ท้องเสียกินอะไรหาย

ท้องเสีย คือ ภาวะที่ถ่ายอุจจาระเหลวหรือเป็นน้ำบ่อยกว่าปกติ ซึ่งทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำและเกลือแร่ โดยสิ่งสำคัญที่สุดคือการดื่มสารละลายเกลือแร่ ORS และกินอาหารย่อยง่าย

สาเหตุที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง

ท้องเสียเฉียบพลันมักเกิดจากอาหารหรือน้ำปนเปื้อน การติดเชื้อ หรืออาหารที่กระตุ้นลำไส้ และหลายกรณีจะค่อย ๆ ดีขึ้นเมื่อชดเชยน้ำเพียงพอ

สาเหตุที่พบได้บ่อย ได้แก่

• อาหารหรือน้ำปนเปื้อน: อาจทำให้ถ่ายเหลว ปวดบิด คลื่นไส้ หรืออาเจียน
• การติดเชื้อในทางเดินอาหาร: เกิดได้จากไวรัส แบคทีเรีย หรือเชื้อชนิดอื่น โดยอาการอาจแตกต่างกันตามสาเหตุ
• อาหารที่ไม่ถูกกับร่างกาย: เช่น นมในคนที่ย่อยน้ำตาลแลคโตสได้ไม่ดี อาหารมันจัด หรืออาหารรสจัด
• ผลจากยา: ยาบางชนิดอาจทำให้อุจจาระเหลว โดยเฉพาะเมื่อเริ่มยาใหม่หรือเปลี่ยนขนาดยา
• ความเครียดหรือโรคลำไส้เดิม: ความเครียดอาจกระตุ้นการขับถ่าย ส่วนผู้ที่มีโรคลำไส้อาจมีอาการเป็น ๆ หาย ๆ

หากหลายคนที่กินอาหารมื้อเดียวกันมีอาการพร้อมกัน อาหารปนเปื้อนอาจเป็นสาเหตุหนึ่ง แต่ไม่ควรวินิจฉัยจากอาการนี้เพียงอย่างเดียว

ท้องเสีย รักษายังไง

ถ้าอาการไม่รุนแรง ไม่มีเลือดหรืออุจจาระดำ ไม่มีไข้ และยังดื่มน้ำได้ คุณดูแลตัวเองเบื้องต้นได้ด้วย ORS อาหารย่อยง่าย และการพักผ่อน

ควรจิบ ORS ทีละน้อยแต่บ่อย โดยผสมตามปริมาณน้ำที่ระบุบนซองอย่างเคร่งครัด ไม่ควรชงเข้มกว่าหรือเจือจางกว่าฉลาก เพราะสัดส่วนน้ำตาลและเกลือแร่มีผลต่อการดูดซึม หากคลื่นไส้ ให้ลองจิบช้า ๆ แทนการดื่มครั้งละมาก ๆ

เมื่อเริ่มกินได้ ให้เลือกข้าวต้ม โจ๊ก ข้าวสวยนิ่ม ซุปใส กล้วย หรืออาหารรสอ่อนที่ไม่มันมาก ไม่จำเป็นต้องอดอาหาร หากกินแล้วไม่ทำให้อาการแย่ลง ทารกที่ถ่ายเหลวควรกินนมแม่หรือนมตามปกติเพื่อช่วยป้องกันการขาดน้ำ

เครื่องดื่มน้ำตาลสูง เช่น น้ำผลไม้เข้มข้น น้ำอัดลม และเครื่องดื่มหวาน อาจดึงน้ำเข้าสู่ลำไส้และทำให้อาการแย่ลง ส่วนเครื่องดื่มเกลือแร่สำหรับออกกำลังกายไม่เหมือน ORS และไม่ควรใช้แทนกันเป็นหลัก

กลุ่มยาที่ใช้บรรเทาอาการมีอะไรบ้าง

ยาหยุดถ่ายอาจช่วยลดความถี่ในการถ่าย แต่ไม่ได้ทดแทน ORS และไม่เหมาะเมื่อมีเลือด อุจจาระดำ ไข้ หรือสงสัยการติดเชื้อรุนแรง

ยา loperamide ใช้ได้เฉพาะบางกรณีหลังปรึกษาเภสัชกรเพื่อประเมินสาเหตุของท้องเสียและข้อห้ามใช้ และต้องใช้ตามฉลากของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับจริง

ห้ามใช้ loperamide หากถ่ายเป็นเลือดหรืออุจจาระดำ และควรหลีกเลี่ยงการใช้เองเมื่อมีไข้ มีมูกในอุจจาระ ท้องบวม มีโรคตับ หรือมีประวัติหัวใจเต้นผิดจังหวะ การกินเกินขนาดอาจทำให้เกิดปัญหาหัวใจรุนแรงและอาจเสียชีวิตได้

เด็กและวัยรุ่นไม่ควรใช้หรือคำนวณขนาดยาของผู้ใหญ่เอง หากเด็กถ่ายมาก มีไข้ มีมูกเลือด ซึม หรือมีอาการขาดน้ำ ควรพาไปพบแพทย์

ยาปฏิชีวนะไม่ใช่ยาที่จำเป็นสำหรับท้องเสียทุกครั้ง เพราะท้องเสียจำนวนมากไม่ได้เกิดจากแบคทีเรีย การใช้โดยไม่จำเป็นอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงและเชื้อดื้อยา

ท้องเสีย กี่วันหาย

ท้องเสียเฉียบพลันที่ไม่รุนแรงมักค่อย ๆ ดีขึ้นภายในไม่กี่วัน แต่ถ้ายังถ่ายนานเกิน 2 วันหรืออาการแย่ลง ควรหยุดดูแลเองและพบแพทย์

ระหว่างสังเกตอาการ ให้ดูทั้งจำนวนครั้งที่ถ่าย ความสามารถในการดื่มน้ำ ปริมาณปัสสาวะ และอาการร่วม ไม่ควรดูเฉพาะว่าอุจจาระยังเหลวหรือไม่ เพราะความเสี่ยงสำคัญคือการขาดน้ำ

หากหยุดถ่ายแล้วแต่ยังอ่อนเพลีย ให้ดื่มน้ำและกลับมากินอาหารตามปกติทีละน้อย ส่วนอาการที่เป็นซ้ำบ่อยหรือเรื้อรังควรได้รับการประเมินหาสาเหตุ เช่น อาหารที่ไม่ทนต่อร่างกาย ผลจากยา หรือโรคของระบบทางเดินอาหาร

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์ทันทีเมื่อมีเลือดหรืออุจจาระดำ ดื่มไม่ได้ ซึมลง หรือมีอาการขาดน้ำ เพราะการใช้ยาหยุดถ่ายอาจบดบังอาการและทำให้การรักษาล่าช้า

สัญญาณที่ไม่ควรรอดูเอง ได้แก่

• ถ่ายเป็นเลือด หรืออุจจาระดำคล้ายยางมะตอย
• ถ่ายเหลวนานเกิน 2 วัน หรืออาการแย่ลง
• มีไข้ หรือมีมูกปนในอุจจาระ
• ท้องบวม โป่ง หรือปวดท้องมากขึ้น
• อาเจียนต่อเนื่องจนดื่ม ORS หรือน้ำไม่ได้
• ปากแห้งมาก กระหายน้ำมาก ปัสสาวะน้อย เวียนศีรษะ หรืออ่อนแรง
• ซึม สับสน หน้ามืด หรือหมดสติ
• เป็นเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ หรือผู้มีโรคประจำตัวและเริ่มมีอาการขาดน้ำ
• มีประวัติโรคตับหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะและกำลังคิดจะใช้ loperamide

หากสงสัยอหิวาตกโรค เช่น ถ่ายเป็นน้ำจำนวนมากและขาดน้ำอย่างรวดเร็ว ให้เริ่มจิบ ORS ระหว่างเดินทางไปสถานพยาบาล ไม่ควรรอให้หยุดถ่ายเอง

คำถามที่พบบ่อย

ท้องเสียกินกล้วยได้ไหม

กินได้ถ้ากินแล้วไม่ทำให้อาการแย่ลง กล้วยเป็นอาหารเนื้อนิ่มและกินง่าย แต่ไม่สามารถทดแทน ORS ได้ หากคลื่นไส้หรือกินอาหารไม่ได้ ให้เน้นจิบ ORS ก่อน

ท้องเสียกินน้ำหวานหรือน้ำอัดลมแทนเกลือแร่ได้ไหม

ไม่ควรใช้แทน ORS เพราะเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูงอาจทำให้น้ำถูกดึงเข้าสู่ลำไส้และทำให้ถ่ายมากขึ้น หากไม่มี ORS ให้จิบน้ำสะอาดหรือซุปใสชั่วคราว และหา ORS เมื่อทำได้

ถ่ายเหลวครั้งเดียวต้องกินยาหยุดถ่ายไหม

ส่วนใหญ่ยังไม่จำเป็นหากไม่มีอาการอันตรายและยังดื่มน้ำได้ ให้เริ่มชดเชยน้ำ สังเกตอาการ และหลีกเลี่ยงอาหารที่กระตุ้นการถ่าย ยาหยุดถ่ายใช้เพื่อลดอาการ ไม่ได้รักษาสาเหตุทุกชนิด

กิน loperamide แล้วง่วงไหม

อาจเกิดอาการอ่อนเพลีย ง่วง หรือเวียนศีรษะได้ หากมีอาการเหล่านี้ควรหลีกเลี่ยงการขับรถและใช้เครื่องจักร และควรใช้หลังปรึกษาเภสัชกรตามฉลากของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับจริง

ท้องเสียยังให้นมลูกได้ไหม

โดยทั่วไปทารกที่ถ่ายเหลวยังกินนมแม่ต่อได้ การให้นมช่วยเพิ่มของเหลวและสารอาหาร แต่หากเด็กซึม ดื่มได้น้อย ปัสสาวะน้อย หรือถ่ายมาก ควรพาไปพบแพทย์โดยเร็ว

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

• pmc.ncbi.nlm.nih.gov: Understanding the use of oral rehydration therapy - PMC - NIH — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-16)
• World Health Organization: Oral rehydration salts - World Health Organization (WHO) — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-16)
• U.S. Centers for Disease Control and Prevention: Treating Cholera - CDC — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-16)
• Healthline: Oral Rehydration Solution Uses, Benefits, Precautions, Recipe — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-16)
• NHS: Oral rehydration salts - Overview — เกี่ยวกับ oral rehydration salts — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-16)
• pmc.ncbi.nlm.nih.gov: Efficacy of Diosmectite (Smecta)® in the Treatment of Acute Watery ... — เกี่ยวกับ diosmectite — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-16)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์