ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาแก้แพ้แก้คัน ตัวไหนดี

อาการคันคือความรู้สึกระคายผิวที่ทำให้อยากเกา โดยยาแก้แพ้ช่วยได้เมื่ออาการสัมพันธ์กับฮีสตามีน เช่น ลมพิษหรืออาการแพ้ แต่ไม่ครอบคลุมอาการคันทุกสาเหตุ

ประเด็นสำคัญ

  • ถ้าคันจากลมพิษหรือภูมิแพ้ ยาต้านฮีสตามีนรุ่นใหม่ เช่น cetirizine, loratadine หรือ fexofenadine มักเหมาะกว่า chlorpheniramine เพราะทำให้ง่วงและกระทบความตื่นตัวน้อยกว่า
  • ขนาดตามฉลากสากล ได้แก่ cetirizine 10 มก. วันละครั้ง, loratadine 10 มก. วันละครั้ง และ fexofenadine 180 มก. วันละครั้ง โดยไม่ควรกินหลายชนิดร่วมกันเอง
  • หากมีลิ้นหรือคอบวม หายใจลำบาก กลืนลำบาก หน้ามืด หรือหมดสติ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที เพราะอาจเป็นอาการแพ้รุนแรงที่ยาแก้แพ้ชนิดกินทดแทนการรักษาฉุกเฉินไม่ได้

อาการคันมีสาเหตุอะไรที่พบบ่อย

สาเหตุที่พบบ่อยคือผิวแห้ง การสัมผัสสารระคายเคือง แมลงกัดต่อย และปฏิกิริยาภูมิแพ้ ลักษณะผื่น ตำแหน่งที่คัน และสิ่งกระตุ้นช่วยบอกได้ว่ายาแก้แพ้มีโอกาสช่วยหรือไม่

  • ลมพิษ: เป็นผื่นนูนแดงหรือสีเดียวกับผิว คัน และอาจย้ายตำแหน่งหรือยุบแล้วขึ้นใหม่ มักสัมพันธ์กับการหลั่งฮีสตามีน จึงตอบสนองต่อยาต้านฮีสตามีนได้
  • ภูมิแพ้หรือสารก่อภูมิแพ้: ฝุ่น เกสร เชื้อรา และขนสัตว์อาจทำให้คันร่วมกับจาม น้ำมูกไหล หรือคันตา การหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นช่วยลดอาการได้มากกว่าการเพิ่มยา
  • ผิวแห้ง: มักคันทั่วบริเวณโดยไม่มีผื่นนูนชัด พบได้หลังอาบน้ำร้อนหรืออยู่ในอากาศแห้ง การทามอยส์เจอไรเซอร์อาจตรงสาเหตุกว่ายาแก้แพ้
  • ผื่นระคายเคืองหรือผื่นแพ้สัมผัส: อาจเกิดหลังใช้สบู่ เครื่องสำอาง น้ำยาซักผ้า โลหะ หรือถุงมือบางชนิด ควรหยุดสัมผัสสิ่งที่สงสัย
  • แมลงกัดต่อย: มักเป็นตุ่มเฉพาะจุดและคัน ยาแก้แพ้อาจลดความคันได้ แต่ต้องสังเกตอาการบวมลาม หายใจผิดปกติ หรือหน้ามืด
  • โรคผิวหนังและการติดเชื้อ: กลาก หิด ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง หรือการติดเชื้ออาจทำให้คัน ยาแก้แพ้บรรเทาได้เพียงบางส่วนและไม่รักษาต้นเหตุ
  • ยาและโรคภายในร่างกาย: ยาบางชนิด รวมถึงโรคตับ ไต หรือไทรอยด์ อาจทำให้คันโดยไม่มีผื่นชัด โดยเฉพาะอาการคันทั่วตัวที่เป็นต่อเนื่อง

เมื่อไหร่ที่ใช้ยาแก้แพ้ดูแลตัวเองได้

หากอาการไม่รุนแรงและคล้ายลมพิษหรือภูมิแพ้ ให้ปรึกษาเภสัชกรเพื่อเลือกยาต้านฮีสตามีนที่เหมาะสมและใช้ตามคำแนะนำ โดยไม่ใช้หลายชนิดร่วมกันหรือเพิ่มขนาดยาเอง พร้อมหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่สงสัย

ลักษณะอาการควรทำอย่างไร
ผื่นลมพิษคันเล็กน้อยใช้ยาต้านฮีสตามีนชนิดเดียว
คันหลังเจอฝุ่นหรือขนสัตว์หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นและล้างผิว
ผิวแห้ง ไม่มีผื่นนูนทามอยส์เจอไรเซอร์ ลดน้ำร้อน
ผื่นหลังใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่หยุดใช้และล้างบริเวณสัมผัส
คันร่วมกับคอหรือลิ้นบวมไปห้องฉุกเฉินทันที
คันเรื้อรังหรือไม่ทราบสาเหตุพบแพทย์เพื่อตรวจหาต้นเหตุ

อย่ากินยาแก้แพ้หลายชนิดพร้อมกันหรือเพิ่มขนาดเอง แม้อาการยังไม่หาย เพราะยาอยู่ในกลุ่มเดียวกันและอาจเพิ่มอาการง่วง มึนงง ปากแห้ง หรือผลไม่พึงประสงค์อื่น โดยไม่ได้แก้สาเหตุของอาการคัน

ถ้าคุณตั้งครรภ์ ให้นมบุตร มีโรคไตหรือโรคตับ หรือกำลังใช้ยานอนหลับ ยาคลายกังวล หรือยาที่ทำให้ง่วง ควรตรวจสอบความเหมาะสมของยาก่อนใช้ ผู้สูงอายุอาจไวต่อผลข้างเคียงมากขึ้นและอาจต้องปรับขนาดยา

มียากลุ่มใดใช้บรรเทาอาการคันได้บ้าง

ยาต้านฮีสตามีนชนิด H1 เป็นกลุ่มหลักสำหรับอาการคันจากลมพิษและภูมิแพ้ โดยทั่วไปควรเริ่มจากยารุ่นใหม่ที่ทำให้ง่วงน้อยกว่า ยาเหล่านี้ลดผลของฮีสตามีน แต่ไม่ได้รักษากลาก หิด เชื้อรา ผิวแห้ง หรือสาเหตุจากโรคภายในร่างกาย

ตัวยาจุดเด่นและข้อควรระวังขนาดตามข้อมูลที่ใช้
cetirizineออกฤทธิ์ลดคันและอาการแพ้ แต่อาจง่วงได้ผู้ใหญ่และเด็กโตตามฉลาก โดยทั่วไป 10 มก. วันละครั้ง ไม่เกิน 10 มก. ใน 24 ชั่วโมง ส่วนเด็กอายุ 6–11 ปีไม่ควรกำหนดขนาดจากอายุเพียงอย่างเดียว ให้ตรวจน้ำหนักและฉลากผลิตภัณฑ์หรือปรึกษาเภสัชกร โดยอาจเริ่ม 5 มก. วันละครั้งและใช้สูงสุด 10 มก. ต่อวันเมื่อเหมาะสม
loratadineโดยทั่วไปง่วงน้อยกว่า cetirizine แต่กินเกินขนาดอาจง่วงเด็กอายุ 6 ปีขึ้นไปให้พิจารณาตามน้ำหนักและฉลากผลิตภัณฑ์ โดยน้ำหนักไม่เกิน 30 กก. ใช้ 5 มก. วันละครั้ง และน้ำหนักมากกว่า 30 กก. ใช้ 10 มก. วันละครั้ง ผู้ปกครองควรตรวจสอบรูปแบบยาและความเข้มข้นกับเภสัชกร
fexofenadineใช้ลดคันจากลมพิษและมักกระทบความตื่นตัวน้อยอายุ 12 ปีขึ้นไป 180 มก. วันละครั้งกับน้ำ ไม่เกิน 1 เม็ดใน 24 ชั่วโมง
chlorpheniramineช่วยลดอาการแพ้ แต่ทำให้ง่วงและกระทบการขับรถได้มากกว่ารูปแบบยามีหลายชนิด ให้ใช้ตามฉลากเฉพาะผลิตภัณฑ์

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

cetirizine อาจเหมาะเมื่ออยากควบคุมอาการคันจากลมพิษ แต่ต้องเผื่อความเสี่ยงเรื่องง่วง โดยเฉพาะช่วงแรกที่ใช้ ห้ามดื่มแอลกอฮอล์หรือใช้ร่วมกับยากดประสาทโดยไม่ตรวจสอบ และควรงดขับรถจนรู้ว่ายามีผลต่อคุณอย่างไร

loratadine เป็นอีกทางเลือกที่มักทำให้ง่วงน้อย แต่ห้ามกินมากกว่าที่ฉลากกำหนด ผู้ที่มีโรคตับหรือโรคไตอาจต้องใช้ขนาดต่างจากทั่วไป จึงไม่ควรปรับขนาดด้วยตัวเอง

fexofenadine เหมาะกับผู้ที่ต้องการหลีกเลี่ยงอาการง่วง และใช้บรรเทาคันจากลมพิษได้ แต่ไม่ได้ป้องกันลมพิษจากอาหาร ยา แมลงต่อย หรือสารที่ทราบว่าแพ้ หากเคยมีอาการแพ้รุนแรง ยานี้ไม่สามารถใช้แทนยาฉุกเฉินที่แพทย์สั่งไว้ได้

สำหรับเด็ก ขนาดยาชนิดกินควรพิจารณาจากน้ำหนัก รูปแบบยา และความเข้มข้น ไม่ควรแปลงขนาดผู้ใหญ่เอง ข้อมูลในประเทศไทยรับรองยาน้ำ cetirizine สำหรับเด็กอายุมากกว่า 2 ปี ส่วนข้อมูลการใช้ในทารกและเด็กเล็กระบุขนาด 0.25 มก./กก./วัน ซึ่งควรให้แพทย์เป็นผู้ประเมิน ไม่ควรใช้เองในเด็กอายุต่ำกว่าที่ฉลากไทยกำหนด และห้ามคำนวณปริมาตรเป็นมิลลิลิตรโดยไม่ดูความเข้มข้นบนขวด

ห้ามใช้ยาที่เคยทำให้คุณแพ้หรือแพ้ส่วนประกอบของยา ผู้ที่เคยแพ้ cetirizine หรือยาต้านฮีสตามีนที่มีโครงสร้างเกี่ยวข้องกับ hydroxyzine ต้องไม่ใช้ cetirizine ส่วน loratadine และ fexofenadine ห้ามใช้หากเคยแพ้ตัวยาหรือส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์นั้น

เมื่อไหร่ที่อาการคันควรพบแพทย์

ไปห้องฉุกเฉินทันทีหากคันหรือลมพิษร่วมกับหายใจมีเสียงหวีด หายใจลำบาก กลืนลำบาก ลิ้นหรือบริเวณปากบวม พูดลำบาก น้ำลายไหล หน้ามืด หรือหมดสติ อาการเหล่านี้อาจเกิดพร้อมผื่นหรือเกิดตามหลังภายในไม่กี่ชั่วโมง และอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต

ควรพบแพทย์โดยไม่รอดูอาการ หากมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

  • ผื่นมีสีผิดปกติ ดูคล้ายรอยช้ำ เป็นตุ่มพอง เจ็บ หรือไม่คัน
  • ผื่นลามเร็ว มีไข้ หรือมีอาการป่วยทั่วร่างกายร่วมด้วย
  • คันทั่วตัวโดยไม่มีผื่นชัด หรือคันต่อเนื่องจนรบกวนการนอน
  • อาการเริ่มหลังใช้ยา อาหาร หรือถูกแมลงต่อย และกำลังรุนแรงขึ้น
  • ใช้ยาตามฉลากแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือยาที่เคยได้ผลกลับควบคุมอาการไม่ได้
  • ลมพิษเป็นซ้ำบ่อยหรือเป็นเรื้อรัง เพราะควรประเมินสิ่งกระตุ้นและสาเหตุอื่น
  • มีแผล ตุ่มหนอง ผิวร้อน บวมแดง หรือสงสัยการติดเชื้อ
  • คันร่วมกับตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะผิดปกติ น้ำหนักลด หรืออ่อนเพลียมาก

คำถามที่พบบ่อย

ยาแก้แพ้ตัวไหนกินแล้วไม่ง่วง?

fexofenadine และ loratadine โดยทั่วไปทำให้ง่วงน้อย ส่วน cetirizine ยังทำให้ง่วงได้ในบางคน อย่างไรก็ตาม การตอบสนองต่างกันในแต่ละคน คุณไม่ควรขับรถหรือทำงานกับเครื่องจักรจนรู้ว่ายามีผลต่อความตื่นตัวหรือไม่

คันแต่ไม่มีผื่น กินยาแก้แพ้ได้ไหม?

กินได้เฉพาะเมื่อสงสัยอาการแพ้ แต่ยาอาจไม่ช่วยถ้าสาเหตุคือผิวแห้ง โรคผิวหนัง หรือโรคภายในร่างกาย หากคันทั่วตัว เป็นต่อเนื่อง หรือไม่มีสิ่งกระตุ้นชัดเจน ควรตรวจหาสาเหตุแทนการกินยาแก้แพ้ต่อเนื่อง

กิน cetirizine กับ loratadine พร้อมกันได้ไหม?

ไม่ควรกินพร้อมกันเอง เพราะเป็นยาต้านฮีสตามีนกลุ่มเดียวกันและอาจเพิ่มผลข้างเคียง หากยาชนิดเดียวตามขนาดฉลากควบคุมอาการไม่ได้ ไม่ควรเพิ่มขนาดหรือผสมยาด้วยตัวเอง

ยาแก้แพ้ช่วยรักษาผื่นลมพิษให้หายขาดไหม?

ยาแก้แพ้ช่วยลดผื่นและอาการคัน แต่ไม่ได้กำจัดสาเหตุหรือป้องกันลมพิษจากสิ่งที่ทราบว่าแพ้ หากเกิดซ้ำ ควรจดอาหาร ยา เครื่องดื่ม และสิ่งที่สัมผัสก่อนมีอาการ เพื่อช่วยหาสิ่งกระตุ้น

กินยาแก้แพ้แล้วดื่มแอลกอฮอล์ได้ไหม?

ควรหลีกเลี่ยง โดยเฉพาะเมื่อใช้ cetirizine หรือ chlorpheniramine เพราะแอลกอฮอล์อาจเพิ่มอาการง่วงและลดความตื่นตัว ยานอนหลับ ยาคลายกังวล และยากดประสาทชนิดอื่นอาจเสริมผลแบบเดียวกัน

เด็กคันจากลมพิษใช้ยาแก้แพ้ของผู้ใหญ่ได้ไหม?

ไม่ควรแบ่งยาเม็ดผู้ใหญ่หรือกะยาน้ำเอง เพราะขนาดยากินในเด็กต้องสัมพันธ์กับน้ำหนักและความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ เด็กอายุต่ำกว่าที่ฉลากกำหนดควรได้รับการประเมินก่อนใช้ยา โดยเฉพาะทารกและเด็กเล็ก

กินยาแก้แพ้แล้วผื่นขึ้นมากกว่าเดิมควรทำอย่างไร?

หยุดยาและรีบรับการประเมิน เพราะผื่นที่เพิ่มขึ้นอาจเป็นอาการแพ้ยาหรือเกิดจากสาเหตุอื่น หากมีริมฝีปาก ลิ้น หรือคอบวม แน่นหน้าอก หายใจผิดปกติ หน้ามืด หรือหมดสติ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall