ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ภูมิแพ้ไซนัส

โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ที่มีอาการคล้ายไซนัส คือภาวะที่เยื่อบุจมูกตอบสนองต่อสารก่อภูมิแพ้จนบวม คัดจมูก มีน้ำมูก จาม หรือคันจมูก โดยไม่จำเป็นต้องมีการติดเชื้อในไซนัส

ประเด็นสำคัญ

  • อาการจาม คันจมูก น้ำมูกใส และคัดจมูกที่เกิดซ้ำเมื่อเจอฝุ่น เกสร เชื้อรา หรือขนสัตว์ มักเข้ากับโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้
  • ผู้ใหญ่ที่มีอาการจาม คัน หรือน้ำมูกใสอาจปรึกษาเภสัชกรเรื่อง cetirizine หรือ loratadine ส่วนผู้ที่คัดจมูกต่อเนื่องควรให้เภสัชกรประเมินความเหมาะสมก่อนใช้ fluticasone พ่นจมูก และใช้ตามฉลากของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับ
  • หากมีไข้ ปวดใบหน้ารุนแรง น้ำมูกข้นร่วมกับอาการแย่ลง หายใจลำบาก หรือรักษาเองแล้วไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์เพื่อแยกการติดเชื้อและโรคอื่น

สาเหตุที่พบบ่อย

สารก่อภูมิแพ้ในอากาศเป็นสาเหตุหลัก โดยอาการมักเกิดซ้ำเมื่อสัมผัสสิ่งกระตุ้นเดิม ร่างกายจะหลั่งฮีสตามีน ทำให้เยื่อบุจมูกบวม มีน้ำมูก คัน และจาม บางคนรู้สึกหนักหน้า ปวดตื้อ หรือมีน้ำมูกไหลลงคอ จึงเข้าใจว่าเป็นไซนัสอักเสบ

  • ไรฝุ่นและฝุ่นในบ้าน: มักทำให้อาการกำเริบตอนตื่นนอน ขณะเก็บที่นอน หรือทำความสะอาดห้อง
  • เกสรและเชื้อรา: อาการอาจสัมพันธ์กับฤดูกาล พื้นที่ชื้น หรือบริเวณที่มีต้นไม้มาก
  • ขนและรังแคสัตว์: อาจเกิดจาม คันตา หรือน้ำมูกหลังสัมผัสสัตว์หรืออยู่ในห้องเดียวกัน
  • อากาศเย็น ควัน และมลพิษ: สิ่งเหล่านี้อาจระคายเยื่อบุจมูกและกระตุ้นอาการ แม้ไม่ใช่สารก่อภูมิแพ้โดยตรง
  • การใช้สเปรย์ลดคัดจมูกนานเกินไป: อาจทำให้จมูกกลับมาตันมากกว่าเดิม โดยเฉพาะยาพ่น oxymetazoline ที่ใช้ต่อเนื่องเกิน 3 วัน
  • โครงสร้างภายในจมูก: ผนังกั้นจมูกคดหรือริดสีดวงจมูกอาจทำให้คัดจมูกเรื้อรังและตอบสนองต่อยาไม่เต็มที่

อาการจากภูมิแพ้มักเป็นน้ำมูกใส จามเป็นชุด คันจมูกหรือคันตา และไม่มีไข้ ส่วนไซนัสอักเสบจากการติดเชื้ออาจมีไข้ ปวดใบหน้าชัด น้ำมูกข้น หรืออาการทรุดลงหลังเหมือนจะเริ่มดีขึ้น อย่างไรก็ตาม อาการเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันการวินิจฉัยได้

เมื่อไหร่ที่ดูแลเองได้

คุณดูแลอาการเบื้องต้นได้เมื่ออาการไม่รุนแรง หายใจได้ตามปกติ ไม่มีไข้หรือปวดใบหน้ามาก และอาการสัมพันธ์กับสารกระตุ้นที่คุ้นเคย เริ่มจากลดการสัมผัสสิ่งกระตุ้น ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ และเลือกยาตามอาการหลัก

ลักษณะอาการการดูแลเบื้องต้น
จาม คันจมูก น้ำมูกใสหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นและพิจารณายาต้านฮีสตามีน
คัดจมูกเป็นต่อเนื่องล้างจมูกและพิจารณาสเตียรอยด์พ่นจมูก
คัดจมูกมากชั่วคราวยาพ่นลดคัดจมูกอาจช่วยได้ แต่ใช้ไม่เกิน 3 วัน
อาการเกิดเมื่อทำความสะอาดสวมหน้ากาก ลดฝุ่น และซักเครื่องนอนสม่ำเสมอ
อาการไม่เหมือนเดิมหรือแย่ลงหยุดประเมินเองและพบแพทย์

การล้างจมูกช่วยชะล้างน้ำมูก ฝุ่น และสารก่อภูมิแพ้ ควรใช้น้ำเกลือสำเร็จรูปหรือน้ำที่เตรียมอย่างถูกสุขลักษณะ ไม่ใช้น้ำประปาดิบล้างจมูกโดยตรง ทำความสะอาดอุปกรณ์และปล่อยให้แห้งหลังใช้ทุกครั้ง

หากเคยใช้ยาแล้วได้ผล แต่ระยะหลังควบคุมอาการไม่ได้ อย่าเพิ่มขนาดหรือผสมยาแก้แพ้หลายชนิดเอง เพราะอาการอาจเกิดจากการสัมผัสสารกระตุ้นมากขึ้น เทคนิคพ่นยาไม่ถูกต้อง หรือมีภาวะอื่นร่วมด้วย

กลุ่มยาที่ใช้บรรเทาอาการ

เลือกกลุ่มยาตามอาการที่เด่น ไม่จำเป็นต้องใช้ทุกกลุ่มพร้อมกัน ยาเหล่านี้ช่วยควบคุมอาการ แต่การลดสารก่อภูมิแพ้ยังเป็นส่วนสำคัญของการดูแล

กลุ่มยาเหมาะกับอาการจุดที่ต้องระวัง
ยาต้านฮีสตามีนรุ่นใหม่จาม คัน น้ำมูกใสบางคนยังง่วงได้
ยาต้านฮีสตามีนรุ่นแรกจาม น้ำมูกง่วง ปากแห้ง ปัสสาวะลำบาก
สเตียรอยด์พ่นจมูกคัดจมูกเรื้อรังต้องใช้สม่ำเสมอและพ่นให้ถูกวิธี
ยาพ่นลดคัดจมูกจมูกตันชั่วคราวห้ามใช้ต่อเนื่องเกิน 3 วัน

ยาต้านฮีสตามีนรุ่นใหม่ใช้อย่างไร

cetirizine และ loratadine ช่วยลดจาม น้ำมูกไหล คันจมูก และคันตา แต่ช่วยอาการคัดจมูกได้ไม่เต็มที่ในบางคน ขนาดตามฉลากสากลสำหรับผู้ใหญ่และเด็กอายุ 6 ปีขึ้นไป ได้แก่ cetirizine 10 มก. วันละครั้ง ไม่เกิน 10 มก. ใน 24 ชั่วโมง ส่วน loratadine สำหรับผู้ใหญ่และเด็กอายุ 12 ปีขึ้นไปใช้ 10 มก. วันละครั้ง สำหรับเด็กอายุ 2–11 ปีให้ตรวจฉลากและเลือกขนาดตามน้ำหนัก โดยทั่วไปเด็กน้ำหนักไม่เกิน 30 กก. ใช้ 5 มก. วันละครั้ง และเด็กน้ำหนักมากกว่า 30 กก. ใช้ 10 มก. วันละครั้ง ควรให้เภสัชกรตรวจสอบผลิตภัณฑ์และขนาดยาก่อนใช้

cetirizine อาจทำให้ง่วง จึงควรสังเกตอาการก่อนขับรถ หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์และยาที่ทำให้ง่วง ห้ามใช้หากเคยแพ้ cetirizine ส่วนผู้ที่เคยแพ้ hydroxyzine ต้องหลีกเลี่ยงด้วย ผู้มีโรคไตหรือโรคตับอาจต้องปรับขนาดยา

ห้ามเพิ่มขนาดหรือกินยาต้านฮีสตามีนหลายตัวร่วมกันเอง เพราะอาจเพิ่มอาการง่วง มึนงง ปากแห้ง และผลไม่พึงประสงค์อื่น หญิงตั้งครรภ์ควรตรวจสอบความเหมาะสมก่อนใช้ และไม่แนะนำ cetirizine ระหว่างให้นมตามฉลากที่อ้างอิง

chlorpheniramine เหมาะหรือไม่

chlorpheniramine บรรเทาจามและน้ำมูกได้ แต่ทำให้ง่วงกว่ายารุ่นใหม่ จึงไม่เหมาะหากต้องขับรถ ทำงานกับเครื่องจักร หรือใช้สมาธิ ขนาดตามฉลากสากลสำหรับผู้ใหญ่และเด็กอายุ 12 ปีขึ้นไปคือ 4 มก. ทุก 4–6 ชั่วโมง ไม่เกิน 6 เม็ด หรือรวม 24 มก. ใน 24 ชั่วโมง

ผู้มีต้อหิน โรคทางเดินหายใจเรื้อรัง หรือปัสสาวะลำบากจากต่อมลูกหมากโตต้องให้แพทย์ประเมินก่อนใช้ ห้ามใช้หากแพ้ตัวยาหรือส่วนประกอบ และไม่ควรใช้เพื่อทำให้เด็กหลับ เด็กอายุต่ำกว่า 12 ปีไม่ควรใช้ขนาดผู้ใหญ่

สเตียรอยด์พ่นจมูกช่วยอะไร

fluticasone propionate ช่วยลดการอักเสบและเหมาะกับอาการคัดจมูกที่เกิดบ่อยหรือเป็นต่อเนื่อง สเปรย์ความแรง 50 ไมโครกรัมต่อครั้งพ่น สำหรับผู้ใหญ่และเด็กอายุ 12 ปีขึ้นไป สัปดาห์แรกใช้ 2 พ่นต่อรูจมูก วันละครั้ง จากสัปดาห์ที่ 2 ใช้ 1–2 พ่นต่อรูจมูก วันละครั้งตามอาการ

เด็กอายุ 4–11 ปีใช้ 1 พ่นต่อรูจมูก วันละครั้ง โดยมีผู้ใหญ่ดูแล และห้ามใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 4 ปี ควรพ่นเฉียงออกจากผนังกั้นจมูก ไม่พ่นเข้าตาหรือปาก หากมีเลือดกำเดารุนแรงหรือบ่อย การมองเห็นเปลี่ยน หรือเกิดเสียงหวีดในจมูก ให้หยุดใช้และพบแพทย์

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

ยาพ่นลดคัดจมูกใช้ได้นานแค่ไหน

oxymetazoline 0.05% ช่วยเปิดทางเดินจมูกได้ชั่วคราว แต่ห้ามใช้เกิน 3 วัน เพราะอาจทำให้จมูกกลับมาตันหรือแย่ลง สำหรับผู้ใหญ่และเด็กอายุ 6 ปีขึ้นไป ใช้ 2–3 พ่นต่อรูจมูก ทุก 10–12 ชั่วโมง และไม่เกิน 2 ครั้งใน 24 ชั่วโมง

ห้ามใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี ส่วนเด็กอายุ 2 ถึงต่ำกว่า 6 ปีต้องให้แพทย์พิจารณา ผู้มีโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง โรคไทรอยด์ เบาหวาน หรือต่อมลูกหมากโตควรได้รับการประเมินก่อนใช้

สัญญาณที่ควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์เมื่ออาการไม่เป็นแบบภูมิแพ้ทั่วไป รบกวนการนอนหรือชีวิตประจำวันมาก หรือใช้ยาอย่างถูกต้องแล้วยังไม่ดีขึ้น อาการต่อไปนี้อาจสัมพันธ์กับการติดเชื้อ หอบหืด ปัญหาโครงสร้างจมูก หรือภาวะที่ต้องตรวจเพิ่มเติม

  • หายใจลำบาก หอบ แน่นหน้าอก หรือริมฝีปากและลิ้นบวม ให้ไปฉุกเฉินทันที
  • มีไข้ ปวดใบหน้าหรือรอบดวงตารุนแรง หรือใบหน้าบวม
  • น้ำมูกข้นร่วมกับอาการแย่ลง หรือมีอาการใหม่หลังใช้ยาพ่นจมูกครบ 7 วัน
  • คัดจมูกข้างเดียวต่อเนื่อง มีเลือดออกบ่อย หรือได้กลิ่นลดลงชัดเจน
  • มีเสียงหวีดในจมูก เลือดกำเดารุนแรง หรือการมองเห็นเปลี่ยนหลังใช้สเปรย์
  • อาการกำเริบบ่อยจนต้องใช้ยาต่อเนื่อง หรือยาที่เคยช่วยกลับไม่ได้ผล
  • เด็กมีอาการเรื้อรัง นอนกรน หายใจทางปาก หรือสงสัยว่าการนอนและการเจริญเติบโตได้รับผลกระทบ

คำถามที่พบบ่อย

อาการภูมิแพ้ต่างจากไซนัสอักเสบอย่างไร

ภูมิแพ้มักทำให้จาม คันจมูก คันตา น้ำมูกใส และเกิดซ้ำเมื่อเจอสิ่งกระตุ้น ไซนัสอักเสบอาจมีปวดหรือกดเจ็บใบหน้า ไข้ น้ำมูกข้น และอาการทรุดลงหลังเริ่มดีขึ้น แต่ควรให้แพทย์ประเมินหากอาการไม่ชัดเจนหรือเป็นนาน

ยาแก้แพ้ช่วยอาการคัดจมูกไหม

ช่วยได้บ้าง แต่เด่นกว่าสำหรับอาการจาม คัน และน้ำมูกใส หากคัดจมูกเป็นอาการหลัก สเตียรอยด์พ่นจมูกและการล้างจมูกมักตรงกับอาการมากกว่า ส่วนยาพ่นลดคัดจมูกเหมาะกับการใช้ชั่วคราวไม่เกิน 3 วัน

กิน cetirizine กับ loratadine พร้อมกันได้ไหม

ไม่ควรกินพร้อมกันเอง เพราะเป็นยาต้านฮีสตามีนรุ่นใหม่เหมือนกันและอาจเพิ่มผลข้างเคียงโดยไม่ได้เพิ่มประโยชน์ชัดเจน หากใช้ชนิดหนึ่งแล้วไม่ได้ผล ควรตรวจวิธีใช้ ระยะเวลาที่ใช้ และสาเหตุของอาการก่อนเปลี่ยนหรือเพิ่มยา

เด็กใช้ยาแก้แพ้ขนาดเท่าผู้ใหญ่ได้ไหม

ไม่ควรให้ขนาดผู้ใหญ่โดยอัตโนมัติ เพราะการเลือกยาและขนาดขึ้นกับอายุ น้ำหนัก รูปแบบยา และความเข้มข้นของยาน้ำ cetirizine ชนิดน้ำในเด็กอาจคำนวณจากน้ำหนัก เช่น 0.25 มก./กก./วันในบริบทที่แพทย์พิจารณา ห้ามแปลงเป็นมิลลิลิตรหากยังไม่ทราบความเข้มข้นบนฉลาก

ล้างจมูกทุกวันได้ไหม

ล้างได้เมื่อใช้น้ำเกลือและอุปกรณ์ที่สะอาดอย่างถูกวิธี การล้างช่วยลดน้ำมูกและสารก่อภูมิแพ้ แต่หากล้างแล้วปวดหู เลือดออก หรือแสบมาก ควรหยุดและตรวจสอบวิธีล้าง

ใช้ยาแล้วไม่ดีขึ้นควรเปลี่ยนยาเองไหม

ไม่ควรเพิ่มขนาด ผสมยา หรือเปลี่ยนหลายชนิดพร้อมกัน เพราะจะทำให้หาสาเหตุของอาการและผลข้างเคียงได้ยาก หากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 7 วันหลังเริ่มสเปรย์ fluticasone หรือเกิดอาการผิดไปจากเดิม ควรพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall