ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาแก้กระเพาะปัสสาวะอักเสบ กินยาอะไร วิธีดูแล เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

กระเพาะปัสสาวะอักเสบ คือภาวะที่เยื่อบุกระเพาะปัสสาวะอักเสบ มักทำให้ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะบ่อย ปวดหน่วงท้องน้อย หรือรู้สึกปวดปัสสาวะตลอดเวลา

ประเด็นสำคัญ

  • กระเพาะปัสสาวะอักเสบมักเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย ยาปฏิชีวนะจึงอาจจำเป็น แต่ควรประเมินอาการและเลือกยาตามความเสี่ยง ไม่ควรใช้ยาที่เหลือเอง
  • อาการปวดอาจบรรเทาชั่วคราวด้วย ibuprofen ขนาดเม็ด 200 มก. ตามฉลากสากล แต่ยานี้ไม่กำจัดเชื้อและไม่เหมาะกับทุกคน
  • หากมีไข้ หนาวสั่น ปวดเอว คลื่นไส้อาเจียน ตั้งครรภ์ หรือปัสสาวะเป็นเลือดมาก ควรพบแพทย์โดยเร็ว เพราะเชื้ออาจลามถึงไต

สาเหตุที่พบบ่อยของกระเพาะปัสสาวะอักเสบมีอะไรบ้าง

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือเชื้อแบคทีเรียจากบริเวณลำไส้หรือรอบท่อปัสสาวะเคลื่อนเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะ ผู้หญิงพบได้บ่อยกว่าเพราะท่อปัสสาวะสั้น แต่คนทุกเพศสามารถมีอาการได้

  • การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ มักทำให้ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะบ่อย ปวดหน่วงท้องน้อย และปัสสาวะขุ่นหรือมีกลิ่นผิดปกติ
  • การมีเพศสัมพันธ์ อาจทำให้แบคทีเรียเคลื่อนเข้าสู่ท่อปัสสาวะง่ายขึ้น โดยไม่ได้หมายความว่าเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์เสมอไป
  • การกลั้นปัสสาวะหรือดื่มน้ำน้อย อาจทำให้ปัสสาวะค้างและลดการขับเชื้อออกจากทางเดินปัสสาวะ
  • การระคายเคืองจากผลิตภัณฑ์บริเวณจุดซ่อนเร้น เช่น น้ำหอม สารทำความสะอาด หรือผลิตภัณฑ์ฆ่าเชื้อ อาจทำให้แสบคล้ายการติดเชื้อ
  • นิ่วหรือการอุดกั้นทางเดินปัสสาวะ ทำให้ปัสสาวะระบายไม่ดีและเพิ่มโอกาสเกิดการติดเชื้อซ้ำ
  • โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์หรือช่องคลอดอักเสบ อาจมีอาการแสบขณะปัสสาวะคล้ายกัน โดยมักมีตกขาว แผล คัน หรือสารคัดหลั่งร่วมด้วย

อาการอย่างเดียวอาจแยกสาเหตุไม่ได้ทั้งหมด โดยเฉพาะเมื่อเป็นครั้งแรก อาการเกิดซ้ำ หรือมีความเสี่ยงต่อโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ การตรวจปัสสาวะหรือการตรวจเพิ่มเติมจะช่วยเลือกการรักษาได้ตรงสาเหตุ

เมื่อไหร่ที่ดูแลอาการเองด้วยยาที่หาซื้อได้

คุณอาจดูแลอาการระหว่างรอรับการประเมินได้เมื่ออาการไม่มาก ไม่มีไข้ ไม่ปวดเอว และไม่มีอาการของการติดเชื้อที่ไต การดูแลเองช่วยลดความไม่สบาย แต่ไม่ควรใช้แทนการรักษาการติดเชื้อแบคทีเรีย

ลักษณะอาการควรทำอย่างไร
แสบขัดเล็กน้อย ไม่มีไข้ดื่มน้ำตามปกติ ไม่กลั้นปัสสาวะ
ปวดหน่วงท้องน้อยใช้ยาแก้ปวดที่เหมาะกับคุณชั่วคราว
อาการเกิดหลังใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่หยุดผลิตภัณฑ์ที่อาจระคายเคือง
อาการไม่ดีขึ้นหรือแย่ลงรับการตรวจเพื่อหาสาเหตุ
มีไข้ ปวดเอว หรืออาเจียนพบแพทย์โดยเร็ว

ไม่จำเป็นต้องฝืนดื่มน้ำปริมาณมากในครั้งเดียว เพราะอาจทำให้ไม่สบายท้องและปัสสาวะถี่ขึ้น ควรจิบน้ำสม่ำเสมอให้เพียงพอ เว้นแต่แพทย์จำกัดน้ำจากโรคหัวใจหรือโรคไต

ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะมากินเอง ใช้ยาที่เหลือจากครั้งก่อน หรือแบ่งยาของผู้อื่น เพราะเชื้อและยาที่เหมาะสมอาจต่างกัน การใช้ไม่ตรงชนิดหรือไม่ครบอาจทำให้อาการกลับมาและเพิ่มปัญหาเชื้อดื้อยา

มีกลุ่มยาอะไรที่ใช้บรรเทาหรือรักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบ

ยาที่ใช้มีสองหน้าที่หลัก คือกำจัดเชื้อเมื่อเป็นการติดเชื้อแบคทีเรีย และบรรเทาปวดหรือแสบขัดระหว่างที่รอให้อาการดีขึ้น ยาบรรเทาอาการไม่สามารถใช้แทนยาปฏิชีวนะเมื่อมีข้อบ่งใช้ได้

กลุ่มยาช่วยเรื่องใดข้อควรรู้
ยาปฏิชีวนะกำจัดเชื้อแบคทีเรียต้องเลือกตามผู้ป่วยและความเสี่ยง
Paracetamolลดปวดหรือไข้ไม่กำจัดเชื้อ
Ibuprofenลดปวดและอักเสบเสี่ยงระคายกระเพาะและเลือดออก
Sodium citrate/citric acidทำให้ปัสสาวะเป็นกรดน้อยลงบรรเทาแสบได้บางราย ไม่กำจัดเชื้อ
Potassium citrateทำให้ปัสสาวะเป็นกรดน้อยลงไม่ใช้รักษาการติดเชื้อเฉียบพลันเอง

ยาปฏิชีวนะใช้เมื่อใด

ยาปฏิชีวนะใช้เมื่อประเมินแล้วว่าอาการน่าจะเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย ชนิดยาและระยะเวลารักษาขึ้นกับเพศ การตั้งครรภ์ โรคไต อาการแพ้ยา ประวัติเชื้อดื้อยา และว่าการติดเชื้ออยู่เฉพาะกระเพาะปัสสาวะหรือลามขึ้นไตแล้ว

หากได้รับยา คุณควรกินตรงเวลาและครบตามระยะที่กำหนด แม้อาการแสบขัดจะดีขึ้นก่อน ไม่ควรนำชื่อหรือขนาดยาของคนอื่นมาใช้กับตนเอง

ยาแก้ปวดช่วยได้อย่างไร

Paracetamol หรือ ibuprofen อาจช่วยลดปวดท้องน้อยและความไม่สบายได้ชั่วคราว แต่ไม่รักษาต้นเหตุของการติดเชื้อ สำหรับ ibuprofen ผู้ใหญ่ใช้ 200–400 มก. ทุก 6–8 ชั่วโมงเมื่อจำเป็น และไม่เกิน 1,200 มก. ต่อวันสำหรับการใช้เอง ส่วนผู้มีอายุต่ำกว่า 18 ปีควรให้เภสัชกรหรือแพทย์คำนวณขนาดยาตามน้ำหนักตัวและประเมินภาวะขาดน้ำหรือโรคไตก่อน ไม่ควรใช้ขนาดผู้ใหญ่โดยพิจารณาจากอายุเพียงอย่างเดียว

Ibuprofen อาจทำให้เกิดแผลหรือเลือดออกในทางเดินอาหาร และควรหลีกเลี่ยงหากเคยแพ้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs มีแผลหรือเลือดออกในกระเพาะ โรคไต หรือกำลังใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ผู้ตั้งครรภ์หรือสงสัยว่าตั้งครรภ์ไม่ควรใช้ ibuprofen เอง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน โดยเฉพาะตั้งแต่อายุครรภ์ 20 สัปดาห์ขึ้นไปควรหลีกเลี่ยง เว้นแต่แพทย์เป็นผู้สั่งและติดตาม

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

ยาปรับความเป็นกรดของปัสสาวะช่วยได้หรือไม่

Sodium citrate/citric acid อาจทำให้ปัสสาวะเป็นกรดน้อยลง จึงอาจลดความแสบขณะปัสสาวะในบางคน แต่ไม่ได้ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย แต่ละผลิตภัณฑ์อาจมีตัวยาหลายชนิดและความแรงต่างกัน จึงต้องใช้ตามฉลากของผลิตภัณฑ์นั้นหรือคำแนะนำของเภสัชกร ห้ามเทียบปริมาตรหรือจำนวนซองข้ามยี่ห้อ

ไม่ควรใช้ยาปรับปัสสาวะเป็นด่างร่วมกับยาปฏิชีวนะหรือยาอื่นโดยไม่ตรวจสอบกับเภสัชกร โดยเฉพาะ nitrofurantoin ซึ่งอาจมีประสิทธิผลลดลงเมื่อปัสสาวะเป็นด่าง

ยากลุ่มนี้มีโซเดียมและอาจไม่เหมาะกับผู้ที่จำกัดเกลือ มีโรคไต ปัสสาวะออกน้อย ภาวะขาดน้ำ หรือโรคหัวใจบางชนิด ส่วน potassium citrate ใช้ในภาวะปัสสาวะผิดปกติและนิ่วบางชนิด ไม่ควรนำมาใช้รักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบเอง โดยเฉพาะเมื่อมีการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะอยู่

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์เพราะอาจไม่ใช่อาการที่ดูแลเองได้

ควรพบแพทย์ทันทีหรือภายในวันเดียวกันเมื่อมีอาการบ่งชี้ว่าเชื้ออาจลามถึงไต มีการอุดกั้น หรือเป็นการติดเชื้อที่ซับซ้อน อย่ารอดูอาการจนถึงวันถัดไปหากมีไข้ร่วมกับปวดเอวหรืออาเจียน

  • มีไข้ หนาวสั่น หรือรู้สึกป่วยมาก
  • ปวดเอว ปวดสีข้าง หรือปวดหลังบริเวณใต้ชายโครง
  • คลื่นไส้ อาเจียน ดื่มน้ำหรือกินยาไม่ได้
  • ปัสสาวะเป็นเลือดมาก มีลิ่มเลือด หรือปัสสาวะไม่ออก
  • ตั้งครรภ์หรือสงสัยว่าตั้งครรภ์
  • เป็นผู้ชาย เด็ก ผู้สูงอายุ หรือมีภูมิคุ้มกันต่ำ
  • มีโรคไต เบาหวานควบคุมไม่ได้ นิ่ว หรือใส่สายสวนปัสสาวะ
  • อาการแย่ลง ไม่เริ่มดีขึ้นหลังได้รับการรักษา หรือกลับเป็นซ้ำบ่อย
  • มีตกขาวผิดปกติ แผลบริเวณอวัยวะเพศ หรือสารคัดหลั่งจากท่อปัสสาวะ
  • สับสน ซึม หายใจเร็ว ใจเต้นเร็ว หรือหน้ามืด ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อรุนแรง

คำถามที่พบบ่อย

ปัสสาวะแสบขัดต้องเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบเสมอไหม

ไม่เสมอไป อาการนี้พบได้จากการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ช่องคลอดอักเสบ โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ นิ่ว หรือการระคายเคืองจากผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด หากมีตกขาว แผล หรือสารคัดหลั่งร่วมด้วย ควรตรวจหาสาเหตุอื่นด้วย

กระเพาะปัสสาวะอักเสบหายเองได้ไหม

อาการเล็กน้อยบางรายอาจดีขึ้นได้ แต่ไม่สามารถคาดเดาได้ว่าใครจะหายเองหรือเชื้อจะลามขึ้นไต หากอาการไม่ดีขึ้น แย่ลง หรือมีไข้และปวดเอว ควรรับการตรวจโดยไม่รอต่อ

ดื่มน้ำมาก ๆ รักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบได้ไหม

น้ำช่วยป้องกันภาวะขาดน้ำและช่วยให้ปัสสาวะไม่เข้มข้น แต่ไม่ใช่ยาฆ่าเชื้อ ควรดื่มสม่ำเสมอตามความกระหาย ไม่ต้องฝืนดื่มมากผิดปกติ โดยเฉพาะหากมีโรคหัวใจหรือโรคไต

ใช้ ibuprofen อย่างเดียวแทนยาปฏิชีวนะได้ไหม

ไม่ได้เมื่อสาเหตุเป็นการติดเชื้อแบคทีเรียที่ต้องใช้ยาปฏิชีวนะ Ibuprofen 200 มก. ช่วยบรรเทาปวดหรืออักเสบชั่วคราวเท่านั้น และอาจไม่เหมาะกับผู้มีโรคไต แผลในกระเพาะ หรือความเสี่ยงเลือดออก

ยาปรับปัสสาวะให้เป็นด่างฆ่าเชื้อได้ไหม

ไม่ฆ่าเชื้อ Sodium citrate/citric acid อาจลดความเป็นกรดของปัสสาวะและช่วยให้แสบน้อยลงบางราย แต่ไม่ควรใช้เพื่อชะลอการตรวจหรือแทนยาปฏิชีวนะเมื่อมีข้อบ่งใช้

กระเพาะปัสสาวะอักเสบติดต่อจากการมีเพศสัมพันธ์ไหม

ตัวโรคไม่ได้จัดเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์เสมอไป แต่การมีเพศสัมพันธ์เพิ่มโอกาสให้แบคทีเรียเข้าสู่ท่อปัสสาวะได้ หากมีแผล ตกขาว หรือสารคัดหลั่งผิดปกติ ควรตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ร่วมด้วย

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

  • อาการและโรคประจำตัวของฉันเหมาะกับยาแก้ปวดชนิดใด?
  • ยาที่ใช้อยู่มีปฏิกิริยากับ ibuprofen หรือยาปรับความเป็นกรดของปัสสาวะหรือไม่?
  • ผลิตภัณฑ์ sodium citrate/citric acid ที่มีอยู่มีความเข้มข้นเท่าไร และควรวัดอย่างไร?
  • อาการแบบใดที่ต้องหยุดดูแลเองและไปพบแพทย์ทันที?
  • หากเคยแพ้ยาปฏิชีวนะ ควรแจ้งรายละเอียดอะไรบ้างก่อนรับการรักษา?

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall