ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

รักษา กระเพาะปัสสาวะอักเสบ ด้วย ตัว เอง

กระเพาะปัสสาวะอักเสบ คือภาวะที่ทำให้ปัสสาวะแสบขัด ปวดหรือปัสสาวะบ่อย โดยมักเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะและอาจต้องใช้ยาปฏิชีวนะ

ประเด็นสำคัญ

  • กระเพาะปัสสาวะอักเสบอาจดูแลเบื้องต้นด้วยการดื่มน้ำตามปกติ ไม่กลั้นปัสสาวะ และใช้ยาบรรเทาปวด แต่การดูแลเหล่านี้ไม่กำจัดเชื้อแบคทีเรีย
  • phenazopyridine ใช้บรรเทาอาการชั่วคราวเท่านั้น ไม่ควรใช้ต่อเนื่องเกิน 2 วัน และต้องปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เพื่อประเมินและรักษาสาเหตุ โดยเฉพาะหากอาการไม่ดีขึ้นหรือแย่ลง
  • หากมีไข้ หนาวสั่น ปวดหลังหรือสีข้าง อาเจียน ปัสสาวะเป็นเลือด ตั้งครรภ์ หรืออาการแย่ลง ควรพบแพทย์โดยเร็วแทนการรักษาต่อเอง

สารบัญ

รักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบด้วย ตัว เอง ทำได้อย่างไร

คุณดูแลอาการเล็กน้อยระหว่างรอพบแพทย์ได้ แต่ไม่ควรพึ่งการรักษาเองหากสงสัยว่ามีการติดเชื้อ การดูแลตนเองช่วยลดความไม่สบาย ไม่ได้ยืนยันสาเหตุหรือทดแทนยาปฏิชีวนะเมื่อจำเป็น

สิ่งที่ทำได้ทันที ได้แก่ ดื่มน้ำตามปกติเพื่อไม่ให้ขาดน้ำ ปัสสาวะเมื่อรู้สึกปวดโดยไม่กลั้น พักผ่อน และหลีกเลี่ยงสิ่งที่สังเกตว่าทำให้อาการระคายเคืองมากขึ้น คุณไม่จำเป็นต้องฝืนดื่มน้ำจำนวนมากในคราวเดียว โดยเฉพาะหากมีโรคหัวใจหรือโรคไตที่ต้องจำกัดน้ำ

อาการหรือสถานการณ์ควรทำอย่างไร
แสบขัดเล็กน้อย ไม่มีไข้ดื่มน้ำตามปกติ ไม่กลั้นปัสสาวะ
ปวดหรือแสบรบกวนชีวิตประจำวันใช้ยาบรรเทาอาการตามฉลากช่วงสั้น ๆ
อาการไม่ดีขึ้นหรือกลับเป็นซ้ำพบแพทย์เพื่อตรวจปัสสาวะ
ไข้ หนาวสั่น หรือปวดสีข้างพบแพทย์โดยเร็ว
ซึม อ่อนแรงมาก หรืออาเจียนต่อเนื่องไปโรงพยาบาลทันที

phenazopyridine ใช้บรรเทาอาการปวด แสบร้อน ปวดปัสสาวะเร่งด่วน และปัสสาวะบ่อยที่สัมพันธ์กับการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ โดยควรใช้หลังปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ ส่วนผลิตภัณฑ์ sodium citrate บางชนิดระบุ sodium citrate dihydrate 460 มก. ต่อซอง ตัวเลขนี้เป็นความแรงต่อซอง ไม่ใช่ขนาดที่ใช้ได้เหมือนกันทุกผลิตภัณฑ์

การดูแลตนเองไม่ได้รักษาอะไร

ไม่ใช่การรักษาที่กำจัดเชื้อแบคทีเรียในทางเดินปัสสาวะ ยาบรรเทาปวดและยาลดอาการแสบขัดอาจทำให้รู้สึกดีขึ้นชั่วคราว แต่ไม่ได้หมายความว่าการติดเชื้อหายแล้ว

phenazopyridine ช่วยลดอาการจากทางเดินปัสสาวะเท่านั้น ไม่ใช่ยาปฏิชีวนะ ส่วน paracetamol ช่วยลดปวดหรือไข้ แต่ไม่กำจัดเชื้อเช่นกัน การที่อาการลดลงหลังรับประทานยาจึงไม่ควรใช้ตัดสินว่าไม่จำเป็นต้องตรวจรักษา

อาการปัสสาวะแสบขัดยังพบได้จากสาเหตุอื่น เช่น นิ่ว การระคายเคือง โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หรือการอักเสบบริเวณอื่น หากมีตกขาวผิดปกติ แผลบริเวณอวัยวะเพศ หรือมีความเสี่ยงจากเพศสัมพันธ์ ควรได้รับการประเมินสาเหตุให้ชัดเจน

มีข้อควรระวังอะไรบ้าง

ควรหยุดรักษาเองและพบแพทย์เมื่ออาการรุนแรง มีความเสี่ยงสูง หรือไม่เริ่มดีขึ้น อาการติดเชื้อที่ลุกลามขึ้นไปยังไตอาจต้องได้รับการรักษาอย่างรวดเร็ว

  • มีไข้ หนาวสั่น หรือปวดหลังและสีข้าง อาการเหล่านี้อาจพบได้เมื่อการติดเชื้อลุกลามสูงขึ้น
  • คลื่นไส้หรืออาเจียนมาก โดยเฉพาะเมื่อดื่มน้ำหรือกินยาไม่ได้
  • มีเลือดปนในปัสสาวะมาก ปัสสาวะไม่ออก หรือปวดท้องน้อยรุนแรง ไม่ควรรอดูอาการต่อเอง
  • อาการไม่ดีขึ้น แย่ลง หรือกลับเป็นซ้ำบ่อย อาจต้องตรวจปัสสาวะและหาสาเหตุอื่น
  • มีโรคไต ภูมิคุ้มกันต่ำ หรือโรคประจำตัวซับซ้อน การเลือกยาและระยะเวลารักษาอาจต่างจากคนทั่วไป
  • เป็นผู้ชาย ตั้งครรภ์ หรือเป็นเด็ก ควรได้รับการประเมินแทนการซื้อยารักษาเอง
  • เคยแพ้ phenazopyridine มีโรคไต ภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD หรือโรคตับ ไม่ควรใช้ phenazopyridine และควรให้เภสัชกรหรือแพทย์ตรวจโรคประจำตัวและยาที่ใช้อยู่ก่อนเริ่มยา หากมีริมฝีปากเขียว หายใจลำบาก อ่อนเพลียผิดปกติ ตัวเหลือง หรือปัสสาวะสีเข้มผิดปกติ ให้หยุดยาและไปโรงพยาบาล

หากมีอาการซึม สับสน หายใจลำบาก อ่อนแรงมาก หรือปวดรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว ให้ไปห้องฉุกเฉิน ไม่ควรรอจนถึงวันถัดไป

หากตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรควรทำอย่างไร

ควรพบแพทย์เมื่อมีอาการปัสสาวะแสบขัดระหว่างตั้งครรภ์ แม้อาการยังไม่รุนแรง การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะในช่วงตั้งครรภ์ควรได้รับการประเมินและเลือกยาที่เหมาะสม ไม่ควรใช้เพียงยาบรรเทาอาการแล้วรอดูเอง

หากกำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร ควรถามบุคลากรทางการแพทย์ก่อนใช้ phenazopyridine ฉลากสากลระบุให้ขอคำแนะนำก่อนใช้ในทั้งสองกรณี แจ้งอายุครรภ์ โรคประจำตัว และยาหรืออาหารเสริมที่ใช้อยู่ทุกชนิด

paracetamol มักเป็นตัวเลือกบรรเทาปวดที่ใช้ได้ระหว่างตั้งครรภ์และให้นมบุตร แต่ควรใช้ขนาดต่ำที่สุดที่ช่วยอาการและใช้ช่วงสั้นที่สุด ห้ามรับประทานซ้ำกับยาแก้หวัดหรือยาแก้ปวดสูตรผสมที่มี paracetamol อยู่แล้ว

เด็กที่มีอาการควรดูแลอย่างไร

เด็กที่ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ หรือมีไข้ควรได้รับการตรวจ ไม่ควรรักษาด้วยยาของผู้ใหญ่เอง เด็กเล็กอาจบอกตำแหน่งหรืออธิบายอาการไม่ได้ และอาการอาจมีเพียงไข้ งอแง กินได้น้อย หรือปัสสาวะผิดปกติ

ห้ามแบ่งเม็ด phenazopyridine ของผู้ใหญ่ให้เด็กโดยคำนวณจากอายุ ควรให้แพทย์เป็นผู้พิจารณาก่อนใช้ phenazopyridine ในเด็ก

สำหรับยาชนิดรับประทานในเด็ก ขนาดยาควรพิจารณาจากน้ำหนักและความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ อย่าให้ยาน้ำเป็นจำนวนมิลลิลิตรโดยไม่ตรวจว่ามีกี่มิลลิกรัมต่อ 5 มล.

ยาบรรเทาอาการมีผลข้างเคียงอะไรบ้าง

phenazopyridine อาจบรรเทาอาการได้รวดเร็ว แต่ควรใช้ช่วงสั้นและเฝ้าระวังอาการแพ้ยา ยานี้ไม่ควรใช้เกินขนาดหรือเกินระยะเวลาที่ฉลากกำหนด

ผลที่พบได้ระหว่างใช้ยา

phenazopyridine อาจทำให้สีปัสสาวะเปลี่ยนไปอย่างชัดเจน และอาจเปื้อนเสื้อผ้าหรือวัสดุบางชนิดได้ การเปลี่ยนสีที่เกิดหลังเริ่มยาไม่ใช่หลักฐานว่าการติดเชื้อรุนแรงขึ้น แต่ถ้าไม่แน่ใจว่าเป็นสีจากยาหรือเลือด ควรหยุดประเมินอาการและพบแพทย์

ยาบรรเทาปวดแต่ละชนิดมีข้อควรระวังต่างกัน paracetamol มักมีผลข้างเคียงน้อยเมื่อใช้ถูกต้อง แต่การใช้เกินขนาดอาจทำลายตับ ยาต้านการอักเสบชนิดไม่ใช่สเตียรอยด์อาจระคายกระเพาะอาหารและไม่เหมาะกับผู้ที่มีแผลในกระเพาะอาหารบางราย

ผลข้างเคียงที่รุนแรง

อาการบวมที่หน้า ริมฝีปาก ลิ้นหรือลำคอ หายใจลำบาก ผื่นลมพิษ หรือเป็นลม อาจเป็นอาการแพ้ยารุนแรง ต้องหยุดยาและขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน

phenazopyridine อาจทำให้เม็ดเลือดแดงแตกหรือเกิด methemoglobinemia โดยเฉพาะผู้มีภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD หากมีริมฝีปากเขียว หายใจลำบาก อ่อนเพลียผิดปกติ ตัวเหลือง หรือปัสสาวะสีเข้มผิดปกติ ให้หยุดยาและไปโรงพยาบาล

อาการตัวเหลือง ตาเหลือง คลื่นไส้มาก ช้ำหรือเลือดออกง่ายหลังใช้ paracetamol อาจสัมพันธ์กับผลข้างเคียงรุนแรง โดยเฉพาะหากใช้เกินขนาดหรือรับประทานร่วมกับผลิตภัณฑ์อื่นที่มีตัวยาเดียวกัน

ยามีปฏิกิริยากับยาอื่นหรือแอลกอฮอล์หรือไม่

ควรตรวจส่วนประกอบของยาทุกตัวก่อนใช้ร่วมกัน โดยเฉพาะยาแก้ปวดและยาแก้หวัดสูตรผสม ผลิตภัณฑ์หลายชนิดมี paracetamol ซ้ำกัน ทำให้ได้รับยาเกินขนาดโดยไม่รู้ตัว

หากใช้ warfarin ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยารักษาโรคไต หรือยาอื่นเป็นประจำ ควรแจ้งรายการยาทั้งหมดก่อนเลือกยาบรรเทาอาการ ผู้ที่มีโรคไต ภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD หรือโรคตับไม่ควรใช้ phenazopyridine และควรให้เภสัชกรหรือแพทย์ตรวจโรคประจำตัวและยาที่ใช้อยู่ก่อนเริ่มยา

ควรงดหรือจำกัดแอลกอฮอล์ระหว่างมีอาการและระหว่างใช้ยาแก้ปวด การดื่มหนักเพิ่มความเสี่ยงต่อตับเมื่อใช้ paracetamol และอาจทำให้ร่างกายขาดน้ำหรืออาการทางปัสสาวะรบกวนมากขึ้น

ผู้ใหญ่ใช้ยาบรรเทาอาการขนาดเท่าไร

phenazopyridine เป็นเพียงยาบรรเทาอาการและควรใช้หลังปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ โดยยึดความแรงและฉลากของผลิตภัณฑ์ที่มีจำหน่ายจริงในประเทศไทย phenazopyridine ใช้บรรเทาอาการชั่วคราวเท่านั้น ไม่ควรใช้ต่อเนื่องเกิน 2 วัน และต้องปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เพื่อประเมินและรักษาสาเหตุ โดยเฉพาะหากอาการไม่ดีขึ้นหรือแย่ลง

ขนาดยาที่ใช้ในประเทศไทยอาจแตกต่างกัน โปรดปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ยา

ยาหรือผลิตภัณฑ์ข้อมูลการใช้ที่สำคัญ
phenazopyridineใช้ตามความแรงและฉลากของผลิตภัณฑ์ที่มีจำหน่ายจริงในประเทศไทย หลังปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์
ระยะเวลาของ phenazopyridineใช้บรรเทาอาการชั่วคราวเท่านั้น ไม่ควรใช้ต่อเนื่องเกิน 2 วัน และต้องปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เพื่อประเมินและรักษาสาเหตุ โดยเฉพาะหากอาการไม่ดีขึ้นหรือแย่ลง
sodium citrate dihydrate 460 มก./ซองเป็นความแรงต่อซอง ต้องใช้ตามฉลากเฉพาะผลิตภัณฑ์
paracetamolตรวจความแรงและหลีกเลี่ยงการใช้ซ้ำหลายผลิตภัณฑ์

คำถามเกี่ยวกับขนาดยา

ถ้าลืมกิน phenazopyridine ควรกินสองเท่าหรือไม่?

ไม่ควรกินชดเชยเป็นสองเท่า ให้ข้ามมื้อที่ลืมหากใกล้เวลามื้อถัดไป และห้ามเกินขนาดบนฉลาก

ถ้าอาการยังแสบหลังใช้ครบ 2 วันควรกินต่อไหม?

ไม่ควรกินต่อเอง อาการที่ยังอยู่ต้องได้รับการประเมินสาเหตุและการรักษาที่กำจัดเชื้อหากมีการติดเชื้อ

กินพร้อมอาหารได้หรือไม่?

ให้ใช้ phenazopyridine ตามฉลากของผลิตภัณฑ์ที่มีจำหน่ายจริงในประเทศไทยและคำแนะนำของเภสัชกรหรือแพทย์

เด็กใช้ยาบรรเทาอาการขนาดเท่าไร

ไม่มีขนาด phenazopyridine สำหรับเด็กที่ควรนำไปคำนวณใช้เองที่บ้าน ควรให้แพทย์เป็นผู้พิจารณาก่อนใช้

ขนาดยาแก้ปวดชนิดรับประทานสำหรับเด็กต้องสัมพันธ์กับน้ำหนักตัว ไม่ควรสร้างขนาดยาจากช่วงอายุเพียงอย่างเดียว หากเป็นยาน้ำ ต้องทราบความเข้มข้นเป็นมิลลิกรัมต่อ 5 มล. ก่อนคำนวณปริมาตรทุกครั้ง

หากใช้ยาเกินขนาดควรทำอย่างไร

หยุดยาและติดต่อโรงพยาบาลหรือศูนย์พิษวิทยาทันที แม้ยังไม่มีอาการผิดปกติ นำซองยา ฉลาก จำนวนยาที่เหลือ และรายการยาอื่นที่ใช้ไปด้วย เพื่อให้ประเมินตัวยาและปริมาณรวมได้เร็วขึ้น

การรับประทาน paracetamol เกินขนาดอาจทำลายตับโดยที่อาการช่วงแรกไม่ชัดเจน จึงไม่ควรรอให้คลื่นไส้ ปวดท้อง หรือตัวเหลืองก่อนขอความช่วยเหลือ หากไม่แน่ใจว่ากินซ้ำจากยาแก้หวัดหรือไม่ ให้ถือว่ามีความเสี่ยงและรีบสอบถามทันที

สำหรับ phenazopyridine ห้ามรับประทานเกินขนาดแนะนำ หากมีอาการผิดปกติหลังใช้ยา เช่น หายใจลำบาก หน้ามืดมาก หรือมีผื่นและบวม ให้ขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน

คำถามที่พบบ่อย

อาการแบบไหนอาจเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบ

อาการที่พบได้คือปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะบ่อย ปวดปัสสาวะเร่งด่วน และปวดท้องน้อย อาการเหล่านี้ไม่ได้ยืนยันการติดเชื้อเสมอไป เพราะนิ่ว การระคายเคือง และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อาจทำให้เกิดอาการคล้ายกันได้

ดื่มน้ำมาก ๆ แล้วหายได้ไหม

การดื่มน้ำให้เพียงพอช่วยป้องกันภาวะขาดน้ำและอาจลดความไม่สบาย แต่ไม่รับประกันว่าการติดเชื้อจะหาย ดื่มตามปกติและไม่ต้องฝืนดื่มมากเกินไป โดยเฉพาะผู้ที่ถูกจำกัดน้ำจากโรคหัวใจหรือโรคไต

ใช้ phenazopyridine แทนยาปฏิชีวนะได้ไหม

ไม่ได้ เพราะ phenazopyridine บรรเทาอาการปวด แสบ และปัสสาวะบ่อยเท่านั้น ยานี้ไม่กำจัดเชื้อแบคทีเรีย และการที่อาการดีขึ้นอาจบดบังการติดเชื้อที่ยังคงอยู่

phenazopyridine กินได้นานกี่วัน

phenazopyridine ใช้บรรเทาอาการชั่วคราวเท่านั้น ไม่ควรใช้ต่อเนื่องเกิน 2 วัน ต้องปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เพื่อประเมินและรักษาสาเหตุ โดยเฉพาะหากอาการไม่ดีขึ้นหรือแย่ลง

sodium citrate 460 มก. กินอย่างไร

460 มก. ต่อซองเป็นความแรงของ sodium citrate dihydrate ในผลิตภัณฑ์หนึ่ง ไม่ใช่ขนาดมาตรฐานที่นำไปใช้กับทุกยี่ห้อหรือทุกสูตรได้ จำนวนซองและความถี่ต้องยึดตามฉลากของผลิตภัณฑ์นั้น เพราะส่วนประกอบและวิธีใช้อาจต่างกัน

ใช้ paracetamol ลดปวดได้ไหม

paracetamol ช่วยบรรเทาปวดหรือไข้ได้ แต่ไม่รักษาการติดเชื้อในกระเพาะปัสสาวะ ตรวจฉลากยาแก้หวัดและยาแก้ปวดทุกตัวเพื่อป้องกันการรับประทาน paracetamol ซ้ำโดยไม่ตั้งใจ

ปัสสาวะเปลี่ยนสีหลังใช้ยาควรกังวลไหม

phenazopyridine อาจทำให้สีปัสสาวะเปลี่ยนและเกิดคราบได้ หากมีลิ่มเลือด ปวดมากขึ้น หน้ามืด หรือไม่แน่ใจว่าเป็นเลือดแทนสีจากยา ควรพบแพทย์

อาการดีขึ้นแล้วต้องตรวจอีกไหม

เมื่อมีอาการเข้าได้กับการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เพื่อประเมินความจำเป็นของการรักษาสาเหตุ แม้อาการจะดีขึ้นหลังยาบรรเทา โดยเฉพาะเมื่อเป็นครั้งแรก มีปัจจัยเสี่ยง หรืออาการกลับมา เพราะการดีขึ้นจากยาบรรเทาอาการไม่ได้ยืนยันว่าเชื้อหายแล้ว

กระเพาะปัสสาวะอักเสบรอถึงเช้าได้ไหม

อาจรอได้เมื่ออาการเล็กน้อย ไม่มีไข้ ไม่มีอาเจียน และไม่มีอาการปวดหลังหรือสีข้าง หากมีสัญญาณอันตราย ตั้งครรภ์ เป็นเด็ก หรือมีโรคไต ไม่ควรรอรักษาเองข้ามคืน

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

  • อาการและโรคประจำตัวของฉันเหมาะกับ phenazopyridine หรือไม่?
  • ยาที่ใช้อยู่มี paracetamol หรือส่วนประกอบบรรเทาปวดซ้ำกันหรือไม่?
  • หากมีโรคไต ควรหลีกเลี่ยงยาหรือผลิตภัณฑ์ตัวใด?
  • sodium citrate ในผลิตภัณฑ์นี้มีส่วนประกอบและวิธีใช้ที่เหมาะกับฉันหรือไม่?
  • อาการแบบใดหมายความว่าควรหยุดใช้ยาและไปโรงพยาบาลทันที?

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall