ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาลดอาการคัดจมูก

อาการคัดจมูกคือภาวะที่เยื่อบุและหลอดเลือดภายในจมูกบวม ทำให้อากาศผ่านได้น้อยลง จึงรู้สึกแน่นจมูกหรือหายใจทางจมูกไม่สะดวก

ประเด็นสำคัญ

  • น้ำเกลือพ่นหรือล้างจมูกช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นและชะล้างน้ำมูก เหมาะกับอาการไม่รุนแรง และไม่ทำให้เกิดอาการคัดจมูกย้อนกลับจากการใช้ต่อเนื่อง
  • Oxymetazoline 0.05% ควรใช้เฉพาะหลังปรึกษาเภสัชกร ตามขนาดและช่วงอายุที่ระบุบนฉลากของผลิตภัณฑ์นั้น ห้ามใช้เกินความถี่ที่ฉลากกำหนดหรือใช้ต่อเนื่องเกิน 3 วัน และไม่ควรเลือกใช้ในเด็กเอง
  • หากคัดจมูกร่วมกับหายใจลำบาก หน้าหรือรอบตาบวม ปวดศีรษะรุนแรง ไข้เกิน 3 วัน หรืออาการไม่ดีขึ้นภายใน 7 วัน ควรพบแพทย์

สาเหตุที่พบบ่อย

หวัดและโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด แต่การใช้ยาพ่นลดคัดจมูกนานเกินไปก็ทำให้อาการกลับมาแย่ลงได้

  • ไข้หวัดจากไวรัส: มักมีน้ำมูก เจ็บคอ ไอ หรือมีไข้ต่ำร่วมด้วย อาการส่วนใหญ่มักค่อยๆ ดีขึ้น
  • โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้: มักคัดจมูก จาม คันจมูก และมีน้ำมูกใส โดยสัมพันธ์กับฝุ่น เกสร ขนสัตว์ หรืออากาศเย็น
  • ไซนัสอักเสบ: อาจมีน้ำมูกข้น ปวดหรือตึงใบหน้า การรับกลิ่นลดลง และปวดมากขึ้นเมื่อก้มหน้า
  • อากาศแห้ง ควัน หรือมลพิษ: ทำให้เยื่อบุจมูกระคายเคือง บวม หรือมีน้ำมูกได้ แม้ไม่ได้ติดเชื้อ
  • ผนังกั้นจมูกคดหรือริดสีดวงจมูก: มักทำให้คัดจมูกเรื้อรัง คัดข้างเดียว หรือหายใจทางจมูกลำบากต่อเนื่อง
  • ใช้ยาพ่นหดหลอดเลือดนานเกินไป: ยากลุ่ม oxymetazoline และยาพ่นลดคัดจมูกชนิดใกล้เคียงกันอาจทำให้เกิด rebound congestion คือยิ่งใช้ จมูกยิ่งตันเมื่อยาหมดฤทธิ์

ลักษณะอาการช่วยบอกสาเหตุได้คร่าวๆ แต่ใช้ยืนยันโรคไม่ได้ หากคัดจมูกเรื้อรังหรือเป็นซ้ำบ่อย ควรตรวจหาสาเหตุแทนการใช้ยาบรรเทาอาการต่อเนื่อง

เมื่อไหร่ที่ดูแลเองได้

คุณดูแลเองได้เมื่ออาการไม่รุนแรง หายใจได้ตามปกติ ไม่มีหน้าหรือรอบตาบวม และอาการเพิ่งเกิดจากหวัด ภูมิแพ้ หรืออากาศแห้ง

เริ่มจากดื่มน้ำให้เพียงพอ หลีกเลี่ยงควัน ฝุ่น และสิ่งกระตุ้น ใช้น้ำเกลือพ่นหรือล้างจมูก และนอนหนุนศีรษะเล็กน้อย หากสงสัยภูมิแพ้ การลดการสัมผัสสารก่อภูมิแพ้สำคัญกว่าการเพิ่มยาเองหลายชนิด

ลักษณะอาการแนวทางที่เหมาะ
จมูกแห้ง น้ำมูกเหนียว คัดเล็กน้อยน้ำเกลือพ่นหรือล้างจมูก
จาม คันจมูก น้ำมูกใสพิจารณายาต้านฮิสตามีน
คัดมากจากหวัด ต้องการบรรเทาระยะสั้นยาพ่นหดหลอดเลือดไม่เกิน 3 วัน
มีโรคหัวใจ ความดันสูง ต้อหิน หรือต่อมลูกหมากโตหลีกเลี่ยงการเลือกยาลดคัดจมูกเอง
คัดข้างเดียวหรือเป็นเรื้อรังตรวจหาสาเหตุโดยแพทย์

เด็ก หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัวไม่ควรใช้ขนาดยาของผู้ใหญ่โดยอัตโนมัติ โดยเฉพาะยารับประทานและยาพ่นหดหลอดเลือด

กลุ่มยาที่ใช้บรรเทาอาการ

เลือกกลุ่มยาตามอาการร่วมและระยะเวลาที่ต้องใช้ เพราะยาแต่ละชนิดช่วยคนละแบบและมีข้อห้ามต่างกัน

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

กลุ่มยาเหมาะกับอาการจุดที่ต้องระวัง
Sodium chloride พ่นหรือล้างจมูกจมูกแห้ง น้ำมูกเหนียว คัดเล็กน้อยใช้ผลิตภัณฑ์สำหรับจมูกและรักษาความสะอาดอุปกรณ์
Oxymetazoline พ่นจมูกคัดจมูกมากระยะสั้นห้ามใช้เกิน 3 วัน
Phenylephrine รับประทานมีหลักฐานด้านประสิทธิผลในการลดคัดจมูกจำกัดและไม่ควรเป็นตัวเลือกแรกมีผลต่อหัวใจและความดัน
Cetirizineจาม คันจมูก น้ำมูกใสจากภูมิแพ้อาจง่วง
Chlorpheniramineอาการภูมิแพ้ร่วมกับน้ำมูกง่วง ปากแห้ง ปัสสาวะลำบาก

น้ำเกลือพ่นหรือล้างจมูกช่วยอย่างไร

Sodium chloride ช่วยเพิ่มความชุ่มชื้น ชะล้างน้ำมูก สารก่อภูมิแพ้ และสิ่งระคายเคืองออกจากโพรงจมูก ผลิตภัณฑ์พ่นจมูกอาจมี sodium chloride 0.65% และใช้ได้เมื่อจมูกแห้งหรือมีน้ำมูกเหนียว แต่ไม่ได้หดหลอดเลือดโดยตรง

อย่านำน้ำเกลือสำหรับวัตถุประสงค์อื่นมาใช้แทนโดยไม่ตรวจฉลาก ความเข้มข้นและความสะอาดของผลิตภัณฑ์ต้องเหมาะกับการใช้ในจมูก

ยาพ่นหดหลอดเลือดใช้อย่างไร

Oxymetazoline 0.05% ออกฤทธิ์หดหลอดเลือดในเยื่อบุจมูก จึงลดบวมและเปิดทางเดินหายใจได้รวดเร็ว ควรใช้เฉพาะหลังปรึกษาเภสัชกร และใช้ตามขนาดกับช่วงอายุที่ระบุบนฉลากของผลิตภัณฑ์นั้น ห้ามใช้เกินความถี่ที่ฉลากกำหนดหรือใช้ต่อเนื่องเกิน 3 วัน และไม่ควรเลือกใช้ในเด็กเอง

ก่อนพ่นครั้งแรกให้เตรียมหัวปั๊มตามฉลาก สอดหัวพ่นโดยไม่ต้องแหงนหน้า และไม่ใช้ขวดร่วมกับผู้อื่น เพราะอาจแพร่เชื้อได้ ห้ามใช้หากเคยแพ้ส่วนประกอบ และควรตรวจสอบก่อนใช้หากมีโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง โรคไทรอยด์ เบาหวาน หรือต่อมลูกหมากโต

ยารับประทานลดคัดจมูกเหมาะกับใคร

Phenylephrine ชนิดรับประทานมีหลักฐานด้านประสิทธิผลในการลดอาการคัดจมูกจำกัด โดยขนาดรับประทานมาตรฐาน 10 มก. อาจลดอาการได้ไม่ดีกว่ายาหลอก แต่ยังอาจทำให้ใจสั่น กระสับกระส่าย เวียนศีรษะ นอนไม่หลับ หรือมีผลต่อความดันโลหิต จึงไม่ควรเป็นตัวเลือกแรก ควรเริ่มจากน้ำเกลือพ่นหรือล้างจมูก หรือปรึกษาเภสัชกรเพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสม โดยเฉพาะผู้มีโรคหัวใจหรือความดันโลหิตสูง

ห้ามใช้ร่วมกับยา MAOI หรือภายใน 2 สัปดาห์หลังหยุด MAOI เพราะอาจเกิดปฏิกิริยารุนแรง ห้ามใช้ในผู้ที่มีความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ โรคหัวใจ ต้อหิน หรือต่อมลูกหมากโต และผู้ที่เคยแพ้ phenylephrine หรือ pseudoephedrine รุนแรงควรหลีกเลี่ยงยาในกลุ่มนี้ เนื่องจากอาจแพ้ข้ามกันได้

ยาต้านฮิสตามีนช่วยลดคัดจมูกหรือไม่

ยาต้านฮิสตามีนเหมาะเมื่อคัดจมูกร่วมกับจาม คันจมูก หรือน้ำมูกใสจากภูมิแพ้ แต่ไม่ได้เปิดจมูกทันทีเหมือนยาพ่นหดหลอดเลือด

Cetirizine สำหรับผู้ใหญ่และเด็กอายุอย่างน้อย 6 ปีใช้ 10 มก. วันละครั้ง ไม่เกิน 10 มก. ใน 24 ชั่วโมง ยาอาจทำให้ง่วง จึงควรเลี่ยงแอลกอฮอล์และระวังการขับรถ ห้ามใช้หากเคยแพ้ cetirizine, hydroxyzine หรือส่วนประกอบของยา ผู้มีโรคไตหรือโรคตับอาจต้องปรับขนาดยา

Chlorpheniramine ชนิดเม็ดมีตัวยา 4 มก. ผู้ใหญ่และเด็กอายุอย่างน้อย 12 ปีใช้ 1 เม็ดทุก 4–6 ชั่วโมง ไม่เกิน 6 เม็ดหรือ 24 มก. ใน 24 ชั่วโมง ยานี้ทำให้ง่วงและปากแห้งได้ชัดกว่า ห้ามใช้ในทารก และผู้ที่มีต้อหิน ปัญหาการหายใจเรื้อรัง หรือปัสสาวะลำบากจากต่อมลูกหมากโตไม่ควรเลือกใช้เอง

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์ทันทีหากหายใจลำบาก หน้าหรือลำคอบวม ซึมลง หรือมีอาการแพ้รุนแรงหลังใช้ยา

ควรเข้ารับการตรวจเมื่อมีอาการต่อไปนี้:

  • ไข้เป็นมากขึ้นหรือเป็นนานเกิน 3 วัน
  • คัดจมูกหรืออาการหวัดไม่ดีขึ้นภายใน 7 วัน
  • ปวดศีรษะหรือปวดใบหน้ารุนแรง รอบตาบวม หรือตามัว
  • น้ำมูกมีเลือดออกซ้ำ มีกลิ่นเหม็น หรือไหลจากจมูกข้างเดียว
  • คัดจมูกเรื้อรัง นอนกรนมาก หรือการรับกลิ่นลดลงต่อเนื่อง
  • ใช้ยาพ่นหดหลอดเลือดเกิน 3 วันแล้วจมูกตันกว่าเดิม
  • ใจสั่น เจ็บหน้าอก เวียนศีรษะมาก หรือนอนไม่หลับหลังใช้ยา
  • เด็กเล็กมีอาการหายใจเร็ว ดูดนมหรือกินอาหารได้น้อย หรือซึมผิดปกติ

คำถามที่พบบ่อย

คัดจมูกควรเริ่มใช้ยาอะไร?

เริ่มจากน้ำเกลือพ่นหรือล้างจมูกเมื่ออาการไม่รุนแรง หากมีจาม คันจมูก และน้ำมูกใส ยาต้านฮิสตามีนอาจตรงกับอาการมากกว่า ส่วนยาพ่นหดหลอดเลือดเหมาะกับอาการคัดมากในช่วงสั้นๆ เท่านั้น

ยาพ่นจมูกใช้ติดต่อกันได้กี่วัน?

Oxymetazoline ห้ามใช้ติดต่อกันเกิน 3 วัน การใช้ถี่หรือนานกว่านี้อาจทำให้เยื่อบุจมูกบวมกลับ จมูกตันกว่าเดิม และต้องพ่นบ่อยขึ้น หากเกิดลักษณะนี้ควรหยุดเพิ่มจำนวนครั้งและเข้ารับการประเมิน

น้ำเกลือพ่นจมูกทำให้ติดไหม?

น้ำเกลือไม่ได้ทำให้เกิดอาการคัดจมูกย้อนกลับแบบยาพ่นหดหลอดเลือด คุณสามารถใช้เพื่อเพิ่มความชุ่มชื้นหรือชะล้างน้ำมูกได้ แต่ควรใช้ผลิตภัณฑ์สำหรับจมูกโดยเฉพาะ และรักษาหัวพ่นหรืออุปกรณ์ล้างจมูกให้สะอาด

กิน cetirizine แล้วขับรถได้ไหม?

ควรดูอาการของตัวเองก่อน เพราะ cetirizine อาจทำให้ง่วงได้ ครั้งแรกที่ใช้ควรหลีกเลี่ยงการขับรถ ทำงานบนที่สูง หรือใช้เครื่องจักร และไม่ดื่มแอลกอฮอล์ร่วมกัน

คนท้องใช้ยาลดคัดจมูกได้ไหม?

ไม่ควรเริ่มยาพ่นหดหลอดเลือดหรือยารับประทานเองระหว่างตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร น้ำเกลือพ่นหรือล้างจมูกเป็นตัวเลือกที่ไม่ออกฤทธิ์หดหลอดเลือด ส่วนยาชนิดอื่นต้องพิจารณาอายุครรภ์ โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่ร่วมกัน

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall