ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาปวดหาย กินยาอะไร วิธีดูแล เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

ยาปวดหาย คือคำที่มักใช้ค้นหายาหรือวิธีบรรเทาอาการปวด ซึ่งต้องเลือกตามตำแหน่ง สาเหตุ ความรุนแรง โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่

ประเด็นสำคัญ

  • อาการปวดเล็กน้อยจากปวดศีรษะ ปวดฟัน ปวดกล้ามเนื้อ หรือปวดประจำเดือน อาจดูแลเบื้องต้นได้ แต่ต้องหาสาเหตุหากปวดซ้ำหรือปวดมากขึ้น
  • ยาที่ใช้บ่อย ได้แก่ paracetamol และยา NSAIDs โดยในประเทศไทย ibuprofen และ naproxen โดยทั่วไปควรรับจากร้านยาภายใต้การประเมินและการจ่ายของเภสัชกร
  • หากปวดฉับพลันรุนแรง เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก แขนขาอ่อนแรง อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ หรือเกิดหลังอุบัติเหตุรุนแรง ให้พบแพทย์ทันที

สาเหตุที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง

อาการปวดส่วนใหญ่มักสัมพันธ์กับกล้ามเนื้อใช้งานหนัก การพักผ่อนไม่พอ การอักเสบเล็กน้อย หรืออาการเจ็บป่วยที่พบได้ทั่วไป ตำแหน่งและลักษณะการปวดช่วยบอกได้ว่าควรดูแลอย่างไร แต่ไม่ควรใช้ยากลบอาการต่อเนื่องโดยไม่หาสาเหตุ

  • กล้ามเนื้อตึงหรือใช้งานมากเกินไป: มักเกิดหลังยกของ ออกกำลังกาย นั่งท่าเดิมนาน หรือทำงานซ้ำ ๆ
  • ปวดศีรษะทั่วไป: อาจสัมพันธ์กับความเครียด นอนน้อย ขาดน้ำ หิว หรือใช้สายตานาน
  • ปวดประจำเดือน: เกิดจากการหดตัวของมดลูก มักปวดบริเวณท้องน้อยและอาจร้าวไปหลัง
  • ปวดฟันหรือเหงือก: อาจมาจากฟันผุ เหงือกอักเสบ ฟันแตก หรือการติดเชื้อ ยาแก้ปวดช่วยชั่วคราวแต่ไม่แก้ต้นเหตุ
  • ปวดจากไข้หวัด: อาจมีปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตัว เจ็บคอ หรือมีไข้ร่วมด้วย
  • ข้อ เอ็น หรือเนื้อเยื่ออักเสบ: มักมีบวม กดเจ็บ เคลื่อนไหวแล้วปวด หรือปวดหลังใช้งาน
  • ผลข้างเคียงจากยา: ยาบางชนิดอาจทำให้ปวดกล้ามเนื้อหรือปวดศีรษะ หากเริ่มปวดหลังใช้ยาใหม่ ไม่ควรเพิ่มยาแก้ปวดเองอย่างต่อเนื่อง

อาการปวดที่กลับมาเป็นประจำอาจเกี่ยวข้องกับไมเกรน ข้อเสื่อม เส้นประสาท หรือโรคประจำตัวอื่น ๆ จึงควรประเมินเพิ่มเติมแทนการกินยาแก้ปวดซ้ำทุกครั้ง

เมื่อไหร่ที่ดูแลเองได้

คุณอาจดูแลเองได้เมื่อปวดเล็กน้อยถึงปานกลาง รู้สาเหตุชัด อาการไม่แย่ลง และไม่มีสัญญาณอันตราย ตัวอย่างเช่น ปวดกล้ามเนื้อหลังออกแรง ปวดศีรษะหลังพักผ่อนน้อย หรือปวดประจำเดือนที่มีลักษณะเหมือนครั้งก่อน

ลักษณะอาการควรทำอะไร
ปวดกล้ามเนื้อหลังใช้งานพัก ประคบ และหลีกเลี่ยงท่าที่กระตุ้น
ปวดศีรษะจากอดนอนหรือขาดน้ำดื่มน้ำ พักในที่เงียบ ลดการใช้หน้าจอ
ปวดประจำเดือนแบบเดิมประคบอุ่น พัก และพิจารณายาบรรเทาปวด
ปวดฟันเล็กน้อยรักษาความสะอาดช่องปากและนัดพบทันตแพทย์
มีบวม แดง หรือปวดมากขึ้นหยุดกิจกรรมและรับการประเมิน

ก่อนเลือกยา ให้ตรวจว่าคุณแพ้ยาใดหรือไม่ ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรหรือไม่ รวมถึงมีโรคตับ ไต หัวใจ ความดันโลหิตสูง แผลในกระเพาะ หรือประวัติเลือดออกทางเดินอาหารหรือไม่ ควรตรวจตัวยาบนฉลากด้วย เพราะผลิตภัณฑ์แก้หวัดหรือยาหลายอาการอาจมียาแก้ปวดผสมอยู่แล้ว

อาการปวดจากยาบางชนิดไม่จำเป็นต้องดีขึ้นด้วยยาแก้ปวด ตัวอย่างเช่น อาการปวดกล้ามเนื้อผิดปกติหลังใช้ยาลดไขมันบางชนิดควรได้รับการตรวจหาสาเหตุ โดยเฉพาะเมื่อมีอ่อนแรง ปัสสาวะสีเข้ม หรือปัสสาวะน้อยร่วมด้วย

กลุ่มยาที่ใช้บรรเทาอาการมีอะไรบ้าง

ยาที่ใช้บ่อยแบ่งเป็น paracetamol และยาแก้อักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ หรือ NSAIDs ซึ่งมีข้อดีและความเสี่ยงต่างกัน ไม่ควรใช้ NSAIDs หลายชนิดพร้อมกัน เพราะไม่ได้ทำให้ระงับปวดดีขึ้นอย่างปลอดภัยและอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อกระเพาะ ไต และเลือดออก

กลุ่มยาเหมาะกับอาการแบบใดข้อควรระวังสำคัญ
paracetamolปวดทั่วไปและมีไข้กินเกินขนาดอาจทำลายตับ
ibuprofenปวดที่มีการอักเสบ ไข้ ปวดประจำเดือนแผลกระเพาะ เลือดออก ไต และหัวใจ
naproxenปวดข้อ กล้ามเนื้อ เอ็น หรือปวดประจำเดือนระคายกระเพาะ เลือดออก ไต และความดัน
ยาทาภายนอกกลุ่ม NSAIDsปวดกล้ามเนื้อหรือข้อเฉพาะจุดหลีกเลี่ยงผิวหนังแตกและผู้มีประวัติแพ้

Paracetamol เหมาะกับใคร

Paracetamol ใช้บรรเทาปวดและลดไข้ และไม่มีฤทธิ์ลดการอักเสบเด่นเท่า NSAIDs มักเป็นทางเลือกที่พิจารณาได้สำหรับอาการปวดทั่วไป แต่ผู้ที่มีโรคตับ ดื่มแอลกอฮอล์มาก หรือใช้ผลิตภัณฑ์หลายชนิดร่วมกันต้องระวังตัวยาซ้ำ

การแพ้พบได้น้อย แต่อาจรุนแรงได้ หากมีผื่นพุพอง หน้าบวม หายใจมีเสียงหวีด หายใจลำบาก หรือรู้สึกจะเป็นลม ให้หยุดยาและขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน การกินเกินปริมาณที่ฉลากกำหนดอาจทำลายตับ แม้ช่วงแรกยังไม่มีอาการชัดเจน

Ibuprofen และ naproxen ต่างกันอย่างไร

Ibuprofen และ naproxen เป็น NSAIDs ที่ช่วยลดปวด ไข้ และการอักเสบ โดยมีช่วงออกฤทธิ์และรูปแบบผลิตภัณฑ์ต่างกัน ความแรงบนฉลากไม่ควรนำมาเปรียบเทียบตรง ๆ ว่ายาตัวใดดีกว่า เพราะเป็นคนละตัวยา

ในประเทศไทย ibuprofen และ naproxen โดยทั่วไปควรรับจากร้านยาภายใต้การประเมินและการจ่ายของเภสัชกร ความแรงและรูปแบบผลิตภัณฑ์อาจต่างจากต่างประเทศ จึงไม่ควรใช้ข้อมูล naproxen sodium 220 มก. เพื่อเลือกผลิตภัณฑ์หรือกำหนดขนาดยาเอง

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

NSAIDs อาจทำให้ปวดท้อง แผลหรือเลือดออกในทางเดินอาหาร และกระทบไตได้ ความเสี่ยงสูงขึ้นในผู้สูงอายุ ผู้มีประวัติแผลกระเพาะ ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด สเตียรอยด์ ยาขับปัสสาวะ หรือดื่มแอลกอฮอล์มาก นอกจากนี้ยังอาจเพิ่มความเสี่ยงหัวใจขาดเลือด หลอดเลือดสมอง และหัวใจล้มเหลว โดยเฉพาะเมื่อใช้มากหรือนานเกินกำหนด

หญิงตั้งครรภ์ไม่ควรซื้อ ibuprofen หรือ NSAIDs อื่นใช้เอง โดยเฉพาะเมื่อตั้งครรภ์ตั้งแต่ 20 สัปดาห์ขึ้นไป ผู้ที่เคยแพ้ ibuprofen หรือ naproxen ไม่ควรลองเปลี่ยนไปใช้ NSAIDs อีกตัวเอง เพราะอาจเกิดการแพ้ข้ามกันได้

เมื่อไหร่ที่ควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์ทันทีหากอาการปวดเกิดฉับพลัน รุนแรงผิดปกติ หรือมาพร้อมอาการที่บ่งถึงหัวใจ สมอง เลือดออก หรือการแพ้ยา อย่ารอดูอาการหรือกินยาเพิ่มเพื่อกลบความปวดในสถานการณ์เหล่านี้

  • เจ็บหรือแน่นหน้าอก หายใจลำบาก เหงื่อแตก หรือปวดร้าวไปแขน กราม หรือหลัง
  • หน้าเบี้ยว พูดไม่ชัด แขนขาอ่อนแรงข้างหนึ่ง สับสน หรือหมดสติ
  • ปวดศีรษะรุนแรงที่สุดอย่างฉับพลัน คอแข็ง ชัก หรือมีไข้ร่วมกับซึมลง
  • ปวดหลังอุบัติเหตุรุนแรง ศีรษะกระแทก หรือสงสัยกระดูกหัก
  • อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำเหมือนยางมะตอย หน้ามืด หรือปวดท้องไม่หายหลังใช้ NSAIDs
  • ผื่นพุพอง หน้าหรือลิ้นบวม หายใจมีเสียงหวีด หรือหายใจไม่ออกหลังใช้ยา
  • ปวดร่วมกับบริเวณนั้นบวม แดง ร้อน มีไข้ หรือขยับไม่ได้
  • ปวดฟันพร้อมหน้าบวม มีไข้ กลืนลำบาก หรืออ้าปากลำบาก
  • อาการปวดเป็นซ้ำบ่อย รบกวนการนอน หรือรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ
  • ต้องใช้ยาแก้ปวดต่อเนื่อง หรืออาการยังไม่ดีขึ้นตามระยะเวลาที่ฉลากกำหนด

คำถามที่พบบ่อย

กิน paracetamol พร้อม ibuprofen ได้ไหม

อาจใช้ร่วมกันได้ในบางกรณี แต่ไม่ควรเริ่มใช้พร้อมกันโดยไม่ตรวจโรคประจำตัว ยาอื่น และตัวยาที่ซ้ำกันก่อน หากยาตัวเดียวช่วยได้ ควรใช้เพียงตัวเดียวตามฉลากเพื่อลดความสับสนและความเสี่ยงจากการใช้เกิน

กิน ibuprofen พร้อม naproxen ได้ไหม

ไม่ควรกินพร้อมกัน เพราะทั้งคู่เป็น NSAIDs การใช้ร่วมกันเพิ่มความเสี่ยงปวดท้อง แผลหรือเลือดออกในทางเดินอาหาร และไตทำงานผิดปกติ โดยไม่ได้รับประกันว่าจะลดปวดได้ดีกว่าเดิม

กินยาแก้ปวดตอนท้องว่างได้ไหม

Paracetamol รับประทานพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารได้ ส่วน NSAIDs อาจกินพร้อมอาหารหรือนมเมื่อระคายท้อง อย่างไรก็ตาม อาหารไม่ได้ป้องกันแผลหรือเลือดออกทั้งหมด ผู้มีปัจจัยเสี่ยงยังต้องหลีกเลี่ยงหรือได้รับคำแนะนำเฉพาะบุคคล

ถ้ากินยาแก้ปวดเกินควรทำอย่างไร

ให้ขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันที แม้ยังรู้สึกปกติ โดยเฉพาะเมื่อเป็น paracetamol นำซองยา ฉลาก จำนวนที่กิน และเวลาที่กินไปด้วย เพราะภาวะตับเสียหายอาจยังไม่แสดงอาการในระยะแรก

เด็กใช้ยาแก้ปวดของผู้ใหญ่ได้ไหม

ไม่ควรแบ่งยาผู้ใหญ่ให้เด็กจากการคาดเดา ยากินสำหรับเด็กต้องคำนวณตามน้ำหนักและตรวจความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ก่อน ไม่ควรให้ปริมาตรเป็นมิลลิลิตรโดยไม่รู้ว่ามีกี่มิลลิกรัมต่อปริมาตรนั้น

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

  • อาการและโรคประจำตัวของฉันเหมาะกับ paracetamol หรือ NSAIDs มากกว่ากัน?
  • ยาประจำหรือยาแก้หวัดที่ใช้อยู่มีตัวยาแก้ปวดซ้ำหรือเกิดปฏิกิริยาระหว่างยาหรือไม่?
  • หากเคยมีแผลกระเพาะ โรคไต โรคหัวใจ หรือแพ้ NSAIDs ควรหลีกเลี่ยงยาชนิดใด?
  • ความแรงที่ระบุบนฉลากเหมาะกับฉันหรือควรเลือกผลิตภัณฑ์รูปแบบอื่น?
  • หากอาการยังไม่ดีขึ้น ควรรอนานเท่าใดก่อนหยุดดูแลเองและไปพบแพทย์?

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall