ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

กินยาแก้ปวดแล้วไม่หาย ทำอย่างไร

อาการปวดที่ไม่ดีขึ้นหลังใช้ยาแก้ปวด คืออาการที่ควรทบทวนชนิดยา วิธีใช้ และสาเหตุของอาการ โดยไม่เพิ่มขนาดยาหรือผสมยาเอง

ประเด็นสำคัญ

  • หากกินยาแก้ปวดแล้วไม่ดีขึ้น อย่ารีบเพิ่มขนาดยา เปลี่ยนยา หรือกินยาแก้อักเสบหลายชนิดร่วมกัน เพราะเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก ไตเสีย และอันตรายต่อหัวใจ
  • ibuprofen เป็นยาอันตราย ต้องรับจากร้านยาที่มีเภสัชกรและให้เภสัชกรประเมินข้อบ่งใช้ โรคร่วม ยาที่ใช้อยู่ และการตั้งครรภ์ก่อนใช้
  • ควรพบแพทย์ทันทีเมื่อปวดรุนแรงฉับพลัน เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก แขนขาอ่อนแรง อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ หรือมีอาการแพ้ยารุนแรง

อะไรเป็นสาเหตุที่พบบ่อยเมื่อกินยาแก้ปวดแล้วไม่หาย

สาเหตุที่พบบ่อยคือยาไม่ตรงกับลักษณะอาการปวด ใช้ยาไม่ถูกวิธี หรือมีโรคต้นเหตุที่ยาแก้ปวดทั่วไปแก้ไม่ได้ ยาแก้ปวดช่วยบรรเทาอาการ แต่ไม่ได้รักษาสาเหตุทุกชนิด โดยเฉพาะอาการปวดจากการติดเชื้อ การกดทับเส้นประสาท อวัยวะภายใน หรือผลข้างเคียงจากยาอื่น

  • เลือกยาไม่ตรงอาการ: paracetamol ช่วยลดปวดและลดไข้ แต่ไม่ได้ลดการอักเสบ ส่วนยากลุ่ม NSAIDs เช่น ibuprofen ลดปวด ไข้ และการอักเสบ แต่มีข้อห้ามและความเสี่ยงมากกว่า
  • คาดหวังผลเร็วเกินไป: ยาบางรูปแบบไม่ได้ออกฤทธิ์ทันที และอาการปวดบางชนิดต้องใช้การพัก ประคบ หรือรักษาสาเหตุร่วมด้วย
  • ใช้ยาไม่สม่ำเสมอหรือผิดฉลาก: การเว้นช่วงไม่ถูกต้องอาจทำให้บรรเทาอาการได้ไม่ต่อเนื่อง แต่การกินถี่ขึ้นเองอาจทำให้ได้รับยาเกินขนาด
  • มีการอักเสบหรือบาดเจ็บต่อเนื่อง: เช่น ใช้งานกล้ามเนื้อหรือข้อต่อซ้ำ ไม่พักบริเวณที่บาดเจ็บ หรือยังทำกิจกรรมที่กระตุ้นอาการ
  • ปวดจากเส้นประสาท: อาการแสบร้อน ชา เหมือนไฟช็อต หรือปวดร้าว อาจตอบสนองต่อยาแก้ปวดทั่วไปไม่ดี
  • ปวดจากผลข้างเคียงของยา: ตัวอย่างเช่น อาการปวดกล้ามเนื้อผิดปกติระหว่างใช้ simvastatin ไม่ควรแก้ด้วยการกินยาแก้ปวดต่อเนื่อง เพราะอาจต้องตรวจกล้ามเนื้อ ไต และยาที่ใช้ร่วมกัน
  • มีภาวะที่ต้องรักษาเฉพาะ: เช่น ฟันติดเชื้อ ไมเกรนบางชนิด นิ่ว กระดูกหัก หรือข้ออักเสบ ซึ่งต้องประเมินต้นเหตุแทนการเพิ่มยาแก้ปวด

ก่อนใช้ยาเพิ่ม ให้ตรวจชื่อสามัญบนฉลาก เพราะยาคนละชื่อหรือคนละรูปแบบอาจมีตัวยาซ้ำกัน โดยเฉพาะยาแก้หวัด ยาลดไข้ และยาสำหรับอาการปวดหลายอย่างในเม็ดเดียว

เมื่อไหร่ที่ยังดูแลอาการปวดเองได้

คุณอาจดูแลเองระยะสั้นได้เมื่ออาการปวดเล็กน้อยถึงปานกลาง ทราบสาเหตุชัด อาการไม่แย่ลง และไม่มีสัญญาณอันตราย ตัวอย่างเช่น ปวดกล้ามเนื้อหลังใช้งาน ปวดประจำเดือนที่มีรูปแบบเดิม หรือปวดศีรษะทั่วไปที่ไม่มีอาการทางระบบประสาทร่วมด้วย

ลักษณะอาการสิ่งที่ควรทำ
ปวดกล้ามเนื้อหลังใช้งานพัก ลดกิจกรรม ประคบตามความเหมาะสม
ปวดเล็กน้อยและทราบสาเหตุใช้ยาเดี่ยวตามฉลากระยะสั้น
ปวดหลังเริ่มยาใหม่ตรวจว่ายาอาจเป็นสาเหตุหรือไม่
ปวดไม่ลดลงหรือแย่ขึ้นไม่เพิ่มยาเองและเข้ารับการประเมิน
มีอาการอันตรายร่วมด้วยหยุดดูแลเองและพบแพทย์ทันที

หากใช้ยา NSAIDs ควรใช้ขนาดต่ำสุดที่ช่วยบรรเทาอาการและหยุดเมื่อไม่จำเป็น ยาที่ซื้อใช้เองไม่ควรใช้ต่อเนื่องเพื่อแก้ปวดเกิน 10 วัน หรือแก้ไข้เกิน 3 วันโดยไม่มีการประเมิน

การพัก ดื่มน้ำให้เพียงพอ นอนให้พอ และใช้ความร้อนหรือความเย็นอย่างเหมาะสมอาจช่วยลดอาการได้ แต่ไม่ควรนวดหรือประคบร้อนบริเวณที่บวมแดงมาก มีแผล หรือสงสัยกระดูกหัก

มีกลุ่มยาใดใช้บรรเทาอาการปวดได้บ้าง

ยาแก้ปวดแต่ละกลุ่มเหมาะกับอาการและความเสี่ยงต่างกัน จึงไม่ควรเปลี่ยนหรือผสมยาเพียงเพราะยาเม็ดแรกไม่ได้ผล ตรวจตัวยาสำคัญทุกครั้งเพื่อหลีกเลี่ยงการได้รับยาซ้ำ

กลุ่มยาเหมาะกับอาการใดข้อควรระวังสำคัญ
paracetamolปวดทั่วไปและมีไข้ใช้เกินขนาดอาจทำลายตับ
NSAIDs เช่น ibuprofenปวดที่มีการอักเสบหรือบวมแผลและเลือดออกในทางเดินอาหาร ไตและหัวใจ
diclofenac ชนิดทาเป็นยาอันตราย ให้ปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้และให้เภสัชกรประเมินข้อบ่งใช้ต้องประเมินประวัติแพ้ยา โรคร่วม ยาที่ใช้อยู่ และการตั้งครรภ์ ห้ามทาบนแผล ผิวติดเชื้อ หรือตา จมูก ปาก และเยื่อบุต่าง ๆ
ยาเฉพาะโรคไมเกรนหรือปวดเส้นประสาทบางชนิดต้องเลือกตามการวินิจฉัยและยาที่ใช้อยู่

ibuprofen เป็นยาอันตรายในประเทศไทย ต้องรับจากร้านยาที่มีเภสัชกรและให้เภสัชกรประเมินข้อบ่งใช้ โรคร่วม ยาที่ใช้อยู่ และการตั้งครรภ์ก่อนใช้ ไม่ควรเพิ่มจาก 1 เป็น 2 เม็ดเองเพียงเพราะอาการยังไม่หาย

สำหรับเด็ก บุคลากรทางการแพทย์ต้องคำนวณขนาดยาตามน้ำหนักตัวและความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ ไม่ใช้เกณฑ์อายุอย่างเดียว โดยเภสัชกรจะประเมินและแนะนำขนาดยาในกรณีที่เหมาะสม

ห้ามใช้ ibuprofen หากเคยแพ้ ibuprofen, aspirin หรือยาแก้ปวดลดไข้กลุ่ม NSAIDs รวมถึงช่วงก่อนหรือหลังผ่าตัดหลอดเลือดหัวใจ ห้ามกินร่วมกับ NSAIDs ชนิดอื่น เช่น diclofenac หรือ naproxen เพราะไม่ได้เพิ่มผลบรรเทาปวดอย่างปลอดภัย แต่เพิ่มความเสี่ยงเลือดออก ไตเสีย หัวใจขาดเลือด และโรคหลอดเลือดสมอง

ผู้ที่มีแผลหรือเลือดออกในกระเพาะอาหาร โรคไต โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง โรคตับ โรคหืดที่กำเริบจาก aspirin ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือกำลังเตรียมผ่าตัด ไม่ควรเริ่ม NSAIDs เอง หญิงตั้งครรภ์ห้ามใช้ ibuprofen ตั้งแต่อายุครรภ์ 20 สัปดาห์ขึ้นไป เว้นแต่แพทย์สั่งโดยตรง

ยาฉีด diclofenac ใช้สำหรับอาการและสถานการณ์เฉพาะในสถานพยาบาล ไม่ใช่ขั้นต่อไปสำหรับการรักษาตัวเองเมื่อยากินไม่ได้ผล ห้ามซื้อยามาฉีดหรือให้ผู้ที่ไม่ได้รับการฝึกฉีด เพราะวิธีเตรียม เส้นทางฉีด และการติดตามอาการมีผลต่อความปลอดภัย

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์เมื่ออาการปวดไม่ดีขึ้นตามช่วงเวลาบนฉลาก ปวดแย่ลง หรือมีอาการที่ชี้ว่าอาจไม่ใช่อาการปวดทั่วไป อย่ากลบอาการต่อด้วยยาเพิ่ม โดยเฉพาะเมื่อยังไม่ทราบสาเหตุ

ไปห้องฉุกเฉินหรือขอความช่วยเหลือทันทีเมื่อมีอาการต่อไปนี้:

  • เจ็บหรือแน่นหน้าอก หายใจลำบาก เหงื่อแตก หรือปวดร้าวไปแขน กราม หรือหลัง
  • ปวดศีรษะรุนแรงฉับพลัน แขนขาอ่อนแรง หน้าเบี้ยว พูดไม่ชัด สับสน หรือหมดสติ
  • ปวดท้องรุนแรง ท้องแข็ง อาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายดำคล้ายยางมะตอย
  • หายใจมีเสียงหวีด หน้าหรือคอบวม ลมพิษ หน้ามืด หรือมีตุ่มพองหลังใช้ยา
  • ปวดหลังอุบัติเหตุรุนแรง อวัยวะผิดรูป ขยับไม่ได้ หรือสงสัยกระดูกหัก
  • ปวดร่วมกับปัสสาวะลดลง ขาบวม หรืออ่อนเพลียผิดปกติหลังใช้ยาแก้อักเสบ

ควรนัดพบแพทย์เมื่ออาการปวดกินเวลานานกว่า 10 วัน ไข้เกิน 3 วัน บริเวณที่ปวดแดงหรือบวมมาก หรือปวดกลับมาเป็นซ้ำจนรบกวนการนอนและการใช้ชีวิต หากอาการเริ่มหลังใช้ simvastatin และมีปวดกล้ามเนื้อผิดปกติ อ่อนแรง ปัสสาวะสีเข้ม หรือปัสสาวะลดลง ควรได้รับการตรวจโดยเร็ว

คำถามที่พบบ่อย

กิน paracetamol แล้วไม่หาย เปลี่ยนเป็น ibuprofen ได้ไหม

อาจทำได้ในผู้ใหญ่บางคน แต่ ibuprofen เป็นยาอันตรายและต้องให้เภสัชกรประเมินสาเหตุของอาการปวด ข้อห้าม โรคร่วม ยาที่ใช้อยู่ และการตั้งครรภ์ก่อนใช้ ห้ามใช้ ibuprofen หากเคยแพ้ NSAIDs มีแผลหรือเลือดออกในกระเพาะ โรคไต หรืออยู่ในช่วงตั้งครรภ์ตั้งแต่ 20 สัปดาห์ขึ้นไป เว้นแต่แพทย์สั่ง

กินยาแก้ปวดเพิ่มอีกเม็ดได้ไหมถ้ายังปวดอยู่

อย่าเพิ่มจนกว่าจะตรวจชื่อยา ความแรง เวลาที่กินครั้งล่าสุด และขนาดสูงสุดบนฉลาก การที่ยาไม่ช่วยอาจเกิดจากยาไม่ตรงกับสาเหตุ ไม่ได้แปลว่าต้องเพิ่มขนาดเสมอไป

กิน ibuprofen กับ diclofenac พร้อมกันได้ไหม

ไม่ได้ เพราะทั้งสองชนิดเป็นยา NSAIDs และการใช้ร่วมกันเพิ่มความเสี่ยงโดยไม่จำเป็น อาจเกิดแผลหรือเลือดออกในทางเดินอาหาร ไตเสีย และภาวะแทรกซ้อนทางหัวใจหรือหลอดเลือด

ทำไมกินยาแก้ปวดแล้วอาการยังกลับมาอีก

ยาอาจช่วยได้เพียงชั่วคราว ขณะที่สาเหตุยังคงอยู่ อาการจากการใช้งานซ้ำ การติดเชื้อ การกดทับเส้นประสาท หรือผลข้างเคียงจากยาอื่นต้องแก้ที่ต้นเหตุ จึงไม่ควรเพิ่มยาอย่างเดียว

ถ้ากินยาเกินขนาดแต่ยังไม่มีอาการ ต้องทำอย่างไร

ควรติดต่อโรงพยาบาลหรือศูนย์พิษวิทยาทันที และนำฉลากหรือแผงยาไปด้วย พิษจาก paracetamol อาจยังไม่แสดงอาการชัดในช่วงแรก แต่สามารถทำให้ตับบาดเจ็บรุนแรงได้ จึงไม่ควรรอดูอาการเอง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall