ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาแก้ปวดท้อง

อาการปวดท้องคือความเจ็บ บีบ จุก แสบ หรือแน่นบริเวณช่องท้อง ซึ่งอาจเกิดจากแก๊ส กรดในกระเพาะ อาหาร การติดเชื้อ หรือโรคของอวัยวะภายใน

ประเด็นสำคัญ

  • อาการปวดท้องไม่มีตัวยาเดียวที่เหมาะกับทุกคน คุณควรเลือกการดูแลตามตำแหน่ง ลักษณะอาการ ระยะเวลาที่ปวด และอาการร่วม
  • ท้องอืดอาจใช้ simethicone ซึ่งพบในขนาด 80 หรือ 125 มก. ส่วน omeprazole 20 มก. ใช้กับอาการแสบร้อนกลางอกที่เกิดบ่อย
  • หากปวดรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ท้องแข็ง อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ หายใจลำบาก หน้ามืด หรือเจ็บหน้าอก ควรไปโรงพยาบาลทันที

สาเหตุที่พบบ่อยของอาการปวดท้องมีอะไรบ้าง

สาเหตุที่พบได้บ่อย ได้แก่ แก๊สในทางเดินอาหาร อาหารไม่ย่อย กรดไหลย้อน ท้องผูก และกระเพาะหรือลำไส้อักเสบ ตำแหน่งที่ปวดช่วยบอกแนวทางได้ แต่ไม่เพียงพอสำหรับวินิจฉัยโรคด้วยตัวเอง

  • ท้องอืดหรือมีแก๊ส: มักแน่นท้อง เรอ ผายลม หรือปวดบีบเป็นพักๆ อาจสัมพันธ์กับการกินเร็ว น้ำอัดลม หรืออาหารที่ทำให้เกิดแก๊ส
  • อาหารไม่ย่อย: มักจุกแน่นบริเวณลิ้นปี่ อิ่มเร็ว คลื่นไส้ หรือไม่สบายท้องหลังอาหาร
  • กรดไหลย้อนหรือกรดมาก: อาจแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว มีรสขมในคอ และเป็นมากหลังอาหารหรือนอนราบ
  • ท้องผูก: มักปวดหรือแน่นท้องร่วมกับถ่ายยาก อุจจาระแข็ง หรือถ่ายน้อยกว่าปกติ
  • กระเพาะหรือลำไส้อักเสบ: อาจปวดบิด คลื่นไส้ อาเจียน ถ่ายเหลว หรือมีไข้ โดยพบได้หลังรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่ปนเปื้อน
  • ผลจากยา: ยาบางชนิดทำให้ระคายกระเพาะ อาหารไม่ย่อย หรือปวดท้องได้ การกินยากดกรดเพื่อกลบอาการอาจทำให้หาสาเหตุล่าช้า
  • อาการช่วงมีประจำเดือน: มักปวดบีบบริเวณท้องน้อยและอาจร้าวไปหลัง แต่ต้องแยกจากการตั้งครรภ์นอกมดลูกหรือโรคทางนรีเวช
  • โรคที่ต้องตรวจเพิ่มเติม: ไส้ติ่งอักเสบ นิ่ว ถุงน้ำดีอักเสบ ตับอ่อนอักเสบ แผลในทางเดินอาหาร หรือลำไส้อุดตัน ล้วนทำให้ปวดท้องได้

เมื่อไหร่ที่ดูแลเองหรือใช้ยาที่หาซื้อได้

ดูแลเองได้ช่วงสั้นๆ เมื่ออาการไม่รุนแรง รู้สึกตัวดี ดื่มน้ำได้ และไม่มีสัญญาณอันตราย เริ่มจากพัก ดื่มน้ำทีละน้อย และหลีกเลี่ยงอาหารมื้อใหญ่ แอลกอฮอล์ ของมัน ของเผ็ด หรือสิ่งที่กระตุ้นอาการของคุณ

ลักษณะอาการสิ่งที่ทำได้เบื้องต้น
แน่นท้อง เรอ มีลมเดินเบาๆ กินช้าลง เลี่ยงน้ำอัดลม
แสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยวงดอาหารก่อนนอน ลดมื้อใหญ่ ไม่นอนราบทันที
ถ่ายเหลวเล็กน้อยจิบน้ำและสารละลายเกลือแร่ สังเกตภาวะขาดน้ำ
ท้องผูกไม่รุนแรงเพิ่มน้ำ อาหารมีกากใย และการเคลื่อนไหว
ปวดหลังเริ่มยาชนิดใหม่ตรวจฉลากและติดต่อผู้สั่งยา ไม่ใช้ยาอื่นกลบอาการ

คุณไม่ควรเลือกยาจากคำว่า “ปวดท้อง” เพียงอย่างเดียว เพราะยาลดแก๊สไม่ช่วยอาการจากไส้ติ่ง และยากดกรดไม่ใช่ยาสำหรับปวดบิดจากลำไส้ ยาแก้ปวดบางกลุ่มยังอาจระคายกระเพาะหรือทำให้เลือดออกง่ายขึ้นได้

เด็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ ผู้มีโรคไต โรคตับ หรือใช้ยาประจำหลายชนิด ควรระวังเป็นพิเศษ ขนาดยาสำหรับเด็กที่รับประทานต้องพิจารณาจากน้ำหนักและความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ ไม่ควรคำนวณจากอายุเพียงอย่างเดียว

กลุ่มยาที่ใช้บรรเทาอาการปวดท้องมีอะไรบ้าง

ควรเลือกกลุ่มยาให้ตรงกับอาการหลัก เช่น แก๊ส กรด หรือท้องผูก ไม่ใช่เลือกจากความแรงของยา ตารางนี้ช่วยแยกบทบาทของยาแต่ละกลุ่ม แต่ไม่ได้ใช้แทนการตรวจเมื่ออาการไม่ชัดเจนหรือมีสัญญาณอันตราย

อาการหลักกลุ่มยาหรือตัวยาทำงานอย่างไร
ท้องอืด แน่นจากแก๊สsimethiconeรวมฟองแก๊สให้ขับออกง่ายขึ้น
แสบร้อนหรืออาหารไม่ย่อยจากกรดaluminum hydroxide, magnesium hydroxide, calcium carbonateลดความเป็นกรดในกระเพาะ
แสบร้อนกลางอกบ่อยomeprazoleลดการหลั่งกรด
ท้องผูกยาระบายชนิดเหมาะกับอาการช่วยให้อุจจาระนุ่มหรือเคลื่อนผ่านง่าย
ถ่ายเหลวร่วมกับขาดน้ำสารละลายเกลือแร่ทดแทนน้ำและเกลือแร่ ไม่ได้หยุดเชื้อ

simethicone เหมาะกับอาการแบบไหน

simethicone เหมาะกับอาการแน่นท้องหรือท้องอืดที่สัมพันธ์กับแก๊ส และไม่ใช่ยารักษาการอักเสบหรือแผลในกระเพาะ ฉลากสากลมีผลิตภัณฑ์ชนิดเม็ดที่ประกอบด้วย simethicone 80 มก. หรือ 125 มก. โดยความแรงและวิธีใช้ของแต่ละผลิตภัณฑ์อาจต่างกัน

ผลิตภัณฑ์แบบผสมบางชนิดต่อเม็ดมี calcium carbonate 675 มก., magnesium hydroxide 135 มก. และ simethicone 60 มก. ส่วนผลิตภัณฑ์อีกแบบต่อเม็ดมี loperamide 2 มก. ร่วมกับ simethicone 125 มก. ซึ่งเป็นสูตรสำหรับอาการที่ต่างกัน จึงไม่ควรนำจำนวนเม็ดหรือวิธีใช้ของสูตรหนึ่งไปใช้กับอีกสูตรหนึ่ง

ยาลดกรดเหมาะกับอาการแบบไหน

ยาลดกรดเหมาะกับอาการแสบร้อน อาหารไม่ย่อย หรือไม่สบายท้องที่สัมพันธ์กับกรด และมักใช้บรรเทาอาการระยะสั้น aluminum hydroxide, magnesium hydroxide และ calcium carbonate ช่วยทำให้กรดในกระเพาะเป็นกลาง แต่ไม่แก้สาเหตุของอาการปวดจากการติดเชื้อ นิ่ว หรือไส้ติ่งอักเสบ

magnesium hydroxide อาจทำให้ท้องเสีย ส่วน aluminum hydroxide อาจทำให้ท้องผูก ยาลดกรดยังรบกวนการดูดซึมยารับประทานบางชนิด โดยช่วงเวลาที่ต้องเว้นแตกต่างกันตามยาที่ใช้ร่วมกัน และบางชนิดต้องเว้น 4–6 ชั่วโมง จึงควรนำรายชื่อยาประจำมาปรึกษาเภสัชกร ไม่ควรใช้เกณฑ์ 2 ชั่วโมงกับยาทุกชนิด และผู้มีโรคไตควรหลีกเลี่ยงการเลือกใช้เอง

omeprazole เหมาะกับอาการแบบไหน

omeprazole ใช้ลดกรดสำหรับอาการแสบร้อนกลางอกที่เกิดบ่อย และไม่ใช่ยาที่ออกฤทธิ์บรรเทาทันที ขนาดมาตรฐานที่มีข้อมูลคือ omeprazole 20 มิลลิกรัม และฉลากสากลชนิดใช้เองระบุเม็ดละ 20 มก. โดยอาจต้องใช้เวลา 1–4 วันจึงเห็นผลเต็มที่

ในประเทศไทย omeprazole เป็นยาอันตราย จึงควรปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้เพื่อประเมินข้อบ่งใช้ ยาที่ใช้ร่วมกัน การตั้งครรภ์ และสัญญาณอันตราย ใช้ตามขนาดและระยะเวลาที่เภสัชกรแนะนำ และไม่ควรเริ่มใช้เป็นคอร์สใหม่เองเมื่ออาการกลับเป็นซ้ำ ไม่ควรบดหรือเคี้ยวเม็ด

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร ขนาดยาที่ใช้ในประเทศไทยอาจแตกต่างกันตามสูตรและความแรงของผลิตภัณฑ์

ยาแก้เจ็บท้องเลือกอย่างไรให้ตรงอาการ

ให้เริ่มจากระบุว่าปวดตรงไหน ปวดแบบใด และมีอาการอะไรร่วม ไม่ควรเริ่มจากเลือกยาแรงขึ้น ปวดแสบลิ้นปี่ร่วมกับเรอเปรี้ยวอาจตอบสนองต่อยาลดกรด ขณะที่แน่นท้องและผายลมมากอาจเหมาะกับยาลดแก๊ส แต่ปวดท้องน้อย ปวดข้างเดียว หรือปวดร้าวไปหลังควรประเมินสาเหตุอื่น

ก่อนใช้ยา ให้ตรวจว่าคุณมีไข้ อาเจียน ถ่ายเหลว ถ่ายเป็นเลือด ปัสสาวะแสบขัด ประจำเดือนขาด หรือเพิ่งเริ่มยาชนิดใหม่หรือไม่ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยแยกว่าดูแลเองได้หรือควรรับการตรวจ และช่วยลดความเสี่ยงจากการใช้ยาผิดกลุ่ม

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์เพราะอาการปวดท้อง

ควรพบแพทย์ทันทีหากปวดรุนแรง ฉับพลัน รุนแรงขึ้นเรื่อยๆ หรือมีเลือดออก หายใจลำบาก หน้ามืด หรือท้องแข็ง หากเจ็บหน้าอกร่วมกับเหงื่อออก เวียนศีรษะ หายใจไม่อิ่ม หรือปวดร้าวไปแขน คอ หรือไหล่ ให้ไปห้องฉุกเฉิน เพราะอาการอาจไม่ได้มาจากกระเพาะอาหาร

สัญญาณอื่นที่ไม่ควรรอดูเอง ได้แก่

  • อาเจียนเป็นเลือด หรืออาเจียนคล้ายกากกาแฟ
  • ถ่ายดำ เหนียว หรือถ่ายเป็นเลือด
  • กลืนอาหารลำบากหรือเจ็บขณะกลืน
  • ปวดมากเมื่อกดหรือปล่อยมือจากหน้าท้อง
  • ปวดท้องขวาล่างชัดเจน หรือปวดร่วมกับไข้
  • อาเจียนซ้ำ ดื่มน้ำไม่ได้ ปัสสาวะน้อย ปากแห้ง หรืออ่อนเพลียมาก
  • น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ เบื่ออาหาร หรืออิ่มเร็วต่อเนื่อง
  • ตัวเหลือง ตาเหลือง หรือปัสสาวะสีเข้มผิดปกติ
  • ประจำเดือนขาดร่วมกับปวดท้องน้อย หน้ามืด หรือเลือดออกทางช่องคลอด
  • อาการไม่ดีขึ้น กลับเป็นซ้ำบ่อย หรือต้องใช้ยาติดต่อกันเกินระยะที่ฉลากกำหนด

คำถามที่พบบ่อย

ปวดท้องกินพาราเซตามอลได้ไหม

พาราเซตามอลอาจช่วยลดความปวด แต่ไม่ได้รักษาสาเหตุของอาการปวดท้อง หากไม่ทราบสาเหตุ ปวดมากขึ้นเรื่อยๆ หรือมีไข้ อาเจียน เลือดออก หรือท้องแข็ง ไม่ควรกินยาเพื่อรอดูอาการ ควรเข้ารับการตรวจ

ปวดท้องจากแก๊สดูอย่างไร

มักมีอาการแน่น เรอ ผายลม และปวดบีบที่เปลี่ยนตำแหน่งหรือดีขึ้นหลังขับลม หากปวดอยู่จุดเดิมชัดเจน ปวดต่อเนื่อง ท้องแข็ง มีไข้ หรืออาเจียน ไม่ควรสรุปว่าเกิดจากแก๊ส

ยาลดกรดกับ omeprazole เหมือนกันไหม

ไม่เหมือนกัน เพราะยาลดกรดทำให้กรดที่มีอยู่เป็นกลาง ส่วน omeprazole ลดการสร้างกรดและออกฤทธิ์ไม่ทันที ยาลดกรดจึงเหมาะกับการบรรเทาอาการระยะสั้น ขณะที่ omeprazole ใช้กับอาการแสบร้อนกลางอกที่เกิดบ่อยตามข้อบ่งใช้และระยะเวลาบนฉลาก

ปวดท้องหลังอาหารควรกินยาอะไร

ขึ้นอยู่กับอาการร่วม ไม่สามารถเลือกยาได้จากช่วงเวลาหลังอาหารเพียงอย่างเดียว แน่นและมีลมอาจใช้ยาลดแก๊ส แสบร้อนหรือเรอเปรี้ยวอาจพิจารณายาลดกรด แต่ปวดรุนแรง อาเจียน หรือปวดชายโครงขวาหลังอาหารควรพบแพทย์

ปวดท้องตอนกลางคืนอันตรายไหม

อาจเกิดจากกรดไหลย้อน อาหารมื้อดึก หรือสาเหตุอื่น และควรระวังหากอาการปลุกให้ตื่นซ้ำๆ หากมีน้ำหนักลด กลืนลำบาก อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ หรือเจ็บหน้าอก ให้รับการตรวจโดยเร็ว

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

  • อาการและตำแหน่งที่ปวดของฉันเหมาะกับยากลุ่มใด?
  • ยานี้ต้องเว้นจากยาประจำหรืออาหารเสริมกี่ชั่วโมง?
  • ความแรงของผลิตภัณฑ์นี้ตรงกับวิธีใช้บนฉลากอย่างไร?
  • หากอาการไม่ดีขึ้นภายในระยะใดควรหยุดใช้และพบแพทย์?
  • โรคประจำตัว การตั้งครรภ์ หรือยาที่ใช้อยู่ทำให้ต้องหลีกเลี่ยงยากลุ่มใด?

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall