ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

กระเพาะปัสสาวะอักเสบ กินยาอะไร

กระเพาะปัสสาวะอักเสบ คือภาวะเยื่อบุกระเพาะปัสสาวะอักเสบ ซึ่งมักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียและอาจต้องรักษาด้วยยาปฏิชีวนะที่เลือกให้เหมาะกับผู้ป่วย

ประเด็นสำคัญ

  • กระเพาะปัสสาวะอักเสบจากแบคทีเรียมักรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ ส่วนยาแก้ปวดหรือยาปรับความเป็นกรดของปัสสาวะช่วยได้เพียงบางอาการและไม่กำจัดเชื้อ
  • คุณไม่ควรเลือกชนิดหรือขนาดยาปฏิชีวนะเอง เพราะการรักษาขึ้นกับอาการ การตั้งครรภ์ โรคไต ประวัติแพ้ยา และโอกาสดื้อยา
  • หากมีไข้ หนาวสั่น ปวดสีข้าง อาเจียน ตั้งครรภ์ เป็นผู้ชาย หรือปัสสาวะไม่ออก ควรพบแพทย์โดยเร็วแทนการรอดูอาการเอง

สารบัญ

กระเพาะปัสสาวะอักเสบคืออะไรและมีอาการอย่างไร

อาการที่พบบ่อยคือปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะบ่อยหรือปวดปัสสาวะทันที แม้ออกมาเพียงเล็กน้อย คุณอาจรู้สึกปวดหน่วงท้องน้อย ปัสสาวะขุ่น มีกลิ่นแรง หรือมีเลือดปนได้ แต่อาการเหล่านี้ไม่ได้ยืนยันสาเหตุด้วยตัวเอง

อาการคล้ายกันอาจพบได้จากนิ่ว การระคายเคือง โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ช่องคลอดอักเสบ หรือการอักเสบของต่อมลูกหมาก การมีตกขาวผิดปกติ แผลบริเวณอวัยวะเพศ หรือปวดอัณฑะ จึงควรได้รับการประเมินหาสาเหตุอื่นร่วมด้วย

ลักษณะอาการควรทำอย่างไร
แสบขัด ปัสสาวะบ่อย ไม่มีไข้เข้ารับการประเมินเพื่อเลือกการรักษา
มีไข้หรือหนาวสั่นพบแพทย์ภายในวันเดียวกัน
ปวดหลังหรือปวดสีข้างระวังการติดเชื้อถึงไต
อาเจียน ดื่มน้ำไม่ได้พบแพทย์โดยเร็ว
ปัสสาวะไม่ออกหรือซึมลงไปห้องฉุกเฉิน

ยากระเพาะปัสสาวะอักเสบใช้รักษาอะไร

หากเกิดจากแบคทีเรีย ยาหลักคือยาปฏิชีวนะ ส่วนยาบรรเทาปวดช่วยลดความไม่สบายแต่ไม่ฆ่าเชื้อ ชนิดยาและระยะเวลารักษาแตกต่างกันตามเพศ การตั้งครรภ์ การทำงานของไต ประวัติแพ้ยา และผลตรวจปัสสาวะเมื่อจำเป็น

แพทย์อาจส่งตรวจปัสสาวะหรือเพาะเชื้อ หากอาการรุนแรง เป็นซ้ำ รักษาแล้วไม่ดีขึ้น หรือมีปัจจัยเสี่ยงต่อเชื้อดื้อยา การเก็บยาปฏิชีวนะครั้งก่อนมากินซ้ำอาจเลือกยาไม่ตรงเชื้อและทำให้วินิจฉัยล่าช้า

ยากลุ่ม citrate บางชนิดใช้กับภาวะเกี่ยวกับนิ่วหรือความผิดปกติของสารในปัสสาวะ ไม่ใช่ยาปฏิชีวนะ ตัวอย่างเช่น potassium citrate ใช้จัดการนิ่วบางประเภท และมีข้อห้ามในผู้ที่มีการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะที่ยังดำเนินอยู่ จึงไม่ควรนำมาใช้แทนการรักษาการติดเชื้อเอง

ยากระเพาะปัสสาวะอักเสบไม่ได้รักษาอะไร

ยาแก้ปวดและยาที่ทำให้ปัสสาวะเป็นด่างไม่ได้กำจัดแบคทีเรียที่เป็นต้นเหตุ แม้อาการแสบขัดอาจทุเลา แต่เชื้ออาจยังอยู่และลุกลามขึ้นไปยังไตได้

Paracetamol อาจใช้บรรเทาปวดหรือไข้ในบางคน แต่ไม่ได้รักษาการติดเชื้อ ส่วน potassium citrate ไม่ใช่ยาแก้กระเพาะปัสสาวะอักเสบ และยาปฏิชีวนะก็ไม่ช่วยหากอาการเกิดจากนิ่ว การระคายเคือง หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

หากกินยาแล้วอาการปวดลดลง อย่าใช้การดีขึ้นชั่วคราวเป็นหลักฐานว่าการติดเชื้อหายแล้ว ควรติดตามอาการตามระยะเวลาที่ผู้รักษาแนะนำ

ใครควรระวังและควรพบแพทย์เมื่อใด

คุณควรพบแพทย์เร็วขึ้นหากมีโอกาสเป็นการติดเชื้อซับซ้อนหรือเชื้อลุกลามถึงไต กลุ่มต่อไปนี้ไม่ควรซื้อยารักษาเองโดยอาศัยอาการเพียงอย่างเดียว

  • มีไข้ หนาวสั่น ปวดสีข้าง หรืออาเจียน อาการเหล่านี้พบได้เมื่อการติดเชื้อลุกลามสูงขึ้น
  • กำลังตั้งครรภ์หรืออาจตั้งครรภ์ ต้องเลือกยาที่เหมาะกับช่วงตั้งครรภ์และติดตามผล
  • เป็นผู้ชาย ควรประเมินต่อมลูกหมาก การอุดกั้น และสาเหตุร่วม
  • มีโรคไต เบาหวาน ภูมิคุ้มกันต่ำ หรือต้องใส่สายสวนปัสสาวะ มีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนมากขึ้น
  • มีอาการเป็นซ้ำหรือไม่ดีขึ้นหลังเริ่มรักษา อาจต้องตรวจปัสสาวะและทบทวนชนิดยา
  • มีเลือดออกมาก ปัสสาวะไม่ออก สับสน หรืออ่อนเพลียมาก ควรไปโรงพยาบาลทันที

หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรใช้ยาได้ไหม

ใช้ยาได้บางชนิด แต่ควรได้รับการเลือกยาโดยบุคลากรทางการแพทย์ ไม่ควรปล่อยอาการไว้หรือใช้ยาที่เหลือเอง การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะระหว่างตั้งครรภ์มีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน จึงมักต้องตรวจและรักษาอย่างเหมาะสมแม้อาการไม่มาก

แจ้งอายุครรภ์ ประวัติแพ้ยา โรคประจำตัว และยาทั้งหมดที่ใช้อยู่ ผู้ที่ให้นมบุตรก็ควรแจ้งอายุและสุขภาพของทารก เพราะยาบางชนิดอาจผ่านน้ำนมหรือต้องปรับตามสถานการณ์

หากประจำเดือนขาดหรือมีโอกาสตั้งครรภ์ ให้ตรวจการตั้งครรภ์และแจ้งผู้รักษาก่อนเริ่มยา อย่าหยุดยาที่ได้รับเองโดยไม่ได้รับคำแนะนำ

เด็กที่สงสัยกระเพาะปัสสาวะอักเสบควรทำอย่างไร

เด็กควรได้รับการตรวจ ไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะหรือยาของผู้ใหญ่แบ่งให้กินเอง เด็กเล็กอาจไม่มีอาการแสบขัดชัดเจน แต่อาจมีไข้ กินได้น้อย อาเจียน งอแง ปัสสาวะมีกลิ่นผิดปกติ หรือกลับมาปัสสาวะรดที่นอน

ขนาดยาที่รับประทานในเด็กต้องคำนวณตามน้ำหนัก ชนิดยา การทำงานของไต และความรุนแรงของการติดเชื้อ ไม่ควรใช้ตารางตามช่วงอายุ และไม่ควรตวงยาน้ำเป็นมิลลิลิตรโดยไม่ทราบความเข้มข้นบนฉลาก

เด็กที่มีไข้สูง ซึม ดื่มน้ำไม่ได้ ปัสสาวะน้อย ปวดหลัง หรืออายุน้อยมาก ควรเข้ารับการประเมินโดยเร็ว เพราะอาจต้องตรวจปัสสาวะก่อนเริ่มยา

ยาแก้กระเพาะปัสสาวะอักเสบมีผลข้างเคียงอะไร

ผลข้างเคียงขึ้นกับชนิดยา โดยยาปฏิชีวนะมักทำให้คลื่นไส้ ปวดท้อง ถ่ายเหลว หรือมีผื่นได้ อาการไม่รุนแรงบางอย่างอาจติดตามได้ แต่ไม่ควรลดขนาดยา หยุดยา หรือเปลี่ยนยาเอง

ผลข้างเคียงที่พบบ่อย

อาการควรทำอย่างไร
คลื่นไส้หรือแน่นท้องรับประทานตามคำแนะนำบนฉลาก
ถ่ายเหลวเล็กน้อยดื่มน้ำและเฝ้าดูอาการ
ปวดศีรษะหรือเวียนศีรษะหลีกเลี่ยงขับรถหากไม่พร้อม
ผื่นเล็กน้อยหยุดยาที่สงสัยและติดต่อเภสัชกรหรือแพทย์โดยเร็วเพื่อประเมินการแพ้ยา หากมีลมพิษ บวม หายใจลำบาก หน้ามืด หรือผื่นพุพอง ให้ไปฉุกเฉินทันที

ผลข้างเคียงที่รุนแรง

หยุดยาและขอความช่วยเหลือฉุกเฉินหากหายใจลำบาก หน้าหรือลิ้นบวม เป็นลม หรือมีผื่นพุพอง อาการแพ้ยาอาจเกิดได้แม้ได้รับยาในขนาดปกติ และความรุนแรงไม่สัมพันธ์กับปริมาณยาที่กินเสมอไป

ถ่ายเหลวมาก ถ่ายเป็นเลือด ตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะน้อย ใจสั่น กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือมีผื่นร่วมกับไข้ เป็นอาการที่ควรได้รับการตรวจโดยเร็ว

การแพ้ยาอาจเริ่มจากลมพิษหรือบวม และรุนแรงถึงหลอดลมตีบ ความดันต่ำ หรือผิวหนังหลุดลอกได้ จดชื่อสามัญของยาที่สงสัยและแจ้งทุกครั้งที่รับการรักษา

ยามีปฏิกิริยากับยาอื่นหรือแอลกอฮอล์ไหม

ยารักษาการติดเชื้อและยาบรรเทาอาการอาจมีปฏิกิริยากับยาเดิม จึงควรตรวจรายการยาก่อนเริ่มใช้ แจ้งยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาโรคหัวใจ ยาขับปัสสาวะ ยาโรคไต ยาเบาหวาน ยาแก้ปวด สมุนไพร และผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทั้งหมด

Potassium citrate อาจเพิ่มความเสี่ยงโพแทสเซียมในเลือดสูงเมื่อใช้ร่วมกับยาขับปัสสาวะที่เก็บโพแทสเซียม ยาที่ยับยั้งระบบ renin-angiotensin-aldosterone หรือยาแก้อักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ จึงไม่ควรนำมาใช้แก้อาการปัสสาวะแสบขัดเอง โดยเฉพาะเมื่อมีโรคไตหรือใช้ยาเหล่านี้อยู่

ควรงดแอลกอฮอล์ระหว่างมีอาการและระหว่างใช้ยาจนกว่าจะตรวจสอบได้ว่ายาที่ได้รับใช้ร่วมกันได้ แอลกอฮอล์อาจเพิ่มคลื่นไส้ เวียนศีรษะ ภาวะขาดน้ำ หรือผลต่อตับจากยาบางชนิด แม้ไม่ได้ทำให้ยาปฏิชีวนะทุกชนิดหมดฤทธิ์ก็ตาม

ผู้ใหญ่และเด็กควรใช้ยาอย่างไร

ผู้ใหญ่ควรใช้ยาปฏิชีวนะตามชนิด ขนาด ความถี่ และจำนวนวันที่ระบุสำหรับตนเองเท่านั้น ไม่มีขนาดเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน เพราะการเลือกยาขึ้นกับสาเหตุ ความรุนแรง เพศ การตั้งครรภ์ การทำงานของไต ประวัติแพ้ยา และรูปแบบเชื้อดื้อยาในพื้นที่

กินยาให้ตรงเวลาและครบตามคำสั่ง ไม่แบ่งยาให้ผู้อื่น และไม่ใช้ยาที่เหลือจากครั้งก่อน หากลืมยา ให้ทำตามฉลากของยาชนิดนั้นแทนการเพิ่มเป็นสองเท่า

ขนาดยาในเด็ก

ขนาดยาสำหรับเด็กต้องคำนวณตามน้ำหนักและยาที่เลือก จึงไม่ควรกำหนดจากอายุเพียงอย่างเดียว หากเป็นยาน้ำ ต้องดูความเข้มข้นเป็นมิลลิกรัมต่อมิลลิลิตรหรือมิลลิกรัมต่อปริมาตรบนขวดก่อนตวงทุกครั้ง

ยาบรรเทาปวดใช้แทนยาปฏิชีวนะได้ไหม

ใช้แทนกันไม่ได้ ยาบรรเทาปวดช่วยลดไข้หรือความไม่สบาย ส่วนยาปฏิชีวนะใช้กำจัดแบคทีเรียเมื่อมีข้อบ่งใช้ คุณจึงอาจได้รับยาอย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายชนิดตามสาเหตุ

หยุดยาเมื่ออาการดีขึ้นได้ไหม

ไม่ควรหยุดหรือยืดระยะเวลายาเอง ให้ใช้ตามจำนวนวันที่กำหนด หากเกิดผลข้างเคียงหรืออาการไม่ดีขึ้น ควรติดต่อผู้รักษาเพื่อพิจารณาเปลี่ยนแผนแทนการปรับยาเอง

หากใช้ยาเกินขนาดควรทำอย่างไร

หากกินยาเกินขนาดหรือกินซ้ำโดยไม่แน่ใจ ให้ติดต่อศูนย์พิษวิทยาหรือไปโรงพยาบาลทันทีแม้ยังไม่มีอาการ ยาบางชนิดอาจทำอันตรายต่อตับ ไต หัวใจ หรือระดับเกลือแร่ก่อนจะแสดงอาการชัดเจน

อย่าทำให้อาเจียนเอง นำซองยา ขวดยา ยาที่เหลือ และรายการยาอื่นติดตัวไปด้วย จดเวลาที่กิน จำนวนที่คาดว่าได้รับ และน้ำหนักตัวไว้เพื่อช่วยประเมิน

คำถามที่พบบ่อย

การเลือกยา

ยาแก้กระเพาะปัสสาวะอักเสบ ยี่ห้อไหนดี

ไม่ควรเลือกจากยี่ห้อ เพราะต้องเลือกตัวยาสามัญให้ตรงกับสาเหตุและความเสี่ยงของคุณ ยาปฏิชีวนะที่เหมาะกับคนหนึ่งอาจไม่เหมาะกับผู้ตั้งครรภ์ ผู้มีโรคไต ผู้แพ้ยา หรือผู้ที่เคยมีเชื้อดื้อยา

ยากระเพาะปัสสาวะอักเสบซื้อกินเองได้ไหม

ไม่แนะนำให้ซื้อยาปฏิชีวนะกินเอง อาการแสบขัดอาจไม่ได้เกิดจากแบคทีเรีย และการใช้ยาผิดชนิดหรือผิดระยะเวลาอาจทำให้อาการลุกลามหรือเกิดเชื้อดื้อยา

กระเพาะปัสสาวะอักเสบกินยาอะไร

มักใช้ยาปฏิชีวนะเมื่อประเมินว่าเกิดจากแบคทีเรีย และอาจใช้ยาบรรเทาปวดร่วมตามความเหมาะสม ชนิดยาไม่เหมือนกันในทุกคน จึงต้องพิจารณาการตั้งครรภ์ โรคไต การแพ้ยา และอาการที่บ่งชี้การติดเชื้อถึงไต

การหายและระยะเวลา

กระเพาะปัสสาวะอักเสบ หายเองได้ไหม

อาการเล็กน้อยบางรายอาจทุเลาเอง แต่ไม่ควรสรุปว่าจะปลอดภัยหากยังไม่ได้ประเมินความเสี่ยง หากมีไข้ ปวดสีข้าง ตั้งครรภ์ เป็นผู้ชาย หรืออาการแย่ลง ควรพบแพทย์โดยเร็ว

กระเพาะปัสสาวะอักเสบ กี่วันหาย

ระยะเวลาหายขึ้นกับสาเหตุ ความรุนแรง และการตอบสนองต่อยา จึงไม่มีจำนวนวันที่ใช้ได้กับทุกคน หากเริ่มรักษาแล้วอาการไม่ดีขึ้นตามช่วงเวลาที่ผู้รักษาแจ้ง หรือกลับแย่ลง ควรตรวจซ้ำแทนการซื้อยาเพิ่มเอง

หายแล้วกลับมาเป็นซ้ำควรทำอย่างไร

ควรตรวจหาปัจจัยที่ทำให้เป็นซ้ำและอาจต้องเพาะเชื้อปัสสาวะ การเป็นซ้ำอาจเกี่ยวข้องกับเชื้อเดิม เชื้อดื้อยา นิ่ว การขับปัสสาวะผิดปกติ หรือสาเหตุอื่นที่มีอาการคล้ายกัน

อาหารและการดูแลตัวเอง

กระเพาะปัสสาวะอักเสบ กินอะไรหาย

ไม่มีอาหารหรือเครื่องดื่มชนิดใดที่ยืนยันว่ากำจัดเชื้อและใช้แทนยาปฏิชีวนะได้ ดื่มน้ำให้เพียงพอตามภาวะสุขภาพ ไม่กลั้นปัสสาวะ และหลีกเลี่ยงสิ่งที่กระตุ้นอาการของคุณ เช่น แอลกอฮอล์หรือคาเฟอีนมากเกินไป

ดื่มน้ำมาก ๆ รักษาได้ไหม

การดื่มน้ำช่วยลดภาวะขาดน้ำและทำให้ปัสสาวะไม่เข้มข้น แต่ไม่ใช่การกำจัดเชื้อที่เชื่อถือได้ ผู้มีโรคหัวใจหรือโรคไตไม่ควรเพิ่มน้ำมากกว่าที่แพทย์กำหนด

ปัสสาวะเป็นเลือดอันตรายไหม

เลือดในปัสสาวะพบร่วมกับการอักเสบได้ แต่ควรประเมินหาสาเหตุ โดยเฉพาะเมื่อเลือดมาก เป็นลิ่ม หรือยังมีหลังอาการอื่นหาย นิ่ว โรคไต และความผิดปกติในทางเดินปัสสาวะก็ทำให้เกิดเลือดได้

มีเพศสัมพันธ์ได้ไหมระหว่างมีอาการ

ควรรอให้อาการหายและรักษาตามแผนก่อน เพราะการเสียดสีอาจทำให้เจ็บหรือระคายเคืองมากขึ้น หากมีตกขาว แผล หรือสงสัยโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ควรงดเพศสัมพันธ์และเข้ารับการตรวจ

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

  • อาการและโรคประจำตัวของฉันเหมาะกับการดูแลเบื้องต้นหรือควรพบแพทย์วันนี้?
  • ยาที่ใช้อยู่มีปฏิกิริยากับยารักษาการติดเชื้อหรือยาบรรเทาปวดหรือไม่?
  • หากแพ้ยาปฏิชีวนะชนิดเดิม มีข้อมูลอะไรที่ต้องแจ้งก่อนรับยาครั้งใหม่?
  • ต้องกินยาพร้อมอาหารหรือเว้นจากยาและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารชนิดใด?
  • หากลืมยา อาเจียนหลังกินยา หรืออาการไม่ดีขึ้น ควรทำอย่างไร?

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall