ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาแก้หอบหืด

ยาแก้หอบหืด คือยาที่ช่วยเปิดหลอดลมเพื่อบรรเทาอาการเฉียบพลัน หรือช่วยลดการอักเสบของทางเดินหายใจเพื่อควบคุมโรคในระยะยาว

ประเด็นสำคัญ

  • ยาพ่นบรรเทาอาการ เช่น salbutamol ช่วยคลายกล้ามเนื้อหลอดลมเมื่อหอบหรือมีเสียงหวีด แต่ไม่ได้รักษาการอักเสบที่เป็นพื้นฐานของโรคหืด
  • salbutamol ชนิดสูดพ่นเริ่มออกฤทธิ์ภายในประมาณ 15 นาที และมีฤทธิ์ราว 4–5 ชั่วโมง หากใช้แล้วอาการไม่ดีขึ้นควรขอความช่วยเหลือ
  • หากพูดไม่เป็นประโยค ริมฝีปากเขียว หายใจลำบากมาก ซึม หรือยาพ่นบรรเทาอาการเอาไม่อยู่ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

อาการหอบหืดเกิดจากอะไรได้บ้าง

โรคหืดเกิดจากหลอดลมอักเสบเรื้อรังและไวต่อสิ่งกระตุ้น ทำให้หลอดลมตีบเป็นช่วงๆ จนไอ หายใจมีเสียงหวีด แน่นหน้าอก หรือหายใจไม่อิ่ม อาการอาจเกิดกลางคืน ตอนเช้ามืด หลังออกกำลังกาย หรือเมื่อสัมผัสสิ่งกระตุ้นบางอย่าง

สิ่งกระตุ้นที่พบบ่อย ได้แก่

  • ไรฝุ่นและฝุ่นในบ้าน: อาจกระตุ้นอาการเมื่อทำความสะอาดห้อง นอนบนที่นอนเก่า หรืออยู่ในพื้นที่อับ
  • ควันบุหรี่และมลพิษ: รวมถึงบุหรี่ไฟฟ้า ควันจากการเผาไหม้ กลิ่นฉุน และฝุ่นละอองในอากาศ
  • เกสร เชื้อรา และขนสัตว์: พบได้บ่อยในผู้ที่มีภูมิแพ้ร่วมด้วย
  • การติดเชื้อทางเดินหายใจ: ไข้หวัดหรือการติดเชื้อไวรัสอาจทำให้โรคหืดกำเริบ
  • การออกกำลังกาย: โดยเฉพาะในอากาศเย็นหรือแห้ง อาจทำให้หลอดลมหดตัวระหว่างหรือหลังออกแรง
  • อากาศเปลี่ยนและอารมณ์รุนแรง: อากาศเย็น ความเครียด การหัวเราะ หรือร้องไห้มากอาจกระตุ้นอาการ
  • ยาบางชนิด: ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการจากยาแก้ปวดต้านการอักเสบบางชนิดหรือยาที่มีผลต่อหัวใจและความดัน

อาการหอบไม่ได้หมายถึงโรคหืดเสมอไป โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง การติดเชื้อ ภาวะแพ้รุนแรง และโรคหัวใจก็ทำให้หายใจลำบากได้ หากเป็นครั้งแรกควรได้รับการตรวจหาสาเหตุ

เมื่อไหร่ที่ดูแลอาการเองได้

คุณดูแลตามแผนเดิมได้เมื่อได้รับการวินิจฉัยโรคหืดแล้ว อาการยังไม่รุนแรง และมียาพ่นบรรเทาอาการที่แพทย์สั่งพร้อมคำแนะนำชัดเจน ใช้ยาตามแผนรับมือโรคหืดของคุณ และหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่สังเกตได้ เช่น ควัน ฝุ่น หรือการออกแรง

นั่งตัวตรง คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น และพยายามหายใจช้าๆ อย่านอนราบหากรู้สึกหายใจลำบาก ตรวจดูด้วยว่ายาพ่นยังไม่หมดอายุ มีตัวยาเหลือ และใช้เทคนิคถูกต้อง เพราะการสูดเร็วหรือช้าเกินไปอาจทำให้ยาเข้าปอดไม่พอ

สถานการณ์ควรทำอะไร
อาการเล็กน้อยและมีแผนรักษาเดิมใช้ยาพ่นตามแผนและสังเกตอาการ
ใช้ยาแล้วดีขึ้น แต่กำเริบบ่อยขึ้นนัดประเมินการควบคุมโรค
ไม่มีการวินิจฉัยหรือไม่เคยมียาพ่นพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ
หอบมากหรือยาพ่นเอาไม่อยู่ไปห้องฉุกเฉินทันที

ไม่ควรซื้อยาพ่นหลายชนิดมาลองสลับกันเอง เพราะยาบรรเทาอาการกับยาควบคุมโรคมีหน้าที่และวิธีใช้ต่างกัน การหายใจโล่งชั่วคราวไม่ได้แปลว่าการอักเสบในหลอดลมถูกควบคุมแล้ว

ยาหอบหืดมีกลุ่มใดบ้าง และใช้ต่างกันอย่างไร

ยาหอบหืดแบ่งหลักๆ เป็นยาบรรเทาอาการที่ออกฤทธิ์เร็ว และยาควบคุมโรคที่ต้องใช้สม่ำเสมอ การเลือกยาและความถี่ขึ้นอยู่กับความรุนแรง ความถี่ของอาการ อายุ โรคร่วม และแผนรักษาของแต่ละคน

กลุ่มยาตัวอย่างชื่อสามัญหน้าที่หลัก
ยาขยายหลอดลมออกฤทธิ์สั้นsalbutamolบรรเทาหอบและเสียงหวีดอย่างรวดเร็ว
คอร์ติโคสเตียรอยด์ชนิดสูดbudesonide, fluticasoneลดการอักเสบและป้องกันอาการกำเริบ
ยาขยายหลอดลมออกฤทธิ์ยาวformoterol, salmeterolช่วยควบคุมอาการร่วมกับยาต้านการอักเสบ
ยาต้านโคลิเนอร์จิกipratropiumช่วยขยายหลอดลมในบางสถานการณ์
คอร์ติโคสเตียรอยด์ชนิดกินหรือฉีดcorticosteroid systemicใช้ช่วงกำเริบตามการประเมินของแพทย์

ยาขยายหลอดลมออกฤทธิ์สั้น

salbutamol ใช้บรรเทาอาการหอบ แน่นหน้าอก และเสียงหวีดเมื่อหลอดลมหดตัว ยาชนิดสูดพ่นเริ่มออกฤทธิ์ภายในประมาณ 15 นาที และมีฤทธิ์ราว 4–5 ชั่วโมง แต่ขนาดยาต้องยึดตามอุปกรณ์ ฉลาก และแผนรักษาที่ได้รับ

ผลข้างเคียงที่พบได้คือ มือสั่น ใจสั่น หัวใจเต้นเร็ว กระสับกระส่าย ปวดศีรษะ คลื่นไส้ หรือเวียนศีรษะ หากพ่นแล้วเสียงหวีดหรือหายใจลำบากกลับแย่ลง ให้หยุดใช้และขอความช่วยเหลือทันที

ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ชนิดสูด

ยากลุ่มนี้ลดการอักเสบของหลอดลมและลดโอกาสกำเริบ แต่ไม่ได้ทำให้หายใจโล่งทันทีเหมือนยาขยายหลอดลมออกฤทธิ์สั้น ตัวอย่างคือ budesonide และ fluticasone ซึ่งมักต้องใช้สม่ำเสมอตามแผน แม้วันที่ไม่มีอาการ

หลังพ่นควรบ้วนปากแล้วบ้วนน้ำทิ้ง เพื่อลดเชื้อราในช่องปาก เสียงแหบ และการระคายคอ ไม่ควรหยุดยาเองเพียงเพราะช่วงนั้นรู้สึกปกติ

ยาขยายหลอดลมออกฤทธิ์ยาว

formoterol และ salmeterol ช่วยควบคุมหลอดลมเป็นเวลานาน แต่โดยทั่วไปไม่ควรใช้เดี่ยวๆ เพื่อรักษาโรคหืด มักใช้ร่วมกับคอร์ติโคสเตียรอยด์ชนิดสูด โดยแผนการใช้ขึ้นอยู่กับตัวยาผสมและคำสั่งรักษา

ยาต้านโคลิเนอร์จิก

ipratropium ช่วยคลายหลอดลม แต่เริ่มออกฤทธิ์ช้ากว่ายากลุ่ม beta-2 agonist อาจใช้เสริมในอาการกำเริบบางกรณี และพบการใช้ในโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังด้วย จึงไม่ควรนำยาของผู้อื่นมาใช้โดยไม่ทราบการวินิจฉัย

ควรใช้ยาพ่นหอบหืดอย่างไรให้ยาเข้าปอด

เทคนิคต้องตรงกับชนิดอุปกรณ์ เพราะยาพ่นแบบกด แบบผงแห้ง และเครื่องพ่นละอองใช้วิธีสูดต่างกัน หากเป็นแบบกด คุณมักต้องสูดช้าและกดพร้อมกัน ส่วนแบบผงแห้งต้องสูดเร็วและลึกตามคำแนะนำของอุปกรณ์

โดยทั่วไปให้หายใจออกก่อน อมปากกระบอกให้สนิท สูดยาตามวิธีของอุปกรณ์ แล้วกลั้นหายใจประมาณ 10 วินาทีหากทำได้ หากต้องพ่นมากกว่าหนึ่งครั้ง แนวทางทั่วไปให้เว้นประมาณ 1 นาทีระหว่างครั้ง แต่ควรยึดฉลากและแผนรักษาของคุณเป็นหลัก

เด็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่กดและสูดไม่สัมพันธ์กันอาจใช้กระบอกต่อพ่นยาได้ ส่วนเครื่องพ่นละอองจะเปลี่ยนยาน้ำเป็นละอองให้สูดผ่านหน้ากากหรือปากคาบ ยาและปริมาณน้ำยาต้องตรงกับคำสั่งรักษา ไม่ควรกะปริมาตรเอง

เมื่อไหร่ที่ควรพบแพทย์

ไปห้องฉุกเฉินทันทีหากหายใจลำบากมาก พูดไม่เป็นประโยค ริมฝีปากหรือปลายมือเขียว ซึม สับสน หน้าอกบุ๋ม หรือยาพ่นบรรเทาอาการไม่ช่วย อย่าขับรถเองหากกำลังหอบมาก ให้คนพาไปหรือเรียกบริการฉุกเฉิน

ควรนัดพบแพทย์โดยไม่รอให้กำเริบรุนแรงเมื่อมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

  • ต้องใช้ยาบรรเทาอาการบ่อยขึ้นจากเดิม
  • ตื่นกลางคืนเพราะไอ หอบ หรือแน่นหน้าอก
  • ออกกำลังกายหรือทำงานประจำวันได้น้อยลง
  • อาการกลับมาเร็วหลังใช้ยาพ่น
  • ใช้ยาพ่นแล้วใจสั่นมาก เจ็บหน้าอก หรือหน้ามืด
  • พ่นยาไม่เป็น ไม่แน่ใจว่ายาเหลือหรือไม่ หรือจำแนกยาควบคุมกับยาบรรเทาไม่ได้
  • หายใจมีเสียงหวีดเป็นครั้งแรก โดยยังไม่เคยได้รับการวินิจฉัยโรคหืด

คำถามที่พบบ่อย

ยาพ่น salbutamol ใช้ทุกวันได้ไหม

ใช้ตามแผนรักษาได้ แต่การต้องพ่นบรรเทาอาการบ่อยอาจบอกว่าโรคยังควบคุมไม่ดี ไม่ควรเพิ่มจำนวนครั้งเอง หากความถี่เพิ่มขึ้น ตื่นกลางคืน หรือยาเอาไม่อยู่ ควรประเมินยาควบคุมโรคและเทคนิคการพ่นใหม่

ยาพ่นหอบหืดทำให้ติดยาหรือไม่

ยาพ่นไม่ได้ทำให้เสพติด แต่คุณอาจรู้สึกว่าขาดไม่ได้เมื่อหลอดลมยังอักเสบหรือโรคควบคุมไม่ดี ยาควบคุมต้องใช้สม่ำเสมอ ส่วนการพึ่งยาบรรเทาอาการถี่ขึ้นเป็นสัญญาณให้ทบทวนแผนรักษา ไม่ใช่เหตุให้หยุดยาทันที

ยาพ่นสเตียรอยด์อันตรายไหม

เมื่อใช้ในขนาดที่เหมาะสม ยาสเตียรอยด์ชนิดสูดออกฤทธิ์ตรงทางเดินหายใจและช่วยลดการกำเริบ ผลข้างเคียงเฉพาะที่ เช่น เสียงแหบ ระคายคอ หรือเชื้อราในปาก ลดได้ด้วยการพ่นให้ถูกและบ้วนปากหลังใช้

หอบจากการออกกำลังกายใช้ยาอะไร

อาการอาจเกิดจากหลอดลมหดตัวจากการออกกำลังกาย แต่ควรยืนยันสาเหตุก่อนเลือกยา หากมีแผนรักษาเดิม ให้ใช้ยาตามเวลาที่ระบุในแผนนั้น ไม่ควรนำขนาดยาของผู้อื่นมาใช้ เพราะอาการคล้ายกันอาจเกิดจากโรคหัวใจหรือปอดชนิดอื่น

ยาพ่นของเด็กกับผู้ใหญ่ใช้เหมือนกันไหม

ตัวยาอาจเหมือนกัน แต่อุปกรณ์ เทคนิค และขนาดยาอาจต่างกัน เด็กมักต้องมีผู้ใหญ่ช่วย และอาจใช้กระบอกต่อหรือหน้ากาก ขนาดยาสำหรับเด็กต้องกำหนดตามตัวยา อุปกรณ์ และแผนจากผู้รักษา ไม่ควรแบ่งใช้ยาพ่นร่วมกัน

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

  • ยาพ่นแต่ละหลอดของฉันเป็นยาบรรเทาอาการหรือยาควบคุมโรค?
  • ฉันสูดยากับอุปกรณ์ชนิดนี้ถูกวิธีหรือยัง?
  • ต้องบ้วนปากหลังใช้ยาตัวใด และควรทำความสะอาดอุปกรณ์อย่างไร?
  • อาการหรือความถี่ในการใช้ยาแบบใดหมายถึงโรคควบคุมไม่ดี?
  • ยาหรือโรคประจำตัวที่ฉันมีส่งผลต่อยารักษาโรคหืดหรือไม่?

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall