ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาแก้ปัสสาวะแสบขัด

อาการปัสสาวะแสบขัด คือความเจ็บ แสบ หรือระคายเคืองขณะปัสสาวะ ซึ่งอาจเกิดจากการติดเชื้อ การอักเสบ นิ่ว หรือสารที่ระคายทางเดินปัสสาวะ

ประเด็นสำคัญ

  • ยาบรรเทาอาการช่วยลดความแสบชั่วคราว แต่ไม่กำจัดเชื้อ หากปัสสาวะบ่อย ปวดท้องน้อย หรือปัสสาวะขุ่นร่วมด้วย คุณอาจต้องตรวจหาการติดเชื้อ
  • phenazopyridine ต้องให้เภสัชกรตรวจสอบผลิตภัณฑ์ ความแรง โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่ก่อนจ่าย ใช้ตามฉลากของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับและไม่เกิน 2 วัน
  • ถ้ามีไข้ ปวดหลังหรือสีข้าง อาเจียน ปัสสาวะเป็นเลือด ตั้งครรภ์ หรือปัสสาวะไม่ออก ควรพบแพทย์โดยเร็วแทนการซื้อยากินเอง

ปัสสาวะแสบขัดเกิดจากสาเหตุอะไรได้บ้าง

การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะเป็นสาเหตุที่พบบ่อย แต่ไม่ใช่สาเหตุเดียว ลักษณะอาการร่วมช่วยบอกได้ว่าคุณควรดูแลเบื้องต้นหรือต้องตรวจเพิ่มเติม

  • กระเพาะปัสสาวะหรือท่อปัสสาวะติดเชื้อ มักมีปัสสาวะบ่อย ปวดปัสสาวะทันที ปวดท้องน้อย ปัสสาวะขุ่น หรือมีกลิ่นผิดปกติ
  • ดื่มน้ำน้อย ทำให้ปัสสาวะเข้มข้นและระคายทางเดินปัสสาวะ โดยเฉพาะหลังเสียเหงื่อมาก อาเจียน หรือท้องเสีย
  • สารระคายเคืองบริเวณอวัยวะเพศ เช่น สบู่ น้ำหอม ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด หรือการเสียดสีหลังมีเพศสัมพันธ์
  • นิ่วในทางเดินปัสสาวะ อาจทำให้ปวดเอวหรือสีข้างเป็นพักๆ คลื่นไส้ หรือมีเลือดปนในปัสสาวะ
  • โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ อาจมีหนองหรือตกขาวผิดปกติ แผล คัน เจ็บอุ้งเชิงกราน หรือเกิดหลังมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้ป้องกัน
  • ช่องคลอดอักเสบหรือแห้ง ทำให้แสบเมื่อปัสสาวะสัมผัสผิวที่อักเสบ และอาจมีคัน ตกขาว หรือเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์
  • ต่อมลูกหมากอักเสบหรือโต อาจมีปัสสาวะไหลช้า ต้องเบ่ง ปัสสาวะไม่สุด ปวดอุ้งเชิงกราน หรือมีไข้

อาการเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันว่าเป็นการติดเชื้อได้ การตรวจปัสสาวะหรือการตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อาจจำเป็นตามอาการและความเสี่ยงของคุณ

เมื่อไหร่ที่ดูแลอาการเองได้

ดูแลเบื้องต้นได้เมื่ออาการเพิ่งเริ่มและไม่รุนแรง โดยไม่มีไข้ ปวดสีข้าง เลือดในปัสสาวะ หรือปัสสาวะไม่ออก ดื่มน้ำตามปกติให้เพียงพอ ไม่จำเป็นต้องฝืนดื่มปริมาณมากจนแน่นท้อง และอย่ากลั้นปัสสาวะ

ลักษณะอาการควรทำอะไร
แสบเล็กน้อยหลังดื่มน้ำน้อยดื่มน้ำ สังเกตสีปัสสาวะ
ระคายหลังใช้สบู่หรือน้ำหอมหยุดผลิตภัณฑ์ ล้างด้วยน้ำ
แสบและปัสสาวะบ่อยควรประเมินการติดเชื้อ
มีตกขาว หนอง หรือแผลตรวจหาสาเหตุและโรคติดต่อ
มีไข้ ปวดสีข้าง หรืออาเจียนพบแพทย์โดยเร็ว

ระหว่างมีอาการ ควรงดเครื่องดื่มที่กระตุ้นกระเพาะปัสสาวะ เช่น แอลกอฮอล์และคาเฟอีน หากสังเกตว่าดื่มแล้วแสบมากขึ้น งดเพศสัมพันธ์ชั่วคราวเมื่อมีแผล ตกขาว หนอง หรือสงสัยโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และควรใช้ถุงยางเมื่อกลับมามีเพศสัมพันธ์

อย่าซื้อยาปฏิชีวนะที่เหลือจากครั้งก่อนมากินเอง เชื้อและสาเหตุอาจต่างกัน ยาที่ไม่ตรงกับเชื้ออาจไม่หาย ทำให้ผลตรวจคลาดเคลื่อน และเพิ่มปัญหาเชื้อดื้อยา

มีกลุ่มยาอะไรที่ใช้บรรเทาอาการปัสสาวะแสบขัด

ยาที่หาซื้อได้บางชนิดช่วยลดอาการชั่วคราว แต่ต้องเลือกตามสาเหตุและโรคประจำตัว ยาบรรเทาปวดทางเดินปัสสาวะและยาปรับความเป็นกรดไม่ได้ใช้แทนยาปฏิชีวนะเมื่อมีการติดเชื้อ

กลุ่มยาช่วยเรื่องใดข้อควรรู้
phenazopyridineลดปวด แสบ ปวดปัสสาวะบ่อยไม่ฆ่าเชื้อ ใช้ระยะสั้น
sodium citrate/citric acidทำให้ปัสสาวะเป็นกรดน้อยลงมีโซเดียม ต้องระวังโรคไต
potassium citrateปรับความเป็นกรดในโรคไตหรือนิ่วบางชนิดต้องตรวจเลือดและติดตามการรักษา
paracetamolลดอาการปวดทั่วไปไม่รักษาสาเหตุของอาการแสบ
ยาปฏิชีวนะรักษาการติดเชื้อแบคทีเรียที่เหมาะสมต้องเลือกตามการประเมิน

phenazopyridine ใช้อย่างไร

phenazopyridine ต้องให้เภสัชกรตรวจสอบผลิตภัณฑ์ ความแรง โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่ก่อนจ่าย ใช้ตามฉลากของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับและไม่เกิน 2 วัน ไม่ควรนำขนาดของเม็ดความแรงหนึ่งไปใช้กับเม็ดความแรงอื่น และเด็กอายุต่ำกว่า 12 ปีต้องให้แพทย์เป็นผู้ประเมิน

ยานี้อาจทำให้ปัสสาวะเป็นสีส้มแดงหรือน้ำตาล ซึ่งโดยทั่วไปไม่เป็นอันตราย แต่อาจเปื้อนเสื้อผ้าและคอนแทคเลนส์ ควรกลืนทั้งเม็ด ไม่บดหรือเคี้ยว และแจ้งเจ้าหน้าที่ก่อนตรวจปัสสาวะ เพราะยาอาจรบกวนผลตรวจบางชนิด

ห้ามใช้หากมีโรคไตหรือตับบกพร่อง หรือเคยแพ้ phenazopyridine ผู้ที่มีภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD หญิงตั้งครรภ์ หรือผู้ให้นมบุตร ต้องได้รับการประเมินก่อนใช้ หากตัวหรือริมฝีปากเขียว ปัสสาวะลดลง บวม หรือหายใจลำบาก ให้หยุดยาและไปโรงพยาบาลทันที

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากฉลากของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับ ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

sodium citrate/citric acid เหมาะกับใคร

ยากลุ่มนี้ช่วยทำให้ปัสสาวะเป็นกรดน้อยลง จึงอาจลดความระคายในบางกรณี แต่ไม่ได้กำจัดเชื้อแบคทีเรีย ไม่ควรใช้ยาทำให้ปัสสาวะเป็นด่างร่วมกับ nitrofurantoin เพราะอาจลดประสิทธิภาพของยาปฏิชีวนะ และควรแจ้งเภสัชกรหรือแพทย์เรื่องยาทั้งหมดที่ใช้อยู่ก่อนเริ่มยา ผลิตภัณฑ์มีหลายความเข้มข้น เช่น sodium citrate dihydrate 460 มก. ต่อซอง จึงต้องตรวจตัวยาและความแรงบนฉลากก่อนใช้ ไม่ควรนำตัวเลขของผลิตภัณฑ์หนึ่งไปใช้กับอีกผลิตภัณฑ์หนึ่ง

ห้ามใช้หากแพ้ส่วนประกอบ และควรหลีกเลี่ยงหรือปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้หากขาดน้ำรุนแรง ไตทำงานบกพร่อง ปัสสาวะน้อย หัวใจล้มเหลว ความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ หรือต้องจำกัดโซเดียม ยาน้ำต้องเจือจางตามฉลากและมักรับประทานหลังอาหารเพื่อลดอาการทางท้อง

potassium citrate ใช้แก้อาการแสบได้หรือไม่

ไม่ควรเริ่ม potassium citrate เองเพื่อแก้ปัสสาวะแสบขัดทั่วไป ยานี้ใช้จัดการนิ่วบางชนิดหรือภาวะ citrate ในปัสสาวะต่ำ และต้องกำหนดขนาดจากผลตรวจปัสสาวะ พร้อมติดตามโพแทสเซียมและการทำงานของไต

ห้ามใช้ในผู้ที่โพแทสเซียมในเลือดสูง โรคแอดดิสันที่ควบคุมไม่ได้ ไตบกพร่อง แผลในกระเพาะ ลำไส้อุดตันหรือมีทางเดินอาหารตีบ และผู้ที่กำลังติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ห้ามใช้ร่วมกับยาขับปัสสาวะชนิดเก็บโพแทสเซียม เพราะอาจทำให้โพแทสเซียมสูงรุนแรงและหัวใจหยุดเต้นได้

เมื่อไหร่ที่ควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์ในวันเดียวกันหากอาการชวนสงสัยการติดเชื้อ ไตอักเสบ นิ่ว หรือทางเดินปัสสาวะอุดตัน อย่ารอให้ยาบรรเทาอาการบดบังความผิดปกติ โดยเฉพาะเมื่อมีอาการต่อไปนี้

  • มีไข้ หนาวสั่น ปวดหลัง หรือปวดสีข้าง
  • คลื่นไส้หรืออาเจียนจนดื่มน้ำไม่ได้
  • ปัสสาวะเป็นเลือด มีลิ่มเลือด หรือปัสสาวะไม่ออก
  • ปวดท้องน้อยหรืออุ้งเชิงกรานมาก
  • มีหนอง ตกขาวผิดปกติ แผล หรือเสี่ยงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
  • กำลังตั้งครรภ์ หรืออาจตั้งครรภ์
  • เป็นผู้ชายและมีอาการปัสสาวะแสบขัด โดยเฉพาะเมื่อมีไข้หรือปัสสาวะไหลผิดปกติ
  • มีโรคไต เบาหวาน ภูมิคุ้มกันต่ำ หรือใส่สายสวนปัสสาวะ
  • อาการไม่ดีขึ้นภายใน 1–2 วัน หรือกลับมาเป็นซ้ำ
  • ใช้ phenazopyridine ครบ 2 วันแล้วอาการยังอยู่

หากหายใจลำบาก หมดสติ สับสน ปวดรุนแรงมาก หรือปัสสาวะไม่ออกพร้อมท้องน้อยโป่งตึง ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

คำถามที่พบบ่อย

ปัสสาวะแสบขัดต้องกินยาปฏิชีวนะทุกครั้งไหม

ไม่จำเป็นทุกครั้ง อาการอาจเกิดจากการระคายเคือง นิ่ว ช่องคลอดอักเสบ หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ยาปฏิชีวนะเหมาะเมื่อประเมินแล้วว่าเป็นการติดเชื้อแบคทีเรียและเลือกยาได้ตรงกับภาวะนั้น

phenazopyridine รักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบได้ไหม

รักษาไม่ได้ เพราะเป็นยาบรรเทาปวดทางเดินปัสสาวะ ไม่ใช่ยาปฏิชีวนะ อาการอาจแสบน้อยลงทั้งที่การติดเชื้อยังอยู่ จึงไม่ควรใช้เพื่อเลื่อนการตรวจเมื่อมีไข้ ปวดสีข้าง หรืออาการไม่ดีขึ้น

กินยาแล้วปัสสาวะเป็นสีส้มแดงอันตรายไหม

ถ้าเกิดหลังใช้ phenazopyridine สีส้มแดงหรือน้ำตาลเป็นผลที่พบได้และมักไม่อันตราย แต่ถ้าไม่ได้ใช้ยานี้ เห็นลิ่มเลือด หรือมีไข้และปวดสีข้างร่วมด้วย ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ

ดื่มน้ำมากๆ ทำให้อาการหายได้ไหม

น้ำช่วยลดความเข้มข้นของปัสสาวะและป้องกันภาวะขาดน้ำ แต่ไม่สามารถรักษาการติดเชื้อ นิ่ว หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้ ดื่มให้เพียงพอตามปกติ และไม่ต้องฝืนดื่มมากหากแพทย์จำกัดน้ำเพราะโรคหัวใจหรือโรคไต

ปัสสาวะแสบขัดหลังมีเพศสัมพันธ์ควรทำอย่างไร

ถ้าอาการเล็กน้อย ให้ดื่มน้ำ ไม่กลั้นปัสสาวะ และหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่ระคายเคือง หากมีหนอง ตกขาว แผล เจ็บอุ้งเชิงกราน หรือมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยาง ควรงดเพศสัมพันธ์และเข้ารับการตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall