วิธีตรวจครรภ์

การตรวจครรภ์ คือการตรวจหาฮอร์โมน human chorionic gonadotropin หรือ hCG ในปัสสาวะหรือเลือด เพื่อดูว่ามีการตั้งครรภ์หรือไม่

สารบัญ

• ตรวจการตั้งครรภ์ทำอย่างไร
• ควรตรวจเมื่อใด
• ชุดตรวจบอกอะไรไม่ได้
• ข้อควรระวัง
• ผลข้างเคียงและสัญญาณอันตราย
• ยาและแอลกอฮอล์มีผลหรือไม่
• ผู้ใหญ่ควรตรวจบ่อยแค่ไหน
• เด็กและวัยรุ่นตรวจได้หรือไม่
• ทำอย่างไรเมื่อใช้ชุดตรวจผิดวิธี
• คำถามที่พบบ่อย

วิธีการตรวจครรภ์

ใช้ชุดตรวจปัสสาวะตามฉลาก หรือเข้ารับการตรวจเลือดที่สถานพยาบาล โดยทั้งสองวิธีตรวจหาฮอร์โมน hCG แต่มีขั้นตอนและความไวต่างกัน

ฮอร์โมน hCG เริ่มสร้างหลังไข่ที่ปฏิสนธิฝังตัวในผนังมดลูก จากนั้นระดับจะเพิ่มขึ้นในระยะแรกของการตั้งครรภ์ หากตรวจเร็วเกินไป ระดับฮอร์โมนอาจยังต่ำจนชุดตรวจปัสสาวะตรวจไม่พบ

ก่อนตรวจ ให้เช็กวันหมดอายุ อ่านคำแนะนำของชุดตรวจ และดูว่ามีสัญลักษณ์ควบคุมขึ้นหรือไม่ หากไม่มีสัญลักษณ์ควบคุม ผลนั้นใช้ไม่ได้ แม้จะเห็นเส้นหรือข้อความส่วนอื่นก็ตาม

เส้นควบคุมสำคัญเสมอ: หากเส้นหรือสัญลักษณ์ควบคุมไม่ปรากฏ ให้ถือว่าการทดสอบไม่สมบูรณ์และใช้ชุดใหม่ ไม่ควรตีความว่าเป็นผลลบ

ควรตรวจการตั้งครรภ์เมื่อใด

ควรตรวจเมื่อประจำเดือนขาด หรือเมื่อสงสัยว่ามีโอกาสตั้งครรภ์ โดยการตรวจหลังประจำเดือนขาดมักให้ผลปัสสาวะที่เชื่อถือได้มากกว่าการตรวจเร็ว

อาการที่ทำให้นึกถึงการตั้งครรภ์ได้ ได้แก่ ประจำเดือนขาด คลื่นไส้ อาเจียน เหนื่อยง่าย คัดเต้านม ปัสสาวะบ่อย ท้องอืด หรือไวต่อกลิ่น อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้เกิดจากสาเหตุอื่นได้ และบางคนตั้งครรภ์โดยไม่มีอาการชัดเจน

การตรวจอาจจำเป็นก่อนรับการรักษาหรือหัตถการที่อาจมีผลต่อทารก เช่น การใช้ยาบางชนิดหรือการตรวจทางรังสี คุณควรแจ้งบุคลากรทางการแพทย์เมื่อมีโอกาสตั้งครรภ์ แม้ยังไม่ได้ตรวจหรือผลตรวจครั้งแรกเป็นลบ

การตรวจครรภ์ไม่ได้บอกอะไร

ไม่ใช่การตรวจที่ยืนยันตำแหน่ง อายุ หรือความสมบูรณ์ของการตั้งครรภ์ได้ด้วยตัวเอง และผลบวกไม่ได้แปลว่าการตั้งครรภ์อยู่ในมดลูกเสมอไป

ชุดตรวจปัสสาวะบอกเพียงว่าตรวจพบ hCG หรือไม่ จึงไม่สามารถใช้ยืนยันว่าตั้งครรภ์กี่สัปดาห์ ทารกเติบโตตามปกติหรือไม่ หรือมีการตั้งครรภ์นอกมดลูกหรือไม่ การประเมินเรื่องเหล่านี้อาจต้องใช้ประวัติ อาการ การตรวจเลือดเชิงปริมาณ และอัลตราซาวนด์ร่วมกัน

การตรวจยังไม่สามารถอธิบายสาเหตุอื่นของประจำเดือนขาด เช่น ความเครียด การออกกำลังกายหนัก น้ำหนักเปลี่ยนเร็ว หรือความผิดปกติของฮอร์โมน หากผลลบซ้ำแต่ประจำเดือนยังไม่มา ควรเข้ารับการประเมินเพิ่มเติม

ตรวจครรภ์อย่างไรให้ผลคลาดเคลื่อนน้อยลง

ทำตามฉลากทุกขั้นตอน ใช้ปัสสาวะแรกหลังตื่นนอนหากตรวจระยะแรก และอ่านผลเฉพาะภายในช่วงเวลาที่ผู้ผลิตกำหนด

• ตรวจวันหมดอายุ เพราะชุดที่หมดอายุอาจทำงานผิดปกติ
• อ่านคำแนะนำก่อนเริ่ม ชุดตรวจแต่ละแบบใช้วิธีเก็บปัสสาวะ จำนวนหยด และเวลาอ่านผลต่างกัน
• หลีกเลี่ยงการดื่มน้ำมากก่อนตรวจ ปัสสาวะที่เจือจางอาจมี hCG ต่ำจนเกิดผลลบลวง
• ตั้งเวลาอ่านผล การอ่านเร็วหรือช้าเกินไปอาจทำให้ตีความผิด โดยเฉพาะรอยจางที่เกิดหลังพ้นเวลา
• ตรวจดูสัญลักษณ์ควบคุม ถ้าไม่ขึ้นต้องตรวจใหม่ด้วยชุดใหม่
• อย่าใช้ความเข้มของเส้นประเมินอายุครรภ์ เส้นจางหรือเข้มขึ้นกับระดับฮอร์โมน ความเข้มข้นของปัสสาวะ และลักษณะชุดตรวจ
• ยืนยันเมื่อผลไม่สัมพันธ์กับอาการ เช่น ผลลบแต่ประจำเดือนขาดต่อเนื่อง หรือผลบวกแล้วมีเลือดออกและปวดท้อง

ผู้ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรตรวจได้หรือไม่

ตรวจได้ เพราะการตรวจปัสสาวะและการเจาะเลือดไม่ได้ทำอันตรายต่อครรภ์หรือรบกวนการให้นมบุตร

หลังคลอดหรือหลังการตั้งครรภ์สิ้นสุด hCG อาจยังไม่ลดลงทันที จึงอาจตรวจพบได้ในช่วงหนึ่ง การแปลผลในสถานการณ์นี้ควรพิจารณาร่วมกับระยะเวลาหลังคลอด หลังแท้ง หรือหลังการรักษา

เด็กและวัยรุ่นใช้ชุดตรวจได้หรือไม่

ใช้หลักการตรวจเดียวกับผู้ใหญ่ เพราะชุดตรวจวัด hCG ไม่ได้กำหนดผลตามอายุหรือน้ำหนัก

วัยรุ่นควรได้รับความเป็นส่วนตัวและข้อมูลที่ไม่ตัดสิน หากผลบวก ควรมีผู้ใหญ่ที่ไว้ใจได้หรือบุคลากรทางการแพทย์ช่วยวางแผนดูแลต่อไป หากมีข้อสงสัยเรื่องการบังคับ การล่วงละเมิด หรือความไม่ปลอดภัย ต้องขอความช่วยเหลือโดยเร็ว

การตรวจครรภ์มีผลข้างเคียงหรืออาการอันตรายอะไรบ้าง

ชุดตรวจปัสสาวะโดยทั่วไปไม่ทำให้เกิดผลข้างเคียง ส่วนการตรวจเลือดอาจเจ็บ ช้ำ หรือมีเลือดซึมเล็กน้อยบริเวณที่เจาะ

อาการที่พบได้ทั่วไป

ความกังวลระหว่างรอผลไม่ใช่ผลข้างเคียงทางกายของชุดตรวจ แต่พบได้บ่อย หากตรวจเลือด คุณอาจรู้สึกเจ็บตอนเข็มแทง มีรอยช้ำ หรือหน้ามืดชั่วคราว อาการเหล่านี้มักไม่รุนแรง

อาการใดต้องรีบพบแพทย์

ผลตรวจบวกหรือสงสัยตั้งครรภ์ร่วมกับอาการต่อไปนี้อาจสัมพันธ์กับภาวะฉุกเฉิน เช่น การตั้งครรภ์นอกมดลูกหรือการเสียเลือด และไม่ควรรอดูอาการเอง

อย่ารอให้ชุดตรวจเข้มขึ้น: หากมีปวดท้องข้างเดียว เลือดออกผิดปกติ หน้ามืด หรือเป็นลม ให้ไปโรงพยาบาล แม้ผลตรวจจะจาง เป็นลบ หรือยังไม่ได้ตรวจ

ยา อาหารเสริม และแอลกอฮอล์มีผลต่อการตรวจครรภ์หรือไม่

ยาส่วนใหญ่ไม่ทำให้ผลตรวจครรภ์เปลี่ยน แต่ยาหรือการรักษาที่เกี่ยวข้องกับ hCG อาจรบกวนผล จึงควรแจ้งรายการยากับผู้แปลผล

ยาแก้ปวด ยาปฏิชีวนะ และยาคุมกำเนิดทั่วไปไม่ได้ทำให้ชุดตรวจตรวจพบ hCG ขึ้นมาเอง อย่างไรก็ตาม อย่าหยุดยาประจำเพียงเพราะสงสัยว่าตั้งครรภ์ ควรตรวจและทบทวนความปลอดภัยของยากับบุคลากรทางการแพทย์

ภาวะหรือโรคบางอย่างอาจสัมพันธ์กับระดับ hCG ที่ผิดปกติได้เช่นกัน หากผลบวกไม่สอดคล้องกับสถานการณ์ แพทย์อาจตรวจเลือดซ้ำหรือใช้การตรวจอื่นประกอบ แทนการสรุปจากชุดตรวจเพียงครั้งเดียว

แอลกอฮอล์ทำให้ผลตรวจผิดหรือไม่

แอลกอฮอล์ไม่ได้เปลี่ยน hCG โดยตรง แต่การดื่มของเหลวมากอาจทำให้ปัสสาวะเจือจางและเพิ่มโอกาสเกิดผลลบลวง

หากมีโอกาสตั้งครรภ์ ควรงดแอลกอฮอล์ไว้ก่อนจนทราบผลชัดเจน เพราะผลตรวจที่เร็วเกินไปอาจยังเป็นลบแม้เริ่มตั้งครรภ์แล้ว การตรวจซ้ำตามความเหมาะสมช่วยลดความไม่แน่นอน

ผู้ใหญ่ควรตรวจครรภ์เมื่อใดและตรวจซ้ำอย่างไร

การตรวจครรภ์ไม่มีขนาดยา ให้ตรวจหนึ่งครั้งตามวิธีของชุดตรวจ และตรวจซ้ำด้วยชุดใหม่หากผลใช้ไม่ได้หรือผลลบแต่ยังสงสัยว่าตั้งครรภ์

ไม่ควรจุ่มแท่งเดิมซ้ำ เติมปัสสาวะเพิ่ม หรือกลับมาอ่านผลเดิมหลังพ้นเวลาที่ฉลากกำหนด วิธีเหล่านี้ไม่ทำให้ผลแม่นขึ้น หากต้องการตรวจซ้ำ ต้องใช้ชุดใหม่และเริ่มทุกขั้นตอนใหม่

ผลลบลวงพบได้เมื่อคุณตรวจเร็ว ปัสสาวะเจือจาง ทำขั้นตอนผิด หรืออ่านผลไม่ตรงเวลา หากประจำเดือนยังไม่มา ให้ตรวจซ้ำภายหลังหรือเข้ารับการตรวจที่สถานพยาบาล โดยเฉพาะเมื่อจำเป็นต้องตัดสินใจเรื่องยา การรักษา หรือการทำหัตถการ

คำถามเกี่ยวกับช่วงเวลาตรวจ

ตรวจตอนกลางคืนได้ไหม?

ตรวจได้ แต่หากยังอยู่ในระยะแรก ปัสสาวะแรกหลังตื่นนอนมักเข้มข้นกว่าและอาจตรวจพบ hCG ได้ง่ายกว่า

ประจำเดือนยังไม่ขาด ตรวจได้ไหม?

ตรวจได้ แต่ผลลบอาจเร็วเกินไปและยังตัดการตั้งครรภ์ไม่ได้ การตรวจเลือดตรวจพบ hCG ปริมาณน้อยได้เร็วกว่าปัสสาวะ แต่ไม่ได้จำเป็นสำหรับทุกคน

เส้นจางต้องตรวจซ้ำไหม?

หากเส้นเกิดภายในเวลาอ่านผลและเส้นควบคุมทำงาน ให้ถือว่าอาจตรวจพบ hCG ควรยืนยันตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์ ไม่ควรใช้ความเข้มของเส้นตัดสินความปกติของครรภ์

เด็กและวัยรุ่นควรตรวจครรภ์อย่างไร

ไม่มีขนาดหรือปริมาณการตรวจตามน้ำหนัก เด็กและวัยรุ่นใช้ขั้นตอนตามฉลากเช่นเดียวกับผู้ใหญ่ และควรได้รับการดูแลที่คำนึงถึงความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัว

ผู้ปกครองไม่ควรบังคับ ตำหนิ หรือเผยแพร่ผลตรวจ หากผู้ตรวจไม่พร้อมพูดคุยกับครอบครัว สามารถขอความช่วยเหลือจากบุคลากรทางการแพทย์หรือผู้ใหญ่ที่ไว้วางใจได้

หากวัยรุ่นมีอาการปวดท้อง เลือดออก หน้ามืด หรือเป็นลม ต้องได้รับการประเมินเร่งด่วนโดยไม่รอผลตรวจซ้ำ ในกรณีที่การมีเพศสัมพันธ์อาจเกิดจากการบังคับหรือผู้ตรวจรู้สึกไม่ปลอดภัย ควรขอความช่วยเหลือทันที

หากใช้ชุดตรวจครรภ์ผิดวิธีควรทำอย่างไร

ทิ้งผลเดิมและตรวจใหม่ด้วยชุดใหม่ เพราะการเติมปัสสาวะ อ่านผลช้า หรือใช้แท่งเดิมซ้ำไม่สามารถแก้ผลที่ไม่สมบูรณ์ได้

สถานการณ์ที่ควรตรวจใหม่ ได้แก่ ไม่มีเส้นควบคุม ปัสสาวะไม่ถึงหรือเกินระดับกำหนด อ่านผลก่อนหรือหลังเวลาที่ฉลากระบุ ชุดตรวจเปียกหรือชำรุด และใช้ชุดที่หมดอายุ

ชุดตรวจไม่ทำให้เกิด “การใช้เกินขนาด” แต่การตรวจซ้ำหลายครั้งในช่วงเวลาสั้นมากอาจเพิ่มความกังวลโดยไม่ได้ให้ข้อมูลใหม่ หากผลสับสน ควรเปลี่ยนไปตรวจที่สถานพยาบาลแทนการเทียบความเข้มของหลายชุด

คำถามที่พบบ่อย

คำถามเกี่ยวกับผลตรวจ

ตรวจขึ้นสองขีดแปลว่าท้องแน่นอนไหม?

หากเส้นควบคุมทำงานและเส้นผลปรากฏภายในเวลาที่กำหนด ถือว่าตรวจพบ hCG และมีโอกาสตั้งครรภ์สูง แต่ยังต้องประเมินตำแหน่งและความสมบูรณ์ของครรภ์แยกต่างหาก

ขึ้นขีดเดียวแต่ประจำเดือนไม่มาต้องทำอย่างไร?

ผลลบอาจเกิดจากการตรวจเร็วหรือปัสสาวะเจือจาง ให้ตรวจซ้ำภายหลังด้วยปัสสาวะแรกหลังตื่นนอน หากยังไม่มาแม้ผลลบซ้ำ ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุอื่น

เส้นที่สองจางมากถือว่าบวกไหม?

หากเส้นจางปรากฏภายในเวลาอ่านผลและมีเส้นควบคุม อาจหมายถึงตรวจพบ hCG อย่านับเส้นที่เกิดหลังพ้นเวลาที่กำหนด เพราะอาจเป็นรอยระเหย

ผลบวกแล้ววันต่อมากลายเป็นลบเกิดจากอะไร?

อาจเกิดจากความเข้มข้นของปัสสาวะต่างกัน ความไวของชุดตรวจต่างกัน หรือระดับ hCG เปลี่ยนแปลง ผลที่ไม่สอดคล้องกันควรยืนยันด้วยการตรวจทางการแพทย์ โดยเฉพาะเมื่อมีเลือดออกหรือปวดท้อง

คำถามเกี่ยวกับอาการ

ไม่มีอาการแพ้ท้องยังตั้งครรภ์ได้ไหม?

ได้ อาการระยะแรกแตกต่างกันมาก และบางคนไม่มีอาการชัดเจน การตรวจ hCG เป็นวิธีบอกการตั้งครรภ์ที่น่าเชื่อถือกว่าใช้อาการคาดเดา

มีเลือดออกเล็กน้อยตรวจครรภ์ได้ไหม?

ตรวจได้ เพราะเลือดออกเล็กน้อยไม่ได้ทำให้ทราบแน่ว่าตั้งครรภ์หรือไม่ หากผลบวกและมีเลือดออก ควรติดตามอาการ ส่วนเลือดออกมาก ปวดรุนแรง หรือหน้ามืดต้องไปโรงพยาบาล

ประจำเดือนขาดเพราะอะไรได้อีกนอกจากตั้งครรภ์?

พบได้จากความเครียด การออกกำลังกายหนัก น้ำหนักเปลี่ยน ความผิดปกติของฮอร์โมน และภาวะสุขภาพบางอย่าง ผลลบซ้ำร่วมกับประจำเดือนขาดต่อเนื่องควรได้รับการตรวจหาสาเหตุ

คำถามเกี่ยวกับการตรวจยืนยัน

ตรวจเลือดแม่นกว่าตรวจปัสสาวะไหม?

การตรวจเลือดตรวจพบ hCG ปริมาณต่ำและวัดเป็นตัวเลขได้ แต่ชุดตรวจปัสสาวะก็มีความแม่นยำสูงเมื่อใช้ถูกวิธีหลังประจำเดือนขาด การเลือกวิธีขึ้นกับช่วงเวลา อาการ และเหตุผลที่ตรวจ

ผลบวกต้องอัลตราซาวนด์ทันทีไหม?

ไม่จำเป็นสำหรับทุกคนในทันที เพราะหากตรวจเร็วมาก อัลตราซาวนด์อาจยังไม่เห็นการตั้งครรภ์ แพทย์จะพิจารณาช่วงเวลา อาการ ระดับ hCG และประวัติร่วมกัน

ผลบวกควรทำอะไรต่อ?

นัดยืนยันการตั้งครรภ์และเริ่มวางแผนฝากครรภ์ ทบทวนยา อาหารเสริม โรคประจำตัว และพฤติกรรมที่อาจกระทบการตั้งครรภ์ หากยังไม่พร้อมตั้งครรภ์ ควรขอคำปรึกษาทางการแพทย์เพื่อรับข้อมูลทางเลือกที่ปลอดภัย

ผลลบใช้ยาที่อาจเป็นอันตรายต่อครรภ์ได้เลยไหม?

ไม่ควรสรุปจากผลลบครั้งเดียวหากตรวจเร็วหรือประจำเดือนยังไม่ขาด แจ้งแพทย์หรือเภสัชกรว่ามีโอกาสตั้งครรภ์ก่อนเริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนยา

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

• ยาและอาหารเสริมที่ใช้อยู่มีผลต่อผลตรวจหรือการตั้งครรภ์หรือไม่
• หากผลลบแต่ประจำเดือนยังไม่มา ควรตรวจซ้ำช่วงใด
• ผลตรวจจางหรือไม่ชัดควรยืนยันด้วยการตรวจแบบใด
• ยาประจำตัวชนิดใดไม่ควรหยุดเองหากตรวจพบว่าตั้งครรภ์
• อาการที่มีอยู่ต้องไปโรงพยาบาลทันทีหรือสามารถรอนัดตรวจได้

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

• MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Pregnancy Test: MedlinePlus Medical Test — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-16)
• Cleveland Clinic: Am I Pregnant? Early Pregnancy Symptoms & When To Test — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-16)
• Cleveland Clinic: Pregnancy Test: When To Take, Types & Accuracy — เกี่ยวกับ pregnancy testing — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-16)
• NHS: Doing a pregnancy test — เกี่ยวกับ pregnancy testing — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-16)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์