ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาน้ำลดกรด คืออะไร ใช้รักษาอะไร ผลข้างเคียงและวิธีใช้

ยาน้ำลดกรด คือยารับประทานชนิดน้ำที่มีสารออกฤทธิ์เป็นด่าง ช่วยสะเทินกรดในกระเพาะอาหารและบรรเทาอาการแสบร้อนกลางอก อาหารไม่ย่อยจากกรด หรือเรอเปรี้ยวชั่วคราว

ประเด็นสำคัญ

  • ยาลดกรดชนิดน้ำช่วยบรรเทาแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว และอาหารไม่ย่อยจากกรด โดยออกฤทธิ์สะเทินกรดในกระเพาะอาหาร แต่ไม่ได้รักษาสาเหตุทั้งหมดของอาการ
  • แต่ละผลิตภัณฑ์มีความสามารถสะเทินกรดและขนาดใช้ต่างกัน จึงควรเลือกและใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร ไม่ควรเปรียบเทียบประสิทธิภาพจากปริมาณ aluminium hydroxide เพียงอย่างเดียว
  • ยาลดกรดอาจลดการดูดซึมยาชนิดอื่น ต้องตรวจฉลากหรือสอบถามเภสัชกรว่าควรเว้นยาแต่ละชนิดนานเท่าใด และหลีกเลี่ยงการใช้ต่อเนื่องเองนานเกิน 1–2 สัปดาห์

สารบัญ

ยาลดกรดชนิดน้ำคือยาอะไร

ยาลดกรดชนิดน้ำเป็นยาที่ใช้สารออกฤทธิ์เป็นด่างทำปฏิกิริยากับกรดในกระเพาะ ทำให้ความเป็นกรดลดลงและอาการทุเลาชั่วคราว ยากลุ่มนี้ไม่ได้ลดการสร้างกรดทุกสูตร และไม่ได้แก้โรคต้นเหตุโดยตรง

ผลิตภัณฑ์แต่ละสูตรอาจมีตัวยาหนึ่งชนิดหรือหลายชนิดร่วมกัน เช่น aluminium hydroxide, magnesium hydroxide, calcium carbonate หรือ sodium bicarbonate บางสูตรมี simeticone เพื่อช่วยบรรเทาอาการแน่นท้องจากแก๊ส หรือมีอัลจิเนตช่วยสร้างชั้นกั้นเหนือสิ่งที่อยู่ในกระเพาะอาหาร

ยาลดกรดชนิดน้ำมีรูปแบบและส่วนประกอบอะไรบ้าง

ส่วนประกอบหน้าที่หลักสิ่งที่ควรรู้
Aluminium hydroxideสะเทินกรดอาจทำให้ท้องผูก
Magnesium hydroxideสะเทินกรดอาจทำให้ถ่ายเหลว
Calcium carbonateสะเทินกรดปริมาณแตกต่างตามสูตร
Sodium bicarbonateสะเทินกรดมีโซเดียม ต้องระวังในบางโรค
Simeticoneช่วยให้แก๊สผ่านง่ายขึ้นเน้นบรรเทาท้องอืด
อัลจิเนตช่วยกั้นการไหลย้อนไม่ใช่ยาสะเทินกรดโดยตรง

ความสามารถในการสะเทินกรดขึ้นกับชนิดสารประกอบ สูตรผสม ปริมาณที่รับประทาน และค่าความสามารถสะเทินกรดของผลิตภัณฑ์ จึงไม่ควรเปรียบเทียบประสิทธิภาพจากปริมาณ aluminium hydroxide เพียงอย่างเดียว แต่ควรเลือกและใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

ชื่อสามัญและชื่อผลิตภัณฑ์: คำว่า “ยาน้ำลดกรด” บอกลักษณะและกลุ่มยา ไม่ได้ระบุส่วนประกอบแน่นอน คุณจึงต้องอ่านช่องตัวยาสำคัญและความเข้มข้นก่อนใช้ทุกครั้ง

ยาลดกรดชนิดน้ำใช้รักษาอะไรได้บ้าง

ยาลดกรดชนิดน้ำใช้บรรเทาอาการที่สัมพันธ์กับกรดในกระเพาะอาหารเป็นครั้งคราว ผลมักเป็นการบรรเทาอาการ ไม่ใช่การรักษาสาเหตุของโรคให้หาย

อาการที่อาจบรรเทาได้ ได้แก่

  • แสบร้อนกลางอก
  • เรอเปรี้ยวหรือมีรสเปรี้ยวขึ้นคอ
  • อาหารไม่ย่อยที่สัมพันธ์กับกรด
  • ระคายหรือไม่สบายท้องจากกรด
  • แน่นท้องจากแก๊ส หากสูตรนั้นมี simeticone
  • อาการไหลย้อนบางส่วน หากสูตรนั้นมีอัลจิเนต

หากอาการเกิดบ่อย ตื่นกลางคืนเพราะแสบร้อน หรือจำเป็นต้องใช้ยาแทบทุกวัน ควรตรวจหาสาเหตุแทนการเพิ่มปริมาณยาด้วยตัวเอง

ยาลดกรดชนิดน้ำไม่ได้ใช้รักษาอะไร

ไม่ใช่ยารักษาโรคหัวใจ แผลเลือดออก มะเร็งกระเพาะอาหาร หรือการติดเชื้อในทางเดินอาหาร อาการเจ็บหน้าอก ปวดท้อง หรือคลื่นไส้อาจมีสาเหตุอื่นที่ไม่ตอบสนองต่อยาลดกรด

ยานี้ไม่สามารถทดแทนการรักษาโรคกรดไหลย้อนที่เป็นเรื้อรัง และไม่ได้กำจัดเชื้อที่เกี่ยวข้องกับแผลในกระเพาะอาหาร หากอาการดีขึ้นหลังรับประทานยา ก็ยังไม่ยืนยันว่าเกิดจากกรดเพียงอย่างเดียว

อาการควรทำอย่างไร
แสบร้อนเป็นครั้งคราวใช้ตามฉลากและสังเกตอาการ
เจ็บหน้าอกร้าวไปแขน กราม หรือหลังไปฉุกเฉินทันที
อาเจียนเป็นเลือดหรือถ่ายดำไปโรงพยาบาลทันที
กลืนลำบาก น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจพบแพทย์
อาการไม่ดีขึ้นหรือเป็นซ้ำนานกว่า 1–2 สัปดาห์หยุดรักษาเองและพบแพทย์

ใครต้องระวังหรือห้ามใช้ยาลดกรดชนิดน้ำ

ห้ามใช้หากเคยแพ้ตัวยาสำคัญหรือส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์ เพราะอาจเกิดอาการแพ้รุนแรงได้ ผู้มีโรคประจำตัวควรตรวจส่วนประกอบ เนื่องจากยาที่เรียกรวมกันว่ายาลดกรดอาจมีข้อจำกัดต่างกัน

  • ผู้มีโรคไตต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะ aluminium หรือ magnesium อาจสะสมเมื่อไตขับออกได้ไม่ดี
  • ผู้ที่ต้องจำกัดโซเดียมควรหลีกเลี่ยงสูตร sodium bicarbonate โดยไม่ตรวจฉลาก โดยเฉพาะผู้มีความดันโลหิตสูง หัวใจล้มเหลว หรือบวมน้ำ
  • ผู้มีอาการปวดท้องรุนแรง ลำไส้อุดตัน หรือสงสัยไส้ติ่งอักเสบไม่ควรรักษาเอง ยาอาจบดบังอาการและทำให้การวินิจฉัยล่าช้า
  • ผู้ที่ใช้ยาประจำต้องตรวจปฏิกิริยาระหว่างยา เพราะยาลดกรดอาจทำให้ยาอื่นดูดซึมได้น้อยลง
  • ไม่ควรใช้ขนาดสูงต่อเนื่องเป็นเวลานาน aluminium hydroxide อาจทำให้ฟอสเฟตต่ำ ส่วนสูตรอื่นอาจรบกวนสมดุลเกลือแร่
  • หยุดใช้และรับการตรวจหากมีถ่ายดำ เลือดออกทางทวารหนัก หรืออ่อนเพลียผิดปกติ อาการเหล่านี้อาจสัมพันธ์กับเลือดออกในทางเดินอาหาร

หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรใช้ได้หรือไม่

หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรไม่ควรเลือกจากคำว่า “ยาลดกรด” เพียงอย่างเดียว เพราะความเหมาะสมขึ้นกับตัวยาและโรคประจำตัว ควรตรวจส่วนประกอบทั้งหมด รวมถึงโซเดียมและตัวยาผสมอื่นก่อนใช้

อย่าใช้เกินฉลากหรือใช้ต่อเนื่องเอง หากมีอาการแสบร้อนกลางอกรุนแรง อาเจียนมาก รับประทานไม่ได้ หรือมีอาการผิดปกติร่วมกับการตั้งครรภ์ ควรพบแพทย์

เด็กใช้ยาลดกรดชนิดน้ำได้หรือไม่

เด็กไม่ควรได้รับขนาดเดียวกับผู้ใหญ่ และไม่ควรคำนวณจากอายุเพียงอย่างเดียว สูตรและความเข้มข้นแตกต่างกันมาก ขนาดยารับประทานในเด็กต้องพิจารณาน้ำหนัก เหตุผลที่ใช้ และส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์

ห้ามใช้ช้อนกินข้าวหรือช้อนชาในครัวตวงยา เพราะปริมาตรคลาดเคลื่อนได้ ควรใช้กระบอกตวงยาหรือถ้วยตวงที่มีขีดชัดเจน และอย่าให้ปริมาตรเป็นมิลลิลิตรโดยยังไม่ทราบความเข้มข้นบนฉลาก

ยาลดกรดชนิดน้ำมีผลข้างเคียงอะไรบ้าง

ผลข้างเคียงขึ้นกับส่วนประกอบ โดย aluminium hydroxide มักทำให้ท้องผูก ส่วน magnesium hydroxide อาจทำให้ถ่ายเหลว สูตรผสมอาจช่วยลดผลต่อการขับถ่ายของตัวยาแต่ละชนิด แต่ยังเกิดอาการได้

ผลข้างเคียงที่พบบ่อย

  • ท้องผูก
  • ถ่ายเหลว
  • คลื่นไส้หรือไม่สบายท้อง
  • รสชอล์กหรือรสยาในปาก
  • ท้องอืดหรือเรอในบางสูตร

ดื่มน้ำให้เพียงพออาจช่วยลดท้องผูกจาก aluminium hydroxide ได้ หากถ่ายเหลวมาก ท้องผูกรุนแรง หรืออาการไม่หาย ควรหยุดใช้

ผลข้างเคียงที่รุนแรง

การใช้ขนาดสูงหรือใช้เป็นเวลานานอาจทำให้เกลือแร่ผิดปกติ รวมถึงภาวะฟอสเฟตต่ำจาก aluminium hydroxide ความเสี่ยงสูงขึ้นในผู้มีโรคไต

อาการแพ้ยา: หากมีลมพิษ หน้าหรือริมฝีปากบวม ลิ้นหรือคอบวม หายใจลำบาก หรือหน้ามืด ให้หยุดยาและไปห้องฉุกเฉินทันที

ยาลดกรดชนิดน้ำมีปฏิกิริยากับยาอะไรบ้าง

ยาลดกรดอาจจับกับยาอื่นหรือเปลี่ยนสภาพความเป็นกรดในกระเพาะ ทำให้ยาบางชนิดดูดซึมลดลง ไม่ควรใช้กฎเว้น 2 ชั่วโมงกับยาทุกชนิด ต้องตรวจฉลากหรือสอบถามเภสัชกรเป็นรายตัวยา โดย levothyroxine มักต้องเว้นจากยาลดกรดอย่างน้อย 4 ชั่วโมง ส่วนยาปฏิชีวนะกลุ่ม tetracycline และ fluoroquinolone ต้องแยกเวลาตามช่วงที่กำหนดเฉพาะของยาแต่ละชนิด

ยาที่อาจได้รับผลกระทบ ได้แก่ ยาฮอร์โมนไทรอยด์ ยาฆ่าเชื้อบางชนิด ยารักษาเชื้อรา ยารักษากระดูกพรุน ธาตุเหล็ก ยากันชัก และยาหัวใจบางชนิด รายการนี้ไม่ครอบคลุมยาทั้งหมด

หากคุณกำลังใช้สิ่งที่ควรทำ
ยาตามใบสั่งแพทย์ตรวจช่วงเวลาที่ต้องเว้น
ธาตุเหล็กหรือวิตามินรวมอย่ารับประทานพร้อมกัน
ยาฮอร์โมนไทรอยด์แยกเวลาอย่างเคร่งครัด
ยาฆ่าเชื้อหรือยาฆ่าเชื้อราตรวจคำแนะนำของยานั้น
ยาหลายชนิดในแต่ละวันทำตารางเวลาเพื่อป้องกันยาชนกัน

ยาลดกรดชนิดน้ำใช้ร่วมกับแอลกอฮอล์ได้หรือไม่

ไม่พบว่าแอลกอฮอล์ทำปฏิกิริยาโดยตรงกับตัวยาลดกรดทุกชนิด แต่แอลกอฮอล์อาจกระตุ้นแสบร้อนกลางอกและกรดไหลย้อนให้แย่ลง การดื่มแล้วตามด้วยยาลดกรดจึงอาจบรรเทาได้เพียงชั่วคราว ขณะที่ปัจจัยกระตุ้นยังอยู่

หากสังเกตว่าดื่มแล้วมีอาการ ควรลดหรือหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะก่อนนอน และไม่ควรใช้ยาลดกรดเพื่อให้ดื่มต่อได้โดยไม่มีอาการ

ผู้ใหญ่ควรใช้ยาลดกรดชนิดน้ำเท่าไร

ขนาดรับประทานต้องยึดตามตัวยา ความเข้มข้น และคำแนะนำบนฉลากของขวดนั้น เพราะไม่มีขนาดเดียวที่ใช้แทนกันได้ทุกสูตร ความสามารถในการสะเทินกรดไม่ควรพิจารณาจากปริมาณ aluminium hydroxide เพียงอย่างเดียว

โดยทั่วไปยาลดกรดมักใช้หลังอาหารและก่อนนอน หรือตามอาการตามที่ฉลากกำหนด เขย่าขวดก่อนใช้ และตวงด้วยอุปกรณ์ที่มีขีดบอกปริมาตร อย่ารับประทานถี่ขึ้นเพียงเพราะอาการยังไม่หายทันที

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

คำถามเกี่ยวกับขนาดยา

กินซ้ำได้ทันทีถ้ายังแสบร้อนหรือไม่?

ไม่ควรกินซ้ำก่อนถึงช่วงเวลาที่ฉลากกำหนด เพราะแต่ละสูตรมีส่วนประกอบและขนาดสูงสุดต่างกัน

ใช้ทุกวันได้หรือไม่?

ไม่ควรใช้ต่อเนื่องเองเกิน 1–2 สัปดาห์ หากต้องใช้ทุกวันควรตรวจหาสาเหตุของอาการ

ตวงด้วยช้อนกินข้าวได้หรือไม่?

ไม่ควร เพราะปริมาตรไม่แน่นอน ให้ใช้ถ้วยตวง กระบอกตวงยา หรือช้อนตวงที่มีขีดกำกับ

เด็กควรใช้ยาลดกรดชนิดน้ำเท่าไร

ไม่ควรกำหนดขนาดยาเด็กจากอายุหรือให้ตามขนาดผู้ใหญ่ เพราะยารับประทานในเด็กต้องพิจารณาน้ำหนักและความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ ไม่มีขนาดเดียวที่ปลอดภัยสำหรับยาลดกรดชนิดน้ำทุกสูตร

ผู้ปกครองควรเตรียมน้ำหนักปัจจุบันของเด็ก ชื่อสามัญของตัวยา และความเข้มข้นเป็นมิลลิกรัมต่อปริมาตรให้ครบก่อนคำนวณ ห้ามให้จำนวนมิลลิลิตรโดยไม่ตรวจความเข้มข้น และไม่ควรใช้ยาของผู้ใหญ่แบ่งให้เด็กเอง

หากใช้ยาลดกรดชนิดน้ำเกินขนาดควรทำอย่างไร

หยุดใช้และขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันทีหากรับประทานมากกว่าฉลาก เด็กเผลอดื่ม หรือเกิดอาการผิดปกติ อย่ากระตุ้นให้อาเจียน และอย่าพยายามหักล้างด้วยยา อาหาร หรือเครื่องดื่มชนิดอื่น

นำขวดหรือถ่ายภาพฉลากไปด้วย โดยให้เห็นตัวยาสำคัญ ความเข้มข้น และปริมาณที่เหลือ อาการที่ต้องไปฉุกเฉิน ได้แก่ ซึม สับสน อ่อนแรงมาก หายใจผิดปกติ ใจเต้นผิดจังหวะ อาเจียนต่อเนื่อง หรือหมดสติ

คำถามที่พบบ่อย

วิธีใช้และระยะเวลา

ยาลดกรดชนิดน้ำต้องเขย่าขวดไหม?

ควรเขย่าขวดก่อนตวงทุกครั้ง เพื่อให้ตัวยาที่แขวนลอยกระจายสม่ำเสมอ หากไม่เขย่า ปริมาณตัวยาในแต่ละครั้งอาจไม่เท่ากัน

ยาลดกรดชนิดน้ำกินก่อนหรือหลังอาหาร?

โดยทั่วไปมักใช้หลังอาหารและก่อนนอน แต่ควรทำตามฉลากของสูตรที่คุณมี เพราะส่วนประกอบและวัตถุประสงค์ต่างกัน

อาการดีขึ้นแล้วต้องกินต่อไหม?

ถ้าใช้ตามอาการและอาการหายแล้ว โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องรับประทานต่อเหมือนยาฆ่าเชื้อ อย่าใช้เกินระยะเวลาบนฉลาก

ลืมกินยาควรกินเพิ่มเป็นสองเท่าไหม?

ไม่ควรกินชดเชยสองเท่า หากใกล้เวลาครั้งถัดไปให้ข้ามครั้งที่ลืม และใช้ตามขนาดปกติ

การเลือกสูตร

สูตร aluminium hydroxide กับ magnesium hydroxide ต่างกันอย่างไร?

ทั้งสองชนิดช่วยสะเทินกรด แต่ aluminium hydroxide มีแนวโน้มทำให้ท้องผูก ส่วน magnesium hydroxide อาจทำให้ถ่ายเหลว หลายสูตรจึงผสมกันเพื่อปรับสมดุลผลต่อการขับถ่าย

ความเข้มข้นสูงกว่าดีกว่าเสมอหรือไม่?

ไม่เสมอไป ความสามารถในการสะเทินกรดขึ้นกับชนิดสารประกอบ สูตรผสม ปริมาณที่รับประทาน และค่าความสามารถสะเทินกรดของผลิตภัณฑ์ จึงไม่ควรเปรียบเทียบประสิทธิภาพจากปริมาณ aluminium hydroxide เพียงอย่างเดียว และควรใช้ตามปริมาณที่ฉลากกำหนดหรือคำแนะนำของเภสัชกร

ยาลดกรดที่มี simeticone เหมาะกับใคร?

เหมาะเมื่อมีอาการแน่นท้องหรือแรงดันจากแก๊สร่วมด้วย เพราะ simeticone ช่วยให้ฟองแก๊สรวมตัวและผ่านทางเดินอาหารได้ง่ายขึ้น แต่ไม่ได้รักษาสาเหตุของแก๊สทั้งหมด

ยาที่มีอัลจิเนตเหมือนยาลดกรดทั่วไปไหม?

ไม่เหมือนทั้งหมด อัลจิเนตเน้นสร้างชั้นกั้นเพื่อลดการไหลย้อน ขณะที่ตัวยาลดกรดทำหน้าที่สะเทินกรด บางสูตรรวมสารทั้งสองกลุ่มไว้ด้วยกัน

อาการที่ควรระวัง

ทำไมกินแล้วไม่หายแสบร้อนกลางอก?

อาการอาจไม่ได้เกิดจากกรดเพียงอย่างเดียว หรืออาจต้องใช้การรักษาชนิดอื่น หากอาการต่อเนื่อง เป็นบ่อย หรือรุนแรงขึ้น ไม่ควรเพิ่มขนาดยาเอง

กินยาลดกรดแล้วท้องผูกควรทำอย่างไร?

ตรวจว่าสูตรมี aluminium hydroxide หรือไม่ ดื่มน้ำให้เพียงพอและหยุดใช้หากท้องผูกรุนแรง อย่าสลับยาเองหากมีโรคไตหรือใช้ยาประจำหลายชนิด

กินยาลดกรดแล้วถ่ายเหลวเกิดจากอะไร?

สูตรที่มี magnesium hydroxide อาจทำให้ถ่ายเหลวได้ หากถ่ายมาก อ่อนเพลีย หรือมีอาการขาดน้ำควรหยุดใช้และพบแพทย์

เมื่อใดควรไปโรงพยาบาลทันที?

ไปทันทีหากเจ็บหน้าอกร้าว หายใจลำบาก อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ หน้ามืดหมดสติ หรือมีอาการแพ้ เช่น หน้า ลิ้น หรือคอบวม

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

  • สูตรนี้มีตัวยาสำคัญอะไร และแต่ละ 5 มิลลิลิตรมีความเข้มข้นเท่าไร?
  • ยาลดกรดสูตรนี้ต้องเว้นจากยาประจำของฉันกี่ชั่วโมง?
  • โรคไต ความดันโลหิตสูง หรือข้อจำกัดโซเดียมของฉันมีผลต่อการเลือกสูตรหรือไม่?
  • หากมีอาการทุกวัน ควรหยุดใช้และไปตรวจเมื่อใด?
  • สำหรับเด็ก ต้องคำนวณขนาดจากน้ำหนักและความเข้มข้นอย่างไร?

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall