ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาแก้ปวดปัสสาวะอักเสบ

อาการปวดปัสสาวะอักเสบ คืออาการแสบ เจ็บ หรือระคายขณะปัสสาวะ ซึ่งอาจเกิดจากการติดเชื้อ การอักเสบ นิ่ว หรือการระคายเคืองบริเวณทางเดินปัสสาวะ

ประเด็นสำคัญ

  • ยาแก้ปวดช่วยลดอาการแสบหรือปวดได้ชั่วคราว แต่ไม่กำจัดเชื้อ หากเป็นการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะอาจต้องตรวจและใช้ยาปฏิชีวนะที่เหมาะสม
  • ผู้ใหญ่อาจใช้ ibuprofen ชนิดเม็ด 200 มก. ทุก 4–6 ชั่วโมงเมื่อมีอาการ และไม่เกิน 6 เม็ดใน 24 ชั่วโมงตามฉลากสากล
  • ผลิตภัณฑ์บางชนิดมี sodium citrate dihydrate 460 มก. ต่อซอง แต่ตัวเลขนี้เป็นความแรงของผลิตภัณฑ์ ไม่ใช่ขนาดรักษาที่ใช้ได้กับทุกคน

สาเหตุที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง

การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะเป็นสาเหตุที่พบบ่อย แต่ไม่ใช่ทุกคนที่ปัสสาวะแสบจะมีการติดเชื้อ ตำแหน่งและสาเหตุของอาการมีผลต่อการรักษา จึงไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะมากินจากอาการเพียงอย่างเดียว

  • กระเพาะปัสสาวะหรือท่อปัสสาวะติดเชื้อ มักมีปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะบ่อย ปวดปวดอยากปัสสาวะ และอาจปวดท้องน้อย
  • การระคายเคืองบริเวณอวัยวะเพศ อาจเกิดหลังใช้สบู่ น้ำยาทำความสะอาด สารหล่อลื่น หรือผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำหอม
  • ช่องคลอดหรือปากช่องคลอดอักเสบ อาจมีตกขาวผิดปกติ คัน กลิ่นเปลี่ยน หรือเจ็บบริเวณภายนอกร่วมด้วย
  • โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ อาจทำให้ปัสสาวะแสบ มีหนองหรือตกขาว แผลบริเวณอวัยวะเพศ หรือเจ็บหลังมีเพศสัมพันธ์
  • นิ่วในทางเดินปัสสาวะ อาจมีปวดเอวหรือปวดสีข้างอย่างมาก ปวดเป็นพักๆ คลื่นไส้ หรือมีเลือดปนในปัสสาวะ
  • ต่อมลูกหมากอักเสบ อาจทำให้ผู้ชายปัสสาวะลำบาก ปวดอุ้งเชิงกราน ปวดหลัง หรือมีไข้
  • ยาหรือโรคประจำตัวบางอย่าง อาจทำให้ปัสสาวะผิดปกติหรือเพิ่มโอกาสติดเชื้อ เช่น เบาหวานและภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ

อาการหลังกลั้นปัสสาวะหรือดื่มน้ำน้อยอาจดีขึ้นเมื่อดื่มน้ำตามปกติ แต่หากยังแสบต่อเนื่อง มีปัสสาวะขุ่น มีกลิ่นผิดปกติ หรือปวดท้องน้อย ควรประเมินหาสาเหตุเพิ่มเติม

เมื่อไหร่ที่ดูแลเองหรือใช้ยาที่ซื้อได้เอง

ดูแลอาการเองระยะสั้นได้เมื่ออาการไม่มาก เพิ่งเริ่มเป็น ไม่มีไข้ ไม่มีเลือดปน และไม่มีอาการปวดเอวหรือปวดสีข้าง คุณอาจพัก ดื่มน้ำให้เพียงพอ และใช้ยาแก้ปวดที่เหมาะกับตนเองเพื่อบรรเทาอาการระหว่างสังเกตอาการ

ลักษณะอาการควรทำอะไร
แสบเล็กน้อย ไม่มีไข้ดื่มน้ำตามปกติและสังเกตอาการ
ปวดท้องน้อยเล็กน้อยใช้ยาแก้ปวดระยะสั้นได้หากไม่มีข้อห้าม
คันหรือตกขาวผิดปกติควรตรวจหาช่องคลอดอักเสบหรือการติดเชื้อ
มีหนอง แผล หรือเสี่ยงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์งดเพศสัมพันธ์และเข้ารับการตรวจ
ปวดเอว ไข้ หรือหนาวสั่นพบแพทย์โดยเร็ว

อย่ากลั้นปัสสาวะ และไม่จำเป็นต้องฝืนดื่มน้ำปริมาณมากในคราวเดียว โดยเฉพาะหากคุณมีโรคหัวใจหรือโรคไตซึ่งต้องจำกัดน้ำ หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่สังเกตแล้วกระตุ้นอาการ เช่น แอลกอฮอล์ กาแฟ หรือเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนมาก

ยาที่ซื้อได้เองช่วยควบคุมความปวด ไม่ได้ยืนยันว่าอาการเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย และไม่ได้แทนยาปฏิชีวนะ หากอาการไม่ดีขึ้น กลับเป็นซ้ำ หรือเกิดในผู้ชาย หญิงตั้งครรภ์ เด็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้มีโรคประจำตัว ควรตรวจปัสสาวะแทนการรักษาเองต่อเนื่อง

กลุ่มยาใดใช้บรรเทาอาการได้บ้าง

ยาที่ใช้เองมีหน้าที่ลดปวดหรือปรับความเป็นกรดของปัสสาวะชั่วคราว ไม่มีชนิดใดในกลุ่มนี้กำจัดเชื้อที่เป็นสาเหตุของการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ การเลือกยาต้องดูโรคประจำตัว ยาที่ใช้อยู่ และลักษณะอาการร่วมด้วย

กลุ่มยาช่วยเรื่องใดข้อควรระวังสำคัญ
Paracetamolลดปวดและลดไข้ใช้เกินขนาดเสี่ยงตับบาดเจ็บ
Ibuprofenลดปวด ไข้ และการอักเสบเสี่ยงเลือดออกในกระเพาะ ไตและหัวใจ
Sodium citrate/citric acidทำให้ปัสสาวะเป็นกรดน้อยลงมีโซเดียมและไม่เหมาะกับผู้ป่วยบางกลุ่ม
ยาปฏิชีวนะรักษาการติดเชื้อแบคทีเรียที่เหมาะสมต้องเลือกตามตำแหน่งติดเชื้อและความเสี่ยง

Paracetamol ใช้ได้อย่างไร

Paracetamol ใช้บรรเทาปวดหรือไข้ได้ แต่ไม่รักษาเชื้อและไม่มีฤทธิ์ลดการอักเสบแบบ NSAIDs ต้องตรวจฉลากยาแก้หวัดหรือยาแก้ปวดชนิดผสมเพื่อป้องกันการได้รับตัวยาซ้ำ และผู้มีโรคตับหรือดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำควรระวังเป็นพิเศษ

ห้ามใช้หากเคยแพ้ paracetamol เพราะอาจเกิดผื่น หน้าบวม หลอดลมตีบ ความดันต่ำ หรือปฏิกิริยาทางผิวหนังรุนแรงได้ หากกินเกินขนาด แม้ยังไม่มีอาการ ต้องไปโรงพยาบาลทันทีเนื่องจากอาจเกิดตับบาดเจ็บภายหลัง

Ibuprofen ใช้ได้อย่างไร

ผู้ใหญ่และเด็กอายุ 12 ปีขึ้นไปตามฉลากสากล ใช้ ibuprofen ชนิดเม็ด 200 มก. ครั้งละ 1 เม็ด ทุก 4–6 ชั่วโมงขณะมีอาการ หาก 1 เม็ดไม่ช่วย ฉลากอนุญาตให้ใช้ครั้งละ 2 เม็ด และห้ามเกิน 6 เม็ดใน 24 ชั่วโมง เว้นแต่แพทย์สั่ง ควรใช้ขนาดต่ำสุดในช่วงเวลาสั้นที่สุด และกินพร้อมอาหารหรือนมหากระเพาะระคายเคือง

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

ห้ามใช้ ibuprofen หากเคยแพ้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs หรือกำลังอยู่ก่อนหรือหลังการผ่าตัดทำทางเบี่ยงหลอดเลือดหัวใจ หลีกเลี่ยงการใช้ร่วมกับ NSAIDs ตัวอื่น เพราะเพิ่มความเสี่ยงแผลและเลือดออกในทางเดินอาหาร

ผู้ที่มีแผลหรือเลือดออกในกระเพาะ โรคไต โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง โรคตับ หอบหืด หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ต้องให้แพทย์ประเมินก่อนใช้ ห้ามใช้ตั้งแต่อายุครรภ์ 20 สัปดาห์ขึ้นไป เว้นแต่แพทย์สั่ง เนื่องจากอาจเป็นอันตรายต่อทารกและทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนระหว่างคลอด

Sodium citrate/citric acid ช่วยอะไร

Sodium citrate/citric acid ทำให้ปัสสาวะเป็นกรดน้อยลง จึงอาจลดความระคายหรือแสบในบางคน แต่ไม่กำจัดเชื้อและไม่ป้องกันการติดเชื้อลุกลาม ผลิตภัณฑ์มีหลายสูตรและหลายความแรง เช่น บางฉลากระบุ sodium citrate dihydrate 460 มก. ต่อซอง ตัวเลขนี้บอกปริมาณส่วนประกอบ ไม่ใช่คำสั่งให้กินหนึ่งซองเพื่อรักษาอาการทุกกรณี

ยากลุ่มนี้อาจมีโซเดียมสูง ห้ามใช้หากแพ้ส่วนประกอบ ร่างกายขาดน้ำ ต้องจำกัดโซเดียม ไตทำงานบกพร่องหรือแทบไม่มีปัสสาวะ โพแทสเซียมในเลือดสูง โรคแอดดิสันที่ควบคุมไม่ได้ หรือหัวใจเสียหายรุนแรง สูตรน้ำมักต้องผสมน้ำและกินตามฉลากของผลิตภัณฑ์นั้นโดยเฉพาะ

ควรซื้อยาปฏิชีวนะกินเองหรือไม่

ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะกินเองจากอาการปัสสาวะแสบเพียงอย่างเดียว อาการอาจไม่ได้เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย และยาที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับตำแหน่งติดเชื้อ การตั้งครรภ์ โรคไต ประวัติแพ้ยา และเชื้อดื้อยาในพื้นที่

การใช้ยาผิดชนิดหรือหยุดยาเองอาจทำให้อาการไม่หาย เชื้อดื้อยา หรือบดบังการติดเชื้อที่ลามขึ้นไต หากสงสัยการติดเชื้อ การตรวจปัสสาวะช่วยแยกสาเหตุและกำหนดการรักษาได้แม่นยำขึ้น

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์ภายในวันเดียวกันหากมีไข้ หนาวสั่น ปวดเอวหรือสีข้าง อาเจียน หรือดูป่วยมาก เพราะอาจเป็นการติดเชื้อที่ลุกลามถึงไต ไม่ควรรอให้ยาแก้ปวดหมดฤทธิ์แล้วค่อยประเมิน โดยเฉพาะเมื่อดื่มน้ำหรือกินยาไม่ได้

ไปห้องฉุกเฉินหากหายใจลำบาก หน้าหรือคอบวม เป็นลม สับสน ปัสสาวะไม่ออก ปวดรุนแรงมาก หรือมีอาการแพ้ยาหลังรับประทานยา ส่วนอาการต่อไปนี้ควรได้รับการตรวจโดยไม่รักษาเองต่อเนื่อง:

  • ปัสสาวะเป็นเลือด มีลิ่มเลือด หรือปัสสาวะสีแดงโดยไม่ทราบสาเหตุ
  • อาการไม่ดีขึ้นหรือแย่ลงหลังเริ่มดูแลตนเอง
  • อาการกลับเป็นซ้ำบ่อย หรือเป็นไม่นานหลังรักษาครั้งก่อน
  • ตั้งครรภ์หรืออาจตั้งครรภ์
  • เป็นผู้ชาย เด็ก ผู้สูงอายุ หรือมีภูมิคุ้มกันต่ำ
  • มีโรคไต เบาหวาน นิ่ว หรือความผิดปกติของทางเดินปัสสาวะ
  • มีหนอง ตกขาว แผล หรือเพิ่งมีเพศสัมพันธ์ที่เสี่ยงโรคติดต่อ
  • ใช้ ibuprofen แล้วถ่ายดำ อาเจียนเป็นเลือด เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หรือปัสสาวะลดลง

คำถามที่พบบ่อย

ปัสสาวะแสบกินยาแก้ปวดอย่างเดียวหายไหม

ยาแก้ปวดอาจทำให้อาการดีขึ้นชั่วคราว แต่ไม่ทำให้สาเหตุหายเสมอไป หากเกิดจากการติดเชื้อ นิ่ว โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หรือการอักเสบของอวัยวะอื่น คุณยังต้องรักษาสาเหตุนั้น แม้ความปวดจะลดลงแล้วก็ตาม

ดื่มน้ำมากๆ ช่วยรักษาปัสสาวะอักเสบได้หรือไม่

การดื่มน้ำให้เพียงพอช่วยป้องกันภาวะขาดน้ำและอาจทำให้ปัสสาวะระคายน้อยลง แต่ไม่ใช่การกำจัดเชื้อ ดื่มตามความกระหายและข้อจำกัดของโรคประจำตัว ไม่ต้องฝืนดื่มครั้งละมากๆ และไม่ควรใช้แทนการตรวจเมื่อมีไข้ ปวดสีข้าง หรือเลือดปน

ปัสสาวะแสบแต่ไม่มีไข้ ต้องพบแพทย์ไหม

ถ้าอาการเล็กน้อย เพิ่งเริ่ม และไม่มีเลือดหรือปวดเอว อาจดูแลตนเองระยะสั้นได้ แต่ควรตรวจหากอาการไม่ดีขึ้น เป็นซ้ำ มีตกขาว หนอง แผล หรือคุณอยู่ในกลุ่มเสี่ยง เช่น ตั้งครรภ์ เป็นผู้ชาย หรือมีโรคไต

Sodium citrate เป็นยาปฏิชีวนะหรือไม่

ไม่ใช่ Sodium citrate เป็นสารที่ช่วยลดความเป็นกรดของปัสสาวะ ไม่ได้ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย อาการแสบอาจลดลงได้ในบางคน แต่ยังอาจต้องใช้การรักษาอื่นหากตรวจพบการติดเชื้อ

กิน paracetamol กับ ibuprofen พร้อมกันได้ไหม

ยาทั้งสองออกฤทธิ์ต่างกัน แต่การใช้ร่วมกันต้องคำนึงถึงขนาดรวม โรคประจำตัว และยาอื่นที่กินอยู่ อย่ากินยาแก้หวัดหรือยาแก้ปวดชนิดผสมโดยไม่ตรวจส่วนประกอบ และไม่ควรเพิ่มยาเองหากมีโรคตับ โรคไต แผลในกระเพาะ หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด

ทำไมอาการดีขึ้นแล้วจึงยังต้องสังเกตต่อ

ยาแก้ปวดอาจบดบังอาการโดยที่การติดเชื้อหรือสาเหตุอื่นยังอยู่ หากอาการกลับมา มีไข้ ปวดเอว ปัสสาวะเป็นเลือด หรือเริ่มอาเจียน ให้เข้ารับการตรวจโดยเร็วแทนการเพิ่มขนาดยาเอง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall