ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

fluconazole คืออะไร ใช้รักษาอะไร ผลข้างเคียงและวิธีใช้

Fluconazole คือยาต้านเชื้อรากลุ่มไตรเอโซล ใช้รักษาหรือป้องกันการติดเชื้อราบางชนิด โดยขนาดยาและระยะเวลารักษาขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความรุนแรงของการติดเชื้อ

ประเด็นสำคัญ

  • Fluconazole เป็นยาต้านเชื้อรากลุ่มไตรเอโซล ใช้รักษาเชื้อราแคนดิดาบางตำแหน่งและเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้อคริปโตคอคคัส ไม่ใช้รักษาไวรัสหรือแบคทีเรีย
  • เชื้อราในช่องคลอดชนิดเฉียบพลันและไม่ซับซ้อนอาจรักษาด้วย fluconazole 150 มิลลิกรัม รับประทานครั้งเดียว แต่ควรยืนยันสาเหตุและความเหมาะสมก่อนใช้
  • ผู้ตั้งครรภ์ ผู้มีโรคตับ โรคไต หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือใช้ยาหลายชนิด ต้องตรวจสอบความปลอดภัยก่อนรับประทาน fluconazole

สารบัญ

fluconazole ยาอะไรและออกฤทธิ์อย่างไร

Fluconazole เป็นยาต้านเชื้อราในกลุ่มไตรเอโซล ไม่ใช่ยาปฏิชีวนะ ยาจะขัดขวางการสร้างเออร์โกสเตอรอล ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของเยื่อหุ้มเซลล์เชื้อรา ทำให้เชื้อราเจริญเติบโตต่อได้ยากขึ้น

ยาชนิดรับประทานดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดได้มากกว่า 90% และมีค่าครึ่งชีวิตประมาณ 24–30 ชั่วโมง ตัวยาจึงคงอยู่ในเลือดและเนื้อเยื่อได้นานประมาณ 2–3 วัน คุณสมบัตินี้ทำให้การติดเชื้อราในช่องคลอดบางกรณีใช้ยาเพียงครั้งเดียวได้

Fluconazole มีทั้งรูปแบบรับประทานและยาฉีด บทความนี้เน้นยารับประทาน ขนาดยาบนฉลากแต่ละผลิตภัณฑ์อาจต่างกัน จึงควรตรวจดูจำนวนมิลลิกรัมก่อนใช้ทุกครั้ง

ยาสามัญและชื่อการค้า: Fluconazole คือชื่อสามัญของตัวยา ผลิตภัณฑ์อาจใช้ชื่อแตกต่างกัน แต่ควรตรวจที่ช่อง “ตัวยาสำคัญ” และความแรงบนฉลากเสมอ

Fluconazole ใช้รักษาอะไรได้บ้าง

Fluconazole ใช้รักษาการติดเชื้อราที่ไวต่อตัวยา โดยแพทย์จะเลือกตามชนิดเชื้อ ตำแหน่งติดเชื้อ และสภาพร่างกายของคุณ ข้อบ่งใช้ที่พบได้มีดังนี้

ตำแหน่งหรือภาวะการใช้ fluconazole
ช่องคลอดรักษาเชื้อราแคนดิดาบางกรณี
ช่องปากและคอรักษาเชื้อราในช่องปากหรือคอ
หลอดอาหารรักษาเชื้อราในหลอดอาหาร
เลือดหรืออวัยวะภายในใช้ในบางกรณีภายใต้การดูแลของแพทย์
เยื่อหุ้มสมองรักษาการติดเชื้อคริปโตคอคคัส
ผู้รับการปลูกถ่ายไขกระดูกป้องกันเชื้อราในผู้มีความเสี่ยงบางราย

ตกขาว คัน หรือแสบช่องคลอดไม่ได้เกิดจากเชื้อราเสมอไป อาการคล้ายกันอาจพบในการติดเชื้อแบคทีเรีย โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หรือการระคายเคือง การใช้ยาผิดสาเหตุอาจทำให้อาการไม่ดีขึ้นและชะลอการรักษาที่เหมาะสม

Fluconazole ไม่ได้ใช้รักษาอะไร

ไม่ใช่ยารักษาไข้หวัด ไวรัส หรือการติดเชื้อแบคทีเรีย Fluconazole จึงไม่ช่วยรักษาหวัด เจ็บคอจากไวรัส กระเพาะปัสสาวะอักเสบจากแบคทีเรีย หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้เกิดจากเชื้อรา

ยานี้ไม่ใช่ยาสำหรับกินป้องกันเชื้อราด้วยตนเองทุกครั้งที่มีอาการคันหรือตกขาว และไม่ควรใช้แทนการตรวจเมื่ออาการเกิดซ้ำบ่อย มีกลิ่นแรง ปวดท้องน้อย มีไข้ มีแผล หรือมีเลือดออกผิดปกติ

Fluconazole ยังไม่ครอบคลุมเชื้อราทุกชนิด เชื้อบางสายพันธุ์อาจดื้อยาหรือจำเป็นต้องใช้ยาชนิดอื่น หากใช้แล้วอาการไม่ดีขึ้นหรือกลับมาเป็นซ้ำ ควรประเมินสาเหตุใหม่แทนการเพิ่มขนาดยาเอง

ใครควรระวังก่อนใช้ fluconazole

คุณควรตรวจสอบโรคประจำตัว การตั้งครรภ์ และยาที่ใช้อยู่ก่อนกิน fluconazole เพราะยาอาจสะสมหรือเกิดปฏิกิริยาระหว่างยาได้ ข้อควรระวังสำคัญมีดังนี้

  • เคยแพ้ fluconazole หรือยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซล ห้ามใช้ซ้ำหากเคยมีอาการแพ้รุนแรง และควรแจ้งประวัติผื่นหรืออาการผิดปกติจากยากลุ่มเดียวกัน
  • มีโรคตับหรือผลตรวจตับผิดปกติ Fluconazole อาจทำให้ตับอักเสบหรือเกิดพิษต่อตับได้ แม้ภาวะรุนแรงจะพบไม่บ่อย
  • มีโรคไตหรือการทำงานของไตลดลง ยาถูกขับออกทางไตเป็นหลัก ผู้ที่ไตทำงานบกพร่องอาจต้องปรับขนาดหรือช่วงห่างของยา
  • มีหัวใจเต้นผิดจังหวะหรือเกลือแร่ผิดปกติ ยาอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อจังหวะหัวใจผิดปกติ โดยเฉพาะเมื่อใช้ร่วมกับยาบางชนิด
  • ใช้ยาหลายรายการ รวมถึงยาตามใบสั่ง ยาซื้อเอง สมุนไพร และอาหารเสริม ควรตรวจสอบปฏิกิริยาระหว่างยาก่อนเริ่มใช้
  • ต้องใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจจำเป็นต้องติดตามการทำงานของตับ ไต หรือผลเลือดตามความเสี่ยงของแต่ละคน

ผู้ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรใช้ fluconazole ได้หรือไม่

ผู้ตั้งครรภ์ไม่ควรกิน fluconazole เอง โดยเฉพาะในช่วง 3 เดือนแรก มีข้อมูลเตือนถึงความเสี่ยงต่อทารกจากการใช้ระหว่างตั้งครรภ์ โดยเฉพาะการใช้ขนาดสูงต่อเนื่อง และยังมีข้อกังวลแม้เป็นขนาด 150 มิลลิกรัมในช่วงไตรมาสแรก

หากคุณตั้งครรภ์ วางแผนตั้งครรภ์ หรือสงสัยว่าตั้งครรภ์ ควรแจ้งแพทย์ก่อนใช้ การให้นมบุตรต้องพิจารณาขนาดยา ระยะเวลารักษา อายุทารก และสุขภาพของทารกเป็นรายกรณี

เด็กใช้ fluconazole ได้หรือไม่

เด็กอาจใช้ fluconazole ได้เมื่อมีข้อบ่งใช้ แต่ขนาดยาต้องคำนวณตามน้ำหนักและชนิดการติดเชื้อ ไม่ควรแบ่งยาเม็ดของผู้ใหญ่หรือใช้ขนาด 150 มิลลิกรัมกับเด็กโดยอนุมานจากอายุ

ทารกแรกเกิดและเด็กเล็กกำจัดยาออกจากร่างกายต่างจากผู้ใหญ่ ช่วงห่างของยาและระยะเวลารักษาจึงต้องกำหนดเป็นรายคน หากเป็นยาน้ำ ต้องตรวจความเข้มข้นบนฉลากก่อนคำนวณปริมาตรทุกครั้ง

Fluconazole มีผลข้างเคียงอะไรบ้าง

ผลข้างเคียงส่วนใหญ่มักเกี่ยวกับทางเดินอาหาร ปวดศีรษะ หรือเวียนศีรษะ แต่ยาอาจทำให้แพ้รุนแรง ตับผิดปกติ หรือผื่นรุนแรงได้ สังเกตอาการหลังใช้ โดยเฉพาะเมื่อเริ่มยาครั้งแรกหรือใช้หลายวัน

ผลข้างเคียงที่พบบ่อย

อาการควรทำอย่างไร
ปวดศีรษะพักและสังเกตอาการ
คลื่นไส้หรือปวดท้องกินพร้อมอาหารได้
ท้องเสียหรืออาหารไม่ย่อยดื่มน้ำให้เพียงพอ
เวียนศีรษะหลีกเลี่ยงขับรถจนกว่าอาการหาย
การรับรสเปลี่ยนมักเฝ้าดูอาการได้

หากอาการรบกวนชีวิตประจำวัน ไม่ดีขึ้น หรือรุนแรงขึ้น ควรตรวจสอบว่าเกี่ยวข้องกับยา โรคเดิม หรือยาอื่นที่ใช้พร้อมกันหรือไม่

ผลข้างเคียงที่รุนแรง

หยุดยาและขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการแพ้รุนแรง ผื่นลอก หรืออาการที่อาจเกี่ยวกับตับและหัวใจ อาการเตือน ได้แก่

  • หายใจลำบาก หน้าบวม ปากบวม ลิ้นบวม หรือคอบวม
  • ผื่นลาม ตุ่มพอง ผิวลอก หรือมีแผลในปาก
  • ตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม อ่อนเพลียมาก หรือปวดชายโครงขวา
  • ใจสั่น หน้ามืด เป็นลม หรือหัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ
  • ชัก สับสน หรือเวียนศีรษะรุนแรง

อาการแพ้ยา: ผื่นเล็กน้อยควรหยุดประเมินก่อนใช้ครั้งต่อไป ส่วนอาการหายใจลำบาก หน้าหรือคอบวม ผื่นพุพอง และเป็นลม ถือเป็นเหตุฉุกเฉิน

Fluconazole มีปฏิกิริยากับยาอะไร

Fluconazole เปลี่ยนระดับยาหลายชนิดในเลือด และยาบางตัวห้ามใช้ร่วมกันเพราะอาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง ควรนำรายการยาทั้งหมดมาตรวจสอบก่อนเริ่มยา โดยเฉพาะเมื่อคุณมีโรคประจำตัว

กลุ่มยาที่ควรระวัง ได้แก่ ยาที่มีผลต่อจังหวะหัวใจ ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยากันชัก ยาลดน้ำตาลบางชนิด ยากดภูมิคุ้มกัน ยารักษาวัณโรคบางชนิด ยาต้านอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ และยาที่อาจทำร้ายตับ

ยาบางชนิด เช่น erythromycin, pimozide และ quinidine มีข้อห้ามใช้ร่วมกับ fluconazole ตามฉลากสากล เนื่องจากความเสี่ยงด้านจังหวะหัวใจ อย่าหยุดยาประจำเอง แต่ต้องให้แพทย์หรือเภสัชกรตรวจสอบก่อนใช้ร่วมกัน

ข้อมูลการศึกษาพบว่า fluconazole ไม่ได้ทำให้ระดับฮอร์โมนจากยาคุมชนิดรับประทานลดลงอย่างมีนัยสำคัญในการศึกษาที่ระบุ อย่างไรก็ตาม หากอาเจียนหรือท้องเสียมาก การดูดซึมยาคุมอาจได้รับผลกระทบจากอาการทางเดินอาหารได้

Fluconazole กินร่วมกับแอลกอฮอล์ได้หรือไม่

ควรหลีกเลี่ยงหรือจำกัดแอลกอฮอล์ระหว่างใช้ fluconazole โดยเฉพาะเมื่อมีโรคตับ เวียนศีรษะ หรือใช้ยาที่มีผลต่อตับร่วมด้วย แม้ไม่ได้มีข้อห้ามโดยตรงสำหรับทุกคน แอลกอฮอล์อาจทำให้อาการคลื่นไส้ เวียนศีรษะ และภาระต่อตับเพิ่มขึ้น

หากใช้ยาเพียงครั้งเดียวและไม่มีโรคตับ ความเสี่ยงอาจต่างจากผู้ที่ต้องใช้ยาต่อเนื่อง แต่การงดแอลกอฮอล์ระหว่างรักษาเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า

ผู้ใหญ่ใช้ fluconazole ขนาดเท่าไร

Fluconazole ชนิดรับประทานเป็นยาอันตราย ต้องปรึกษาและรับยาจากเภสัชกรหรือใช้ตามคำสั่งแพทย์ก่อนทุกครั้ง สำหรับเชื้อราในช่องคลอดชนิดเฉียบพลันและไม่ซับซ้อนที่ได้รับการประเมินแล้ว อาจใช้ขนาด 150 มิลลิกรัมครั้งเดียว ยามีค่าครึ่งชีวิตประมาณ 24–30 ชั่วโมงและคงอยู่ในเนื้อเยื่อได้นาน จึงไม่จำเป็นต้องกินซ้ำทุกวันสำหรับข้อบ่งใช้นี้

ภาวะขนาดที่ระบุ
เชื้อราในช่องคลอดชนิดเฉียบพลันและไม่ซับซ้อน150 มิลลิกรัม รับประทานครั้งเดียว
การติดเชื้อราตำแหน่งอื่นขึ้นอยู่กับชนิดเชื้อ ตำแหน่ง และการตอบสนอง
โรคไตหรือใช้ยาต่อเนื่องอาจต้องปรับขนาดและติดตามผลตรวจ

ขนาด 150 มิลลิกรัมครั้งเดียวใช้เฉพาะบริบทของเชื้อราในช่องคลอดชนิดเฉียบพลันและไม่ซับซ้อน ไม่ควรนำไปใช้กับเชื้อราในช่องปาก หลอดอาหาร เลือด หรือเยื่อหุ้มสมอง เพราะขนาดและระยะเวลารักษาแตกต่างกัน

Fluconazole รับประทานพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้ หากเป็นยาน้ำควรเขย่าขวดให้ตัวยากระจายสม่ำเสมอก่อนตวง ใช้อุปกรณ์ตวงยาแทนช้อนกินข้าว

คำถามเกี่ยวกับขนาดยา

ลืมกินยาควรทำอย่างไร? หากเป็นสูตรกินต่อเนื่อง ให้กินเมื่อจำได้ แต่ถ้าใกล้เวลามื้อต่อไปให้ข้ามมื้อที่ลืม ไม่ควรกินเพิ่มเป็นสองเท่า

อาการยังไม่หาย กิน 150 มิลลิกรัมซ้ำได้ไหม? ไม่ควรกินซ้ำเอง เพราะอาการอาจไม่ได้เกิดจากเชื้อรา หรืออาจเป็นการติดเชื้อชนิดที่ต้องใช้แนวทางอื่น

กิน fluconazole ได้นานแค่ไหน? ระยะเวลาขึ้นอยู่กับตำแหน่งติดเชื้อและการตอบสนอง บางภาวะใช้ครั้งเดียว ขณะที่การติดเชื้อรุนแรงอาจต้องใช้ต่อเนื่องและติดตามผลตรวจ

เด็กใช้ fluconazole ขนาดเท่าไร

ขนาดยาเด็กต้องคำนวณเป็นมิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัวและจับคู่กับข้อบ่งใช้ จึงไม่มีขนาดเดียวที่ใช้ได้กับเด็กทุกคน อายุอย่างเดียวไม่เพียงพอสำหรับกำหนดขนาดยารับประทาน

อย่าใช้ตารางขนาดยาตามช่วงอายุแทนการชั่งน้ำหนัก และอย่าให้ยาน้ำเป็นมิลลิลิตรโดยไม่ทราบความเข้มข้น เด็กที่มีโรคไต ทารกแรกเกิด หรือเด็กที่ใช้ยาหลายชนิดต้องได้รับการประเมินเพิ่มเติมก่อนใช้

หากใช้ fluconazole เกินขนาดควรทำอย่างไร

หากกิน fluconazole มากกว่าที่กำหนด ให้ติดต่อสถานพยาบาลหรือศูนย์พิษวิทยาทันที แม้ยังไม่มีอาการ อย่ารอให้อาการเกิดขึ้น และไม่ควรกระตุ้นให้อาเจียนเอง

นำบรรจุภัณฑ์ยา จำนวนเม็ดที่เหลือ เวลาที่กิน และรายการยาอื่นติดตัวไปด้วย หากมีอาการสับสน ประสาทหลอน ชัก เป็นลม หายใจผิดปกติ หรือหัวใจเต้นไม่สม่ำเสมอ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

คำถามที่พบบ่อย

Fluconazole 150 มิลลิกรัมกินกี่เม็ด?

จำนวนเม็ดขึ้นอยู่กับความแรงต่อเม็ดที่ระบุบนฉลาก สำหรับเชื้อราในช่องคลอดชนิดเฉียบพลันและไม่ซับซ้อน ขนาดรวมที่ระบุคือ 150 มิลลิกรัม รับประทานครั้งเดียว จึงต้องตรวจความแรงของผลิตภัณฑ์ก่อนนับจำนวนเม็ด

Fluconazole ต้องกินหลังอาหารไหม?

กินพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้ หากมีคลื่นไส้หรือระคายท้อง การกินพร้อมอาหารอาจช่วยให้สบายท้องขึ้น แต่ไม่ควรเปลี่ยนขนาดหรือความถี่ของยา

กิน fluconazole แล้วกี่วันจึงดีขึ้น?

อาการมักเริ่มดีขึ้นในช่วงไม่กี่วันแรก แต่ระยะเวลาต่างกันตามตำแหน่งและความรุนแรงของการติดเชื้อ หากอาการแย่ลง ไม่ดีขึ้น หรือกลับมาเป็นซ้ำ ควรประเมินสาเหตุใหม่

Fluconazole รักษาตกขาวทุกชนิดไหม?

ไม่รักษาตกขาวทุกชนิด ตกขาวอาจเกิดจากเชื้อรา แบคทีเรีย โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หรือการระคายเคือง หากมีกลิ่นแรง ไข้ ปวดท้องน้อย แผล หรือเลือดออก ควรเข้ารับการตรวจ

Fluconazole เป็นยาปฏิชีวนะไหม?

ไม่ใช่ Fluconazole เป็นยาต้านเชื้อรา จึงไม่รักษาโรคที่เกิดจากแบคทีเรีย และไม่ควรใช้แทนยาปฏิชีวนะ

Fluconazole ทำให้ยาคุมกำเนิดไม่ได้ผลไหม?

ข้อมูลการศึกษาที่ระบุไม่พบว่า fluconazole ทำให้ระดับฮอร์โมนคุมกำเนิดลดลง แต่หากอาเจียนหรือท้องเสียมาก ควรทำตามคำแนะนำเรื่องยาเม็ดคุมกำเนิดเมื่อมีปัญหาการดูดซึม

Fluconazole มีผลต่อไตไหม?

Fluconazole ไม่ได้จัดว่าเป็นยาที่ทำให้ไตเป็นพิษโดยตรง แต่ยาถูกขับออกทางไตเป็นหลัก ผู้ที่ไตทำงานลดลงอาจมียาสะสมและต้องปรับขนาด หากใช้ต่อเนื่องอาจต้องติดตามค่า eGFR, BUN และ creatinine

กิน fluconazole แล้วขับรถได้ไหม?

ควรหลีกเลี่ยงการขับรถหากมีเวียนศีรษะ ง่วง มึน หรือการมองเห็นและการตอบสนองผิดปกติ รอจนทราบว่ายามีผลต่อคุณอย่างไรก่อนใช้เครื่องจักรหรือขับรถ

อาการดีขึ้นแล้วหยุด fluconazole ได้ไหม?

หากได้รับยาหลายวัน ควรใช้ตามระยะเวลาที่กำหนด แม้อาการจะดีขึ้นแล้ว การหยุดเร็วเกินไปอาจทำให้เชื้อยังไม่หมดและอาการกลับมา ส่วนสูตร 150 มิลลิกรัมครั้งเดียวไม่ต้องกินต่อหากไม่มีคำสั่งเพิ่มเติม

ตั้งครรภ์แล้วกิน fluconazole ไปควรทำอย่างไร?

อย่ากินเพิ่มและควรแจ้งแพทย์โดยระบุขนาด วันที่กิน และอายุครรภ์โดยประมาณ ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับช่วงตั้งครรภ์ ขนาดยา และระยะเวลาที่ได้รับ การกินยาไปแล้วไม่ได้แปลว่าจะเกิดอันตรายแน่นอน แต่ควรได้รับการประเมิน

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall