ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาแก้ท้องอืด ขับลม

ท้องอืด คืออาการแน่นหรือพองในท้องจากแก๊ส การกลืนลม อาหารย่อยไม่หมด หรือความผิดปกติของระบบทางเดินอาหาร ซึ่งอาจมีเรอหรือผายลมร่วมด้วย

ประเด็นสำคัญ

  • อาการท้องอืดหลังอาหารที่เป็นไม่นานและไม่มีอาการอันตราย มักเริ่มดูแลได้ด้วยการกินช้าลง ลดอาหารก่อแก๊ส เดินเบาๆ และใช้ยาตามสาเหตุ
  • Simethicone ช่วยรวมฟองแก๊สให้ระบายง่ายขึ้น โดยพบยาเม็ดขนาด 80 หรือ 125 มก. และอาจเริ่มออกฤทธิ์ภายในประมาณ 30 นาที
  • หากปวดท้องมาก ท้องแข็ง อาเจียนต่อเนื่อง ถ่ายเป็นเลือด หายใจลำบาก น้ำหนักลด หรือท้องอืดเรื้อรัง ควรพบแพทย์แทนการซื้อยากินต่อเนื่อง

สาเหตุที่พบบ่อยของอาการท้องอืดมีอะไรบ้าง

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือกินเร็ว กลืนลม และกินอาหารที่เกิดแก๊สระหว่างย่อย อาการมักสัมพันธ์กับมื้ออาหาร และอาจดีขึ้นหลังเรอ ผายลม หรือถ่ายอุจจาระ

  • กินเร็วหรือพูดระหว่างกิน: ทำให้กลืนอากาศเข้าไปมาก รวมถึงการเคี้ยวหมากฝรั่ง ดูดลูกอม หรือดื่มผ่านหลอด
  • อาหารและเครื่องดื่มก่อแก๊ส: เช่น น้ำอัดลม ถั่ว หัวหอม กะหล่ำ และอาหารคาร์โบไฮเดรตบางชนิด
  • กินมื้อใหญ่หรืออาหารมัน: ทำให้กระเพาะว่างช้าลง จึงรู้สึกแน่น อึดอัด หรืออิ่มนาน
  • ท้องผูก: อุจจาระค้างทำให้ท้องแน่นและระบายแก๊สได้ยาก
  • ย่อยน้ำตาลบางชนิดไม่ได้: เช่น ภาวะไม่ทนต่อแลคโตส ซึ่งมักท้องอืด ปวดบิด หรือถ่ายเหลวหลังกินนม
  • กรดไหลย้อนหรืออาหารไม่ย่อย: มักมีแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว หรือจุกลิ้นปี่ร่วมด้วย
  • ลำไส้แปรปรวน: อาจท้องอืดร่วมกับปวดท้อง ท้องผูก หรือท้องเสียสลับกัน

อาการท้องโตไม่ได้หมายความว่าเป็นแก๊สเสมอไป หากท้องบวมต่อเนื่อง โตขึ้นชัดเจน หรือไม่สัมพันธ์กับอาหาร ควรตรวจหาสาเหตุอื่น

เมื่อไหร่ที่ดูแลเองหรือใช้ยาที่หาซื้อได้

คุณดูแลเองได้เมื่ออาการเกิดหลังอาหาร เป็นเพียงชั่วคราว ยังถ่ายและผายลมได้ และไม่มีปวดท้องรุนแรง อาเจียน ไข้ หรือเลือดออก เริ่มจากปรับพฤติกรรมก่อน แล้วจึงเลือกยาตามอาการร่วม

ลักษณะอาการสิ่งที่ลองทำได้
แน่นหลังมื้อใหญ่กินมื้อเล็กลง เดินเบาๆ
เรอหรือผายลมมากลดน้ำอัดลม กินให้ช้าลง
เป็นหลังกินนมงดนมชั่วคราวหรือใช้ lactase
ท้องผูกร่วมด้วยเพิ่มน้ำและใยอาหารทีละน้อย
แสบร้อนหรือเรอเปรี้ยวพิจารณายาลดกรดระยะสั้น
แน่นจากแก๊สชั่วคราวพิจารณา simethicone

หลีกเลี่ยงการนอนทันทีหลังอาหาร และสังเกตว่าอาหารชนิดใดกระตุ้นอาการ คุณไม่จำเป็นต้องงดอาหารหลายกลุ่มพร้อมกัน เพราะอาจทำให้ได้รับสารอาหารไม่ครบและหาตัวกระตุ้นจริงได้ยาก

ยาชนิดเม็ด เคี้ยว แคปซูล หยด และยาน้ำอาจมีความแรงต่างกัน รวมถึงอาจผสมตัวยาอื่น จึงต้องดูชื่อสามัญและปริมาณตัวยาบนฉลากทุกครั้ง อย่านับจำนวนเม็ดจากผลิตภัณฑ์หนึ่งไปใช้กับอีกผลิตภัณฑ์หนึ่ง

กลุ่มยาแก้ท้องอืดและขับลมมีอะไรบ้าง

ยาที่เหมาะขึ้นอยู่กับว่าอาการหลักมาจากแก๊ส กรดในกระเพาะ หรือการย่อยอาหารบางชนิดไม่ได้ ไม่มียากลุ่มเดียวที่เหมาะกับอาการท้องอืดทุกแบบ

กลุ่มยาเหมาะกับอาการแบบใดข้อควรรู้
Simethiconeแน่นจากแก๊ส เรอ ผายลมยากช่วยให้ฟองแก๊สรวมตัวและระบายง่าย
ยาลดกรดแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว จุกลิ้นปี่ไม่ได้แก้แก๊สโดยตรง
Lactaseท้องอืดหลังกินผลิตภัณฑ์นมใช้เมื่อเกี่ยวข้องกับแลคโตส
Alpha-galactosidaseท้องอืดจากถั่วหรือคาร์โบไฮเดรตบางชนิดช่วยย่อยน้ำตาลบางประเภท
ยาระบายท้องอืดร่วมกับท้องผูกเลือกตามลักษณะท้องผูก
Activated charcoalไม่ใช่ตัวเลือกหลักสำหรับท้องอืดทั่วไปอาจรบกวนการดูดซึมยาและสารอาหาร

Simethicone ใช้ขับลมอย่างไร

Simethicone ช่วยรวมฟองแก๊สขนาดเล็กในทางเดินอาหารให้เป็นฟองใหญ่ขึ้น จึงเรอหรือผายลมออกได้ง่ายขึ้น ยานี้ใช้บรรเทาความดัน แน่นท้อง และท้องอืดจากแก๊ส แต่ไม่ได้รักษาสาเหตุอย่างท้องผูกหรือการแพ้อาหาร

ผลิตภัณฑ์ชนิดยาเดี่ยวในข้อมูลสากลมีตัวอย่างยาเม็ดขนาด 80 มก. และ 125 มก. ส่วนสูตรผสมอาจมี simethicone 60 มก. ร่วมกับ calcium carbonate 675 มก. และ magnesium hydroxide 135 มก. ต่อเม็ด สูตรผสมดังกล่าวมีทั้งส่วนลดแก๊สและลดกรด จึงไม่ควรใช้แทนกันโดยดูเพียงจำนวนเม็ด

Simethicone มักเริ่มออกฤทธิ์ภายในประมาณ 30 นาที และโดยทั่วไปมีผลข้างเคียงน้อย หากใช้แล้วไม่ดีขึ้น อาการอาจไม่ได้เกิดจากแก๊สเพียงอย่างเดียว

ยาลดกรดเหมาะกับท้องอืดแบบไหน

ยาลดกรดเหมาะเมื่อมีแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว หรืออาหารไม่ย่อยร่วมด้วย ตัวยาที่พบได้ ได้แก่ calcium carbonate, magnesium hydroxide, aluminum hydroxide และ sodium bicarbonate

Magnesium hydroxide อาจทำให้ถ่ายเหลว ขณะที่ aluminum hydroxide อาจทำให้ท้องผูก ยาลดกรดบางชนิดรบกวนการดูดซึมยาอื่น จึงไม่ควรกินพร้อมยาประจำโดยไม่ตรวจสอบช่วงเวลาที่ต้องเว้น

Sodium bicarbonate มีตัวอย่างยาเม็ดขนาด 325 และ 650 มก. โดยยาเม็ด sodium bicarbonate 650 มก. ในฉลากหนึ่งมีโซเดียม 178 มก. หรือ 7.74 mEq ต่อเม็ด ผู้ที่จำกัดโซเดียม มีโรคไต โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง ตั้งครรภ์ หรือกินยาประจำ ไม่ควรใช้ต่อเนื่องด้วยตนเอง

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร ขนาดยาและความแรงของผลิตภัณฑ์ที่ใช้ในประเทศไทยอาจแตกต่างกัน

Activated charcoal ควรใช้แก้ท้องอืดหรือไม่

ไม่ควรใช้ activated charcoal เป็นตัวเลือกแรกสำหรับท้องอืดทั่วไป หลักฐานเรื่องการลดแก๊สยังไม่ชัดเจน และถ่านกัมมันต์สามารถจับยา วิตามิน หรือสารอาหารในทางเดินอาหาร ทำให้ดูดซึมได้น้อยลง

Activated charcoal ที่ใช้รักษาภาวะได้รับสารพิษเป็นการรักษาที่ต้องประเมินชนิดสาร เวลา ความรู้สึกตัว และความเสี่ยงสำลัก ไม่ควรซื้อกินเองหลังได้รับยาเกินขนาดหรือสารพิษ เพราะสารบางชนิดไม่ถูกถ่านจับและการให้ผิดกรณีอาจเป็นอันตราย

เมื่อไหร่ที่ท้องอืดควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์ทันทีเมื่อท้องอืดร่วมกับปวดมาก ท้องแข็ง อาเจียนต่อเนื่อง หรือไม่สามารถถ่ายและผายลมได้ อาการเหล่านี้อาจพบได้ในภาวะลำไส้อุดตันหรือปัญหาในช่องท้องที่ต้องตรวจโดยเร็ว

สัญญาณที่ไม่ควรรอดูอาการ ได้แก่

  • ปวดท้องรุนแรง ปวดมากขึ้นเรื่อยๆ หรือเจ็บเฉพาะจุด
  • ท้องบวมมาก ท้องแข็ง หรือกดเจ็บ
  • อาเจียนซ้ำ อาเจียนเป็นเลือด หรือกินน้ำไม่ได้
  • ถ่ายดำ ถ่ายเป็นเลือด หรือมีเลือดออกทางทวารหนัก
  • มีไข้ หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หน้ามืด หรือเป็นลม
  • ไม่ถ่ายอุจจาระและไม่ผายลมร่วมกับท้องบวม
  • น้ำหนักลด เบื่ออาหาร ซีด หรืออิ่มเร็วผิดปกติ
  • ท้องอืดเป็นประจำ รบกวนชีวิต หรือกลับมาเป็นแม้ปรับอาหารแล้ว
  • เริ่มมีอาการใหม่หลังใช้ยา หรือสงสัยว่าได้รับยาเกินขนาด

หากอาการไม่ฉุกเฉินแต่เป็นต่อเนื่อง ควรจดอาหารที่กิน เวลาเกิดอาการ ลักษณะการขับถ่าย และยาที่ใช้อยู่ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยแยกสาเหตุจากอาหาร ท้องผูก กรดไหลย้อน และโรคทางเดินอาหารได้

คำถามที่พบบ่อย

ท้องอืดควรกินยาอะไร

ถ้าแน่นจากแก๊สชั่วคราว simethicone อาจช่วยให้ระบายแก๊สง่ายขึ้น หากมีแสบร้อนหรือเรอเปรี้ยวร่วมด้วย ยาลดกรดอาจตรงกับอาการมากกว่า ส่วนอาการหลังกินนมอาจพิจารณา lactase หรือหลีกเลี่ยงแลคโตส

Simethicone กินแล้วหายท้องอืดทันทีไหม

Simethicone อาจเริ่มออกฤทธิ์ภายในประมาณ 30 นาที แต่ไม่ได้ช่วยทุกสาเหตุของท้องอืด หากต้นเหตุมาจากท้องผูก การไม่ทนต่ออาหาร หรือโรคทางเดินอาหาร อาการอาจไม่ดีขึ้นแม้กินยาแล้ว

ท้องอืดใช้ยาลดกรดแทนยาขับลมได้ไหม

ใช้แทนกันไม่ได้เสมอ เพราะยาลดกรดลดกรดในกระเพาะ ส่วน simethicone ช่วยระบายฟองแก๊ส ยาลดกรดเหมาะกว่าเมื่อมีแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว หรือจุกลิ้นปี่ร่วมด้วย

ดื่มน้ำอัดลมช่วยให้เรอแล้วหายท้องอืดไหม

ไม่แนะนำ เพราะก๊าซในเครื่องดื่มอาจทำให้เรอได้ชั่วคราวแต่เพิ่มแก๊สและความแน่นท้อง น้ำเปล่า การกินช้าลง และการเดินเบาๆ หลังอาหารมักเหมาะกว่า

ท้องอืดทุกวันเป็นเรื่องปกติไหม

ไม่ควรมองข้ามหากเกิดทุกวันหรือรบกวนการกินและการใช้ชีวิต อาจสัมพันธ์กับท้องผูก อาหารบางชนิด ลำไส้แปรปรวน หรือปัญหาอื่น โดยเฉพาะเมื่อมีน้ำหนักลด เลือดออก หรืออิ่มเร็วร่วมด้วย

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall