ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาแก้แพ้ผื่นคัน ตัวไหนดี

ผื่นคัน คืออาการคันร่วมกับความเปลี่ยนแปลงของผิวหนัง เช่น รอยแดง ตุ่มนูน หรือลมพิษ ซึ่งอาจเกิดจากภูมิแพ้ การระคายเคือง แมลงกัด หรือโรคผิวหนัง

ประเด็นสำคัญ

  • ถ้าเป็นลมพิษหรือผื่นแพ้ไม่รุนแรง ยาต้านฮีสตามีนรุ่นที่สอง เช่น cetirizine, loratadine หรือ fexofenadine มักเหมาะกว่าชนิดที่ทำให้ง่วงมาก
  • ขนาดตามฉลากสากล ได้แก่ cetirizine 10 มก. วันละครั้ง, loratadine 10 มก. วันละครั้ง หรือ fexofenadine 180 มก. วันละครั้ง ตามช่วงอายุที่ฉลากกำหนด
  • ถ้าผื่นคันมาพร้อมปากหรือลิ้นบวม หายใจลำบาก กลืนลำบาก เวียนศีรษะ หรือหมดสติ ให้ไปฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอดูอาการหรือพึ่งยาแก้แพ้อย่างเดียว

สาเหตุที่พบบ่อยของผื่นคันมีอะไรบ้าง

ผื่นคันไม่ได้เกิดจากภูมิแพ้เสมอไป จึงควรดูรูปร่างผื่น ตำแหน่ง และสิ่งที่สัมผัสก่อนเริ่มอาการ สาเหตุที่พบบ่อยมีดังนี้

  • ลมพิษหรืออาการแพ้: เป็นปื้นนูน คัน รูปร่างเปลี่ยนหรือย้ายตำแหน่งได้ อาจสัมพันธ์กับอาหาร ยา แมลง หรือสารก่อภูมิแพ้
  • ผื่นแพ้สัมผัส: เกิดตรงบริเวณที่สัมผัสเครื่องสำอาง สบู่ น้ำหอม โลหะ ถุงมือ หรือสารทำความสะอาด
  • ผิวแห้งหรือผิวหนังอักเสบ: มักคัน แดง ลอก หรือแตก โดยเฉพาะหลังอาบน้ำร้อนหรืออยู่ในอากาศแห้ง
  • แมลงกัดต่อย: มักเป็นตุ่มคันเฉพาะจุด และอาจเห็นรอยกัดตรงกลาง
  • ความร้อนและเหงื่อ: ทำให้เกิดตุ่มแดงเล็กบริเวณอับชื้น เช่น คอ หน้าอก หลัง หรือข้อพับ
  • การติดเชื้อที่ผิวหนัง: เชื้อรา หิด หรือเชื้อแบคทีเรียอาจทำให้คันได้ แต่ต้องใช้การรักษาเฉพาะ ยาแก้แพ้ช่วยได้เพียงอาการคัน
  • ผลจากยา: ยาที่เพิ่งเริ่มใช้สามารถทำให้เกิดผื่นแพ้ยาได้ โดยเฉพาะเมื่อผื่นกระจายทั่วตัวหรือมีไข้ร่วมด้วย

ถ้าผื่นเกิดหลังเริ่มยาใหม่ อย่ากินยานั้นซ้ำเอง ควรบันทึกชื่อยา เวลาที่กิน และถ่ายรูปผื่นไว้เพื่อช่วยประเมินสาเหตุ

เมื่อไหร่ที่ดูแลผื่นคันเองได้

ดูแลเองระยะสั้นได้เมื่อผื่นไม่มาก คุณยังหายใจและกลืนได้ตามปกติ ไม่มีไข้ และไม่มีแผลพุพองหรือเยื่อบุอักเสบ ควรหยุดสัมผัสสิ่งที่สงสัย ประคบเย็น และหลีกเลี่ยงการเกา น้ำร้อน สบู่แรง และเสื้อผ้ารัดแน่น

ลักษณะอาการควรทำอะไร
คันเล็กน้อย ผิวแห้งทามอยส์เจอไรเซอร์ ประคบเย็น
ลมพิษเล็กน้อย ไม่มีอาการอื่นพิจารณายาต้านฮีสตามีนชนิดรับประทาน
ผื่นเฉพาะจุดจากการระคายเคืองหยุดสิ่งกระตุ้น ล้างผิวอย่างอ่อนโยน
ผื่นอักเสบเล็กน้อยเฉพาะที่หยุดสิ่งกระตุ้นและปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ hydrocortisone 1% เพื่อประเมินชนิดผื่น ตำแหน่ง และระยะเวลาที่เหมาะสม
ไม่รู้สาเหตุหรือผื่นลามให้แพทย์หรือเภสัชกรช่วยประเมินก่อนเลือกยา

อย่าทายาหลายชนิดซ้อนกันโดยไม่รู้ส่วนประกอบ เพราะอาจระคายเคืองมากขึ้นและบดบังลักษณะผื่น หากสงสัยเชื้อรา หิด หรือติดเชื้อ ยาสเตียรอยด์ทาผิวอาจทำให้อาการดูดีชั่วคราวแต่โรคลุกลามได้

กลุ่มยาแก้แพ้ผื่นคันเลือกอย่างไร

สำหรับลมพิษหรือผื่นจากฮีสตามีน มักเริ่มจากยาต้านฮีสตามีนรุ่นที่สองเพียงชนิดเดียว เพราะง่วงน้อยกว่ายารุ่นแรก ไม่ควรกินยาแก้แพ้หลายตัวพร้อมกันหรือเพิ่มขนาดเอง แม้อาการยังคัน เพราะผลข้างเคียงอาจเพิ่มขึ้น

ตัวยาขนาดตามฉลากที่มีข้อมูลจุดที่ควรรู้
cetirizineอายุ 6 ปีขึ้นไป 10 มก. วันละครั้ง ไม่เกิน 10 มก. ใน 24 ชั่วโมงอาจง่วง ควรระวังการขับรถ
loratadineเด็กอายุ 2–12 ปีมักแบ่งขนาดตามน้ำหนัก เช่น น้ำหนักไม่เกิน 30 กก. ใช้ 5 มก. วันละครั้ง และมากกว่า 30 กก. ใช้ 10 มก. วันละครั้ง ทั้งนี้ขึ้นกับฉลากและรูปแบบยา ควรตรวจฉลากผลิตภัณฑ์และปรึกษาเภสัชกรโดยทั่วไปง่วงน้อย แต่ขนาดเกินกำหนดอาจทำให้ง่วง
fexofenadineอายุ 12 ปีขึ้นไป 180 มก. วันละครั้งกับน้ำ ไม่เกิน 1 เม็ดใน 24 ชั่วโมงใช้บรรเทาลมพิษและอาการคันจากลมพิษ
chlorpheniramineอายุ 12 ปีขึ้นไป 4 มก. ทุก 4–6 ชั่วโมง ไม่เกิน 24 มก. ใน 24 ชั่วโมงทำให้ง่วงและการตอบสนองช้าลงได้
hydrocortisone 1% ชนิดทาอายุ 2 ปีขึ้นไป ทาบาง ๆ ไม่เกินวันละ 3–4 ครั้งใช้กับผื่นอักเสบเล็กน้อยเฉพาะที่ ไม่ใช่ยารักษาลมพิษทั่วตัว

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

ยาต้านฮีสตามีนรุ่นที่สองเหมาะกับใคร

cetirizine, loratadine และ fexofenadine เหมาะกับลมพิษหรืออาการคันจากภูมิแพ้ที่ไม่ฉุกเฉิน ยากลุ่มนี้ลดผลของฮีสตามีน แต่ไม่ได้กำจัดสาเหตุและไม่ป้องกันการแพ้รุนแรง

Cetirizine อาจทำให้ง่วงได้ในบางคน โดยเฉพาะช่วงแรกที่ใช้ หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ ยานอนหลับ และยากล่อมประสาท เพราะอาจเสริมอาการง่วง ผู้ที่มีโรคไตหรือโรคตับอาจต้องใช้ขนาดต่างออกไป

chlorpheniramine เหมาะเมื่อไหร่

chlorpheniramine ช่วยลดอาการแพ้ได้ แต่ทำให้ง่วงกว่ายารุ่นที่สอง จึงไม่เหมาะเมื่อคุณต้องขับรถ ทำงานกับเครื่องจักร หรือใช้สมาธิ หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์และยาที่ทำให้ง่วงร่วมกัน

ผู้ที่เป็นต้อหิน มีปัญหาปัสสาวะจากต่อมลูกหมากโต หรือมีโรคทางเดินหายใจ เช่น หลอดลมอักเสบเรื้อรัง ควรให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินก่อนใช้ ผู้สูงอายุมีโอกาสเกิดง่วง สับสน และปัสสาวะคั่งมากขึ้น

ยาทา hydrocortisone ใช้แทนยาแก้แพ้ได้ไหม

ใช้ได้เฉพาะผื่นอักเสบหรือระคายเคืองเล็กน้อยบางชนิด แต่ไม่เหมาะสำหรับรักษาลมพิษทั่วตัว ทาบาง ๆ บริเวณผื่นและหยุดใช้หากอาการแย่ลง หากไม่ดีขึ้นภายใน 7 วัน หรือหายแล้วกลับมาเร็ว ควรพบแพทย์

ห้ามใช้รักษาผื่นผ้าอ้อม และห้ามใช้บริเวณอวัยวะเพศเมื่อมีตกขาว หลีกเลี่ยงรอบดวงตา แผลเปิด และการทาบริเวณกว้างโดยไม่ได้รับคำแนะนำ

ใครต้องหลีกเลี่ยงหรือถามผู้เชี่ยวชาญก่อนใช้ยา

ห้ามใช้ยาที่คุณเคยแพ้หรือตัวยาที่มีส่วนประกอบซึ่งเคยทำให้แพ้ เพราะอาจเกิดปฏิกิริยารุนแรง ผู้ที่เคยแพ้ hydroxyzine ต้องหลีกเลี่ยง cetirizine ด้วย

หากตั้งครรภ์ มีโรคตับหรือโรคไต ควรประเมินก่อนใช้ยาแก้แพ้ ส่วนผู้ให้นมบุตรไม่แนะนำให้ใช้ cetirizine ตามฉลากที่อ้างอิง เด็กต้องเลือกตามอายุ น้ำหนัก รูปแบบยา และความเข้มข้น ห้ามคำนวณปริมาตรยาน้ำจากจำนวนมิลลิลิตรโดยไม่ตรวจความเข้มข้นบนฉลาก

เมื่อไหร่ที่ผื่นคันควรพบแพทย์

ไปห้องฉุกเฉินทันทีเมื่อผื่นหรือลมพิษเกิดร่วมกับหายใจมีเสียงหวีด หายใจลำบาก ลิ้นหรือรอบปากบวม กลืนลำบาก พูดลำบาก น้ำลายไหล หน้ามืด หรือหมดสติ อาการเหล่านี้อาจเป็นภาวะแพ้รุนแรง ยาแก้แพ้ไม่สามารถใช้แทน epinephrine ที่แพทย์สั่งไว้ได้

ควรพบแพทย์โดยเร็วเมื่อมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

  • ผื่นเกิดหลังเริ่มยาใหม่ หรือเกิดซ้ำเมื่อกินยาชนิดเดิม
  • มีไข้สูง เจ็บผิว แผลพุพอง ผิวลอก หรือตาและปากเป็นแผล
  • ผื่นมีสีคล้ำเหมือนรอยช้ำ เป็นตุ่มน้ำ หรือไม่คันผิดจากลมพิษทั่วไป
  • มีหนอง บวมร้อน ปวดมาก หรือรอยแดงขยายเร็ว
  • ผื่นกระจายทั่วตัว หรือคันรุนแรงจนรบกวนการนอนและชีวิตประจำวัน
  • ดูแลเองแล้วไม่ดีขึ้น กลับเป็นซ้ำบ่อย หรือเป็นลมพิษเรื้อรัง
  • คนในบ้านคันพร้อมกัน โดยเฉพาะคันมากตอนกลางคืน ซึ่งอาจพบได้ในโรคหิด

คำถามที่พบบ่อย

cetirizine กับ loratadine ตัวไหนง่วงน้อยกว่า

loratadine มักมีผลต่อความง่วงน้อยกว่า cetirizine แต่แต่ละคนตอบสนองไม่เหมือนกัน ครั้งแรกที่ใช้ควรสังเกตอาการก่อนขับรถหรือทำงานที่เสี่ยง ถ้าง่วง อย่าดื่มแอลกอฮอล์หรือกินยากดประสาทร่วมกัน

กิน cetirizine กับ loratadine พร้อมกันได้ไหม

ไม่ควรกินพร้อมกันเอง เพราะเป็นยาต้านฮีสตามีนที่ใช้บรรเทาอาการคล้ายกัน การกินซ้ำกลุ่มอาจเพิ่มอาการง่วง มึนงง ปากแห้ง หรือผลไม่พึงประสงค์ โดยไม่ได้ทำให้อาการดีขึ้นเสมอไป

ผื่นคันแบบไหนกินยาแก้แพ้แล้วอาจไม่หาย

ผื่นจากเชื้อรา หิด การติดเชื้อ ผิวแห้ง หรือผื่นแพ้สัมผัสอาจไม่หายด้วยยาแก้แพ้อย่างเดียว ยาอาจลดคันชั่วคราว แต่ต้องรักษาตามสาเหตุ เช่น หยุดสารระคายเคือง ใช้ยาฆ่าเชื้อราสำหรับเชื้อรา ยารักษาหิดสำหรับหิด หรือใช้ยาปฏิชีวนะเฉพาะเมื่อผู้เชี่ยวชาญประเมินว่าเป็นการติดเชื้อแบคทีเรีย

เด็กเป็นผื่นคันให้ cetirizine ได้ไหม

ขนาดยาสำหรับเด็กควรอิงน้ำหนัก รูปแบบยา และฉลากในประเทศไทย ไม่ควรใช้ขนาดผู้ใหญ่โดยลดครึ่งเอง เด็กควรเลือกขนาดตามอายุ น้ำหนัก ความเข้มข้น และฉลากของผลิตภัณฑ์ในประเทศไทย โดยให้เภสัชกรหรือแพทย์คำนวณขนาดยา เด็กอายุต่ำกว่า 2 ปีควรพบแพทย์ก่อนใช้

ผื่นคันหลังอาหารควรกินยาแล้วรอดูได้ไหม

รอดูได้เฉพาะอาการเล็กน้อยที่ไม่มีปากบวม ลิ้นบวม หายใจหรือกลืนลำบาก และไม่หน้ามืด หากมีอาการดังกล่าวแม้เพียงข้อเดียว ให้ไปฉุกเฉินทันที เพราะอาการแพ้รุนแรงอาจดำเนินเร็ว

ยาแก้แพ้กินต่อเนื่องได้นานแค่ไหน

ถ้าต้องกินต่อเนื่องเพราะผื่นกลับมาบ่อย ควรหาสาเหตุแทนการเพิ่มยาเอง ลมพิษเรื้อรังอาจต้องปรับแผนรักษา แต่การเพิ่มขนาดหรือใช้ยาหลายตัวร่วมกันควรอยู่ในการดูแลของแพทย์ เพราะผลข้างเคียงอาจเพิ่มขึ้น

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall