ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาแก้แพ้ ผื่นคัน แบบ กิน

ยาแก้แพ้ชนิดรับประทานสำหรับผื่นคัน คือยาต้านฮีสตามีนที่ช่วยลดอาการคันและผื่นนูนจากลมพิษหรือปฏิกิริยาภูมิแพ้ แต่ไม่ได้รักษาผื่นทุกสาเหตุ

ประเด็นสำคัญ

  • ผื่นคันที่เป็นปื้นนูน ย้ายตำแหน่ง และเกิดขึ้นรวดเร็วอาจตอบสนองต่อยาต้านฮีสตามีน แต่ผื่นจากเชื้อรา การติดเชื้อ หรือการระคายเคืองอาจไม่ดีขึ้น
  • หากต้องการใช้ยาต้านฮีสตามีน ควรปรึกษาเภสัชกรเพื่อประเมินข้อบ่งใช้ โรคประจำตัว ยาร่วม และเลือกยาและขนาดที่เหมาะสม
  • หากผื่นมาพร้อมริมฝีปากหรือลิ้นบวม หายใจลำบาก เสียงแหบ หน้ามืด หรือหมดสติ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอดูผลจากยาแก้แพ้

สาเหตุที่พบบ่อยของผื่นคันมีอะไรบ้าง

อาการคันไม่ได้แปลว่าเป็นภูมิแพ้เสมอไป จึงควรดูรูปร่างผื่น ตำแหน่ง ระยะเวลา และสิ่งที่เกิดขึ้นก่อนมีอาการร่วมกัน สาเหตุที่พบได้บ่อยมีดังนี้

  • ลมพิษ ผื่นมักนูนแดงหรือสีเดียวกับผิว คัน และย้ายตำแหน่งได้ ผื่นแต่ละปื้นมักเกิดและจางไปแล้วอาจขึ้นใหม่บริเวณอื่น
  • การสัมผัสสิ่งระคายเคืองหรือสารก่อภูมิแพ้ เช่น สบู่ น้ำหอม เครื่องสำอาง โลหะ ถุงมือ หรือผลิตภัณฑ์ซักผ้า ผื่นมักอยู่ตรงบริเวณที่สัมผัส
  • แมลงกัดต่อย มักเป็นตุ่มคันเฉพาะจุด อาจเห็นรอยกัดตรงกลาง และอาจเกิดหลายตุ่มใกล้กัน
  • ผิวแห้งหรือผื่นผิวหนังอักเสบ ผิวอาจแห้ง แตก ลอก หรือหนาขึ้น โดยพบบ่อยตามข้อพับ มือ และบริเวณที่เกาเป็นประจำ
  • ยา อาหาร หรืออาหารเสริม อาจกระตุ้นลมพิษหรือผื่นแพ้ โดยเฉพาะเมื่อเริ่มสิ่งใหม่ไม่นานก่อนเกิดผื่น
  • การติดเชื้อหรือเชื้อรา อาจทำให้เกิดผื่นคันได้ แต่ยาต้านฮีสตามีนช่วยได้เพียงอาการคันและไม่ได้กำจัดเชื้อ
  • ความร้อน เหงื่อ หรือแรงกดบนผิวหนัง อาจกระตุ้นลมพิษในบางคน แม้ไม่ได้สัมผัสอาหารหรือยาที่แพ้

ถ้าผื่นเริ่มหลังใช้ยาใหม่ อย่าทดลองกินยานั้นซ้ำเพื่อพิสูจน์ว่าแพ้หรือไม่ ควรบันทึกชื่อยา เวลาที่กิน และถ่ายรูปผื่นไว้ เพราะข้อมูลเหล่านี้ช่วยประเมินสาเหตุได้มากกว่าการจำจากลักษณะผื่นเพียงอย่างเดียว

เมื่อไหร่ที่ดูแลเองด้วยยาแก้แพ้ได้

การดูแลเองระยะสั้นพอเหมาะเมื่อมีผื่นคันหรือลมพิษไม่มาก ไม่มีอาการบวมที่ปากหรือลิ้น และยังหายใจ กลืนอาหาร และทำกิจวัตรได้ตามปกติ คุณควรหยุดสัมผัสสิ่งที่สงสัยว่าเป็นตัวกระตุ้น ประคบเย็น และหลีกเลี่ยงการเกา ความร้อน รวมถึงการอาบน้ำร้อนจัด หากต้องการใช้ยาต้านฮีสตามีน ควรปรึกษาเภสัชกรเพื่อเลือกยาและขนาดที่เหมาะสม ไม่ควรเลือกยาใช้เองจากข้อมูลทั่วไปเพียงอย่างเดียว

ลักษณะอาการควรทำอย่างไร
ผื่นคันเล็กน้อย ไม่มีอาการอื่นหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นและสังเกตอาการ
ผื่นนูนคล้ายลมพิษ แต่หายใจปกติปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ยาต้านฮีสตามีนชนิดรับประทาน
ผื่นเฉพาะจุดหลังสัมผัสผลิตภัณฑ์ใหม่ล้างออกและหยุดใช้ผลิตภัณฑ์
ผื่นเป็นวง ลอก มีน้ำเหลือง หรือเจ็บควรหาสาเหตุ ไม่ใช้ยาแก้แพ้อย่างเดียว
ผื่นเกิดหลังเริ่มยาใหม่หยุดประเมินการใช้ยาต้นเหตุโดยผู้เชี่ยวชาญ
ปากหรือลิ้นบวม หายใจลำบากไปห้องฉุกเฉินทันที

ยาต้านฮีสตามีนไม่ใช่ยาป้องกันปฏิกิริยาแพ้รุนแรง และใช้แทนอะดรีนาลีนชนิดฉีดที่แพทย์สั่งไว้ไม่ได้ หากคุณมีแผนรับมือภาวะแพ้รุนแรงอยู่แล้ว ให้ทำตามแผนนั้นทันที

กลุ่มยาที่ใช้บรรเทาผื่นคันมีอะไรบ้าง

โดยทั่วไปควรเลือกยาต้านฮีสตามีนเพียงชนิดเดียว และไม่เพิ่มขนาดหรือกินหลายตัวร่วมกันเอง ยากลุ่มนี้ลดผลของฮีสตามีน จึงเหมาะกับลมพิษและอาการคันจากภูมิแพ้มากกว่าผื่นจากการติดเชื้อ

การเลือกยาและขนาดยาควรให้เภสัชกรประเมินข้อบ่งใช้ โรคประจำตัว ยาร่วม และความเหมาะสมก่อนจ่าย ไม่ควรเลือกใช้ยาจากข้อมูลทั่วไปเพียงอย่างเดียว

cetirizine, loratadine และ fexofenadine เป็นยาต้านฮีสตามีนรุ่นใหม่ที่มักมีผลต่อความตื่นตัวน้อยกว่ายารุ่นแรก อย่างไรก็ตาม cetirizine ยังทำให้ง่วงได้ในบางคน โดยเฉพาะช่วงแรกที่ใช้ยา จึงไม่ควรรีบขับรถหรือทำงานกับเครื่องจักรจนกว่าจะรู้ว่ายามีผลต่อคุณอย่างไร

chlorpheniramine เป็นยารุ่นแรกที่ออกฤทธิ์สั้นกว่าและทำให้ง่วงได้ชัดเจนกว่า แอลกอฮอล์ ยานอนหลับ ยาคลายกังวล และยากดประสาทอาจเพิ่มอาการง่วง ไม่ควรใช้เพื่อทำให้เด็กหลับ และควรตรวจฉลากยาแก้หวัดชนิดผสมเพื่อป้องกันการได้รับตัวยาซ้ำ

ห้ามใช้ยาชนิดใดหากเคยแพ้ตัวยานั้นหรือส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์ ผู้ที่เคยแพ้ cetirizine หรือยาต้านฮีสตามีนที่มีโครงสร้างเกี่ยวข้องกับ hydroxyzine ห้ามใช้ cetirizine เพราะอาจเกิดปฏิกิริยาแพ้ซ้ำ

ผู้มีโรคตับหรือโรคไตควรได้รับการประเมินขนาดของ cetirizine หรือ loratadine ส่วนผู้มีโรคไตอาจต้องปรับขนาด fexofenadine สำหรับ chlorpheniramine ผู้ที่เป็นต้อหิน มีปัญหาปัสสาวะจากต่อมลูกหมากโต หรือมีโรคทางเดินหายใจเรื้อรัง ควรได้รับการประเมินก่อนใช้

หญิงตั้งครรภ์ควรตรวจสอบความเหมาะสมก่อนใช้ยา ส่วนผู้ให้นมบุตรไม่แนะนำให้ใช้ cetirizine ตามคำเตือนบนฉลากที่อ้างอิง เด็กไม่ควรใช้ขนาดเดียวกับผู้ใหญ่ เด็กต้องใช้ขนาดตามอายุ ข้อบ่งใช้ และฉลากของผลิตภัณฑ์แต่ละยี่ห้อ โดยให้เภสัชกรหรือแพทย์ตรวจน้ำหนัก ความเข้มข้น และขนาดสูงสุดก่อนใช้ทุกครั้ง

เมื่อไหร่ที่ผื่นคันควรพบแพทย์

ควรไปฉุกเฉินทันทีเมื่อผื่นเกิดร่วมกับอาการที่บ่งถึงการแพ้รุนแรง เพราะยาแก้แพ้ชนิดรับประทานออกฤทธิ์ไม่เร็วพอที่จะรักษาภาวะคุกคามชีวิต สัญญาณอันตราย ได้แก่

  • ริมฝีปาก ลิ้น ใบหน้า หรือคอบวม
  • หายใจลำบาก หายใจมีเสียงหวีด หรือแน่นหน้าอก
  • กลืนลำบาก น้ำลายไหล เสียงแหบ หรือพูดลำบาก
  • เวียนศีรษะมาก หน้ามืด เป็นลม หรือหมดสติ
  • ผื่นร่วมกับตุ่มพอง ผิวลอก แผลในปาก หรือตาอักเสบ
  • ผื่นสีม่วงคล้ายรอยช้ำ กดแล้วไม่จาง หรือมีเลือดออกผิดปกติ
  • ผื่นเกิดทั่วตัวหลังเริ่มยาใหม่
  • ลมพิษมีสีผิดปกติ คล้ายรอยช้ำ มีตุ่มพอง หรือไม่มีอาการคัน

หากมีไข้ เจ็บผื่น ผื่นมีหนอง น้ำเหลือง หรือบวมร้อน ควรพบแพทย์ภายในวันเดียวกันหรือโดยเร็ว หากมีไข้สูง ซึม อาการลุกลามเร็ว ปวดมาก บวมแดงเป็นบริเวณกว้าง หรือมีอาการทั่วร่างกาย ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ หากผื่นเป็นซ้ำบ่อย ไม่ทราบตัวกระตุ้น หรือไม่ดีขึ้นแม้หลีกเลี่ยงสิ่งที่สงสัย

หากกินยาแล้วมีอาการแพ้ เช่น ผื่นลามเร็ว หน้าบวม แน่นหน้าอก หรือหายใจผิดปกติ ให้หยุดยาและขอความช่วยเหลือทันที อย่ากินยาตัวเดิมซ้ำหรือเปลี่ยนไปกินยาต้านฮีสตามีนหลายชนิดเพื่อกดอาการเอง

คำถามที่พบบ่อย

ผื่นคันทุกแบบกินยาแก้แพ้ได้ไหม

กินได้เฉพาะเมื่ออาการน่าจะเกี่ยวกับฮีสตามีน เช่น ลมพิษหรือปฏิกิริยาภูมิแพ้ และไม่มีสัญญาณอันตราย ผื่นจากเชื้อรา แบคทีเรีย หิด หรือผิวหนังอักเสบบางชนิดอาจคันน้อยลงชั่วคราว แต่สาเหตุยังไม่ได้รับการรักษา

cetirizine กับ loratadine กินพร้อมกันได้ไหม

ไม่ควรกินพร้อมกันเอง เพราะทั้งคู่เป็นยาต้านฮีสตามีนและอาจเพิ่มผลข้างเคียงโดยไม่จำเป็น โดยทั่วไปให้เลือกเพียงชนิดเดียวตามขนาดที่ฉลากระบุ หากกินชนิดหนึ่งแล้วควบคุมอาการไม่ได้ ควรหาสาเหตุของผื่นก่อนเพิ่มยาหรือเปลี่ยนยา

ยาแก้แพ้ชนิดไหนทำให้ง่วงน้อย

loratadine และ fexofenadine โดยทั่วไปมีผลทำให้ง่วงน้อยกว่า chlorpheniramine ส่วน cetirizine อาจทำให้ง่วงได้ในบางคน การตอบสนองแตกต่างกัน จึงควรหลีกเลี่ยงการขับรถหลังใช้ครั้งแรกจนกว่าจะรู้ผลของยา

กินยาแก้แพ้แล้วดื่มแอลกอฮอล์ได้ไหม

ควรหลีกเลี่ยง เพราะแอลกอฮอล์อาจเพิ่มอาการง่วง มึนงง และลดความตื่นตัว ความเสี่ยงเห็นได้ชัดกับ chlorpheniramine และอาจเกิดกับ cetirizine ได้เช่นกัน อย่าขับรถหากรู้สึกง่วงหรือมึนหลังใช้ยา

ผื่นคันหลังเริ่มยาใหม่ควรทำอย่างไร

ควรสงสัยปฏิกิริยาจากยาและไม่ทดลองกินซ้ำเอง ถ่ายรูปผื่น จดชื่อยาและเวลาที่เริ่มอาการ หากมีหน้าบวม แผลในปาก ตุ่มพอง ผิวลอก หรือหายใจลำบาก ให้ไปฉุกเฉินทันที

เด็กใช้ยาแก้แพ้ขนาดเดียวกับผู้ใหญ่ได้ไหม

ไม่ได้ ขนาดยาชนิดรับประทานของเด็กต้องพิจารณาน้ำหนัก อายุ ข้อบ่งใช้ และความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ อย่าตวงยาน้ำเป็นมิลลิลิตรโดยไม่ดูว่ามีกี่มิลลิกรัมต่อ 5 มล. และไม่ควรแบ่งยาเม็ดของผู้ใหญ่ให้เด็กโดยคาดเดา

ถ้ากินยาแล้วผื่นยุบ แปลว่าเป็นภูมิแพ้แน่นอนหรือไม่

ไม่แน่นอน การที่อาการคันลดลงบอกเพียงว่ายาช่วยกดผลของฮีสตามีนหรือทำให้อาการสงบลงบางส่วน ไม่สามารถยืนยันสาเหตุของผื่นได้ หากผื่นกลับมาเป็นซ้ำ ควรทบทวนยา อาหาร ผลิตภัณฑ์สัมผัสผิว และลักษณะผื่นร่วมกัน

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall