ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาเเก้คัน

ยาแก้คันคือยากินหรือยาทาที่ช่วยลดอาการคันจากภูมิแพ้ ลมพิษ แมลงกัด ผิวแห้ง หรือผื่นระคายเคือง โดยต้องเลือกให้ตรงกับสาเหตุและลักษณะผื่น

ประเด็นสำคัญ

  • อาการคันเล็กน้อยที่ทราบสิ่งกระตุ้นและไม่มีแผลติดเชื้อ อาจดูแลด้วยการหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น ประคบเย็น ใช้มอยส์เจอไรเซอร์ หรือยาเฉพาะอาการ
  • ผู้ใหญ่และเด็กอายุ 6 ปีขึ้นไปใช้ cetirizine 10 มก. วันละครั้งได้ตามฉลากสากล และห้ามเกิน 10 มก. ภายใน 24 ชั่วโมง
  • หากคันร่วมกับหายใจลำบาก หน้าหรือลิ้นบวม หน้ามืด หรือผื่นลอกพุพอง ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอดูอาการเอง

สาเหตุที่พบบ่อย

อาการคันมักเกิดจากผิวแห้ง การสัมผัสสารระคายเคือง แมลงกัด หรือปฏิกิริยาภูมิแพ้ แต่บางครั้งอาจเกี่ยวข้องกับโรคผิวหนังหรือโรคภายในร่างกาย

  • ผิวแห้ง: มักคันโดยไม่มีผื่นชัด ผิวอาจหยาบ แตก หรือลอก พบได้บ่อยหลังอาบน้ำร้อน อยู่ในห้องปรับอากาศ หรือใช้สบู่แรง
  • ผื่นแพ้สัมผัส: เกิดหลังสัมผัสเครื่องสำอาง น้ำหอม น้ำยาซักผ้า โลหะ หรือผลิตภัณฑ์ใหม่ ผื่นมักอยู่ตรงบริเวณที่สัมผัส
  • แมลงกัดต่อย: มักเป็นตุ่มแดง คัน และเกิดเฉพาะจุด หากเกาจะเพิ่มโอกาสเกิดแผลและติดเชื้อ
  • ลมพิษ: เป็นปื้นนูนแดงหรือสีเดียวกับผิว เกิดและยุบได้ อาจสัมพันธ์กับอาหาร ยา การติดเชื้อ อากาศ หรือหาสาเหตุไม่พบ
  • โรคผิวหนังอักเสบ: เช่น ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง อาจทำให้ผิวแดง แห้ง หนา หรือลอก และมักกลับเป็นซ้ำ
  • เชื้อราหรือการติดเชื้อ: ผื่นอาจมีขอบชัด ลาม เป็นวง มีน้ำเหลือง เจ็บ ร้อน หรือมีหนอง ยาแก้คันเพียงอย่างเดียวไม่กำจัดเชื้อ
  • ยาหรือโรคภายในร่างกาย: อาการคันทั่วตัวโดยไม่มีผื่นอาจสัมพันธ์กับยาบางชนิด หรือปัญหาเกี่ยวกับตับ ไต และระบบอื่น ๆ จึงควรตรวจหาสาเหตุหากเป็นต่อเนื่อง

เมื่อไหร่ที่ดูแลเองได้

คุณอาจดูแลเองได้เมื่ออาการคันไม่รุนแรง เป็นเฉพาะจุด ทราบสิ่งกระตุ้น ไม่มีไข้ ไม่มีหนอง และไม่มีอาการแพ้รุนแรง

เริ่มจากหยุดใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่ หลีกเลี่ยงการเกา ประคบเย็น และทามอยส์เจอไรเซอร์ชนิดไม่มีน้ำหอม หากสงสัยผื่นแพ้สัมผัส ให้ล้างบริเวณนั้นด้วยน้ำและผลิตภัณฑ์อ่อนโยน แล้วหลีกเลี่ยงสารที่สงสัย

ลักษณะอาการดูแลเบื้องต้น
ผิวแห้ง คัน ไม่มีแผลทามอยส์เจอไรเซอร์บ่อย ๆ
คันหลังสัมผัสผลิตภัณฑ์หยุดใช้และล้างผิว
แมลงกัด ตุ่มเล็กเฉพาะจุดประคบเย็น ไม่เกา
ลมพิษเล็กน้อย ไม่มีบวมคอพิจารณายาต้านฮิสตามีน
ผื่นมีหนอง เจ็บ หรือร้อนไม่ควรรักษาด้วยยาแก้คันอย่างเดียว
หายใจลำบาก หน้าบวมไปห้องฉุกเฉินทันที

หลีกเลี่ยงน้ำร้อน เสื้อผ้ารัดแน่น และผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำหอมหรือแอลกอฮอล์ หากใช้ยาทาแล้วผื่นแสบมากขึ้น ลาม หรือเกิดอาการแพ้ ให้ล้างยาออกและหยุดใช้

กลุ่มยาที่ใช้บรรเทาอาการ

ยาที่เหมาะขึ้นอยู่กับว่าคันจากลมพิษ ผิวแห้ง แมลงกัด หรือผิวหนังอักเสบ เพราะยากินและยาทาออกฤทธิ์ต่างกัน

กลุ่มยาเหมาะกับอาการแบบใดข้อควรรู้
ยาต้านฮิสตามีนรุ่นใหม่ลมพิษหรืออาการแพ้อาจง่วงได้ในบางคน
ยาต้านฮิสตามีนรุ่นแรกอาการแพ้บางกรณีง่วงและปากแห้งมากกว่า
calamineคันจากแมลงกัดหรือระคายเคืองเล็กน้อยใช้ภายนอกเท่านั้น
hydrocortisone 1%ผื่นอักเสบหรือแพ้สัมผัสเล็กน้อยไม่ใช้กับผื่นติดเชื้อเอง
มอยส์เจอไรเซอร์ผิวแห้ง แตก หรือลอกเลือกชนิดไม่มีน้ำหอม

ยาต้านฮิสตามีนชนิดกินใช้อย่างไร

Cetirizine และ loratadine เป็นยาต้านฮิสตามีนรุ่นใหม่ที่ช่วยลดอาการจากฮิสตามีน และมักทำให้ง่วงน้อยกว่ายารุ่นแรก แต่ cetirizine ยังทำให้ง่วงได้

ฉลากสากลระบุว่า ผู้ใหญ่และเด็กอายุ 6 ปีขึ้นไปใช้ cetirizine 10 มก. วันละครั้ง และไม่เกิน 10 มก. ใน 24 ชั่วโมง ส่วน loratadine สำหรับเด็กควรเลือกขนาดตามน้ำหนักและฉลากผลิตภัณฑ์ โดยเด็กน้ำหนักไม่เกิน 30 กก. มักใช้ 5 มก. วันละครั้ง และเด็กน้ำหนักมากกว่า 30 กก. ใช้ 10 มก. วันละครั้ง ควรให้เภสัชกรตรวจสอบก่อนใช้

อย่ากินยาต้านฮิสตามีนหลายชนิดพร้อมกันหรือเพิ่มขนาดเอง เพราะอาจเพิ่มอาการง่วง มึนงง ปากแห้ง หรือผลไม่พึงประสงค์อื่น หากกิน cetirizine ควรหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ ยานอนหลับ และยากล่อมประสาท พร้อมงดขับรถจนทราบว่ายามีผลต่อคุณอย่างไร

ห้ามใช้ cetirizine หากเคยแพ้ cetirizine, hydroxyzine หรือส่วนประกอบของยา และห้ามใช้ loratadine หากเคยแพ้ยาหรือส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์ ผู้ที่มีโรคตับหรือโรคไตอาจต้องปรับขนาดยา ส่วนผู้ตั้งครรภ์ควรขอคำแนะนำก่อนใช้ และฉลาก cetirizine ไม่แนะนำระหว่างให้นมบุตร

ขนาดยาน้ำสำหรับเด็กต้องพิจารณาจากอายุ น้ำหนัก ความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ และขนาดสูงสุดตามฉลาก ไม่ควรใช้สูตรเดียวสำหรับเด็กทุกวัยหรือคำนวณขนาดยาให้เด็กเอง ควรให้เภสัชกรตรวจสอบข้อมูลเหล่านี้ก่อนให้ยา โดยเฉพาะเด็กที่มีโรคไต

ยาทาผิวใช้อย่างไร

Calamine ช่วยบรรเทาอาการคันจากแมลงกัด ผื่น และการระคายเคืองเล็กน้อย ส่วน hydrocortisone 1% ช่วยลดการอักเสบและคันของผื่นบางชนิด

Calamine บางสูตรมีตัวยาอื่นผสมอยู่ จึงควรอ่านส่วนประกอบทุกครั้ง ฉลากสากลให้ทาบริเวณที่มีอาการได้ไม่เกินวันละ 3–4 ครั้งในผู้ใหญ่และเด็กอายุ 2 ปีขึ้นไป เขย่าขวดก่อนใช้หากเป็นโลชัน และห้ามทาเข้าตาหรือรับประทาน

ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ hydrocortisone 1% เพื่อยืนยันว่าไม่ใช่ผื่นติดเชื้อและกำหนดความถี่ตามผลิตภัณฑ์ โดยทั่วไปทาบาง ๆ วันละ 1–2 ครั้งและใช้ช่วงสั้น หลีกเลี่ยงใบหน้า รอบดวงตา ขาหนีบ รักแร้ หรือพื้นที่กว้างในเด็ก เว้นแต่บุคลากรทางการแพทย์แนะนำ

ข้อมูลขนาดยาในส่วนนี้อ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

สัญญาณที่ควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์เมื่ออาการคันรบกวนการนอน เป็นทั่วตัว ไม่ทราบสาเหตุ หรือไม่ดีขึ้นหลังดูแลเบื้องต้น โดยเฉพาะเมื่อมีผื่นผิดปกติหรืออาการร่วมอื่น

ไปห้องฉุกเฉินทันทีหากมีอาการต่อไปนี้:

  • หายใจลำบาก หายใจมีเสียงหวีด หรือแน่นคอ
  • ริมฝีปาก ลิ้น ใบหน้า หรือคอบวม
  • หน้ามืด เป็นลม สับสน หรืออ่อนแรงฉับพลัน
  • ผื่นลอกเป็นแผ่น มีตุ่มพอง หรือมีแผลในปากและรอบดวงตา
  • ผื่นเกิดหลังเริ่มยาใหม่และลามรวดเร็ว

ควรนัดพบแพทย์หากคันนานเกิน 7 วัน ผื่นหายแล้วกลับมาใหม่ มีไข้ ปวด บวมร้อน หนอง หรือน้ำเหลือง รวมถึงคันทั่วตัวโดยไม่มีผื่น ผิวหรือตาเหลือง ปัสสาวะผิดปกติ น้ำหนักลด หรือเหงื่อออกกลางคืน

คำถามที่พบบ่อย

คันตามตัวแต่ไม่มีผื่น กินยาแก้แพ้ได้ไหม

กินได้ในบางกรณี แต่ยาแก้แพ้อาจไม่ช่วยหากอาการไม่ได้เกิดจากฮิสตามีน หากคันทั่วตัวต่อเนื่อง ไม่มีผื่น หรือกลับเป็นซ้ำ ควรตรวจหาสาเหตุอื่น เช่น ผิวแห้ง ผลจากยา หรือโรคภายในร่างกาย

กิน cetirizine แล้วขับรถได้ไหม

ควรงดขับรถจนแน่ใจว่ายาไม่ทำให้คุณง่วงหรือมึนงง แม้เป็นยาต้านฮิสตามีนรุ่นใหม่ แต่บางคนยังมีอาการง่วง โดยเฉพาะช่วงแรกหรือเมื่อกินร่วมกับแอลกอฮอล์และยาที่ทำให้ง่วง

ใช้ cetirizine กับ loratadine พร้อมกันได้ไหม

ไม่ควรกินพร้อมกันเอง เพราะเป็นยาต้านฮิสตามีนเหมือนกันและอาจเพิ่มผลข้างเคียง โดยทั่วไปควรเลือกเพียงชนิดเดียวตามขนาดที่เหมาะสม หากยาชนิดเดิมไม่ได้ผล ไม่ควรเพิ่มหรือผสมยาเอง

ผื่นคันทุกชนิดทา hydrocortisone ได้ไหม

ไม่ได้ เพราะ hydrocortisone อาจทำให้ผื่นติดเชื้อบางชนิดดูดีขึ้นชั่วคราวแต่เชื้อลุกลามได้ หากผื่นเป็นวง มีหนอง เจ็บ ร้อน พุพอง หรือไม่ทราบสาเหตุ ควรหลีกเลี่ยงการทาเอง

เด็กคันตามตัวใช้ยาอะไรได้บ้าง

ต้องเลือกตามสาเหตุ น้ำหนัก อายุ และความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ อย่าให้ยาน้ำเป็นจำนวนมิลลิลิตรโดยไม่ตรวจความเข้มข้น และไม่ควรใช้ cetirizine ในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปีเอง แม้จะมีข้อมูลการใช้ตามน้ำหนักในบางประเทศ

อาการคันหลังเริ่มยาใหม่ควรทำอย่างไร

หากเกิดผื่นหลังเริ่มยาใหม่ ควรติดต่อแพทย์หรือเภสัชกรโดยเร็วก่อนรับยาที่สงสัยครั้งถัดไป ไม่ควรรอให้อาการรุนแรง ส่วนยาประจำชนิดอื่นไม่ควรหยุดเอง และหากผื่นลามเร็ว มีไข้ ปวดผิว ตุ่มพอง แผลในปาก ตาบวม หรือหายใจลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall