ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาลดไข้สูง

ไข้สูงคือภาวะที่อุณหภูมิร่างกายเพิ่มขึ้นจากการตอบสนองต่อความเจ็บป่วย โดยยาลดไข้ช่วยบรรเทาไข้และอาการปวด แต่ไม่ได้กำจัดสาเหตุของไข้โดยตรง

ประเด็นสำคัญ

  • ไข้ที่ไม่มีสัญญาณอันตรายอาจดูแลเบื้องต้นด้วยการพัก ดื่มน้ำ และใช้ paracetamol ตามฉลากที่เหมาะกับผู้ใช้ หากสงสัยไข้เลือดออก เช่น ไข้สูงเฉียบพลัน ปวดศีรษะหรือกระบอกตา ปวดเมื่อยมาก คลื่นไส้ ผื่น หรือมีเลือดออกผิดปกติ ให้หลีกเลี่ยง ibuprofen, aspirin และ NSAIDs อื่น ใช้ paracetamol ตามฉลากหากไม่มีข้อห้าม ดื่มน้ำ และไปพบแพทย์เพื่อประเมิน โดยเฉพาะเมื่ออาการแย่ลงหรือมีสัญญาณอันตราย
  • ibuprofen 200 มก. เป็นความแรงที่พบได้ในประเทศไทย แต่ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้และใช้ตามฉลากของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับ
  • หากหายใจลำบาก ซึม สับสน ชัก คอแข็ง มีผื่นผิดปกติ ดื่มน้ำไม่ได้ หรือไข้แย่ลง ควรไปพบแพทย์โดยเร็ว

ไข้สูงเกิดจากสาเหตุอะไรได้บ้าง

สาเหตุที่พบบ่อยคือการติดเชื้อ โดยเฉพาะการติดเชื้อไวรัส แต่ไข้ยังเกิดจากแบคทีเรีย การอักเสบ ยาบางชนิด หรือภาวะจากความร้อนได้

  • การติดเชื้อไวรัส: มักพบร่วมกับไอ เจ็บคอ น้ำมูก ปวดเมื่อย อ่อนเพลีย คลื่นไส้ หรือถ่ายเหลว อาการแตกต่างกันตามเชื้อและตำแหน่งที่ติดเชื้อ
  • การติดเชื้อแบคทีเรีย: อาจเกิดในคอ ปอด ทางเดินปัสสาวะ ผิวหนัง หรืออวัยวะอื่น บางกรณีต้องใช้ยาปฏิชีวนะหลังได้รับการประเมิน ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะกินเอง
  • การอักเสบที่ไม่ได้เกิดจากเชื้อ: โรคอักเสบหรือโรคภูมิคุ้มกันบางชนิดอาจทำให้มีไข้ร่วมกับปวดข้อ ผื่น หรืออาการเรื้อรัง
  • ผลจากยา: ยาบางชนิดทำให้เกิดไข้หรืออาการแพ้ยาได้ โดยเฉพาะเมื่อมีผื่น หน้าบวม หายใจมีเสียงหวีด หรืออาการเริ่มหลังใช้ยาใหม่
  • ภาวะจากความร้อน: การอยู่กลางแดดหรือออกแรงในอากาศร้อนอาจทำให้อุณหภูมิร่างกายสูง หากมีผิวร้อน สับสน เป็นลม หรือหมดสติ ถือเป็นเหตุฉุกเฉิน

อุณหภูมิที่วัดได้เป็นข้อมูลสำคัญ แต่ต้องดูอาการร่วมด้วย คนที่ตัวเลขไข้ไม่สูงมากแต่อ่อนแรงมาก หายใจลำบาก หรือซึมลง อาจต้องได้รับการประเมินเร่งด่วนกว่าคนที่ตัวเลขสูงกว่าแต่ยังรู้สึกตัวดีและดื่มน้ำได้

เมื่อไหร่ที่ดูแลเองด้วยยาลดไข้ได้

คุณอาจดูแลเบื้องต้นได้เมื่อยังรู้สึกตัวดี หายใจปกติ ดื่มน้ำได้ ปัสสาวะได้ และไม่มีอาการอันตราย โดยใช้ยาเพื่อลดความไม่สบายตัวร่วมกับการพักผ่อน

ลักษณะอาการควรทำอะไร
มีไข้แต่ยังดื่มน้ำได้พัก ดื่มน้ำ และวัดไข้เป็นระยะ
ปวดศีรษะหรือปวดเมื่อยร่วมด้วยใช้ยาลดไข้ตามฉลาก หากไม่มีข้อห้าม
คลื่นไส้หรือกินได้น้อยจิบน้ำครั้งละน้อยแต่บ่อย
อาการดีขึ้นหลังดูแลเฝ้าสังเกตอาการต่อ
ไข้แย่ลงหรืออยู่นานเกิน 3 วันพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

เกณฑ์รอดูไข้ 3 วันไม่ควรใช้กับเด็กเล็กแบบเดียวกับผู้ใหญ่ โดยเฉพาะทารกอายุต่ำกว่า 3 เดือนที่วัดอุณหภูมิได้ 38°C ขึ้นไป ต้องพบแพทย์ทันที แม้ยังดูดนมได้หรือไม่มีอาการอันตรายอื่น

เลือกเสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้และอยู่ในห้องที่ไม่ร้อนอบอ้าว ไม่ต้องห่มผ้าหนาเพื่อเร่งให้เหงื่อออก เพราะอาจทำให้ไม่สบายตัวและสูญเสียน้ำมากขึ้น หลีกเลี่ยงการเช็ดตัวด้วยน้ำเย็นจัดหรือแอลกอฮอล์

ตรวจส่วนประกอบของยาแก้หวัดหรือยาแก้ปวดทุกชนิดก่อนใช้ ยาสูตรผสมอาจมี paracetamol หรือยาแก้ปวดกลุ่มเดียวกับที่คุณกินอยู่แล้ว การรับประทานซ้ำจากหลายผลิตภัณฑ์อาจทำให้ได้รับยาเกินโดยไม่รู้ตัว

สำหรับเด็ก ขนาดยากินต้องคำนวณจากน้ำหนักและความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ ไม่ควรกะปริมาณจากอายุหรือใช้ช้อนกินข้าวตวงยา หากไม่ทราบน้ำหนักหรือความเข้มข้นบนขวด ควรให้เภสัชกรช่วยคำนวณก่อนใช้

มีกลุ่มยาอะไรที่ใช้บรรเทาไข้ได้

ยาที่ใช้บ่อยคือ paracetamol และ ibuprofen แต่ทั้งสองชนิดมีข้อควรระวังต่างกัน และไม่ควรใช้หลายผลิตภัณฑ์ซ้ำส่วนประกอบกัน

กลุ่มยาเหมาะกับอาการแบบใดข้อควรระวังสำคัญ
paracetamolไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยใช้เกินขนาดอาจทำลายตับ
ibuprofenไข้ร่วมกับปวดหรืออักเสบเสี่ยงระคายกระเพาะ เลือดออก และปัญหาไต
aspirinลดไข้และปวดได้ในบางกรณีไม่ควรใช้เพื่อลดไข้ในเด็กหรือวัยรุ่น เว้นแต่แพทย์สั่งสำหรับข้อบ่งใช้เฉพาะ

Paracetamol เหมาะกับใคร

Paracetamol เป็นตัวเลือกที่ใช้บรรเทาไข้และอาการปวดได้ โดยต้องตรวจขนาดยาจากฉลากและนับปริมาณรวมจากยาทุกชนิดที่ใช้ในวันเดียวกัน

ผู้ที่เป็นโรคตับ ดื่มแอลกอฮอล์มากเป็นประจำ หรือเคยได้รับยาเกินขนาด ไม่ควรเพิ่มยาเอง หากรับประทานมากกว่าที่ฉลากกำหนดควรไปโรงพยาบาล แม้ยังไม่มีอาการ เพราะพิษต่อตับอาจยังไม่แสดงทันที

การแพ้พบได้น้อย แต่อาจรุนแรงได้ หยุดยาและขอความช่วยเหลือทันทีหากมีหน้าบวม ผื่นพุพอง หายใจลำบาก หายใจมีเสียงหวีด หรือรู้สึกหน้ามืดคล้ายจะหมดสติ

Ibuprofen เหมาะกับใคร

Ibuprofen ช่วยลดไข้ ปวด และการอักเสบ แต่ไม่เหมาะกับทุกคน โดยเฉพาะผู้มีแผลหรือเลือดออกในทางเดินอาหาร โรคไต โรคหัวใจ หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด

ibuprofen 200 มก. เป็นความแรงที่พบได้ในประเทศไทย แต่ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ และใช้ตามฉลากของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับ ไม่ควรอิงฉลากต่างประเทศหรือเลือกใช้เองโดยไม่มีการประเมินโรคประจำตัว ยาร่วมใช้ อายุ และการตั้งครรภ์

หากระคายท้อง สามารถรับประทานพร้อมอาหารหรือนมได้ ห้ามใช้ร่วมกับยาแก้อักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ชนิดอื่น เพราะเพิ่มความเสี่ยงแผลและเลือดออกในกระเพาะ ผู้ตั้งครรภ์ตั้งแต่ 20 สัปดาห์ขึ้นไปไม่ควรใช้ เว้นแต่แพทย์เป็นผู้สั่ง

ข้อมูลขนาดยาควรใช้ตามฉลากของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับหรือคำแนะนำของเภสัชกร

ควรใช้ aspirin ลดไข้หรือไม่

ไม่ควรใช้ aspirin เพื่อลดไข้ในเด็กหรือวัยรุ่น เว้นแต่แพทย์สั่งสำหรับข้อบ่งใช้เฉพาะ เพราะความเสี่ยงกลุ่มอาการเรย์สัมพันธ์กับการติดเชื้อไวรัส และอาจไม่สามารถแยกสาเหตุของไข้ได้ด้วยตนเอง

ในผู้ใหญ่ aspirin เพิ่มความเสี่ยงเลือดออก โดยเฉพาะผู้ที่มีแผลในกระเพาะ ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ดื่มแอลกอฮอล์มาก หรือกำลังเตรียมผ่าตัด ผู้ที่ใช้ aspirin เพื่อป้องกันหัวใจขาดเลือดหรือหลอดเลือดสมองไม่ควรหยุดยาเอง และไม่ควรเพิ่ม aspirin เพื่อรักษาไข้โดยไม่ได้รับคำแนะนำ

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์

ควรพบแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการที่บ่งชี้ว่าร่างกายหรืออวัยวะสำคัญกำลังได้รับผลกระทบ ไม่ควรรอดูเพียงว่ายาลดไข้จะออกฤทธิ์หรือไม่

ไปห้องฉุกเฉินหรือขอความช่วยเหลือเร่งด่วนเมื่อมีอาการต่อไปนี้:

  • หายใจลำบาก หายใจเร็ว เจ็บหน้าอก หรือริมฝีปากคล้ำ
  • ซึมลง สับสน ปลุกไม่ตื่น หมดสติ หรือชัก
  • ปวดศีรษะรุนแรงร่วมกับคอแข็ง แพ้แสง หรืออาเจียนมาก
  • มีผื่นแดงม่วงที่กดแล้วไม่จาง ผื่นพุพอง หรือผิวหนังลอก
  • ดื่มน้ำไม่ได้ อาเจียนต่อเนื่อง ปัสสาวะน้อยมาก หรือหน้ามืด
  • อุจจาระดำ ถ่ายเป็นเลือด หรืออาเจียนเป็นเลือดหลังใช้ยาแก้ปวด
  • มีไข้หลังอยู่กลางแดดหรือออกแรงในที่ร้อนร่วมกับผิวร้อน สับสน หรือหมดสติ
  • หน้าบวม ลิ้นบวม หายใจมีเสียงหวีด หรือเป็นลมหลังรับประทานยา

ทารกอายุต่ำกว่า 3 เดือนที่วัดอุณหภูมิได้ 38°C ขึ้นไปควรพบแพทย์ทันที แม้ยังดูดนมได้หรือไม่มีอาการอันตรายอื่น เด็กเล็กไม่ควรใช้เกณฑ์รอดูไข้ 3 วันแบบเดียวกับผู้ใหญ่

ควรนัดพบแพทย์หากไข้แย่ลงหรืออยู่นานเกิน 3 วัน มีอาการกลับเป็นซ้ำบ่อย หรือมีปวด บวม แดงเฉพาะที่ ผู้ตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุ ผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำ หรือผู้มีโรคตับ ไต หัวใจ และโรคเรื้อรังอื่น ควรได้รับการประเมินเร็วขึ้นเมื่ออาการผิดจากปกติ

คำถามที่พบบ่อย

กินยาลดไข้แล้วไข้ไม่ลง ควรทำอย่างไร

อย่าเพิ่มขนาดหรือกินซ้ำเร็วกว่าที่ฉลากกำหนด วัดอุณหภูมิใหม่ ตรวจว่ากินยาถูกชนิดและไม่ได้อาเจียนออกมา พร้อมดื่มน้ำและพัก หากไข้แย่ลงหรือมีอาการอันตราย ควรไปพบแพทย์

กิน paracetamol กับ ibuprofen พร้อมกันได้ไหม

ไม่ควรเริ่มใช้พร้อมกันเองหากยังไม่ทราบขนาดและเวลาของแต่ละชนิด การสลับยาอาจทำให้จำเวลาผิดหรือกินเกิน โดยเฉพาะเมื่อใช้ยาแก้หวัดสูตรผสมร่วมด้วย เลือกใช้ยาชนิดเดียวตามฉลากก่อนและจดเวลาที่รับประทาน

ใช้ ibuprofen 200 มก. ลดไข้ได้ไหม

ibuprofen 200 มก. เป็นความแรงที่พบได้ในประเทศไทย แต่ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้และใช้ตามฉลากของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับ ไม่ควรอิงฉลากต่างประเทศหรือเลือกใช้เองโดยไม่มีการประเมินโรคประจำตัว ยาร่วมใช้ อายุ และการตั้งครรภ์

ไข้สูงต้องกินยาปฏิชีวนะไหม

ไม่จำเป็นเสมอไป เพราะไข้จำนวนมากเกิดจากไวรัสซึ่งยาปฏิชีวนะรักษาไม่ได้ การเลือกยาปฏิชีวนะต้องอาศัยตำแหน่งติดเชื้อ อาการ ตรวจร่างกาย และบางครั้งต้องตรวจเพิ่มเติม ไม่ควรใช้ยาที่เหลือจากครั้งก่อน

เด็กมีไข้ใช้ยาผู้ใหญ่แบ่งครึ่งได้ไหม

ไม่ควรแบ่งยาผู้ใหญ่ให้เด็กโดยกะจากอายุ ยากินสำหรับเด็กต้องคำนวณจากน้ำหนัก และยาน้ำต้องทราบความเข้มข้นก่อนแปลงเป็นมิลลิลิตร หากยังไม่ทราบข้อมูลเหล่านี้ อย่าเดาขนาดยา

ควรเช็ดตัวด้วยน้ำเย็นจัดไหม

ไม่ควรใช้น้ำเย็นจัดหรือแอลกอฮอล์เช็ดตัว วิธีดังกล่าวอาจทำให้หนาวสั่นและไม่สบายมากขึ้น ใช้น้ำอุณหภูมิสบาย เช็ดเมื่อช่วยให้รู้สึกดีขึ้น และเน้นการดื่มน้ำกับพักผ่อน

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall