ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยา metronidazole คืออะไร ใช้รักษาอะไร ผลข้างเคียงและวิธีใช้

Metronidazole คือยาต้านจุลชีพกลุ่มไนโตรอิมิดาโซล ใช้รักษาการติดเชื้อแบคทีเรียชนิดไม่ใช้ออกซิเจนและโปรโตซัวบางชนิดตามการวินิจฉัยของแพทย์

ประเด็นสำคัญ

  • ยาเมโทรนิดาโซลใช้รักษาการติดเชื้อบางชนิด เช่น เชื้อแบคทีเรียไม่ใช้ออกซิเจน เชื้อทริโคโมแนส และอะมีบา แต่ใช้รักษาไข้หวัดจากไวรัสไม่ได้
  • สูตรกำจัดเชื้อเอชไพโลไรบางสูตรใช้เมโทรนิดาโซล 500 มก. วันละ 3–4 ครั้ง ร่วมกับยาอื่นนาน 10–14 วัน ไม่ควรซื้อกินเอง
  • คุณต้องงดแอลกอฮอล์ระหว่างใช้ยาและอย่างน้อย 3 วันหลังยาครั้งสุดท้าย เพราะอาจเกิดคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง ปวดศีรษะ และหน้าแดง

สารบัญ

metronidazole ยาอะไร และออกฤทธิ์อย่างไร

เป็นยาต้านจุลชีพที่ต้องใช้ให้ตรงกับชนิดและตำแหน่งของการติดเชื้อ ไม่ใช่ยาฆ่าเชื้อที่ใช้ได้กับทุกโรค เมื่อยาเข้าสู่เซลล์ของจุลชีพที่ไวต่อยา หมู่ไนโตรของยาจะถูกเปลี่ยนเป็นสารที่รบกวนและทำลายสายดีเอ็นเอ จุลชีพจึงไม่สามารถดำรงชีวิตหรือเพิ่มจำนวนตามปกติได้

ยารับประทานอาจอยู่ในรูปเม็ด แคปซูล หรือยาน้ำ ความแรงของผลิตภัณฑ์แตกต่างกันได้ จึงต้องอ่านฉลากทุกครั้ง โดยเฉพาะยาน้ำที่ต้องดูจำนวนมิลลิกรัมต่อปริมาตร ไม่ควรใช้ช้อนกินข้าวตวงยา

รูปแบบยาสิ่งที่ต้องตรวจสอบ
ยาเม็ดความแรงต่อเม็ดและจำนวนครั้งที่สั่ง
แคปซูลความแรงต่อแคปซูล
ยาน้ำรับประทานจำนวนมิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร
รูปแบบใช้เฉพาะที่ตำแหน่งและวิธีใช้บนฉลาก

ชื่อสามัญและชื่อการค้า: Metronidazole เป็นชื่อสามัญ ผลิตภัณฑ์แต่ละรายอาจมีความแรงและรูปแบบต่างกัน คุณควรตรวจชื่อสามัญและความแรงบนฉลาก ไม่ใช้สีหรือรูปร่างเม็ดยาเป็นตัวตัดสิน

metronidazole คือยาที่ใช้รักษาอะไร

ใช้รักษาการติดเชื้อที่ได้รับการยืนยันหรือสงสัยอย่างมีเหตุผลว่าเกิดจากจุลชีพที่ไวต่อยา ตัวอย่างได้แก่ การติดเชื้อทริโคโมแนส อะมีบา และการติดเชื้อแบคทีเรียชนิดไม่ใช้ออกซิเจนในบางตำแหน่งของร่างกาย

แพทย์อาจใช้ยานี้รักษาการติดเชื้อในช่องท้อง อุ้งเชิงกราน ผิวหนัง กระดูก ข้อต่อ ระบบประสาทส่วนกลาง หรือทางเดินหายใจส่วนล่าง ทั้งนี้ขึ้นกับเชื้อ ความรุนแรง และผลตรวจ บางกรณีต้องใช้ร่วมกับยาต้านจุลชีพชนิดอื่นหรือทำหัตถการ เช่น ระบายหนอง

ยานี้ยังอาจเป็นส่วนหนึ่งของสูตรกำจัดเชื้อ *Helicobacter pylori* หรือเอชไพโลไร ซึ่งสัมพันธ์กับแผลในกระเพาะอาหารและลำไส้ สูตรรักษาต้องใช้ยาหลายชนิดร่วมกัน ไม่ควรหยิบเมโทรนิดาโซลตัวเดียวมากินเพื่อรักษาอาการปวดท้อง

metronidazole 400 mg ตกขาวใช้ได้หรือไม่

ใช้ได้เฉพาะเมื่อตกขาวสัมพันธ์กับการติดเชื้อที่ยานี้รักษาได้ และต้องใช้สูตรยาที่เหมาะกับสาเหตุ ตกขาวอาจเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย โปรโตซัว เชื้อรา การระคายเคือง หรือภาวะอื่น เม็ดยาความแรง 400 มก. จึงไม่ได้บอกว่าควรกินกี่เม็ดหรือเหมาะกับคุณหรือไม่

ยาเมโทรนิดาโซล ตกขาวทุกแบบรักษาได้ไหม

รักษาไม่ได้ทุกแบบ หากตกขาวเป็นก้อนคล้ายนมบูดและคันมาก อาจพบได้ในการติดเชื้อรา ซึ่งต้องใช้ยาคนละกลุ่ม ส่วนตกขาวมีกลิ่นผิดปกติ แสบปัสสาวะ เจ็บท้องน้อย หรือเกิดหลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน ควรตรวจหาสาเหตุก่อนรักษา

ยาเมโทรนิดาโซลไม่ได้ใช้รักษาอะไร

ไม่ใช่ยารักษาไข้หวัด ไข้หวัดใหญ่ หรือการติดเชื้อไวรัสทั่วไป การกินยาโดยไม่จำเป็นไม่ช่วยให้อาการไวรัสดีขึ้น และเพิ่มโอกาสเกิดผลข้างเคียงหรือปัญหาเชื้อดื้อยา

ยานี้ไม่ได้ครอบคลุมแบคทีเรียทุกชนิด และไม่ใช่ยารักษาเชื้อราที่ทำให้ตกขาวทุกกรณี หากเป็นการติดเชื้อผสม อาจต้องใช้ยาชนิดอื่นร่วมด้วยตามผลตรวจ

ข้อควรระวังก่อนใช้มีอะไรบ้าง

แจ้งประวัติแพ้ยา โรคประจำตัว การตั้งครรภ์ และยาทุกชนิดที่ใช้อยู่ก่อนเริ่มยา ข้อควรระวังสำคัญมีดังนี้

  • ห้ามใช้หากเคยแพ้เมโทรนิดาโซลหรือยาอื่นในกลุ่มไนโตรอิมิดาโซล
  • ห้ามใช้ในผู้ที่มี Cockayne syndrome เพราะมีรายงานพิษต่อตับรุนแรงและตับวาย
  • ผู้มีโรคตับรุนแรงอาจต้องลดขนาดยา เนื่องจากร่างกายกำจัดยาได้ช้าลง
  • ผู้มีโรคทางสมอง ชัก ชาปลายมือปลายเท้า หรือโรคเลือด ต้องแจ้งแพทย์ก่อนใช้
  • หากฟอกเลือด ควรแจ้งตารางฟอกเลือด เพราะกระบวนการนี้กำจัดยาและสารเมแทบอไลต์ออกได้
  • กินยาให้ครบตามระยะเวลาที่สั่ง แม้อาการดีขึ้นแล้ว และอย่าแบ่งยาให้ผู้อื่นใช้

หยุดยาและรับการประเมินทันที หากมีอาการชาหรือแสบร้อนที่มือเท้า เดินเซ พูดไม่ชัด สับสน ชัก ตามัว เห็นภาพซ้อน ตัวหรือตาเหลือง หรือปวดท้องรุนแรงร้าวไปด้านหลัง

หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรใช้ได้ไหม

ไม่ควรเริ่มยาเองระหว่างตั้งครรภ์ โดยเฉพาะช่วง 3 เดือนแรก การใช้ขึ้นกับชนิดการติดเชื้อ อายุครรภ์ สูตรยา และทางเลือกอื่น หญิงตั้งครรภ์ไม่ควรเริ่มยาเอง แต่เมโทรนิดาโซลอาจใช้รักษาทริโคโมแนสหรือการติดเชื้อบางชนิดได้เมื่อแพทย์ประเมินประโยชน์และความเสี่ยงแล้ว รวมถึงในไตรมาสแรก ไม่ควรหยุดยาที่ได้รับโดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

เมโทรนิดาโซลผ่านเข้าสู่น้ำนมได้ หากคุณให้นมบุตร แพทย์จะพิจารณาขนาดยา ระยะเวลารักษา และความจำเป็นในการพักให้นมเป็นรายกรณี อย่าหยุดให้นมหรือเทน้ำนมทิ้งเองโดยยังไม่ได้รับคำแนะนำที่ตรงกับสูตรยาของคุณ

เด็กใช้ยาเมโทรนิดาโซลได้ไหม

เด็กใช้ได้ในบางโรค แต่ขนาดยารับประทานต้องคำนวณตามน้ำหนักและข้อบ่งใช้ ไม่ควรใช้ตารางแบ่งตามอายุ เด็กวัยเดียวกันอาจมีน้ำหนักต่างกันมาก จึงไม่ควรแบ่งเม็ดยาผู้ใหญ่หรือคาดเดาปริมาณจากอายุ

ถ้าเป็นยาน้ำ ต้องตรวจความเข้มข้นบนขวดก่อนแปลงจากมิลลิกรัมเป็นมิลลิลิตร ห้ามบอกเด็กให้กินเป็นจำนวนช้อนโดยไม่ทราบความเข้มข้น และควรใช้กระบอกตวงยาหรืออุปกรณ์ตวงที่มากับผลิตภัณฑ์

metronidazole ผลข้างเคียงอะไรบ้าง

อาการที่พบบ่อยคือคลื่นไส้ ไม่สบายท้อง และมีรสโลหะในปาก ส่วนอาการทางระบบประสาทหรือแพ้ยารุนแรงต้องหยุดยาและพบแพทย์ทันที

ระดับอาการตัวอย่างควรทำอย่างไร
พบบ่อยคลื่นไส้ อาเจียน ปวดเกร็งท้องกินตามคำสั่งและจิบน้ำ
พบบ่อยท้องเสียหรือท้องผูกดื่มน้ำและสังเกตอาการ
พบบ่อยรสโลหะ ลิ้นเป็นฝ้ารักษาความสะอาดช่องปาก
ควรรีบประเมินชา แสบร้อน หรือเสียวซ่ามือเท้าหยุดยาและติดต่อแพทย์
รุนแรงชัก สับสน เดินเซ พูดไม่ชัดไปโรงพยาบาลทันที
รุนแรงตาเหลือง ตัวเหลือง ปวดท้องมากไปโรงพยาบาลทันที

ปัสสาวะอาจมีสีเข้มขึ้นจากสารที่เกิดหลังร่างกายเปลี่ยนแปลงยา ซึ่งมักไม่มีความสำคัญทางคลินิก อย่างไรก็ตาม หากปัสสาวะเข้มร่วมกับตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะน้อย หรืออ่อนเพลียมาก ต้องรับการตรวจ

อาการแพ้ยารุนแรง: หากริมฝีปาก ลิ้น หรือคอบวม หายใจลำบาก หน้ามืด ผื่นพุพอง หรือผิวหนังลอก ให้หยุดยาและไปห้องฉุกเฉินทันที

ยาเมโทรนิดาโซลมีปฏิกิริยากับอะไร

ยานี้มีปฏิกิริยาสำคัญกับยาหลายชนิด โดยเฉพาะ disulfiram ยาต้านการแข็งตัวของเลือด lithium และยาบางชนิดที่มีผลต่อหัวใจหรือตับ อย่าเริ่มหรือหยุดยาอื่นเองระหว่างรักษา

ยาหรือสารความเสี่ยงสำคัญ
Disulfiramอาจเกิดอาการทางจิต ห้ามใช้ภายใน 2 สัปดาห์
Warfarin และยากลุ่มคูมารินเลือดออกง่าย ค่า INR สูงขึ้น
Lithiumระดับ lithium สูงและเกิดพิษ
Busulfanระดับยาเพิ่มและเกิดพิษรุนแรง
Phenytoin หรือ phenobarbitalระดับยาบางชนิดเปลี่ยนแปลง
ยาที่ยืดช่วง QTเพิ่มความเสี่ยงหัวใจเต้นผิดจังหวะ
Cimetidineอาจทำให้เมโทรนิดาโซลค้างในร่างกายนานขึ้น

เมโทรนิดาโซลอาจรบกวนผลตรวจเลือดบางรายการ เช่น เอนไซม์ตับ ไตรกลีเซอไรด์ และน้ำตาลในเลือด คุณควรแจ้งบุคลากรทางการแพทย์ว่ากำลังใช้ยานี้ก่อนเจาะเลือด

ดื่มแอลกอฮอล์ร่วมกับยาได้ไหม

ไม่ได้ คุณต้องงดแอลกอฮอล์ตลอดการรักษาและอย่างน้อย 3 วันหลังรับประทานยาครั้งสุดท้าย การใช้ร่วมกันอาจทำให้ปวดเกร็งท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ปวดศีรษะ และหน้าแดง

ตรวจผลิตภัณฑ์อื่นที่อาจมีแอลกอฮอล์หรือ propylene glycol ด้วย เช่น ยาน้ำและผลิตภัณฑ์บางประเภท หากดื่มไปแล้วและมีอาการหายใจลำบาก ใจสั่นมาก เป็นลม หรืออาเจียนต่อเนื่อง ให้ไปโรงพยาบาล

ขนาดยาในผู้ใหญ่ใช้อย่างไร

ขนาดยาแตกต่างกันมากตามเชื้อ ตำแหน่งติดเชื้อ ความรุนแรง การทำงานของตับ และยาอื่นในสูตร จึงใช้ความแรงบนเม็ดยาแทนคำสั่งรักษาไม่ได้

สำหรับสูตรกำจัดเชื้อเอชไพโลไรชนิดยาสี่ชนิด แนวทางหนึ่งใช้เมโทรนิดาโซล 500 มก. วันละ 3 หรือ 4 ครั้ง ร่วมกับยายับยั้งกรด บิสมัท และ tetracycline เป็นเวลา 10–14 วัน บิสมัทในสูตรอาจเป็น bismuth subcitrate 120–300 มก. หรือ bismuth subsalicylate 300 มก. วันละ 4 ครั้ง ตัวเลขของบิสมัทไม่ใช่ขนาดเมโทรนิดาโซล และไม่ควรสลับใช้กันเอง

metronidazole 400 mg กินอย่างไร

คำว่า 400 มก. หมายถึงความแรงของยา ไม่ใช่ขนาดที่เหมาะกับทุกโรค จำนวนเม็ด จำนวนครั้ง และจำนวนวันต้องเป็นไปตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร เมโทรนิดาโซลเป็นยาอันตรายที่ควรรับจากร้านยาโดยผ่านการประเมินและจ่ายโดยเภสัชกร ไม่ควรนำสูตรรักษาโรคหนึ่งไปใช้กับอาการอื่นเอง

ถ้าลืมกินยาควรทำอย่างไร

กินทันทีที่นึกได้ แต่ถ้าใกล้เวลามื้อต่อไปให้ข้ามมื้อที่ลืม ห้ามกินสองเท่าเพื่อชดเชย เพราะเพิ่มโอกาสคลื่นไส้ อาเจียน และผลข้างเคียงทางระบบประสาท

ควรกินก่อนหรือหลังอาหาร

หากคลื่นไส้ คุณอาจกินพร้อมอาหารหรือหลังอาหารตามคำสั่งบนฉลาก กลืนยากับน้ำ และหลีกเลี่ยงอาหารรสจัดหรือมื้อหนักหากทำให้ไม่สบายท้องมากขึ้น

อาการดีขึ้นแล้วหยุดยาได้ไหม

ไม่ควรหยุดก่อนครบกำหนดเอง การหยุดเร็วหรือกินขาดช่วงอาจทำให้การติดเชื้อรักษาไม่ครบและเพิ่มปัญหาเชื้อดื้อยา

ขนาดยาในเด็กคำนวณอย่างไร

ต้องคำนวณตามน้ำหนักตัวเป็นกิโลกรัมและโรคที่รักษา ไม่ควรใช้จำนวนเม็ดหรือปริมาตรเดียวกับเด็กทุกวัย สูตรรักษาแต่ละการติดเชื้อไม่เหมือนกัน และเด็กที่มีโรคตับหรือโรคประจำตัวอาจต้องปรับแผนเพิ่มเติม

เมื่อได้รับยาน้ำ ให้ตรวจชื่อยา ความเข้มข้น ขนาดเป็นมิลลิกรัมต่อครั้ง และปริมาตรเป็นมิลลิลิตรให้ตรงกัน เขย่าขวดก่อนใช้หากฉลากกำหนด และตวงด้วยกระบอกตวงยา ไม่ใช้ช้อนในครัว

หากใช้ยาเกินขนาดควรทำอย่างไร

หากกินเกินขนาดที่สั่ง ให้ติดต่อโรงพยาบาลหรือศูนย์พิษวิทยาทันที แม้ยังไม่มีอาการ อย่าพยายามทำให้อาเจียนเอง และนำซองยา ขวดยา หรือภาพฉลากไปด้วยเพื่อให้ตรวจสอบความแรงและจำนวนที่กินได้

อาการที่อาจพบ ได้แก่ คลื่นไส้ อาเจียน เดินเซ สับสน ชาแขนขา หรือชัก หากหมดสติ หายใจผิดปกติ ชัก หรือปลุกไม่ตื่น ให้เรียกรถพยาบาลฉุกเฉิน

คำถามที่พบบ่อย

เกี่ยวกับตกขาวและการติดเชื้อ

ตกขาวมีกลิ่นใช้ยาเมโทรนิดาโซลเองได้ไหม

ไม่ควรใช้เองจากกลิ่นเพียงอย่างเดียว ตกขาวผิดปกติมีหลายสาเหตุ และบางชนิดต้องใช้ยาคนละกลุ่ม การตรวจช่วยลดโอกาสรักษาผิดและพลาดโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

คู่นอนต้องรักษาพร้อมกันไหม

ขึ้นกับเชื้อที่ตรวจพบ หากเป็นทริโคโมแนส คู่นอนอาจต้องได้รับการประเมินและรักษาพร้อมกันเพื่อลดการติดกลับ แต่ไม่ควรแบ่งยาของคุณให้คู่นอนกิน

ยานี้รักษาเชื้อราในช่องคลอดได้ไหม

ไม่ได้โดยตรง เพราะเมโทรนิดาโซลไม่ใช่ยาฆ่าเชื้อรา อาการคันและตกขาวเป็นก้อนอาจพบได้ในการติดเชื้อรา แต่ควรแยกจากสาเหตุอื่นก่อนเลือกยา

เกี่ยวกับวิธีใช้

กินยาแล้วอาเจียนต้องกินซ้ำไหม

คำตอบขึ้นกับระยะเวลาหลังรับประทานและว่ามองเห็นเม็ดยาในอาเจียนหรือไม่ อย่ากินซ้ำทันทีโดยเดา เพราะอาจได้รับยาเกินขนาด ให้ตรวจฉลากและติดต่อผู้จ่ายยา

บดยาหรือแบ่งเม็ดได้ไหม

ขึ้นกับรูปแบบของเม็ดยาและรอยแบ่งบนผลิตภัณฑ์ อย่าบดหรือแบ่งหากฉลากไม่ได้อนุญาต โดยเฉพาะเมื่อจำเป็นต้องได้ขนาดยาที่แม่นยำ

กินร่วมกับยาคุมกำเนิดได้ไหม

ตัวยาไม่ได้ทำให้ยาคุมหมดฤทธิ์โดยตรงตามข้อมูลที่มี แต่การอาเจียนหรือท้องเสียรุนแรงอาจลดการดูดซึมยาคุมชนิดรับประทาน หากเกิดอาการดังกล่าว ให้ทำตามคำแนะนำกรณีลืมยาบนฉลากยาคุม

เกี่ยวกับอาการผิดปกติ

กินแล้วมีรสขมเหมือนโลหะอันตรายไหม

รสโลหะในปากเป็นผลข้างเคียงที่พบได้และมักไม่อันตราย ดื่มน้ำและดูแลความสะอาดช่องปาก แต่หากมีแผลในปาก ลิ้นเป็นฝ้ามาก หรือกินอาหารไม่ได้ ควรรับการประเมิน

ปัสสาวะสีเข้มต้องหยุดยาไหม

ปัสสาวะอาจเข้มขึ้นได้ระหว่างใช้ยาและมักไม่ใช่อันตราย แต่ถ้ามีตาเหลือง ตัวเหลือง ปวดท้องมาก ปัสสาวะน้อย หรืออ่อนเพลียผิดปกติ ให้หยุดยาและพบแพทย์

มีผื่นเล็กน้อยควรทำอย่างไร

ผื่นหลังเริ่มยาอาจเป็นอาการแพ้ จึงไม่ควรกินยามื้อต่อไปจนได้รับคำแนะนำ หากผื่นพุพอง ผิวลอก หน้า คอ หรือลิ้นบวม หรือหายใจลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

กินยาแล้วขับรถได้ไหม

ควรหลีกเลี่ยงการขับรถหากเวียนศีรษะ ง่วง สับสน ตามัว หรือควบคุมการเคลื่อนไหวไม่ดี รอให้อาการหาย และรับการประเมินหากอาการทางระบบประสาทชัดเจนหรือไม่ดีขึ้น

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

  • ขนาดยาและจำนวนวันที่ได้รับตรงกับการติดเชื้อที่กำลังรักษาหรือไม่
  • ยานี้มีปฏิกิริยากับยาประจำ ยาสมุนไพร หรืออาหารเสริมที่ใช้อยู่หรือไม่
  • หากลืมยา อาเจียน หรือท้องเสีย ควรจัดการมื้อต่อไปอย่างไร
  • ต้องงดผลิตภัณฑ์ใดบ้างที่อาจมีแอลกอฮอล์หรือ propylene glycol
  • อาการใดควรหยุดยาทันที และอาการใดสามารถสังเกตต่อที่บ้านได้

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall