หรือปริมาณของผู้ใหญ่เอง หากฉลากไม่ได้ระบุการใช้ในเด็ก ให้หลีกเลี่ยงจนกว่าจะตรวจสอบได้

อย่าให้เด็กกินยาที่ไม่ทราบชื่อเต็มหรือส่วนประกอบ หากเป็นผง เม็ด หรือแคปซูล ต้องคำนึงถึงการสำลักและความสามารถในการกลืนด้วย ไม่ควรผสมลงในอาหารทั้งมื้อ เพราะไม่แน่ว่าเด็กจะได้รับครบ และทำให้ติดตามปริมาณที่กินจริงได้ยาก

ผู้ดูแลควรเก็บบรรจุภัณฑ์ไว้ ไม่เทยาใส่ซองที่ไม่มีฉลาก และจดเวลาที่เด็กได้รับยา หากเด็กเผลอกินเองหรือไม่ทราบปริมาณ ให้ปฏิบัติเหมือนกรณีสงสัยใช้เกินขนาด

หากใช้ยาเขียวเหลืองเกินขนาดควรทำอย่างไร

หยุดใช้ เก็บบรรจุภัณฑ์ไว้ และรีบขอคำแนะนำทางการแพทย์ โดยเฉพาะเมื่อไม่ทราบส่วนประกอบหรือปริมาณที่กิน อย่ารอให้เกิดอาการก่อนหากเด็กเผลอกิน หรือรับประทานมากกว่าฉลากอย่างชัดเจน

ไม่ควรทำให้อาเจียนเอง และไม่ควรกินยา อาหาร หรือสมุนไพรอื่นเพื่อ “ล้างพิษ” ให้เตรียมชื่อผลิตภัณฑ์ รูปฉลาก เวลาที่กิน ปริมาณโดยประมาณ อายุ น้ำหนัก โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่

หากมีหมดสติ ชัก หายใจผิดปกติ อาเจียนต่อเนื่อง สับสน ใจสั่นมาก หรือหน้าบวมคอบวม ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที อย่าป้อนน้ำ อาหาร หรือยาแก่ผู้ที่ซึมหรือหมดสติ

เขียวเหลือง ราคา

ชื่อเขียวเหลืองเพียงอย่างเดียวไม่สามารถใช้เปรียบเทียบผลิตภัณฑ์ได้ เพราะสูตร ปริมาณบรรจุ รูปแบบยา และผู้ผลิตอาจแตกต่างกัน สิ่งสำคัญกว่าคือการตรวจชื่อเต็ม ส่วนประกอบ เลขทะเบียนยา วันหมดอายุ และฉลากวิธีใช้ให้ตรงกับผลิตภัณฑ์ที่คุณกำลังพิจารณา

อย่าเลือกจากสี ลักษณะบรรจุภัณฑ์ หรือคำเรียกสั้นๆ เพียงอย่างเดียว หากผลิตภัณฑ์ไม่มีฉลากครบ ไม่มีแหล่งผลิตชัดเจน หรือกล่าวอ้างว่ารักษาได้หลายโรค ควรหลีกเลี่ยง

คำถามที่พบบ่อย

ยาเขียวเหลืองเหมือนกับยาเขียวทุกชนิดไหม

ไม่จำเป็นต้องเหมือนกัน ชื่อที่คล้ายกันอาจเป็นคนละตำรับและมีส่วนประกอบต่างกัน ต้องเทียบจากฉลาก ไม่ควรใช้ชื่อ สี หรือกลิ่นตัดสินว่ายาเป็นชนิดเดียวกัน

ยาเขียวเหลืองกินแก้ไข้ได้ไหม

กินได้เฉพาะเมื่อฉลากของผลิตภัณฑ์นั้นระบุสรรพคุณเกี่ยวกับอาการไข้และไม่มีข้อห้ามสำหรับคุณ หากไข้สูง ซึม หอบ มีผื่น คอแข็ง หรือไข้ไม่ดีขึ้น ควรได้รับการตรวจหาสาเหตุ

ยาเขียวเหลืองกินแก้เจ็บคอได้ไหม

อย่าใช้จากคำบอกต่อหากสรรพคุณบนฉลากไม่ได้ระบุไว้ เจ็บคอเกิดได้จากหลายสาเหตุ และยาบรรเทาอาการไม่ได้ยืนยันว่ารักษาสาเหตุได้ หากกลืนลำบากมาก น้ำลายไหล หรือหายใจไม่สะดวก ให้รีบพบแพทย์

ยาเขียวเหลืองกินพร้อมพาราเซตามอลได้ไหม

ต้องตรวจส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์และยาทั้งหมดก่อน หลีกเลี่ยงการกินยาหลายชนิดซ้อนกันโดยไม่ทราบว่ามีส่วนประกอบซ้ำหรือมีข้อควรระวังร่วมกันหรือไม่

กินยาเขียวเหลืองตอนท้องว่างได้ไหม

ให้ทำตามฉลากว่าควรกินก่อนอาหาร หลังอาหาร หรือพร้อมอาหาร หากไม่มีคำแนะนำชัดเจน อย่าคาดเดา เพราะตำรับแต่ละชนิดอาจมีผลต่อกระเพาะต่างกัน

ลืมกินยาเขียวเหลืองต้องกินชดเชยไหม

ไม่ควรกินเพิ่มเป็นสองเท่า ตรวจวิธีใช้บนฉลากและกลับไปใช้ตามรอบปกติ หากเป็นการใช้เพื่อบรรเทาอาการ ให้ประเมินด้วยว่าอาการยังจำเป็นต้องใช้ยาหรือไม่

ใช้ยาเขียวเหลืองติดต่อกันได้นานแค่ไหน

ใช้ไม่เกินระยะเวลาที่ฉลากกำหนด และไม่ควรใช้ต่อเนื่องเพื่อกลบอาการที่ไม่ดีขึ้น อาการเรื้อรังหรือเป็นซ้ำควรได้รับการประเมินหาสาเหตุแทนการเปลี่ยนตำรับไปเรื่อยๆ

ยาเขียวเหลืองหมดอายุยังกินได้ไหม

ไม่ควรใช้ยาที่หมดอายุ ฉลากหาย หรือสภาพเปลี่ยนไป หากยาเปียกชื้น จับตัวเป็นก้อน สีหรือกลิ่นผิดปกติ หรือบรรจุภัณฑ์ชำรุด ควรหยุดใช้แม้ยังไม่ถึงวันหมดอายุ

กินยาเขียวเหลืองแล้วมีผื่นควรทำอย่างไร

หยุดใช้และสังเกตอาการทันที หากผื่นลุกลาม มีหน้าบวม คอบวม หายใจลำบาก หน้ามืด หรือตุ่มพอง ให้ไปฉุกเฉินและนำบรรจุภัณฑ์ยาไปด้วย

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

  • ผลิตภัณฑ์นี้มีส่วนประกอบอะไร และมีตัวใดซ้ำกับยาหรือสมุนไพรที่ใช้อยู่หรือไม่
  • สรรพคุณบนฉลากตรงกับอาการที่ต้องการบรรเทาหรือไม่
  • โรคประจำตัวและยาที่กินอยู่ทำให้ต้องหลีกเลี่ยงตำรับนี้หรือไม่
  • วิธีใช้บนฉลากหมายถึงปริมาณต่อครั้งหรือปริมาณต่อวัน
  • หากอาการไม่ดีขึ้น ควรหยุดใช้และไปพบแพทย์เมื่อใด

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall