ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

เครียดจนอ้วก

อาการอาเจียนจากความเครียด คือ อาการคลื่นไส้หรืออาเจียนที่เกิดขึ้นระหว่างความกังวล ความกลัว หรือความกดดัน แต่ต้องระวังว่าสาเหตุทางกายก็ทำให้เกิดอาการคล้ายกันได้

ประเด็นสำคัญ

  • ความเครียดทำให้คลื่นไส้และอาเจียนได้ แต่ไม่ควรสรุปว่าเกิดจากอารมณ์เพียงอย่างเดียว หากอาการผิดปกติ เป็นซ้ำ หรือมีสัญญาณอันตราย
  • หากยังจิบน้ำได้และไม่มีอาการอันตราย ให้พักในที่สงบ จิบน้ำหรือสารละลายเกลือแร่ทีละน้อย และหลีกเลี่ยงอาหารมื้อใหญ่ชั่วคราว
  • Dimenhydrinate มีชนิดเม็ด 25 และ 50 มก. แต่ใช้กับอาการเมารถเป็นหลัก ไม่ใช่ยารักษาความเครียด และอาจทำให้ง่วงมาก

สาเหตุที่พบบ่อย

ความเครียดอาจกระตุ้นระบบประสาทและทางเดินอาหารจนเกิดคลื่นไส้ ท้องปั่นป่วน หรืออาเจียนได้ แต่คุณอาจมีสาเหตุอื่นร่วมด้วย ความไม่แน่ใจว่าเกิดจากความเครียดจริงหรือไม่เป็นเรื่องปกติ จึงควรพิจารณาช่วงเวลาที่เกิดอาการและอาการร่วมไปพร้อมกัน

  • ความเครียดหรือความวิตกกังวล: มักเกิดก่อนเหตุการณ์ที่กดดัน เช่น การสอบ การทำงาน การเดินทาง หรือความขัดแย้ง และอาจดีขึ้นเมื่อสถานการณ์สงบ
  • การติดเชื้อหรืออาหารไม่สะอาด: มักมีปวดท้อง ถ่ายเหลว ไข้ หรือคนที่กินอาหารร่วมกันมีอาการคล้ายกัน
  • กรดไหลย้อนหรือกรดในกระเพาะ: อาจมีแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว หรือแน่นท้องร่วมด้วย โดยเฉพาะหลังอาหารหรือนอนราบ
  • ไมเกรน: อาจมีปวดศีรษะ ตากลัวแสง ไวต่อเสียง หรือคลื่นไส้อาเจียนพร้อมอาการปวด
  • เมารถหรือความผิดปกติของหูชั้นใน: มักสัมพันธ์กับการเดินทาง การเคลื่อนไหว หรือมีเวียนศีรษะร่วมด้วย
  • ยา แอลกอฮอล์ หรือสารอื่น: ยาบางชนิดและการดื่มแอลกอฮอล์อาจระคายกระเพาะหรือทำให้คลื่นไส้
  • การตั้งครรภ์: หากประจำเดือนขาดหรือมีโอกาสตั้งครรภ์ ควรตรวจการตั้งครรภ์แทนการสรุปว่าเป็นผลจากความเครียด

ลองสังเกตว่าอาการเกิดเฉพาะเวลาตึงเครียดหรือเกิดหลังอาหาร มีไข้ ปวดท้อง หรือเวียนศีรษะหรือไม่ หากอาเจียนแม้ในวันที่อารมณ์สงบ สาเหตุอื่นจะยิ่งต้องได้รับการพิจารณา

เมื่อไหร่ที่ดูแลเองได้

คุณอาจเริ่มดูแลตัวเองได้เมื่ออาเจียนเพียงเล็กน้อย ยังรู้สึกตัวดี จิบน้ำได้ ปัสสาวะตามปกติ และไม่มีเลือด ไข้สูง หรืออาการปวดรุนแรง หากอาการเริ่มหลังความกดดันและค่อย ๆ ดีขึ้นเมื่อได้พัก ก็พอสังเกตอาการระยะสั้นได้

สถานการณ์ควรทำอะไร
คลื่นไส้แต่ยังดื่มได้จิบน้ำทีละน้อยและบ่อย
อาเจียนหรือถ่ายเหลวร่วมด้วยใช้สารละลายเกลือแร่ตามฉลาก
เริ่มหิวและไม่อาเจียนเพิ่มกินอาหารอ่อนปริมาณน้อย
อาการมากขึ้นเมื่อเครียดหายใจช้า ๆ และพักในที่สงบ
ดื่มแล้วอาเจียนออกหมดควรพบแพทย์

หลังอาเจียนควรรอสักครู่แล้วเริ่มจิบของเหลวปริมาณน้อย ไม่จำเป็นต้องรีบดื่มครั้งละมาก เพราะอาจกระตุ้นให้อาเจียนซ้ำ สารละลายเกลือแร่ช่วยทดแทนน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสีย แต่ต้องผสมตามปริมาณน้ำบนฉลาก ไม่ทำให้เข้มข้นหรือเจือจางเอง

เมื่อรับของเหลวได้แล้ว ให้เริ่มอาหารอ่อน เช่น ข้าวต้ม ขนมปัง หรืออาหารรสไม่จัดในปริมาณเล็กน้อย หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ คาเฟอีน อาหารมัน และอาหารมื้อใหญ่จนกว่าอาการจะสงบ

ถ้าอาการสัมพันธ์กับความกังวล ลองหายใจเข้าออกช้า ๆ คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น และย้ายไปอยู่ในพื้นที่เงียบ อย่างไรก็ตาม การผ่อนคลายไม่ควรถูกใช้แทนการตรวจหาสาเหตุเมื่ออาการเกิดซ้ำบ่อยหรือรบกวนการกินและการใช้ชีวิต

กลุ่มยาที่ใช้บรรเทาอาการมีอะไรบ้าง

ไม่มียาที่ซื้อใช้เองชนิดใดแก้ต้นเหตุของความเครียดได้โดยตรง และยาควรเลือกตามอาการหรือสาเหตุที่น่าจะเกี่ยวข้อง การกินยาแก้อาเจียนทันทีอาจไม่ช่วย หากอาการเกิดจากกรดไหลย้อน การติดเชื้อ ไมเกรน การตั้งครรภ์ หรือภาวะอื่น

กลุ่มยาเหมาะกับอาการแบบใดข้อควรรู้
สารละลายเกลือแร่สูญเสียน้ำจากอาเจียนทดแทนน้ำ ไม่หยุดอาเจียน
ยาลดกรดแสบร้อนกลางอกหรือเรอเปรี้ยวไม่แก้ความเครียด
Dimenhydrinateคลื่นไส้จากเมารถอาจง่วงและตาพร่า
ยารักษาความวิตกกังวลอาการที่ได้รับการประเมินแล้วไม่ควรเริ่มใช้เอง

สารละลายเกลือแร่: ช่วยทดแทนน้ำ โซเดียม และโพแทสเซียมที่สูญเสียไป ไม่ใช่ยาแก้อาเจียนโดยตรง หากมีโรคหัวใจ โรคไต หรือใช้ยาที่มีผลต่อระดับเกลือแร่ ควรตรวจสอบความเหมาะสมก่อนใช้

ยาลดกรด เช่น aluminum hydroxide ร่วมกับ magnesium hydroxide: อาจช่วยเมื่อมีแสบร้อนกลางอก อาหารไม่ย่อยจากกรด หรือระคายท้อง แต่ไม่เหมาะกับอาการอาเจียนทุกแบบ ยาลดกรดอาจรบกวนการดูดซึมยาชนิดอื่น จึงไม่ควรกินพร้อมยาประจำโดยไม่ตรวจสอบระยะห่าง

Dimenhydrinate: เป็นยาแก้คลื่นไส้ในกลุ่ม antihistamine ใช้ป้องกันหรือบรรเทาคลื่นไส้ อาเจียน และเวียนศีรษะที่สัมพันธ์กับเมารถเป็นหลัก ผลิตภัณฑ์ชนิดเม็ดอาจมีความแรง 25 มก. หรือ 50 มก. ต่อเม็ด ตัวเลขนี้เป็นความแรงของเม็ดยา ไม่ใช่คำแนะนำว่าคุณควรกินกี่เม็ดเมื่ออาเจียนจากความเครียด

ยานี้อาจทำให้ง่วงซึม ปากหรือคอแห้ง ไม่สบายท้อง ปวดศีรษะ ใจสั่น วิงเวียน คลื่นไส้ ตาพร่า หรือการตอบสนองช้าลง หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ การขับรถ และงานที่ต้องใช้ความระมัดระวังหลังรับประทาน ผู้มีโรคลมชักต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะการใช้เกินขนาดอาจกระตุ้นอาการชัก ไม่ควรกินเกินขนาดตามฉลาก หากกินเกินขนาดที่แนะนำ ไม่ทราบจำนวนที่กิน หรือมีอาการง่วงผิดปกติ สับสน กระสับกระส่าย ใจสั่น ประสาทหลอน หรือชัก ให้ติดต่อศูนย์พิษวิทยาหรือไปห้องฉุกเฉินทันที โดยไม่รอให้อาการเกิดขึ้น

ผู้ที่มีต้อหิน ปัญหาการหายใจเรื้อรัง ปัสสาวะลำบากจากต่อมลูกหมากโต กำลังใช้ยากล่อมประสาท หรือกำลังตั้งครรภ์และให้นมบุตร ควรตรวจสอบก่อนใช้ dimenhydrinate หากเคยแพ้ orphenadrine ควรหลีกเลี่ยง dimenhydrinate เนื่องจากโครงสร้างยามีความใกล้เคียงกัน

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์ทันทีหากอาเจียนเป็นเลือด ปวดท้องหรือปวดศีรษะรุนแรง หายใจลำบาก สับสน เป็นลม ชัก หรือดื่มของเหลวไม่ได้ อย่ารอดูว่าอาการจะหายเองเมื่อมีสัญญาณเหล่านี้ แม้คุณจะกำลังเผชิญความเครียดอยู่ก็ตาม

สัญญาณที่ควรรับการประเมิน ได้แก่

  • อาเจียนเป็นเลือด มีสีคล้ายกากกาแฟ หรือมีอุจจาระดำ
  • ปวดท้องมาก ท้องแข็ง เจ็บหน้าอก หรือหายใจติดขัด
  • ปวดศีรษะรุนแรง คอแข็ง แขนขาอ่อนแรง สับสน หรือหมดสติ
  • อาเจียนหลังศีรษะกระแทก หรือสงสัยว่าได้รับยา สารเคมี หรือแอลกอฮอล์เกินขนาด
  • ปากแห้งมาก กระหายน้ำ ปัสสาวะน้อยหรือสีเข้ม เวียนศีรษะเมื่อยืน หรืออ่อนเพลียมาก
  • อาเจียนต่อเนื่องจนจิบน้ำไม่ได้ หรืออาเจียนซ้ำโดยไม่ทราบสาเหตุ
  • มีไข้ ปวดท้อง ถ่ายเป็นเลือด หรืออาการติดเชื้อร่วมด้วย
  • ประจำเดือนขาดและมีอาการปวดท้อง เลือดออก หรือหน้ามืด
  • อาการเกิดซ้ำทุกครั้งที่เครียด จนกินอาหารไม่ได้ น้ำหนักลด ขาดงาน หรือนอนไม่หลับ

หากความเครียดมาพร้อมความรู้สึกสิ้นหวัง ควบคุมตัวเองไม่ได้ หรือคิดทำร้ายตัวเอง ควรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินจากคนใกล้ชิดและบุคลากรทางการแพทย์ ไม่ควรอยู่ลำพัง

คำถามที่พบบ่อย

เครียดมากแล้วอาเจียนได้จริงไหม

ได้ ความเครียดและความวิตกกังวลอาจทำให้ระบบทางเดินอาหารตอบสนองจนคลื่นไส้หรืออาเจียน แต่ลักษณะนี้ไม่ได้ยืนยันว่าอาการมาจากความเครียดเสมอไป หากมีไข้ ปวดมาก ขาดน้ำ หรืออาเจียนซ้ำ ควรตรวจหาสาเหตุทางกายด้วย

จะรู้ได้อย่างไรว่าอาเจียนเพราะเครียดหรืออาหารเป็นพิษ

อาการจากความเครียดมักสัมพันธ์กับเหตุการณ์กดดันและอาจดีขึ้นเมื่อสงบ ส่วนการติดเชื้อหรืออาหารไม่สะอาดอาจมีถ่ายเหลว ปวดท้อง ไข้ หรือมีคนที่กินอาหารเดียวกันป่วยร่วมด้วย อย่างไรก็ตาม อาการทับซ้อนกันได้ จึงไม่ควรวินิจฉัยจากอาการเพียงข้อเดียว

เครียดแล้วคลื่นไส้ควรกิน dimenhydrinate ไหม

ไม่ใช่ตัวเลือกแรกสำหรับอาการจากความเครียด Dimenhydrinate ใช้กับคลื่นไส้ อาเจียน หรือเวียนศีรษะจากเมารถเป็นหลัก และอาจทำให้ง่วง ตาพร่า หรือเวียนศีรษะ หากไม่แน่ใจว่าสาเหตุคืออะไร ไม่ควรเลือกใช้ dimenhydrinate เอง ควรปรึกษาเภสัชกรเพื่อประเมินอาการ ยาประจำ โรคร่วม การตั้งครรภ์ และความเหมาะสมก่อนใช้

อาเจียนแล้วควรดื่มเกลือแร่หรือดื่มน้ำเปล่า

หากอาเจียนเล็กน้อย น้ำเปล่าที่จิบทีละน้อยอาจเพียงพอ แต่สารละลายเกลือแร่มีประโยชน์เมื่อสูญเสียน้ำและเกลือแร่มากขึ้น ต้องผสมตามฉลากอย่างเคร่งครัด และไม่ควรเติมผงเพิ่มเพื่อให้เข้มข้นกว่าเดิม

อาเจียนจากความเครียดจะหายเมื่อไหร่

อาการอาจค่อย ๆ ลดลงเมื่อสิ่งกระตุ้นผ่านไปและคุณพักผ่อนได้ แต่ไม่มีระยะเวลาตายตัว หากอาการไม่ดีขึ้น อาเจียนซ้ำ หรือรบกวนการกิน การนอน และการทำงาน ควรรับการประเมินทั้งสาเหตุทางกายและความเครียดที่เกี่ยวข้อง

ควรป้องกันไม่ให้อาเจียนเวลาเครียดอย่างไร

ลองกินอาหารมื้อเล็กเป็นเวลา ลดคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ นอนให้พอ และฝึกหายใจช้า ๆ ก่อนสถานการณ์กดดัน จดบันทึกเวลา อาหาร เหตุการณ์ และอาการร่วมไว้ด้วย เพราะช่วยให้เห็นรูปแบบและใช้ประกอบการประเมินได้

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall