ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

กินยาแก้แพ้แล้วไม่ดีขึ้น ทำอย่างไร

อาการภูมิแพ้ที่ไม่ดีขึ้นหลังใช้ยา คือภาวะที่น้ำมูกไหล จาม คัน คัดจมูก หรือผื่นคันยังคงอยู่ เพราะยาคุมอาการไม่ตรงจุด ใช้ไม่ถูกต้อง หรืออาการมีสาเหตุอื่น

ประเด็นสำคัญ

  • อย่าเพิ่มขนาดยา เปลี่ยนยา หรือกินยาแก้แพ้หลายชนิดพร้อมกันเอง เพราะอาจเพิ่มอาการง่วง มึนงง ปากแห้ง และผลไม่พึงประสงค์โดยไม่ทำให้อาการดีขึ้น
  • ขนาดอ้างอิงสำหรับผู้ใหญ่ ได้แก่ cetirizine 10 มก. วันละครั้ง, loratadine 10 มก. วันละครั้ง และ chlorpheniramine 4 มก. ทุก 4–6 ชั่วโมง
  • ถ้าหายใจลำบาก ลิ้นหรือรอบปากบวม กลืนลำบาก หน้ามืด หรือมีเสียงหวีด ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ยาแก้แพ้ชนิดกินไม่ใช่ยาหลักสำหรับภาวะแพ้รุนแรง

สาเหตุที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือยังสัมผัสสารก่อภูมิแพ้ต่อเนื่อง หรือเลือกยาที่ไม่ตรงกับอาการเด่น ยาแก้แพ้ชนิดกินมักช่วยจาม คันจมูก น้ำมูกไหล และคันตาได้ดีกว่าอาการคัดจมูกมาก

  • ยังสัมผัสสิ่งกระตุ้นอยู่: เช่น ฝุ่น ไรฝุ่น เกสร เชื้อรา ควัน หรือขนสัตว์ ทำให้อาการกลับมาแม้กินยาแล้ว
  • อาการเด่นคือคัดจมูก: ยาต้านฮีสตามีนชนิดกินอาจควบคุมอาการนี้ได้ไม่เต็มที่ เพราะสารอื่นนอกจากฮีสตามีนมีส่วนทำให้เยื่อบุจมูกบวม
  • ใช้ยาไม่สม่ำเสมอหรือผิดวิธี: ลืมกินยา ใช้สเปรย์พ่นจมูกไม่ต่อเนื่อง หรือพ่นเข้าผนังกั้นจมูกจนระคายเคือง ล้วนทำให้ผลลดลง
  • ใช้ยาซ้ำกลุ่มโดยไม่รู้ตัว: ยาแก้หวัดสูตรผสมอาจมีตัวยาแก้แพ้อยู่แล้ว เมื่อกินร่วมกับยาเดี่ยวจึงเพิ่มผลข้างเคียงมากกว่าประโยชน์
  • อาการไม่ได้เกิดจากภูมิแพ้อย่างเดียว: หวัด ไซนัสอักเสบ จมูกอักเสบจากควันหรืออากาศเปลี่ยน และผลข้างเคียงจากยาบางชนิดทำให้มีอาการคล้ายกันได้
  • โรคมีความรุนแรงหรือเรื้อรังขึ้น: หากยาเดิมเคยได้ผลแล้วเริ่มควบคุมไม่ได้ ควรประเมินสิ่งกระตุ้น วิธีใช้ยา และโรคร่วม เช่น หอบหืด
  • ผื่นอาจไม่ใช่ลมพิษทั่วไป: ผื่นที่ไม่คัน มีสีผิดปกติ คล้ายรอยช้ำ พุพอง หรืออยู่ตำแหน่งเดิมนาน ควรตรวจหาสาเหตุอื่น

การหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นช่วยได้มากกว่าการเพิ่มยาเพียงอย่างเดียว ลองสังเกตว่าอาการเกิดที่ไหน ช่วงเวลาใด และสัมพันธ์กับฝุ่น สัตว์เลี้ยง อาหาร ยา หรือกิจกรรมใดเป็นพิเศษ

เมื่อไหร่ที่ยังดูแลตัวเองได้

คุณอาจดูแลตัวเองระยะสั้นได้ หากมีเพียงจาม น้ำมูกใส คันจมูก คันตา หรือผื่นคันเล็กน้อย และไม่มีอาการหายใจลำบาก ไข้ หรืออาการผิดปกติอื่น เริ่มจากหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ และตรวจฉลากยาทุกตัวที่ใช้อยู่

ลักษณะอาการสิ่งที่ทำได้
จาม คัน น้ำมูกใสปรึกษาเภสัชกรเพื่อเลือกยาต้านฮีสตามีนที่เหมาะสม และใช้ยาชนิดเดียวตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร
คัดจมูกเป็นอาการหลักล้างจมูก และพิจารณายาพ่นจมูกที่เหมาะสม
อาการเกิดหลังเจอฝุ่นหรือสัตว์ลดการสัมผัส อาบน้ำและเปลี่ยนเสื้อผ้า
ยาเดิมไม่ช่วยเลยตรวจขนาด วิธีใช้ และตัวยาซ้ำในสูตรผสม
ผื่นคันเล็กน้อย ไม่มีบวมสังเกตสิ่งกระตุ้นและหลีกเลี่ยง

ไม่ควรทดลองเพิ่มยาแก้แพ้เป็นสองเท่า หรือกิน cetirizine, loratadine, fexofenadine และ chlorpheniramine ร่วมกันเอง โดยทั่วไปควรเลือกเพียงชนิดเดียว การใช้หลายชนิดหรือเพิ่มขนาดอาจทำให้ง่วง มึนงง อ่อนเพลีย คลื่นไส้ และปากแห้งมากขึ้น

หากคุณกำลังตั้งครรภ์ ให้นมบุตร มีโรคไต โรคตับ ต้อหิน ปัสสาวะลำบาก หรือใช้ยานอนหลับและยากดประสาท ควรตรวจสอบความเหมาะสมของยาก่อนใช้ เพราะอาจต้องเปลี่ยนชนิดหรือปรับขนาดยา

กลุ่มยาใดใช้บรรเทาอาการภูมิแพ้ได้บ้าง

เลือกกลุ่มยาตามอาการเด่น ไม่ใช่เปลี่ยนยาแก้แพ้ไปเรื่อย ๆ หากจามและคันเด่น ยาต้านฮีสตามีนชนิดกินอาจเหมาะ แต่หากคัดจมูกเด่น ยาพ่นจมูกกลุ่ม corticosteroid มักควบคุมอาการได้ตรงจุดกว่า

กลุ่มยาเหมาะกับอาการข้อควรรู้
Cetirizineจาม น้ำมูก คันตา คันจมูกอาจง่วงในบางคน
Loratadineจาม น้ำมูก คันโดยทั่วไปง่วงน้อยกว่า cetirizine
Fexofenadineภูมิแพ้และอาการคันจากลมพิษระวังการปรับยาในโรคไต
Chlorpheniramineจาม น้ำมูก คันง่วงและปากแห้งได้มากกว่า
Fluticasone propionate พ่นจมูกคัดจมูก น้ำมูก จามต้องใช้ถูกวิธีและสม่ำเสมอ
น้ำเกลือล้างจมูกน้ำมูกและสารก่อภูมิแพ้ในจมูกไม่มีฤทธิ์กดประสาท

ยาต้านฮีสตามีนชนิดกินใช้อย่างไร

ยารุ่นใหม่มักทำให้ง่วงน้อยกว่ายารุ่นเก่า แต่ยังทำให้ง่วงได้ในบางคน อย่าขับรถหรือใช้เครื่องจักรจนกว่าจะรู้ว่ายามีผลต่อคุณอย่างไร และหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์หรือยาที่ทำให้ง่วงร่วมกัน

ขนาดยาที่พบในข้อมูลอ้างอิงมีดังนี้ โดยไม่ควรนำไปใช้เพื่อสลับยาหรือใช้หลายชนิดร่วมกันเอง

ยาและบริบทขนาดที่ระบุ
Cetirizine สำหรับอาการภูมิแพ้10 มก. วันละครั้ง ไม่เกิน 10 มก. ใน 24 ชั่วโมง
Loratadine สำหรับอาการภูมิแพ้10 มก. วันละครั้ง ไม่เกิน 1 เม็ดใน 24 ชั่วโมง
Fexofenadine สำหรับลมพิษเรื้อรัง60 มก. วันละ 2 ครั้ง หรือ 180 มก. วันละครั้ง
Chlorpheniramine สำหรับผู้ใหญ่4 มก. ทุก 4–6 ชั่วโมง ไม่เกิน 24 มก. ใน 24 ชั่วโมง

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

ขนาดยา cetirizine ในเด็กแตกต่างกันตามอายุ น้ำหนัก การทำงานของไต และความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ ให้เภสัชกรหรือแพทย์คำนวณขนาดและปริมาตรก่อนใช้ โดยเฉพาะเด็กเล็ก

ยาพ่นจมูกช่วยเมื่อคัดจมูกเด่นอย่างไร

Fluticasone propionate ช่วยลดการอักเสบภายในจมูก จึงเหมาะกับอาการคัดจมูกมากกว่าการเพิ่มยาแก้แพ้ชนิดกิน ผลไม่ได้เกิดทันทีเหมือนยาบางชนิด จึงควรใช้ต่อเนื่องตามฉลากและพ่นออกด้านข้างของรูจมูก ไม่พ่นตรงผนังกั้นจมูก

ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนเริ่มใช้ fluticasone propionate พ่นจมูก เพื่อประเมินความเหมาะสมและวิธีใช้ เนื่องจากผลิตภัณฑ์ที่จำหน่ายในไทยอาจมีข้อบ่งใช้ อายุที่อนุญาต และวิธีใช้แตกต่างกัน ให้ใช้ตามฉลากของผลิตภัณฑ์ที่จำหน่ายในไทยหรือคำแนะนำของเภสัชกร

สำหรับเด็ก ผู้ปกครองควรตรวจฉลากของผลิตภัณฑ์ที่จำหน่ายในไทยและปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนใช้ เพื่อประเมินสาเหตุของอาการและเทคนิคการพ่น ไม่ควรใช้ในเด็กที่อายุต่ำกว่าที่ฉลากผลิตภัณฑ์นั้นกำหนด และควรติดตามการเจริญเติบโตเมื่อจำเป็นต้องใช้ต่อเนื่อง

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

ไปห้องฉุกเฉินทันทีหากมีหายใจลำบาก เสียงหวีด กลืนลำบาก พูดลำบาก น้ำลายไหล ลิ้นหรือรอบปากบวม หน้ามืด หรือหมดสติ อาการเหล่านี้พบได้ในภาวะแพ้รุนแรงและอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต ยาแก้แพ้ชนิดกินไม่สามารถทดแทน epinephrine ที่แพทย์สั่งไว้ได้

ควรนัดพบแพทย์หากมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

  • อาการแย่ลง หรือรบกวนการนอน งาน และกิจวัตร แม้หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นและใช้ยาถูกต้อง
  • ใช้ fluticasone propionate พ่นจมูกแล้วอาการไม่ดีขึ้นภายใน 7 วัน
  • มีไข้ ปวดใบหน้ามาก หรือน้ำมูกข้นผิดปกติ ซึ่งอาจสัมพันธ์กับการติดเชื้อ
  • มีเลือดกำเดารุนแรงหรือเกิดบ่อย มีเสียงหวีดจากจมูกต่อเนื่อง หรือการมองเห็นเปลี่ยนไป
  • ผื่นมีสีผิดปกติ คล้ายรอยช้ำ พุพอง ไม่คัน หรือไม่ทราบสิ่งกระตุ้น
  • ยาที่เคยควบคุมอาการได้กลับไม่ได้ผล และต้องใช้ยาต่อเนื่องเป็นเวลานาน
  • มีอาการไอ หอบ แน่นหน้าอก หรือสงสัยว่าอาจมีโรคหอบหืดร่วมด้วย

คำถามที่พบบ่อย

เปลี่ยนจาก cetirizine เป็น loratadine หรือ fexofenadine ได้ไหม

เปลี่ยนได้ในบางกรณี แต่ไม่ควรกินซ้อนกันเพื่อเร่งผล ยาเหล่านี้เป็นยาต้านฮีสตามีนรุ่นใหม่เหมือนกัน ความง่วงและการตอบสนองอาจต่างกันในแต่ละคน หากอาการหลักคือคัดจมูก การเปลี่ยนยากินอาจยังไม่แก้ปัญหาเท่าการรักษาที่จมูกโดยตรง

กินยาแก้แพ้สองเม็ดได้ไหมถ้าอาการยังไม่หาย

ไม่ควรเพิ่มเป็นสองเม็ดเอง เว้นแต่แพทย์กำหนดไว้สำหรับโรคและยาชนิดนั้นโดยเฉพาะ การเพิ่มขนาดหรือรวมยาหลายชนิดอาจเพิ่มอาการง่วง มึนงง และผลข้างเคียง โดยไม่รับประกันว่าจะควบคุมอาการได้ดีขึ้น

ทำไมยาแก้แพ้ช่วยน้ำมูกแต่ไม่ช่วยคัดจมูก

เพราะอาการคัดจมูกเกิดจากการอักเสบและบวมของเยื่อบุจมูก ไม่ได้เกิดจากฮีสตามีนเพียงอย่างเดียว การล้างจมูกและยาพ่นจมูกกลุ่ม corticosteroid จึงอาจตรงกับอาการมากกว่า แต่ต้องใช้ถูกวิธีและสม่ำเสมอ

ยาแก้แพ้กินทุกวันได้ไหม

ยาแก้แพ้รุ่นใหม่บางชนิดใช้ต่อเนื่องได้เมื่อมีข้อบ่งใช้ แต่ควรทบทวนสาเหตุหากต้องกินทุกวันแล้วยังคุมอาการไม่ได้ อย่าใช้หลายชนิดร่วมกันเอง โดยเฉพาะเมื่อมีโรคไต โรคตับ ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือใช้ยาที่ทำให้ง่วง

ยาแก้แพ้ทำให้ง่วงทุกชนิดหรือไม่

ไม่ทุกชนิด แต่ทุกคนตอบสนองต่อยาไม่เหมือนกัน Chlorpheniramine มักทำให้ง่วงมากกว่ายารุ่นใหม่ ส่วน cetirizine ยังทำให้ง่วงได้ในบางคน ขณะที่ loratadine และ fexofenadine โดยทั่วไปมีผลต่อความตื่นตัวน้อยกว่า

ถ้าลืมกินยา ควรกินเพิ่มในมื้อต่อไปไหม

ไม่ควรกินเพิ่มเป็นสองเท่า หากใกล้เวลามื้อต่อไปให้ข้ามมื้อที่ลืม แล้วกลับไปใช้ตามตารางเดิม ตรวจฉลากของยาชนิดนั้นอีกครั้ง เพราะช่วงเวลาการใช้ยาแต่ละชนิดไม่เท่ากัน

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall