ยาคุมกำเนิด ซื้อที่ร้านยาได้ไหม

ยาคุมกำเนิด คือยาฮอร์โมนสำหรับป้องกันการตั้งครรภ์ ซึ่งซื้อจากร้านขายยาที่มีเภสัชกรได้ โดยต้องเลือกให้ตรงกับการคุมกำเนิดแบบประจำหรือกรณีฉุกเฉิน

ซื้อยาคุมกำเนิดจากร้านยาได้อย่างไร?

คุณซื้อได้ แต่ไม่ควรหยิบเลือกจากชื่อหรือหน้าตากล่องเพียงอย่างเดียว ร้านขายยาที่มีเภสัชกรสามารถช่วยแยกว่าคุณต้องการยาคุมรายเดือนหรือยาคุมฉุกเฉิน รวมถึงตรวจข้อควรระวังก่อนใช้

หากต้องการคุมกำเนิดอย่างต่อเนื่อง ให้แจ้งเภสัชกรว่ากำลังเริ่มใช้ครั้งแรกหรือกำลังเปลี่ยนสูตร ยาคุมชนิดฮอร์โมนรวมมีตัวยาและปริมาณฮอร์โมนหลายแบบ ตัวอย่างหนึ่งของสูตรยาคุมรายเดือนมี levonorgestrel 0.1 มก. ร่วมกับ ethinyl estradiol 0.02 มก. ในเม็ดยาฮอร์โมน แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกสูตรใช้ขนาดนี้หรือกินตามตารางเดียวกัน

หากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกันหรือวิธีคุมกำเนิดผิดพลาด ให้บอกเวลาที่เกิดเหตุอย่างตรงไปตรงมา ยาคุมฉุกเฉิน levonorgestrel ใช้ขนาดรวม 1.5 มก. โดยอาจเป็นชนิด 1.5 มก. 1 เม็ด หรือชนิด 0.75 มก. 2 เม็ด ควรตรวจความแรงและปฏิบัติตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร กินโดยเร็วที่สุด และไม่ควรใช้แทนยาคุมแบบประจำ

ยาคุมกำเนิดทำงานอย่างไรในร่างกาย?

ยาคุมรายเดือนและยาคุมฉุกเฉินออกฤทธิ์ต่างกัน จึงใช้แทนกันไม่ได้ตามใจ ยาคุมรายเดือนชนิดฮอร์โมนรวมมีเอสโตรเจนและโปรเจสติน ช่วยยับยั้งการตกไข่เมื่อกินสม่ำเสมอตามลำดับบนแผงยา

ยาคุมฉุกเฉิน levonorgestrel ช่วยลดโอกาสตั้งครรภ์หลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน ประสิทธิภาพขึ้นอยู่กับความเร็วในการกิน โดยข้อมูลไทยระบุว่าสูตรสองเม็ดต้องเริ่มเม็ดแรกภายใน 72 ชั่วโมง และกินเม็ดที่สองหลังเม็ดแรก 12 ชั่วโมง ส่วนผลิตภัณฑ์ชนิดเม็ดเดียวมี levonorgestrel 1.5 มก. และกินครั้งเดียวภายใน 72 ชั่วโมง

ยานี้ไม่ยุติการตั้งครรภ์ที่เกิดขึ้นแล้ว และไม่ป้องกันเชื้อเอชไอวีหรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ถุงยางอนามัยจึงยังจำเป็นสำหรับลดความเสี่ยงจากการติดเชื้อ

ก่อนและหลังซื้อยาคุมควรทำอย่างไร?

เริ่มจากดูว่าเป็นการคุมแบบประจำหรือเหตุฉุกเฉิน แล้วนำข้อมูลยาที่ใช้อยู่ไปคุยกับเภสัชกร ทำตามลำดับนี้เพื่อลดโอกาสเลือกยาผิดชนิด

สำหรับยาคุมฉุกเฉินชนิด levonorgestrel ให้ใช้ขนาดรวม 1.5 มก. โดยอาจเป็นชนิด 1.5 มก. 1 เม็ด หรือชนิด 0.75 มก. 2 เม็ด ให้ตรวจความแรงและปฏิบัติตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร และกินโดยเร็วที่สุดภายใน 72 ชั่วโมง หากอาเจียนภายใน 2 ชั่วโมงหลังกิน อาจต้องรับประทานซ้ำ จึงควรติดต่อบุคลากรทางการแพทย์เพื่อประเมิน ให้ตรวจครรภ์ประมาณ 3 สัปดาห์หลังเหตุการณ์ หรือเร็วกว่านั้นหากประจำเดือนช้ากว่าปกติเกิน 7 วันหรือมีลักษณะผิดปกติ และให้รีบพบแพทย์หากปวดท้องน้อยรุนแรง โดยเฉพาะปวดข้างเดียว หน้ามืด เป็นลม ปวดไหล่ หรือมีเลือดออกผิดปกติ เพื่อประเมินการตั้งครรภ์นอกมดลูก

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

แจ้งให้เภสัชกรทราบหากคุณใช้ efavirenz, rifampin หรือยารักษาโรคลมชัก เพราะยาเหล่านี้อาจทำให้ levonorgestrel มีประสิทธิภาพลดลง อย่าเพิ่มจำนวนเม็ดเองเพื่อชดเชย

มีอาการใดที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที?

ไปโรงพยาบาลทันทีหากมีหายใจไม่ออก เจ็บหน้าอกเฉียบพลัน ปวดขา หรือมีอาการทางระบบประสาทเกิดขึ้นฉับพลัน อาการเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับภาวะลิ่มเลือด ซึ่งเป็นความเสี่ยงสำคัญของยาคุมชนิดฮอร์โมนรวม

อาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดศีรษะ ปวดหลัง หรือเลือดออกไม่สม่ำเสมอพบได้จากยาคุมบางชนิด แต่ถ้าอาการรุนแรง ต่อเนื่อง หรือทำให้กังวล ควรได้รับการประเมินแทนการหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง

คำถามที่พบบ่อย

ซื้อยาคุมครั้งแรกต้องเตรียมข้อมูลอะไรบ้าง?

ควรเตรียมวันที่ประจำเดือนครั้งล่าสุด ประวัติการสูบบุหรี่ โรคประจำตัว ประวัติลิ่มเลือด และรายชื่อยาที่ใช้อยู่ หากเพิ่งมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน ให้แจ้งวันและเวลาเพื่อเลือกวิธีที่เหมาะกับช่วงเวลานั้น

ยาคุมรายเดือนกับยาคุมฉุกเฉินเหมือนกันไหม?

ไม่เหมือนกัน ยาคุมรายเดือนต้องกินตามตารางอย่างสม่ำเสมอ ส่วนยาคุมฉุกเฉินใช้หลังการคุมกำเนิดผิดพลาดหรือไม่ได้ป้องกัน และไม่ควรนำมาใช้เป็นวิธีประจำ

กินยาคุมฉุกเฉินช้ากว่า 72 ชั่วโมงได้ไหม?

ข้อมูลยาชนิด levonorgestrel ที่ใช้ในหน้านี้กำหนดให้กินโดยเร็วที่สุดภายใน 72 ชั่วโมง หากเกินช่วงเวลาดังกล่าว อย่าเพิ่มขนาดยาเอง ควรรีบขอคำแนะนำเรื่องทางเลือกอื่นและการตรวจครรภ์ตามเวลาที่เหมาะสม

ถ้ากำลังตั้งครรภ์อยู่แล้ว ยาคุมฉุกเฉินช่วยได้ไหม?

ไม่ช่วย levonorgestrel ไม่ทำให้การตั้งครรภ์ที่เกิดขึ้นแล้วสิ้นสุดลง หากประจำเดือนขาดหรือสงสัยว่าตั้งครรภ์ ควรตรวจครรภ์และรับการประเมิน

ยาคุมป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ไหม?

ไม่ป้องกัน ทั้งยาคุมรายเดือนและยาคุมฉุกเฉินไม่ป้องกันเอชไอวีหรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ควรใช้ถุงยางอนามัยร่วมด้วยเมื่อต้องการลดความเสี่ยงจากการติดเชื้อ

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

• หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 4172) — เกี่ยวกับ levonorgestrel — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-12)
• หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 10590) — เกี่ยวกับ levonorgestrel — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-12)
• MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Ethinyl Estradiol and Levonorgestrel (Oral Contraceptives) — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-12)
• DailyMed (U.S. National Library of Medicine): levonorgestrel and ethinyl estradiol kit - DailyMed - NIH — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-12)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์