ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ปวดประจําเดือน วิธีแก้

อาการปวดประจำเดือนคืออาการปวดบีบหรือปวดเกร็งบริเวณท้องน้อยช่วงก่อนหรือระหว่างมีประจำเดือน ซึ่งอาจร้าวไปหลังหรือขาและรบกวนกิจวัตรประจำวันได้

ประเด็นสำคัญ

  • อาการปวดทั่วไปมักบรรเทาได้ด้วยถุงน้ำอุ่น การเคลื่อนไหวเบา ๆ การพักผ่อน และยาแก้ปวดที่เหมาะกับโรคประจำตัวของคุณ
  • ขนาดอ้างอิงสำหรับผู้ใหญ่ ได้แก่ ibuprofen 200 มก., mefenamic acid เริ่ม 500 มก. ส่วน naproxen sodium มีหลายความแรง จึงต้องตรวจความแรงบนฉลากและรับคำแนะนำจากเภสัชกร โดยแต่ละชนิดมีช่วงเวลากินต่างกัน
  • ควรพบแพทย์หากปวดรุนแรงขึ้นทุกเดือน หน้ามืด มีไข้ ตกขาวผิดปกติ เลือดออกมาก หรือเริ่มปวดประจำเดือนผิดปกติหลังจากเดิมไม่เคยปวด

อาการปวดประจำเดือนมีสาเหตุจากอะไรบ้าง

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือมดลูกบีบตัวจากสารพรอสตาแกลนดินในช่วงมีประจำเดือน ระดับสารนี้มักสูงในช่วงแรกของรอบเดือน จึงทำให้ปวดบีบ คลื่นไส้ ปวดศีรษะ หรือถ่ายเหลวร่วมด้วยได้

สาเหตุที่พบได้มีดังนี้

  • การปวดประจำเดือนแบบปฐมภูมิ: ไม่มีโรคในอุ้งเชิงกราน มักเริ่มปวดก่อนเลือดออกหรือในวันแรก และค่อย ๆ ดีขึ้นภายในไม่กี่วัน
  • เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่: อาจทำให้ปวดมาก ปวดลึกขณะมีเพศสัมพันธ์ หรือปวดช่วงอื่นของรอบเดือน
  • เนื้องอกมดลูก: อาจมีเลือดออกมาก ประจำเดือนนาน หรือรู้สึกแน่นท้องร่วมด้วย
  • ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกอยู่ในกล้ามเนื้อมดลูก: มักมีทั้งอาการปวดและประจำเดือนมาก
  • การติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน: อาจมีไข้ ตกขาวมีกลิ่น ปวดท้องน้อยนอกช่วงประจำเดือน หรือเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์
  • ห่วงคุมกำเนิดบางชนิด: อาจทำให้เลือดออกและปวดมากขึ้น โดยเฉพาะช่วงแรกหลังใส่

อาการเหล่านี้ไม่ได้ยืนยันว่าคุณมีโรคใดโรคหนึ่ง หากรูปแบบการปวดเปลี่ยนไปหรือกระทบชีวิตประจำวัน ควรตรวจหาสาเหตุแทนการกินยาแก้ปวดต่อเนื่องทุกเดือน

วิธีแก้ปวดท้องเมน

ถ้าปวดระดับเล็กน้อยถึงปานกลางและไม่มีสัญญาณอันตราย คุณเริ่มจากประคบร้อน เคลื่อนไหวเบา ๆ และใช้ยาแก้ปวดระยะสั้นได้ วิธีเหล่านี้อาจใช้ร่วมกันเพื่อช่วยลดการเกร็งและทำให้กลับไปทำกิจวัตรได้ง่ายขึ้น

อาการหรือสถานการณ์สิ่งที่ลองทำได้
ปวดบีบท้องน้อยประคบร้อนครั้งละประมาณ 15–20 นาที
ปวดหลังหรือตึงสะโพกยืดกล้ามเนื้อหรือเดินเบา ๆ
อ่อนเพลีย นอนไม่พอพักผ่อนและดื่มน้ำให้เพียงพอ
ปวดตามรอบเดิมทุกเดือนเริ่มดูแลตั้งแต่เริ่มมีอาการ
ปวดมากจนทำกิจวัตรไม่ได้พบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

การนอนขดตัวอาจช่วยชั่วคราว แต่ไม่จำเป็นต้องนอนนิ่งตลอดวัน การเดิน โยคะ หรือออกกำลังกายเบา ๆ อาจช่วยลดอาการในบางคน ควรหยุดหากเคลื่อนไหวแล้วปวดมากขึ้น หน้ามืด หรืออ่อนแรงผิดปกติ

ลองบันทึกวันเริ่มประจำเดือน ระดับความปวด ปริมาณเลือด และยาที่ใช้ ข้อมูลนี้ช่วยให้เห็นว่าอาการเกิดเป็นแบบเดิมหรือกำลังรุนแรงขึ้น และมีประโยชน์หากต้องไปตรวจ

เมื่อไหร่ที่ซื้อยาใช้เองได้

NSAIDs เช่น ibuprofen, naproxen sodium และ mefenamic acid ควรซื้อจากร้านขายยาและปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ ไม่ควรเลือกซื้อและกำหนดวิธีใช้เอง เภสัชกรจะประเมินข้อห้าม ยาที่ใช้ร่วมกัน โรคประจำตัว ประวัติแพ้ยา และความเป็นไปได้ของการตั้งครรภ์ก่อนจ่ายยา

ก่อนเลือกยา ให้ตรวจว่าคุณมีแผลหรือเลือดออกในกระเพาะอาหาร โรคไต โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง โรคตับ หอบหืดที่กำเริบจากยาแก้ปวด หรือประวัติแพ้ยาในกลุ่ม NSAIDs หรือไม่ ผู้ที่กินยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาขับปัสสาวะ หรือยาหลายชนิดควรตรวจสอบปฏิกิริยาระหว่างยาก่อน

ห้ามกิน NSAIDs หลายชนิดพร้อมกัน เช่น กิน ibuprofen ร่วมกับ naproxen หรือ mefenamic acid เพราะไม่ได้เพิ่มประโยชน์อย่างเหมาะสม แต่เพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในทางเดินอาหาร ไตทำงานผิดปกติ และผลต่อหัวใจ

หากกำลังตั้งครรภ์หรืออาจตั้งครรภ์ ไม่ควรเลือกใช้ NSAIDs เอง ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนทุกครั้ง และตั้งแต่อายุครรภ์ 20 สัปดาห์ขึ้นไปควรหลีกเลี่ยง เว้นแต่แพทย์เป็นผู้สั่งและติดตาม หากประจำเดือนขาดร่วมกับปวดท้องน้อย โดยเฉพาะปวดข้างเดียวหรือมีเลือดออกกะปริดกะปรอย ควรตรวจการตั้งครรภ์และพบแพทย์

ยากลุ่มใดใช้บรรเทาอาการปวดประจำเดือนได้

ยากลุ่ม NSAIDs มักช่วยลดทั้งการสร้างพรอสตาแกลนดินและอาการปวดบีบ ส่วน paracetamol ช่วยลดปวดแต่ไม่ได้ลดการอักเสบในลักษณะเดียวกัน เลือกเพียงหนึ่งชนิดตามข้อห้าม โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่

ตัวยาวิธีใช้ตามข้อมูลอ้างอิงข้อสังเกต
Ibuprofenเม็ดละ 200 มก. กิน 1 เม็ดทุก 4–6 ชั่วโมง ถ้าไม่ดีขึ้นอาจใช้ 2 เม็ด แต่ไม่เกิน 6 เม็ดใน 24 ชั่วโมงกินพร้อมอาหารหรือนมหากกระคายท้อง
Naproxen sodiumมีหลายความแรง ต้องตรวจตัวยา รูปเกลือ และความแรงของผลิตภัณฑ์ที่จ่าย แล้วให้เภสัชกรกำหนดขนาดและวิธีใช้ ความแรง 220 มก. ไม่ใช่ความแรงมาตรฐานที่พบทั่วไปในไทย และห้ามนำจำนวนเม็ดของขนาด 220 มก. ไปใช้กับยา 275 หรือ 550 มก.ดื่มน้ำเต็มแก้วพร้อมยา
Mefenamic acidเริ่ม 500 มก. แล้ว 250 มก. ทุก 6 ชั่วโมง เริ่มเมื่อมีเลือดออกและมีอาการ โดยทั่วไปใช้ 2–3 วันกินหลังอาหารทันทีและดื่มน้ำตาม
Paracetamolใช้บรรเทาปวดได้ แต่ควรยึดขนาดตามฉลากของความแรงที่คุณมีระวังการกินซ้ำกับยาสูตรผสม

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

ขนาดของ mefenamic acid ข้างต้นเป็นข้อมูลสำหรับผู้ใหญ่และวัยรุ่นอายุอย่างน้อย 14 ปี ส่วนฉลาก ibuprofen และ naproxen sodium ที่ใช้อ้างอิงระบุสำหรับผู้ใหญ่และเด็กอายุ 12 ปีขึ้นไป เด็กที่อายุน้อยกว่านี้ไม่ควรนำขนาดผู้ใหญ่ไปใช้เอง เพราะยาชนิดรับประทานสำหรับเด็กต้องพิจารณาน้ำหนักและความแรงของผลิตภัณฑ์

NSAIDs อาจทำให้ปวดท้อง แสบร้อนกลางอก คลื่นไส้ หรืออาหารไม่ย่อย ผลที่รุนแรงกว่า ได้แก่ แผลและเลือดออกในทางเดินอาหาร ไตทำงานผิดปกติ บวม ความดันสูง หัวใจขาดเลือด และโรคหลอดเลือดสมอง ความเสี่ยงเพิ่มเมื่อใช้ขนาดสูง ใช้นาน หรือมีโรคประจำตัวที่เกี่ยวข้อง

อาการแบบไหนควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์หากอาการไม่เหมือนรอบเดือนปกติ ปวดรุนแรงขึ้น หรือมีอาการที่อาจบ่งถึงเลือดออกมาก การติดเชื้อ หรือภาวะในอุ้งเชิงกราน ไม่ควรเพิ่มขนาดยาหรือสลับ NSAIDs หลายตัวเพื่อกดอาการไว้

ไปโรงพยาบาลทันทีเมื่อมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

  • ปวดท้องน้อยรุนแรงฉับพลัน โดยเฉพาะปวดข้างเดียว
  • หน้ามืด เป็นลม ใจสั่น ซีด หรืออ่อนแรงมาก
  • ประจำเดือนขาดหรือผลตรวจตั้งครรภ์เป็นบวก แล้วมีอาการปวดหรือเลือดออก
  • หายใจลำบาก หน้าหรือคอบวม ผื่นพุพอง หลังใช้ยา
  • อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ หรือปวดท้องไม่หายหลังใช้ NSAIDs
  • เจ็บหน้าอก พูดไม่ชัด แขนขาอ่อนแรง หรือหายใจติดขัด

ควรนัดตรวจหากเลือดออกมากจนต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยถี่ผิดปกติ มีไข้หรือตกขาวมีกลิ่น ปวดขณะมีเพศสัมพันธ์ ปวดนอกช่วงประจำเดือน หรืออาการทำให้ขาดงาน ขาดเรียน หรือตื่นกลางคืนเป็นประจำ การเริ่มปวดมากหลังอายุเพิ่มขึ้น ทั้งที่เมื่อก่อนไม่เคยปวด ก็ควรตรวจเช่นกัน

คำถามที่พบบ่อย

ปวดประจำเดือนกิน ibuprofen ได้ไหม

กินได้ในผู้ที่ไม่มีข้อห้ามใช้ NSAIDs ขนาดอ้างอิงคือ ibuprofen 200 มก. ทุก 4–6 ชั่วโมง หาก 1 เม็ดไม่บรรเทาอาจใช้ 2 เม็ด แต่ไม่เกิน 6 เม็ดใน 24 ชั่วโมง และไม่ควรกินร่วมกับ NSAIDs ตัวอื่น

ปวดประจำเดือนกิน mefenamic acid ได้กี่วัน

โดยทั่วไปใช้ในช่วงที่มีอาการประมาณ 2–3 วัน ขนาดอ้างอิงเริ่ม 500 มก. แล้ว 250 มก. ทุก 6 ชั่วโมง โดยเริ่มเมื่อมีเลือดออกและอาการปวด ควรกินหลังอาหารทันทีและใช้ช่วงสั้นที่สุด

ประคบร้อนช่วยลดปวดประจำเดือนได้ไหม

ช่วยได้ในหลายคน โดยเฉพาะอาการปวดเกร็งท้องน้อย วางถุงน้ำอุ่นโดยมีผ้าคั่นผิวครั้งละประมาณ 15–20 นาที และหลีกเลี่ยงความร้อนสูงจนผิวแดงหรือพอง

ปวดประจำเดือนทุกเดือนถือว่าปกติไหม

อาการปวดเล็กน้อยที่เกิดในรูปแบบเดิมและดีขึ้นภายในไม่กี่วันพบได้บ่อย แต่ถ้าปวดจนทำกิจวัตรไม่ได้ ต้องใช้ยาเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ หรือมีเลือดออกมาก ควรตรวจหาสาเหตุอื่น

กิน ibuprofen กับ mefenamic acid พร้อมกันได้ไหม

ไม่ควรกินพร้อมกัน เพราะทั้งคู่เป็น NSAIDs การใช้ร่วมกันเพิ่มความเสี่ยงแผลและเลือดออกในทางเดินอาหาร รวมถึงผลต่อไต โดยไม่ได้รับประโยชน์จากการเพิ่มยาสองชนิดอย่างเหมาะสม

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

  • โรคประจำตัวและยาที่ฉันใช้อยู่มีข้อห้ามกับ NSAIDs หรือไม่
  • ควรเลือก ibuprofen, naproxen sodium, mefenamic acid หรือ paracetamol จากอาการของฉัน
  • ยาที่มีอยู่เป็นสูตรเดี่ยวหรือมีตัวยาแก้ปวดผสมอยู่แล้ว
  • หากกินยาแล้วไม่ดีขึ้น ควรรอนานเท่าใดก่อนเปลี่ยนวิธีดูแล
  • อาการปวดและปริมาณเลือดแบบนี้ควรไปตรวจหาสาเหตุหรือไม่

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall