ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาคุ คืออะไร ใช้รักษาอะไร ผลข้างเคียงและวิธีใช้

Levonorgestrel คือฮอร์โมนโปรเจสตินที่ใช้เป็นยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน เพื่อลดโอกาสตั้งครรภ์หลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกันหรือเมื่อวิธีคุมกำเนิดที่ใช้เกิดความผิดพลาด

ประเด็นสำคัญ

  • Levonorgestrel เป็นยาคุมกำเนิดฉุกเฉินสำหรับลดโอกาสตั้งครรภ์หลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน ถุงยางรั่ว หลุด หรือใช้วิธีคุมกำเนิดผิดพลาด
  • Levonorgestrel ชนิดเม็ดละ 1.5 มก. ใช้ครั้งเดียวให้เร็วที่สุดภายใน 72 ชั่วโมง ส่วนชนิดสองเม็ดหมายถึง levonorgestrel 0.75 มก.ต่อเม็ด รวมขนาดยา 1.5 มก. โดยกินเม็ดที่สองห่างจากเม็ดแรก 12 ชั่วโมง
  • Levonorgestrel ไม่ยุติการตั้งครรภ์ ไม่ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และอาจได้ผลลดลงเมื่อใช้ร่วมกับ rifampin, efavirenz หรือยารักษาอาการชักบางชนิด

สารบัญ

ยา levonorgestrel คือยาอะไร

Levonorgestrel เป็นฮอร์โมนสังเคราะห์กลุ่มโปรเจสติน โดยหน้านี้กล่าวถึงชนิดยาคุมกำเนิดฉุกเฉินแบบรับประทาน ยาชนิดนี้ใช้หลังมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้ป้องกัน ไม่ใช่ยาคุมกำเนิดที่ต้องกินเป็นประจำทุกวัน

รูปแบบยาคุมฉุกเฉินที่พบอาจมีจำนวนเม็ดและวิธีกินต่างกัน คุณจึงต้องตรวจปริมาณตัวยาบนแผงหรือกล่องก่อนใช้ ไม่ควรตัดสินวิธีกินจากจำนวนเม็ดเพียงอย่างเดียว

ยา levonorgestrel มีรูปแบบและความแรงใดบ้าง

รูปแบบความแรงที่ระบุวิธีใช้ตามข้อมูลกำกับ
ยาคุมฉุกเฉินชนิดเม็ดเดียว1.5 มก./เม็ดกินครั้งเดียวโดยเร็ว
ยาคุมฉุกเฉินชนิดสองเม็ด0.75 มก./เม็ด รวม 1.5 มก.เม็ดที่สองห่างจากเม็ดแรก 12 ชั่วโมง

ชื่อยาสามัญสำคัญกว่าลักษณะแผงยา: มองหาคำว่า levonorgestrel และตรวจความแรงต่อเม็ดทุกครั้ง เพราะผลิตภัณฑ์ที่มีจำนวนเม็ดต่างกันอาจใช้คนละวิธี

ยา levonorgestrel ใช้ทำอะไรได้บ้าง

Levonorgestrel ใช้ลดโอกาสตั้งครรภ์หลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกันหรือเมื่อการคุมกำเนิดผิดพลาด ตัวอย่างเช่น ถุงยางแตกหรือหลุด ลืมใช้วิธีคุมกำเนิด หรือมีเหตุที่ทำให้ไม่มั่นใจว่าวิธีเดิมยังป้องกันได้

ยาจะได้ผลดีกว่าเมื่อกินเร็ว การรอให้ครบ 72 ชั่วโมงไม่ได้ทำให้ยาออกฤทธิ์ดีขึ้น หากตัดสินใจใช้และไม่มีข้อห้าม ควรกินทันทีที่หาได้

เหตุการณ์สิ่งที่ควรทำ
มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกันกินให้เร็วที่สุด
ถุงยางแตกหรือหลุดพิจารณายาคุมฉุกเฉินทันที
ใช้วิธีคุมกำเนิดผิดพลาดตรวจฉลากและเริ่มยาโดยเร็ว
มีเพศสัมพันธ์อีกหลังรับประทานยาใช้ถุงยาง เพราะยาครั้งเดิมไม่ครอบคลุมเหตุการณ์ใหม่

ยาคุมฉุกเฉินช่วยลดความเสี่ยง แต่ไม่สามารถรับประกันว่าจะไม่ตั้งครรภ์ ปัจจัยอย่างช่วงรอบเดือนและระยะเวลาที่ผ่านไปก่อนกินยามีผลต่อประสิทธิภาพด้วย

ยา levonorgestrel ไม่ได้ใช้รักษาอะไร

ไม่ใช่ยาทำแท้งและไม่สามารถยุติการตั้งครรภ์ที่เกิดขึ้นแล้ว หากตั้งครรภ์อยู่ ยานี้จะไม่ทำให้การตั้งครรภ์สิ้นสุดลง และไม่ควรกินเพิ่มเพื่อหวังผลดังกล่าว

Levonorgestrel ไม่เหมาะสำหรับใช้แทนยาคุมกำเนิดประจำ เพราะยาคุมฉุกเฉินออกแบบมาสำหรับเหตุจำเป็นหลังการคุมกำเนิดล้มเหลว ไม่ใช่การป้องกันอย่างต่อเนื่อง

ยานี้ยังไม่ป้องกันเอชไอวีหรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ การใช้ถุงยางยังจำเป็นเมื่อมีความเสี่ยง และควรรับการตรวจหากคู่มีสถานะโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ไม่แน่นอน

ก่อนใช้ยา levonorgestrel ต้องระวังอะไรบ้าง

ตรวจชื่อยา ความแรง เวลาที่มีเพศสัมพันธ์ และยาชนิดอื่นที่คุณใช้อยู่ก่อนกิน ข้อมูลเหล่านี้กำหนดว่ายายังอยู่ในช่วงที่ควรใช้หรืออาจมีปฏิกิริยาที่ลดประสิทธิภาพหรือไม่

  • อย่าใช้หากเคยแพ้ levonorgestrel เพราะอาจเกิดอาการแพ้ซ้ำและรุนแรงขึ้น
  • อย่าใช้เป็นยาคุมประจำแทนวิธีปกติ ยาไม่ได้ป้องกันการมีเพศสัมพันธ์ครั้งต่อไปในรอบเดียวกัน
  • นับเวลาจากการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน ไม่ได้นับจากเวลาที่ประจำเดือนควรมา
  • ตรวจยาที่กินประจำ โดยเฉพาะยารักษาวัณโรค เอชไอวี และอาการชักบางชนิด
  • สังเกตอาการและประจำเดือนหลังใช้ หากสงสัยตั้งครรภ์ ควรตรวจการตั้งครรภ์และรับการประเมิน

ใช้ยา levonorgestrel ระหว่างตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรได้หรือไม่

หากตั้งครรภ์อยู่แล้ว levonorgestrel จะไม่ยุติการตั้งครรภ์และไม่เกิดประโยชน์ในฐานะยาคุมฉุกเฉิน หากประจำเดือนขาดหรือมีผลตรวจเป็นบวก อย่ากินซ้ำเพื่อพยายามหยุดการตั้งครรภ์

หากให้นมบุตร ควรแจ้งเภสัชกรก่อนใช้เพื่อพิจารณาตามผลิตภัณฑ์และสถานการณ์ของคุณ โดยเฉพาะเมื่อใช้ยาอื่นร่วมด้วย

เด็กสามารถใช้ยา levonorgestrel ได้หรือไม่

ยาคุมกำเนิดฉุกเฉินไม่ใช่ยาที่กำหนดขนาดจากอายุหรือคำนวณตามน้ำหนักเด็ก ผู้ที่มีโอกาสตั้งครรภ์และต้องการใช้ยาควรได้รับข้อมูลเรื่องเวลา รูปแบบยา ความเสี่ยงจากโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และความปลอดภัยร่วมกัน

หากเหตุการณ์เกี่ยวข้องกับการบังคับ การล่วงละเมิด หรือผู้ใช้ยาไม่สามารถให้ความยินยอมได้ ควรขอความช่วยเหลือจากผู้ใหญ่ที่ไว้ใจได้และรับการดูแลทางการแพทย์โดยเร็ว

ยา levonorgestrel มีผลข้างเคียงอะไรบ้าง

ผลข้างเคียงหลังใช้ควรแยกจากอาการแพ้ยาที่ต้องรับความช่วยเหลือทันที อาการผิดปกติเล็กน้อยอาจเฝ้าดูได้ แต่หากรุนแรง เป็นต่อเนื่อง หรือทำให้ใช้ชีวิตลำบาก ควรรับการประเมิน

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยควรรับมืออย่างไร

หากมีอาการไม่รุนแรง ให้พัก ดื่มน้ำ และสังเกตอาการ การเปลี่ยนแปลงของรอบเดือนหรืออาการทางระบบทางเดินอาหารอาจเกิดขึ้นหลังใช้ยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน แต่ไม่ควรกินยาเพิ่มเพราะมีอาการเหล่านี้

กรณีอาเจียนต้องดูเวลาที่เกิดขึ้นเป็นสำคัญ หากอาเจียนภายใน 3 ชั่วโมงหลังรับประทาน levonorgestrel อาจต้องรับประทานยาอีกขนาดโดยเร็ว ให้ตรวจเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์และปรึกษาเภสัชกร

ผลข้างเคียงรุนแรงมีลักษณะอย่างไร

หากหน้า ริมฝีปาก ปาก ลิ้น หรือคอบวม หายใจลำบาก หน้ามืด หรือมีลมพิษ ให้ไปฉุกเฉินทันที อาการเหล่านี้อาจบ่งถึงการแพ้ยารุนแรง

อาการแพ้ยาต่างจากอาการไม่สบายทั่วไป: ผื่นเล็กน้อยควรหยุดสังเกตและขอคำแนะนำ แต่คอบวม หายใจติดขัด กลืนลำบาก หรือหมดสติเป็นภาวะฉุกเฉิน

อาการปวดท้องรุนแรง เลือดออกมากผิดปกติ หน้ามืด หรืออ่อนเพลียมากหลังประจำเดือนขาดควรได้รับการตรวจ เพราะอาการเหล่านี้อาจสัมพันธ์กับภาวะที่ต้องรักษาเร่งด่วน ไม่ควรสรุปว่าเป็นเพียงผลข้างเคียงของยา

ยาอะไรมีปฏิกิริยากับ levonorgestrel

Rifampin, efavirenz และยารักษาอาการชักบางชนิดอาจลดประสิทธิภาพของ levonorgestrel แจ้งชื่อยาทั้งหมดที่กำลังใช้ รวมถึงยาที่เพิ่งหยุด ยาสมุนไพร และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ก่อนเลือกวิธีคุมกำเนิดฉุกเฉิน

กลุ่มยาตัวอย่างที่มีข้อมูลผลที่กังวล
ยารักษาวัณโรคrifampinอาจลดประสิทธิภาพ
ยารักษาเอชไอวีefavirenzอาจลดประสิทธิภาพ
ยารักษาอาการชักบางชนิดอาจลดประสิทธิภาพ

อย่าหยุดยารักษาโรคประจำตัวเอง การเลือกวิธีคุมกำเนิดฉุกเฉินต้องพิจารณาทั้งชนิดยา เวลาที่มีเพศสัมพันธ์ และความเหมาะสมเฉพาะบุคคล

ดื่มแอลกอฮอล์ร่วมกับ levonorgestrel ได้หรือไม่

แอลกอฮอล์ไม่ได้ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของยา และอาจทำให้จัดการการใช้ยาได้ยากขึ้น หากดื่มจนคลื่นไส้หรืออาเจียน คุณอาจไม่แน่ใจว่ายาดูดซึมแล้วหรือยัง

หลีกเลี่ยงการดื่มหนักหลังรับประทานยา โดยเฉพาะในช่วง 3 ชั่วโมงแรก หากอาเจียนในช่วงนี้ ให้ตรวจเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์และปรึกษาเภสัชกรเรื่องการรับประทานยาอีกขนาดโดยเร็ว

ขนาดและวิธีใช้ยา levonorgestrel เป็นอย่างไร

Levonorgestrel ชนิด 1.5 มก./เม็ด ใช้ครั้งเดียวโดยเร็วที่สุดภายใน 72 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน ยิ่งกินเร็ว โอกาสป้องกันการตั้งครรภ์ยิ่งสูง และไม่ควรรอให้ใกล้ครบกำหนดจึงค่อยกิน

สูตรสองเม็ดหมายถึง levonorgestrel 0.75 มก.ต่อเม็ด รวมขนาดยา 1.5 มก. โดยกินเม็ดแรกให้เร็วที่สุดภายใน 72 ชั่วโมง แล้วกินเม็ดที่สองหลังเม็ดแรก 12 ชั่วโมง ให้ใช้ตามฉลากของผลิตภัณฑ์หรือคำแนะนำของเภสัชกร หากความแรงไม่ตรงหรืออ่านฉลากไม่ชัด ไม่ควรคาดเดาวิธีกินจากจำนวนเม็ด

ขนาดยา levonorgestrel ในผู้ใหญ่เป็นเท่าไร

รูปแบบยาขนาดและเวลาใช้
เม็ดละ 1.5 มก.กิน 1 เม็ดครั้งเดียวภายใน 72 ชั่วโมง
ชนิดแบ่งสองเม็ด เม็ดละ 0.75 มก. รวม 1.5 มก.เม็ดแรกภายใน 72 ชั่วโมง เม็ดที่สองหลัง 12 ชั่วโมง

อย่านำคำสั่งของชนิดเม็ดเดียวไปใช้กับชนิดสองเม็ด หรือกลับกัน หากกล่องหรือแผงยาไม่ชัดเจน ให้ตรวจความแรงต่อเม็ดก่อนรับประทาน และหากความแรงไม่ตรงหรืออ่านฉลากไม่ชัด ไม่ควรคาดเดาวิธีกินจากจำนวนเม็ด ให้สอบถามเภสัชกร

ขนาดยา levonorgestrel ในเด็กเป็นเท่าไร

ไม่มีการคำนวณขนาดยาคุมกำเนิดฉุกเฉินชนิดนี้ตามน้ำหนักเด็ก การใช้เกี่ยวข้องกับศักยภาพในการตั้งครรภ์ รูปแบบผลิตภัณฑ์ เวลาหลังมีเพศสัมพันธ์ และความปลอดภัยของเหตุการณ์นั้น

ไม่ควรแบ่งเม็ดหรือปรับขนาดเองตามอายุหรือน้ำหนัก เพราะอาจทำให้ได้รับยาไม่ตรงกับรูปแบบที่มีข้อมูลรองรับ

คำถามเกี่ยวกับขนาดยา

กินเกิน 72 ชั่วโมงได้หรือไม่? ข้อมูลการใช้ levonorgestrel ในหน้านี้กำหนดให้กินภายใน 72 ชั่วโมง และยิ่งเร็วยิ่งได้ผล หากเกินช่วงดังกล่าวควรสอบถามทางเลือกอื่นโดยเร็ว

ต้องกินหลังอาหารหรือไม่? จุดสำคัญคือกินให้เร็วที่สุดตามเวลาที่กำหนด อย่าเลื่อนการกินเพียงเพื่อรอมื้ออาหาร

อาเจียนแล้วต้องกินซ้ำหรือไม่? หากอาเจียนภายใน 3 ชั่วโมงหลังรับประทาน levonorgestrel อาจต้องรับประทานยาอีกขนาดโดยเร็ว ให้ตรวจเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์และปรึกษาเภสัชกร

หากใช้ยา levonorgestrel เกินขนาดควรทำอย่างไร

อย่ารับประทานเพิ่มเพื่อหวังให้ป้องกันได้มากขึ้น การกินมากกว่าคำแนะนำไม่ได้รับประกันว่าจะเพิ่มประสิทธิภาพ และอาจเพิ่มโอกาสเกิดอาการไม่พึงประสงค์

หากกินซ้ำโดยไม่ได้ตั้งใจ ให้เก็บแผงยาไว้และจดจำนวนเม็ด ความแรง และเวลาที่กิน หากมีอาการรุนแรง เช่น อาเจียนต่อเนื่อง เลือดออกมาก หน้ามืด หายใจลำบาก หรือหมดสติ ให้ไปโรงพยาบาลทันที

คำถามที่พบบ่อย

กิน levonorgestrel หลังมีเพศสัมพันธ์ตอนไหนดีที่สุด

กินให้เร็วที่สุด โดยได้ผลดีที่สุดภายใน 72 ชั่วโมง หากเกิน 72 ชั่วโมงและยังไม่เกิน 120 ชั่วโมง ให้รีบปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เพื่อพิจารณา levonorgestrel หรือวิธีคุมกำเนิดฉุกเฉินอื่นที่เหมาะสม โดยไม่ควรรอเพิ่มเติม

Levonorgestrel 1.5 มก. ต้องกินกี่เม็ด

ถ้าเป็นชนิดเม็ดละ 1.5 มก. ให้กิน 1 เม็ดครั้งเดียว ตรวจคำว่า levonorgestrel และความแรงบนแผงก่อนกิน เพราะรูปแบบสองเม็ดหมายถึงชนิด 0.75 มก.ต่อเม็ด รวม 1.5 มก. และมีวิธีใช้ต่างออกไป หากความแรงไม่ตรงหรืออ่านฉลากไม่ชัด ไม่ควรคาดเดาวิธีกินจากจำนวนเม็ด ให้สอบถามเภสัชกร

ยาคุมฉุกเฉินทำแท้งได้ไหม

ไม่ได้ Levonorgestrel ใช้ลดโอกาสตั้งครรภ์หลังมีเพศสัมพันธ์ แต่ไม่ทำให้การตั้งครรภ์ที่เกิดขึ้นแล้วสิ้นสุดลง

กินยาคุมฉุกเฉินแล้วมีเพศสัมพันธ์ซ้ำยังป้องกันอยู่ไหม

ไม่ควรถือว่ายาครั้งเดิมป้องกันการมีเพศสัมพันธ์ครั้งใหม่ ใช้ถุงยางทุกครั้ง เพราะการมีเพศสัมพันธ์ภายหลังอาจสร้างความเสี่ยงใหม่ได้

กินยาคุมฉุกเฉินแล้วประจำเดือนจะมาตรงวันไหม

รอบเดือนอาจเปลี่ยนไปจากเดิมได้ ให้ตรวจการตั้งครรภ์ประมาณ 3 สัปดาห์หลังมีเพศสัมพันธ์ครั้งเสี่ยง หรือเมื่อประจำเดือนช้ากว่าที่คาดเกิน 7 วัน แทนการกินยาคุมฉุกเฉินเพิ่มเอง และให้พบแพทย์ทันทีหากปวดท้องน้อยรุนแรง หน้ามืด หรือมีเลือดออกผิดปกติ

กินยาแล้วอาเจียนควรทำอย่างไร

หากอาเจียนภายใน 3 ชั่วโมงหลังรับประทาน levonorgestrel อาจต้องรับประทานยาอีกขนาดโดยเร็ว ให้ตรวจเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์และปรึกษาเภสัชกร หากอาเจียนหลังจากนั้นหรืออาเจียนต่อเนื่อง ให้ประเมินตามอาการและคำแนะนำบนฉลาก

Levonorgestrel ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ไหม

ไม่ป้องกัน ยานี้ลดโอกาสตั้งครรภ์เท่านั้น ถุงยางและการตรวจคัดกรองยังจำเป็นเมื่อมีความเสี่ยงต่อเอชไอวีหรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น

กินร่วมกับยารักษาวัณโรคได้ไหม

Rifampin อาจลดประสิทธิภาพของ levonorgestrel อย่าหยุด rifampin เอง แต่ควรแจ้งชื่อยาและเวลาที่มีเพศสัมพันธ์เพื่อเลือกวิธีฉุกเฉินที่เหมาะสม

กินร่วมกับยารักษาอาการชักได้ไหม

ยารักษาอาการชักบางชนิดอาจทำให้ levonorgestrel ได้ผลลดลง ต้องใช้ชื่อยาที่แน่นอนในการตรวจปฏิกิริยา ไม่ควรเดาจากสีหรือลักษณะเม็ดยา

ใช้ยาคุมฉุกเฉินแทนยาคุมประจำได้ไหม

ไม่ควรใช้แทนการคุมกำเนิดประจำ หากมีโอกาสต้องใช้บ่อย ควรเลือกวิธีที่ป้องกันต่อเนื่องและเหมาะกับสุขภาพของคุณ เช่น ถุงยางหรือวิธีคุมกำเนิดแบบประจำ

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

  • ผลิตภัณฑ์ที่ฉันมีเป็น levonorgestrel ชนิด 1.5 มก. ครั้งเดียว หรือชนิดแบ่งสองเม็ด เม็ดละ 0.75 มก. รวม 1.5 มก.?
  • จากเวลาที่มีเพศสัมพันธ์จนถึงตอนนี้ ยายังอยู่ในช่วงที่แนะนำหรือไม่?
  • ยารักษาวัณโรค เอชไอวี หรืออาการชักที่ฉันใช้อยู่จะลดประสิทธิภาพหรือไม่?
  • หากอาเจียนหลังรับประทานยา ฉันต้องกินซ้ำหรือไม่?
  • หลังใช้ยาคุมฉุกเฉินควรเริ่มหรือกลับไปใช้วิธีคุมกำเนิดประจำอย่างไร?

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall