ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาปวดท้องเมนส์ กินยาอะไร วิธีดูแล เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

ยาปวดท้องเมนส์ คือยาที่ช่วยบรรเทาอาการปวดบีบหรือปวดเกร็งบริเวณท้องน้อยช่วงก่อนหรือระหว่างมีประจำเดือน โดยมักใช้พาราเซตามอลหรือยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์

ประเด็นสำคัญ

  • อาการปวดเล็กน้อยถึงปานกลางที่เกิดตามรอบเดือนและไม่มีสัญญาณอันตราย มักดูแลเองได้ด้วยความร้อน การพักผ่อน และยาแก้ปวดระยะสั้น
  • ตัวเลือกที่ใช้บ่อย ได้แก่ ibuprofen, naproxen และ mefenamic acid ซึ่งเป็นยาอันตรายที่ต้องรับจากเภสัชกรและใช้ตามคำแนะนำ
  • ห้ามกิน ibuprofen, naproxen และ mefenamic acid ร่วมกัน เพราะเป็นยากลุ่ม NSAIDs เหมือนกันและเพิ่มความเสี่ยงแผลหรือเลือดออกในทางเดินอาหาร

สาเหตุที่พบบ่อยของอาการปวดท้องเมนส์มีอะไรบ้าง

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือมดลูกบีบตัวจากสารพรอสตาแกลนดินในช่วงเริ่มมีประจำเดือน อาการมักเป็นแบบบีบหรือเกร็งบริเวณท้องน้อย อาจร้าวไปหลังหรือต้นขา และมักรุนแรงที่สุดในช่วงวันแรก ๆ

สาเหตุที่พบได้แบ่งคร่าว ๆ ดังนี้

  • ปวดประจำเดือนชนิดปฐมภูมิ: ไม่มีโรคในอุ้งเชิงกรานเป็นสาเหตุ มักเริ่มปวดก่อนหรือพร้อมประจำเดือน และค่อย ๆ ดีขึ้น
  • เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่: อาจปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ ปวดระหว่างมีเพศสัมพันธ์ หรือปวดนอกช่วงประจำเดือน
  • เนื้องอกมดลูก: อาจมีเลือดประจำเดือนมาก ลิ่มเลือด หรือรู้สึกแน่นท้องร่วมด้วย
  • ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกแทรกในกล้ามเนื้อมดลูก: อาจทำให้ปวดมากและมีเลือดออกมากกว่าปกติ
  • การติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน: อาจมีไข้ ตกขาวผิดปกติ กลิ่นผิดปกติ หรือเจ็บท้องน้อยต่อเนื่อง
  • ห่วงคุมกำเนิดบางชนิด: อาจทำให้ปวดหรือมีเลือดออกมากขึ้น โดยเฉพาะช่วงแรกหลังใส่

อาการปวดที่เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อก่อนหน้านี้ไม่เคยปวด หรือรูปแบบเปลี่ยนไปชัดเจน ควรหาสาเหตุเพิ่มเติมแทนการกินยาแก้ปวดต่อเนื่องทุกเดือน

เมื่อไหร่ที่ดูแลอาการเองได้

คุณดูแลตัวเองได้เมื่ออาการสัมพันธ์กับรอบเดือน ปวดไม่รุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ และยังทำกิจวัตรพื้นฐานได้ การประคบร้อนบริเวณท้องน้อย พักผ่อนให้พอ และเคลื่อนไหวร่างกายเบา ๆ อาจช่วยลดการเกร็งได้

ลักษณะอาการควรทำอย่างไร
ปวดเล็กน้อย ยังทำงานได้ประคบร้อน พักผ่อน สังเกตอาการ
ปวดรบกวนกิจวัตร แต่เหมือนรอบก่อนใช้ยาแก้ปวดระยะสั้นตามข้อควรระวัง
ต้องใช้ยาทุกเดือนและยาเอาไม่อยู่นัดตรวจหาสาเหตุ
ปวดฉับพลันมาก หน้ามืด หรือเลือดออกผิดปกติไปพบแพทย์ทันที

ถ้าจะใช้ยา NSAIDs ควรใช้ขนาดต่ำสุดที่ช่วยควบคุมอาการและใช้ช่วงสั้นที่สุด อย่ากินยาหลายชนิดในกลุ่มเดียวกัน และหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ปริมาณมาก เพราะเพิ่มการระคายเคืองและเลือดออกในกระเพาะอาหาร

ผู้ที่เคยมีแผลหรือเลือดออกในกระเพาะอาหาร แพ้ aspirin หรือ NSAIDs มีโรคไต โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ หรือกำลังกินยาต้านการแข็งตัวของเลือด ไม่ควรเริ่ม NSAIDs เอง หากกำลังตั้งครรภ์ สงสัยว่าตั้งครรภ์ ประจำเดือนขาด หรือเลือดออกไม่เหมือนรอบปกติ ห้ามเริ่ม ibuprofen, naproxen หรือ mefenamic acid เอง ให้ตรวจการตั้งครรภ์และปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร โดยเฉพาะตั้งแต่อายุครรภ์ 20 สัปดาห์ขึ้นไป และไม่ควรใช้ในไตรมาสสามเว้นแต่แพทย์สั่ง

ปวดประจำเดือน กินยาอะไร

ยาที่ใช้ได้มีทั้งพาราเซตามอลและยา NSAIDs แต่ควรเลือกเพียงแนวทางเดียวตามอาการและความเสี่ยงของคุณ NSAIDs ลดการสร้างพรอสตาแกลนดิน จึงช่วยทั้งอาการปวดและการบีบตัวของมดลูก ส่วนพาราเซตามอลช่วยลดปวดแต่มีฤทธิ์ลดการอักเสบน้อยกว่า

กลุ่มยาเหมาะกับใครจุดที่ต้องระวัง
พาราเซตามอลปวดไม่มาก หรือใช้ NSAIDs ไม่ได้ระวังยาสูตรผสมที่มีตัวยาซ้ำ
Ibuprofenปวดบีบตามรอบเดือนกระเพาะ ไต เลือดออก และหัวใจ
Naproxenต้องการ NSAID ที่ออกฤทธิ์นานขึ้นห้ามกินร่วมกับ NSAID ชนิดอื่น
Mefenamic acidปวดประจำเดือนระยะสั้นระคายกระเพาะ ท้องเสีย และเลือดออก

Ibuprofen ใช้อย่างไร

Ibuprofen เป็นยาอันตราย ควรรับจากเภสัชกร โดยให้เภสัชกรประเมินข้อห้าม ยาที่ใช้อยู่ โรคประจำตัว และโอกาสตั้งครรภ์ก่อน แล้วใช้ตามฉลากที่เภสัชกรจ่ายเท่านั้น ถ้าระคายท้องให้กินพร้อมอาหารหรือนม และหยุดใช้เมื่ออาการดีขึ้น

ยานี้อาจทำให้เกิดแผลหรือเลือดออกในทางเดินอาหาร และทำให้เลือดแข็งตัวช้าลง จึงต้องระวังก่อนผ่าตัด รวมถึงผู้ที่กินยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาขับปัสสาวะ หรือยาบางชนิดสำหรับโรคหัวใจและความดันโลหิต

Naproxen ใช้อย่างไร

Naproxen เป็นยาอันตราย ควรปรึกษาเภสัชกรเพื่อเลือกชนิด ความแรง และขนาดยาที่เหมาะสม โดยในประเทศไทยมักพบ naproxen 250 มก. หรือ naproxen sodium 275 มก. ให้ใช้ตามฉลากที่เภสัชกรจ่ายเท่านั้น ห้ามนำจำนวนเม็ดของ naproxen sodium 220 มก. ไปใช้กับยา 250 หรือ 275 มก.

Naproxen อยู่ในกลุ่มเดียวกับ ibuprofen และ mefenamic acid จึงห้ามใช้พร้อมกัน หากคุณเคยแพ้ ibuprofen ก็มีโอกาสแพ้ naproxen ได้เช่นกัน ไม่ควรลองเปลี่ยนมากินเอง

Mefenamic acid ใช้อย่างไร

Mefenamic acid เป็นยาอันตราย ต้องรับจากเภสัชกรและใช้ตามขนาดที่เภสัชกรแนะนำ หลังประเมินข้อห้าม ยาที่ใช้อยู่ และโอกาสตั้งครรภ์ ไม่ควรซื้อหรือเริ่มใช้เอง โดยทั่วไปการรักษาตามข้อมูลสากลไม่ควรจำเป็นเกิน 2–3 วันสำหรับอาการปวดประจำเดือน

ควรกินหลังอาหารทันทีและดื่มน้ำตามเพื่อลดการระคายกระเพาะ ยานี้อาจทำให้ปวดท้อง คลื่นไส้ แสบร้อนกลางอก ท้องเสีย แผลในกระเพาะ หรือเลือดออกในทางเดินอาหารได้

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

เมื่อไหร่ที่อาการปวดประจำเดือนควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์เมื่อปวดรุนแรงผิดจากเดิม ปวดนอกช่วงประจำเดือน หรือมีเลือดออกและอาการอื่นที่ไม่ใช่รูปแบบปกติของคุณ อาการเหล่านี้อาจพบร่วมกับโรคในอุ้งเชิงกราน การติดเชื้อ หรือภาวะฉุกเฉินบางอย่างได้

ไปโรงพยาบาลทันทีหากมีอาการต่อไปนี้

  • ปวดท้องน้อยฉับพลันหรือรุนแรงมาก โดยเฉพาะปวดข้างเดียว
  • หน้ามืด เป็นลม ตัวซีด ใจสั่น หรืออ่อนแรงมาก
  • ประจำเดือนขาดและมีอาการปวดท้องหรือเลือดออกผิดปกติ
  • มีไข้ร่วมกับปวดท้องน้อย หรือตกขาวมีกลิ่นผิดปกติ
  • เลือดออกมากผิดปกติหรือออกต่อเนื่องจนรู้สึกอ่อนเพลีย
  • อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ หรือปวดท้องไม่หายหลังกิน NSAIDs
  • แน่นหน้าอก หายใจลำบาก พูดไม่ชัด หรือแขนขาอ่อนแรง
  • หน้า ปาก ลิ้น หรือคอบวม มีผื่นลมพิษ หรือหายใจมีเสียงหวีดหลังกินยา

ควรนัดตรวจแม้ไม่ใช่เหตุฉุกเฉิน หากอาการรบกวนการเรียนหรืองานทุกเดือน ยาที่เคยใช้ไม่ได้ผล ปวดมากขึ้นตามเวลา มีเลือดออกระหว่างรอบ หรือเจ็บระหว่างมีเพศสัมพันธ์ การบันทึกวันเริ่มปวด ปริมาณเลือด และยาที่ใช้จะช่วยให้ประเมินสาเหตุได้ชัดขึ้น

คำถามที่พบบ่อย

ยิ่งเริ่มกินยาเร็ว ยิ่งช่วยปวดท้องเมนส์ได้ดีจริงไหม

โดยทั่วไปจริงสำหรับยา NSAIDs เพราะยาช่วยลดการสร้างสารที่กระตุ้นการบีบตัวและความปวด คุณอาจเริ่มเมื่อมีอาการปวดหรือเมื่อประจำเดือนเริ่มมา ไม่ควรกินล่วงหน้าหลายวันเองหากรอบเดือนไม่แน่นอนหรืออาจตั้งครรภ์

กิน ibuprofen กับ mefenamic acid พร้อมกันได้ไหม

ไม่ได้ เพราะทั้งสองชนิดเป็น NSAIDs และการกินร่วมกันเพิ่มความเสี่ยงแผลในกระเพาะ เลือดออก และไตทำงานผิดปกติ Naproxen ก็เป็นยาในกลุ่มเดียวกัน จึงไม่ควรใช้ซ้อนกับสองชนิดนี้เช่นกัน

กินยาแก้ปวดท้องเมนส์ตอนท้องว่างได้ไหม

NSAIDs ควรกินพร้อมอาหารหรือหลังอาหารเมื่อยาทำให้ระคายท้อง แม้อาหารอาจลดอาการแสบท้องได้ แต่ไม่ได้ป้องกันแผลหรือเลือดออกทั้งหมด ผู้ที่มีประวัติแผลในกระเพาะไม่ควรเริ่มยาเอง

พาราเซตามอลใช้แก้ปวดท้องเมนส์ได้ไหม

ใช้บรรเทาอาการปวดได้ และอาจเหมาะกับผู้ที่ใช้ NSAIDs ไม่ได้บางราย ต้องตรวจฉลากยาแก้หวัดหรือยาแก้ปวดสูตรผสมที่กินอยู่ เพื่อป้องกันการได้รับพาราเซตามอลซ้ำโดยไม่รู้ตัว

กินยาแล้วประจำเดือนมาน้อยลงเป็นอันตรายไหม

NSAIDs อาจทำให้เลือดประจำเดือนลดลงได้ในบางคน เพราะลดพรอสตาแกลนดินที่เกี่ยวข้องกับการบีบตัวและเลือดออก แต่ถ้าประจำเดือนขาด มีโอกาสตั้งครรภ์ หรือมีเลือดออกกะปริดกะปรอยพร้อมปวดท้อง ควรตรวจหาสาเหตุ

ทำไมกินยาแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น

อาจเกิดจากเริ่มยาช้า ยาไม่เหมาะกับความรุนแรง หรือมีสาเหตุอื่นนอกจากการปวดประจำเดือนทั่วไป หากใช้ยาถูกต้องแล้วยังปวดจนทำกิจวัตรไม่ได้ หรืออาการหนักขึ้นทุกเดือน ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุแทนการเพิ่มยาเอง

ใช้ยาแก้ปวดท้องเมนส์ทุกเดือนได้ไหม

การใช้ระยะสั้นตามรอบเดือนอาจทำได้ในผู้ที่ไม่มีข้อห้าม แต่ไม่ควรปล่อยให้อาการรุนแรงซ้ำทุกเดือนโดยไม่ประเมินสาเหตุ หากต้องเพิ่มขนาดยา ใช้นานขึ้น หรือเริ่มมีอาการข้างเคียง ควรทบทวนวิธีรักษา

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall