ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาแก้คัดจมูก

อาการคัดจมูกคือความรู้สึกหายใจทางจมูกไม่สะดวกจากเยื่อบุจมูกบวม มีน้ำมูก หรือมีสิ่งคัดหลั่งอุดกั้น ซึ่งพบได้จากหวัด ภูมิแพ้ และการระคายเคือง

ประเด็นสำคัญ

  • อาการจากหวัดหรือภูมิแพ้ที่ไม่รุนแรงมักเริ่มดูแลได้ด้วยน้ำเกลือพ่นหรือล้างจมูก การพักผ่อน ดื่มน้ำ และหลีกเลี่ยงฝุ่น ควัน หรือสารก่อภูมิแพ้
  • ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ oxymetazoline เพื่อประเมินโรคประจำตัว ยาร่วม อายุ และความแรงที่เหมาะสม เมื่อได้รับยาแล้วให้ใช้ตามฉลากไทยหรือคำแนะนำของเภสัชกร และไม่ใช้ต่อเนื่องเกิน 3 วัน
  • หากหายใจลำบาก ไข้สูงขึ้นหรือเกิน 3 วัน อาการแย่ลงหรือเกิน 7 วัน หรือเกิดอาการใหม่ ควรหยุดดูแลเองและพบแพทย์

สาเหตุที่พบบ่อยของอาการคัดจมูกมีอะไรบ้าง

หวัดและโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด โดยลักษณะของน้ำมูกและอาการร่วมช่วยบอกแนวทางดูแลเบื้องต้นได้

  • หวัดจากไวรัส: มักมีน้ำมูก เจ็บคอ ไอ หรืออ่อนเพลียร่วมด้วย อาการส่วนใหญ่ค่อย ๆ ดีขึ้น แต่ยาไม่ได้กำจัดไวรัสโดยตรง
  • โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้: มักจาม คันจมูก น้ำมูกใส หรือคันตาเมื่อสัมผัสฝุ่น เกสร ขนสัตว์ หรืออากาศเย็น
  • อากาศแห้งและสารระคายเคือง: ควันบุหรี่ ฝุ่น มลพิษ กลิ่นฉุน และเครื่องปรับอากาศอาจทำให้เยื่อบุจมูกแห้งหรือบวม
  • ไซนัสอักเสบ: อาจมีปวดหรือตึงบริเวณใบหน้า น้ำมูกข้น การรับกลิ่นลดลง และบางรายมีไข้ อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าต้องใช้ยาปฏิชีวนะเสมอไป
  • ใช้ยาพ่นลดบวมนานเกินไป: ยาพ่นบางชนิดทำให้จมูกกลับมาตันกว่าเดิมเมื่อใช้บ่อยหรือนานกว่าที่กำหนด
  • ความผิดปกติภายในจมูก: เช่น ผนังกั้นจมูกคดหรือริดสีดวงจมูก มักทำให้ตันเรื้อรัง ตันข้างเดียว หรือไม่ตอบสนองต่อการดูแลทั่วไป

เมื่อไหร่ที่ดูแลอาการคัดจมูกเองได้

คุณอาจเริ่มดูแลเองได้เมื่อยังหายใจได้ตามปกติ อาการเพิ่งเริ่ม ไม่มีไข้ต่อเนื่อง ไม่มีปวดหน้ามาก และไม่มีเลือดออกหรืออาการผิดปกติอื่น

ลักษณะอาการสิ่งที่ทำได้เบื้องต้น
น้ำมูกใส จาม คันจมูกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นและใช้น้ำเกลือ
คัดจมูกจากหวัดเล็กน้อยพักผ่อน ดื่มน้ำ ล้างจมูก
จมูกแห้ง มีสะเก็ดใช้น้ำเกลือพ่นเพิ่มความชุ่มชื้น
ต้องการโล่งจมูกชั่วคราวพิจารณายาพ่นลดบวมระยะสั้น
ตันเรื้อรังหรือตันข้างเดียวควรตรวจหาสาเหตุ

น้ำเกลือพ่นหรือล้างจมูกช่วยชะล้างน้ำมูก ฝุ่น และสารก่อภูมิแพ้ พร้อมเพิ่มความชุ่มชื้นให้เยื่อบุจมูก โดยทั่วไปใช้ได้ตามต้องการ หากล้างจมูกด้วยอุปกรณ์ปริมาณมาก ควรใช้น้ำกลั่น น้ำปราศจากเชื้อ หรือน้ำต้มสุกที่ปล่อยให้เย็นแล้ว ไม่ควรใช้น้ำประปาโดยตรง

หากมีโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง โรคไทรอยด์ เบาหวาน ต้อหิน ปัสสาวะลำบากจากต่อมลูกหมากโต โรคตับ หรือโรคไต อย่าเลือกยาลดคัดจมูกหรือยาแก้แพ้ด้วยตนเอง เพราะบางชนิดอาจไม่เหมาะหรือต้องปรับขนาดยา

ยาคัดจมูกมีกลุ่มไหนบ้าง

กลุ่มยาที่เหมาะขึ้นอยู่กับสาเหตุ โดยน้ำเกลือเหมาะกับการเริ่มดูแลทั่วไป ยาต้านฮิสตามีนเหมาะเมื่อมีอาการแพ้ และยาพ่นลดบวมเหมาะกับการใช้ช่วงสั้น

กลุ่มเหมาะกับอาการข้อควรระวังหลัก
น้ำเกลือพ่นหรือล้างจมูกน้ำมูก จมูกแห้ง ภูมิแพ้อาจแสบเล็กน้อย
ยาต้านฮิสตามีนจาม คัน น้ำมูกใสบางชนิดทำให้ง่วง
ยาพ่นลดบวมจมูกตันมากชั่วคราวห้ามใช้ต่อเนื่องนาน
ยาพ่นควบคุมภูมิแพ้ภูมิแพ้เป็นซ้ำต้องใช้สม่ำเสมอ

น้ำเกลือพ่นหรือล้างจมูก

น้ำเกลือช่วยชะล้างน้ำมูกและสารก่อภูมิแพ้โดยไม่ทำให้หลอดเลือดในจมูกหดตัว ชนิดความเข้มข้นใกล้เคียงของเหลวในร่างกายมักระคายเคืองน้อยกว่าชนิดเข้มข้นสูง คุณสามารถใช้ก่อนยาพ่นจมูกชนิดอื่นเพื่อกำจัดน้ำมูกข้นที่อาจขวางตัวยาได้

ยาต้านฮิสตามีน

ยากลุ่มนี้ช่วยลดจาม คันจมูก น้ำมูกใส และคันตาจากภูมิแพ้ แต่ไม่ใช่ทุกชนิดที่จะลดอาการจมูกตันได้เด่นชัด Cetirizine ทำให้ง่วงได้ ส่วน chlorpheniramine มักมีโอกาสง่วงมากกว่า จึงควรหลีกเลี่ยงการขับรถ แอลกอฮอล์ และยากดประสาทร่วมกัน

Cetirizine ควรรับจากร้านยาหลังเภสัชกรประเมินอาการ อายุ น้ำหนัก โรคประจำตัว ยาร่วม และการทำงานของไต โดยเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคตับหรือไตไม่ควรกำหนดขนาดยาเอง และให้ยึดฉลากไทยของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับ

สำหรับ chlorpheniramine ชนิดเม็ดเดี่ยวความแรง 4 มก. ฉลากสากลระบุให้ผู้ใหญ่และเด็กอายุ 12 ปีขึ้นไปรับประทานครั้งละ 1 เม็ด ทุก 4–6 ชั่วโมง ไม่เกิน 6 เม็ดหรือ 24 มก. ใน 24 ชั่วโมง เด็กอายุต่ำกว่า 12 ปีไม่ควรกำหนดขนาดเอง

อย่ากินยาหวัดหลายสูตรพร้อมกัน เพราะผลิตภัณฑ์ผสมอาจมี chlorpheniramine หรือยาแก้ปวดซ้ำกัน ตรวจชื่อสามัญและปริมาณตัวยาสำคัญทุกครั้งก่อนใช้

ยาพ่นจมูกลดบวม

Oxymetazoline และ xylometazoline ช่วยให้จมูกโล่งเร็วด้วยการทำให้หลอดเลือดบริเวณเยื่อบุจมูกหดตัว แต่ควรใช้เฉพาะช่วงสั้น การใช้บ่อยหรือใช้ต่อเนื่องอาจทำให้เยื่อบุจมูกบวมกลับและคัดจมูกมากขึ้น

ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ oxymetazoline เพื่อประเมินโรคประจำตัว ยาร่วม อายุ และความแรงที่เหมาะสม เมื่อได้รับยาแล้วให้ใช้ตามฉลากไทยหรือคำแนะนำของเภสัชกร และไม่ใช้ต่อเนื่องเกิน 3 วัน

ความแรงและอายุที่ใช้ xylometazoline ได้ขึ้นอยู่กับผลิตภัณฑ์ เด็กควรใช้เฉพาะความแรงสำหรับเด็กตามฉลากไทย และให้เภสัชกรตรวจสอบอายุ ขนาดยา และข้อห้ามก่อนใช้ ห้ามใช้ขวดพ่นร่วมกับคนอื่น เพราะอาจแพร่เชื้อได้

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร ขนาดยาที่ใช้ในประเทศไทยอาจแตกต่างกันตามความแรงและรูปแบบของผลิตภัณฑ์

คัดจมูกกินยาอะไรจึงจะเหมาะกับอาการ

ถ้ามีน้ำมูกใส จาม และคันจมูกร่วมด้วย ยาต้านฮิสตามีนอาจช่วยได้ แต่ถ้าคัดจมูกอย่างเดียวควรเริ่มจากน้ำเกลือหรือพิจารณายาพ่นลดบวมระยะสั้น

อาการเด่นทางเลือกที่ตรงอาการมากกว่า
จาม คัน น้ำมูกใสยาต้านฮิสตามีน
จมูกแห้ง น้ำมูกข้นน้ำเกลือพ่นหรือล้าง
ตันมาก ต้องการผลชั่วคราวยาพ่นลดบวมไม่เกิน 3 วัน
ภูมิแพ้เกิดบ่อยยาพ่นควบคุมภูมิแพ้
ปวดหน้า ไข้ หรืออาการนานพบแพทย์เพื่อตรวจสาเหตุ

ไม่ควรเลือกยาปฏิชีวนะเพียงเพราะน้ำมูกมีสีเหลืองหรือเขียว เพราะสีของน้ำมูกอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าเป็นการติดเชื้อแบคทีเรีย และยาปฏิชีวนะไม่ช่วยรักษาหวัดจากไวรัส

ยาพ่นควบคุมภูมิแพ้ต่างจากยาพ่นลดบวมตรงที่ไม่ได้ทำให้โล่งทันที แต่ใช้ลดการอักเสบเมื่อมีอาการภูมิแพ้เป็นประจำ วิธีพ่นมีผลต่อประสิทธิภาพ ควรสั่งน้ำมูกเบา ๆ ก่อนพ่น ตั้งศีรษะตรง และหันหัวพ่นออกจากผนังกั้นกลางจมูก

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์เพราะอาการคัดจมูก

ควรพบแพทย์ทันทีเมื่อหายใจลำบาก หน้าหรือคอบวม ซึมลง หรือมีอาการแพ้รุนแรง และควรนัดตรวจเมื่ออาการนานหรือแย่ลงผิดปกติ

  • หายใจหอบ แน่นหน้าอก หายใจมีเสียงผิดปกติ หรือริมฝีปากเขียว
  • มีไข้สูงขึ้น หรือมีไข้นานเกิน 3 วัน
  • ปวดหน้า ปวดรอบตา หรือปวดศีรษะมาก
  • ตาบวม มองเห็นเปลี่ยนไป คอแข็ง หรือสับสน
  • อาการแย่ลงหรือคงอยู่นานเกิน 7 วันแม้ดูแลแล้ว
  • มีเลือดกำเดาออกมาก เลือดหยุดยาก หรือมีน้ำมูกปนเลือดซ้ำ
  • คัดจมูกข้างเดียวต่อเนื่อง มีกลิ่นเหม็น หรือสงสัยว่ามีสิ่งแปลกปลอม
  • ใช้ยาพ่นลดบวมเกิน 3 วันแล้วกลับคัดมากขึ้น
  • หลังใช้ยาแล้วใจสั่น เวียนศีรษะมาก กระสับกระส่าย ง่วงผิดปกติ หรือเกิดผื่นและบวม

คำถามที่พบบ่อย

กินยาแก้แพ้แล้วจมูกจะหายตันไหม

อาจช่วยเมื่ออาการเกิดจากภูมิแพ้และมีจาม คัน หรือน้ำมูกใสร่วมด้วย แต่ผลต่ออาการตันอาจไม่เด่นเท่ายาพ่นจมูก หากตันอย่างเดียวหรือเกิดจากหวัด น้ำเกลือและการดูแลตามอาการอาจตรงจุดกว่า

ยาพ่นลดคัดจมูกใช้ทุกวันได้ไหม

ไม่ควรใช้ oxymetazoline ต่อเนื่องเกิน 3 วัน การใช้ถี่หรือนานเกินไปอาจทำให้จมูกกลับมาตันหรือแย่ลง หากต้องพ่นทุกวันควรตรวจหาภูมิแพ้ ไซนัสอักเสบ หรือความผิดปกติภายในจมูก

น้ำเกลือพ่นจมูกใช้ทุกวันได้หรือไม่

โดยทั่วไปใช้ได้ตามต้องการและไม่ทำให้จมูกตันจากการหยุดใช้ อาจมีอาการแสบหรือระคายเคืองเล็กน้อย โดยเฉพาะน้ำเกลือชนิดเข้มข้น หากล้างจมูกต้องใช้น้ำที่ปลอดภัยและทำความสะอาดอุปกรณ์ทุกครั้ง

คัดจมูกตอนนอนควรทำอย่างไร

เริ่มจากล้างหรือพ่นน้ำเกลือก่อนนอน ยกศีรษะเล็กน้อย และหลีกเลี่ยงฝุ่น ควัน หรืออากาศที่แห้งเกินไป หากจามและคันร่วมด้วยอาจเป็นภูมิแพ้ แต่ถ้ากรนมาก สะดุ้งเหมือนขาดอากาศ หรือง่วงผิดปกติในตอนกลางวัน ควรพบแพทย์

คนท้องใช้ยาแก้คัดจมูกได้ไหม

ไม่ควรเริ่มยาลดคัดจมูกหรือยาต้านฮิสตามีนเองระหว่างตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร น้ำเกลือเป็นทางเลือกที่ไม่ทำให้หลอดเลือดหดตัว แต่ควรตรวจสอบส่วนประกอบและสอบถามผู้ดูแลการตั้งครรภ์ก่อนใช้ยาอื่น

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall