ยาแก้คลื่นไส้

ยาแก้คลื่นไส้ คือยาหลายกลุ่มที่ช่วยลดความรู้สึกอยากอาเจียน โดยต้องเลือกให้ตรงกับสาเหตุ เช่น เมารถ เวียนศีรษะ หรือการเคลื่อนไหวของกระเพาะอาหารผิดปกติ

อาการคลื่นไส้เกิดจากอะไรได้บ้าง

สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่ อาหารหรือการติดเชื้อทางเดินอาหาร เมารถ ผลจากยา ไมเกรน และการตั้งครรภ์ แต่ลักษณะอาการร่วมจะช่วยบอกว่าควรดูแลแบบใด

• อาหารไม่ย่อยหรือกินมากเกินไป: มักแน่นท้อง ท้องอืด หรือเรอร่วมด้วย โดยเฉพาะหลังอาหารมันหรือมื้อใหญ่
• กระเพาะและลำไส้อักเสบหรืออาหารเป็นพิษ: อาจมีอาเจียน ปวดท้อง ถ่ายเหลว หรือมีไข้ สิ่งสำคัญคือทดแทนน้ำและเกลือแร่
• เมารถ เมาเรือ หรือเมาเครื่องบิน: เกิดจากระบบการทรงตัวรับข้อมูลไม่สอดคล้องกัน มักมีเวียนศีรษะ เหงื่อออก และอยากอาเจียน
• ไมเกรนหรืออาการเวียนศีรษะ: อาจมีปวดศีรษะ ไวต่อแสง เห็นภาพผิดปกติ หรือรู้สึกว่าสิ่งรอบตัวหมุน
• ผลจากยา แอลกอฮอล์ หรือสารบางชนิด: ยาหลายประเภททำให้ระคายกระเพาะหรือกระตุ้นศูนย์อาเจียนได้ ไม่ควรหยุดยาประจำเอง
• การตั้งครรภ์: มักเกิดในระยะแรก แต่ถ้าอาเจียนมากจนกินหรือดื่มไม่ได้ ต้องได้รับการประเมิน
• ความเครียดและความวิตกกังวล: อาจทำให้แน่นท้อง เบื่ออาหาร หรือคลื่นไส้ได้ แต่ควรพิจารณาสาเหตุทางกายร่วมด้วย

อาการนี้บางครั้งอาจเกี่ยวข้องกับภาวะเร่งด่วน เช่น ไส้ติ่งอักเสบ ลำไส้อุดตัน โรคหัวใจ หรือความผิดปกติในสมอง จึงไม่ควรพยายามกดอาการอย่างเดียวเมื่อมีสัญญาณอันตราย

เมื่อไหร่ที่ดูแลอาการเองได้

คุณอาจดูแลตัวเองระยะสั้นได้เมื่ออาการไม่มาก ยังจิบน้ำได้ ไม่มีเลือด ไม่มีอาการปวดรุนแรง และอาการมีแนวโน้มดีขึ้น

จิบน้ำหรือสารละลายเกลือแร่ครั้งละน้อยแต่บ่อย หลีกเลี่ยงการดื่มรวดเดียวเพราะอาจกระตุ้นให้อาเจียน เมื่อเริ่มดีขึ้นให้กินอาหารอ่อน ย่อยง่าย ปริมาณน้อย เช่น ข้าวต้ม แล้วค่อยกลับไปกินตามปกติ

ถ้าอาเจียน ให้รอจนท้องเริ่มสงบแล้วค่อยจิบน้ำทีละน้อย ไม่ควรกินอาหารมัน อาหารรสจัด หรือดื่มแอลกอฮอล์ ยาที่ทำให้ง่วงยิ่งไม่ควรใช้ร่วมกับแอลกอฮอล์ เพราะอาจลดความตื่นตัวมากขึ้น

มียากลุ่มใดใช้บรรเทาอาการคลื่นไส้ได้บ้าง

ยาที่เหมาะขึ้นอยู่กับสาเหตุ โดย dimenhydrinate และ meclizine เหมาะกับอาการจากการเคลื่อนไหว ส่วน domperidone ใช้บรรเทาคลื่นไส้อาเจียนผ่านการเพิ่มการเคลื่อนไหวของทางเดินอาหารส่วนบน

Dimenhydrinate ใช้อย่างไร

หากใช้ป้องกันเมารถ ให้รับประทานครั้งแรกก่อนเดินทาง 30–60 นาที ยาเม็ดมีความแรงที่พบได้ 25 มก. และ 50 มก. จึงต้องตรวจความแรงบนฉลากก่อนนับจำนวนเม็ด

ยานี้อาจทำให้ง่วงซึม ปากแห้ง คอแห้ง ไม่สบายท้อง ปวดศีรษะ ใจสั่น วิงเวียน หรือตาพร่า หลีกเลี่ยงการขับรถ ใช้เครื่องจักร แอลกอฮอล์ และยากดประสาทร่วมกัน ผู้เป็นต้อหิน โดยเฉพาะต้อหินมุมปิด ผู้มีต่อมลูกหมากโตหรือปัสสาวะลำบาก และผู้สูงอายุ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนใช้ หากปวดตารุนแรง ตาแดง เห็นแสงเป็นวง ปัสสาวะไม่ออก หรือสับสนหลังใช้ยา ให้หยุดยาและไปโรงพยาบาล

ผู้มีประวัติโรคลมชักต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะการใช้เกินขนาดเพิ่มความเสี่ยงชัก มีรายงานในผู้ใหญ่ว่าเกิดเมื่อรับประทานมากกว่า 1 กรัม ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลเกี่ยวกับการใช้ยาเกินขนาด ไม่ใช่ขนาดสำหรับรับประทาน และหากกินเกินฉลากควรไปโรงพยาบาลทันที

Meclizine ใช้อย่างไร

หากใช้ป้องกันเมารถ ให้รับประทานก่อนเริ่มเดินทาง 1 ชั่วโมง ยาเม็ดหรือแคปเล็ตที่พบในข้อมูลสากลมีความแรง 12.5 มก. และ 25 มก. แต่ความแรงที่มีจำหน่ายจริงอาจต่างกัน จึงควรอ่านฉลากทุกครั้ง

ยานี้อาจทำให้ง่วง การตอบสนองช้าลง ปากแห้ง ตาแห้ง และมองเห็นไม่ชัด ไม่ควรขับรถจนกว่าจะทราบว่ายามีผลต่อคุณอย่างไร ผู้ที่เป็นต้อหิน มีโรคทางเดินหายใจ หรือปัสสาวะลำบากควรตรวจสอบความเหมาะสมก่อนใช้

Domperidone ใช้อย่างไร

Domperidone ต้องรับจากร้านยาโดยให้เภสัชกรประเมินสาเหตุ อาการร่วม โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่ก่อนทุกครั้ง หากเภสัชกรเห็นว่าเหมาะสม ขนาดผู้ใหญ่โดยทั่วไปคือ 10 มิลลิกรัมก่อนอาหาร วันละไม่เกิน 3 ครั้ง และใช้ไม่เกิน 7 วัน

ห้ามใช้ในผู้มีภาวะยืดช่วง QT โรคหัวใจบางชนิด ความผิดปกติของเกลือแร่ โรคตับระดับปานกลางถึงรุนแรง หรือใช้ยาที่มีปฏิกิริยาสำคัญร่วมกัน เช่น clarithromycin, erythromycin และยาฆ่าเชื้อรากลุ่ม azole

ไม่ควรใช้บ่อยหรือต่อเนื่องเอง เพราะยาอาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะและอาจรุนแรงได้ หากมีใจสั่น หน้ามืด เป็นลม หรือเจ็บหน้าอกหลังรับประทาน ให้หยุดยาและไปโรงพยาบาล

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

อาการแบบไหนควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์ทันทีเมื่ออาการชี้ว่าร่างกายขาดน้ำ มีเลือดออก ปวดรุนแรง หรืออาจเกี่ยวข้องกับหัวใจ สมอง หรือลำไส้

• อาเจียนเป็นเลือด สีคล้ำคล้ายกากกาแฟ หรือถ่ายดำ
• ปวดท้องมาก ท้องแข็ง ท้องบวม หรือไม่ผายลม
• เจ็บหรือแน่นหน้าอก หายใจลำบาก เหงื่อแตก หรือปวดร้าวไปแขนและกราม
• ปวดศีรษะรุนแรงฉับพลัน คอแข็ง สับสน ชัก แขนขาอ่อนแรง หรือพูดไม่ชัด
• อาเจียนหลังศีรษะกระแทกหรือได้รับอุบัติเหตุ
• ดื่มน้ำไม่ได้ ปากแห้งมาก ปัสสาวะน้อย หน้ามืด หรือเป็นลม
• มีไข้สูง อาเจียนต่อเนื่อง หรืออาการแย่ลงแทนที่จะดีขึ้น
• ตั้งครรภ์และอาเจียนมากจนกินอาหารหรือดื่มน้ำไม่ได้
• เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้มีโรคประจำตัวที่อาเจียนซ้ำ เพราะขาดน้ำได้เร็ว

หากสงสัยว่ากินยาเกินขนาด อย่ารอให้เกิดอาการ ให้นำแผงยา กล่องยา หรือภาพฉลากไปโรงพยาบาลด้วย เพื่อให้ตรวจชนิดและปริมาณยาได้เร็วขึ้น

คำถามที่พบบ่อย

คลื่นไส้แต่ไม่อาเจียน ต้องกินยาหรือไม่

ไม่จำเป็นเสมอไป หากอาการเล็กน้อยและยังดื่มน้ำได้ คุณอาจเริ่มจากพัก จิบน้ำ กินอาหารมื้อเล็ก และหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นก่อน หากอาการเป็นซ้ำบ่อยหรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย ควรหาสาเหตุแทนการกินยากดอาการต่อเนื่อง

เมารถควรกินยาตอนไหน

Dimenhydrinate ควรกินก่อนเดินทาง 30–60 นาที ส่วน meclizine ควรกินก่อนเดินทาง 1 ชั่วโมง ยาทั้งสองชนิดอาจทำให้ง่วง จึงไม่เหมาะกับผู้ที่ต้องขับรถหรือทำงานกับเครื่องจักรหลังรับประทาน

กินยาสองกลุ่มพร้อมกันได้ไหม

ไม่ควรรวมยาหลายชนิดเอง เพราะอาจเพิ่มอาการง่วงและผลข้างเคียงโดยไม่ช่วยให้อาการดีขึ้นมากกว่าเดิม ตรวจตัวยาสำคัญบนฉลาก โดยเฉพาะยาแก้แพ้ ยาแก้หวัด ยานอนหลับ และยาคลายกังวล ซึ่งอาจเสริมฤทธิ์กดประสาทกัน

เด็กใช้ยาแก้อาการคลื่นไส้ของผู้ใหญ่ได้ไหม

ไม่ควรแบ่งยาให้เด็กจากขนาดของผู้ใหญ่เอง ขนาดยาชนิดรับประทานในเด็กต้องพิจารณาน้ำหนัก ตัวยา และความแรงของผลิตภัณฑ์ เด็กอายุต่ำกว่า 2 ปีไม่ควรใช้ dimenhydrinate เว้นแต่แพทย์เป็นผู้สั่ง และ meclizine ไม่ควรใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 12 ปีโดยไม่มีคำสั่งแพทย์

ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรใช้ยาได้ไหม

ควรตรวจสอบเป็นรายตัวยาก่อนใช้ เพราะความเหมาะสมขึ้นอยู่กับอายุครรภ์ อาการ โรคประจำตัว และยาอื่นที่ใช้อยู่ หากอาเจียนมาก ดื่มน้ำไม่ได้ ปัสสาวะน้อย น้ำหนักลด หรือหน้ามืด ควรพบแพทย์แทนการซื้อยากินต่อเนื่องเอง

กินยาแล้วอาเจียนออกมา ต้องกินซ้ำไหม

อย่ากินซ้ำทันทีโดยไม่ตรวจเวลาที่อาเจียนและชนิดยา ยาบางส่วนอาจถูกดูดซึมแล้ว การกินเพิ่มอาจทำให้ได้รับเกินขนาด ให้เก็บแผงยาหรือฉลากไว้และสอบถามเภสัชกรว่าควรทำอย่างไรตามเวลาที่เกิดอาการ

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

• หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 3159) — เกี่ยวกับ dimenhydrinate — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-17)
• หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 8780) — เกี่ยวกับ dimenhydrinate — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-17)
• หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 7508) — เกี่ยวกับ domperidone — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-17)
• หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 989) — เกี่ยวกับ domperidone — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-17)
• หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 2751) — เกี่ยวกับ domperidone — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-17)
• หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 5163) — เกี่ยวกับ domperidone — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-17)
• WebMD: Dimenhydrinate (Dramamine, Driminate, and others) - Uses, Side ... — เกี่ยวกับ dimenhydrinate — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-17)
• Cleveland Clinic: Meclizine (Dramamine): How to Use & Side Effects — เกี่ยวกับ meclizine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-17)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์