amitryptyline คืออะไร ใช้รักษาอะไร ผลข้างเคียงและวิธีใช้

Amitryptyline หรืออะมิทริปไทลีน คือยาต้านเศร้ากลุ่มไตรไซคลิก ซึ่งเพิ่มการทำงานของเซโรโทนินและนอร์เอพิเนฟรินในสมอง และอาจใช้รักษาภาวะอื่นตามแพทย์สั่ง

สารบัญ

• ยาอะมิทริปไทลีนคือยาอะไร
• ยาอะมิทริปไทลีนใช้รักษาอะไรได้บ้าง
• ยาอะมิทริปไทลีนไม่ได้ใช้รักษาอะไร
• ใครต้องระวังก่อนใช้ยาอะมิทริปไทลีน
• ยาอะมิทริปไทลีนมีผลข้างเคียงอะไรบ้าง
• ยาอะมิทริปไทลีนมีปฏิกิริยากับยาอะไร
• ดื่มแอลกอฮอล์ระหว่างใช้ยาอะมิทริปไทลีนได้ไหม
• ขนาดและวิธีใช้ยาอะมิทริปไทลีนเป็นอย่างไร
• หากใช้ยาอะมิทริปไทลีนเกินขนาดควรทำอย่างไร
• คำถามที่พบบ่อย

ยาอะมิทริปไทลีนคือยาอะไร

อะมิทริปไทลีนเป็นยาต้านเศร้ากลุ่มไตรไซคลิก หรือ TCA ซึ่งออกฤทธิ์ต่อสารสื่อประสาทที่ช่วยควบคุมอารมณ์ ยาจะเพิ่มการทำงานของเซโรโทนินและนอร์เอพิเนฟรินในสมอง อะมิทริปไทลีนเป็นยาอันตราย ต้องรับยาจากเภสัชกรและใช้ตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร ไม่ควรซื้อมาเริ่มใช้หรือปรับขนาดยาเอง โดยเฉพาะการใช้รักษาโรคซึมเศร้าซึ่งควรได้รับการประเมินและติดตามจากแพทย์

รูปแบบของยาอะมิทริปไทลีน

ความแรงของยาเม็ดอาจแตกต่างกันตามผลิตภัณฑ์ คุณจึงควรตรวจฉลากทุกครั้ง และไม่แบ่งหรือเปลี่ยนจำนวนเม็ดโดยอาศัยความแรงของยาชุดเดิม

ชื่อสามัญของยาคืออะมิทริปไทลีน บรรจุภัณฑ์จากผู้ผลิตแต่ละรายอาจมีลักษณะต่างกัน แต่คุณควรตรวจชื่อสามัญ ความแรง และวิธีใช้บนฉลากก่อนรับประทานเสมอ

ยาอะมิทริปไทลีนใช้รักษาอะไรได้บ้าง

อะมิทริปไทลีนใช้รักษาโรคซึมเศร้า และอาจถูกสั่งใช้เพื่อจุดประสงค์อื่นตามการประเมินของแพทย์ การตอบสนองต่อการรักษาอาจไม่ได้เกิดขึ้นทันที และอาจต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์จึงเห็นผลเต็มที่

แหล่งข้อมูลทางการแพทย์ยังกล่าวถึงการใช้อะมิทริปไทลีนสำหรับอาการปวดและไมเกรนในผู้ป่วยบางราย แต่เหตุผลในการใช้ วิธีติดตามผล และขนาดยาอาจต่างจากการรักษาโรคซึมเศร้า คุณไม่ควรนำยาของผู้อื่นมาใช้กับอาการปวดหรือปวดศีรษะเอง

ยาอะมิทริปไทลีนไม่ได้ใช้รักษาอะไร

ไม่ใช่ยารักษาโรคติดเชื้อ ไข้หวัด หรืออาการปวดทุกชนิด และไม่ควรใช้เป็นยานอนหลับด้วยตนเอง แม้ยาจะทำให้ง่วงและอาจถูกใช้กับอาการปวดบางประเภท แต่ผลดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าเหมาะกับอาการนอนไม่หลับหรือปวดทุกกรณี

อะมิทริปไทลีนไม่ทำลายเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย และไม่แก้สาเหตุของอาการไอ จาม หรือภูมิแพ้ การซื้อยาแก้หวัดหรือยาแก้แพ้เพิ่มเองระหว่างใช้ยานี้อาจเพิ่มอาการง่วงหรือผลข้างเคียงอื่นได้

ใครต้องระวังก่อนใช้ยาอะมิทริปไทลีน

คุณควรแจ้งประวัติสุขภาพและยาทั้งหมดที่ใช้อยู่ก่อนเริ่มอะมิทริปไทลีน เพราะโรคบางอย่างเพิ่มความเสี่ยงต่อผลข้างเคียงรุนแรง ประเด็นสำคัญมีดังนี้

• โรคหัวใจหรือเคยกล้ามเนื้อหัวใจตาย ยาอาจเกี่ยวข้องกับจังหวะหัวใจผิดปกติ โดยเฉพาะเมื่อใช้ร่วมกับยาที่มีผลต่อหัวใจ
• โรคไบโพลาร์หรือโรคจิตเภท ต้องติดตามการเปลี่ยนแปลงของอารมณ์ ความกระสับกระส่าย หรืออาการตื่นตัวผิดปกติ
• ปัสสาวะลำบากหรือมีปัญหาต่อมลูกหมาก อะมิทริปไทลีนอาจทำให้ปัสสาวะออกยากขึ้น
• เคยคิดหรือพยายามทำร้ายตัวเอง คุณและคนใกล้ชิดควรสังเกตอารมณ์ที่แย่ลง ความหุนหันพลันแล่น หรือความคิดฆ่าตัวตาย โดยเฉพาะช่วงเริ่มยาและหลังเปลี่ยนขนาดยา
• เคยแพ้อะมิทริปไทลีนหรือส่วนประกอบของยา ควรแจ้งลักษณะอาการแพ้ที่เคยเกิดขึ้นให้ชัดเจน
• ต้องขับรถหรือทำงานกับเครื่องจักร ยาอาจกระทบการตอบสนอง การทรงตัว และการตัดสินใจ จึงควรรอดูผลของยาต่อร่างกายก่อน
• เป็นต้อหิน โดยเฉพาะต้อหินมุมปิด หรือเคยมีความดันในตาสูง ควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยา เพราะยาอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะมุมตาปิดเฉียบพลัน
• มีประวัติลมชัก ควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยา เพราะยาอาจทำให้อาการชักกำเริบได้

อะมิทริปไทลีนอาจทำให้ความดันลดลงเมื่อลุกขึ้น คุณควรค่อยๆ ลุกจากท่านั่งหรือนอนเพื่อลดอาการหน้ามืด ยายังอาจทำให้ปากแห้ง ตาแห้ง ตามัว ท้องผูก และไวต่อแสงแดดมากขึ้น หากมีอาการปวดตารุนแรง ตาแดง เห็นแสงเป็นวง หรือการมองเห็นลดลงอย่างฉับพลัน ให้ไปโรงพยาบาลทันที

ใช้ยาอะมิทริปไทลีนระหว่างตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรได้ไหม

อย่าเริ่ม หยุด หรือปรับยาเองหากกำลังตั้งครรภ์ วางแผนตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร แพทย์ต้องชั่งประโยชน์ของการรักษากับความเสี่ยงเฉพาะของคุณ รวมถึงความเสี่ยงจากการปล่อยให้อาการเดิมไม่ได้รับการรักษา

หากตรวจพบว่าตั้งครรภ์ระหว่างใช้ยา ไม่ควรหยุดยาทันทีด้วยตนเอง เพราะการหยุดเร็วเกินไปอาจทำให้เกิดอาการผิดปกติหรือทำให้อาการเดิมแย่ลง

เด็กใช้ยาอะมิทริปไทลีนได้ไหม

เด็กไม่ควรใช้อะมิทริปไทลีนจากยาของผู้ใหญ่หรือจากคำแนะนำที่ไม่ได้ประเมินเด็กโดยตรง การพิจารณาใช้ยาต้องอาศัยอาการ น้ำหนัก สุขภาพร่วม และยาชนิดอื่นที่เด็กได้รับ

ไม่มีขนาดยาเด็กแบบเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน และไม่ควรคำนวณจำนวนเม็ดจากอายุเพียงอย่างเดียว หากเด็กกินยาโดยไม่ตั้งใจ ให้ถือเป็นเหตุฉุกเฉินและไปโรงพยาบาลทันที

ยาอะมิทริปไทลีนมีผลข้างเคียงอะไรบ้าง

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยคือท้องผูก เวียนศีรษะ ปากแห้ง ง่วงหรืออ่อนเพลีย ปัสสาวะลำบาก และปวดศีรษะ บางอาการอาจค่อยๆ ดีขึ้นเมื่อร่างกายปรับตัว แต่ไม่ควรฝืนทำกิจกรรมที่เสี่ยงหากยังง่วงหรือเวียนศีรษะ

ผลข้างเคียงที่พบบ่อย

หากไม่ถ่ายอุจจาระติดต่อกัน 3 วัน หรือปัสสาวะไม่ออกเลย ควรติดต่อบุคลากรทางการแพทย์โดยเร็ว

ผลข้างเคียงที่รุนแรง

หัวใจเต้นเร็วหรือไม่สม่ำเสมอ ตัวหรือตาเหลือง สับสน อ่อนแรง ตะคริว ปวดตา หรือการมองเห็นเปลี่ยนไป ต้องได้รับการประเมินเร่งด่วน อาการเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับหัวใจ ตับ ระดับโซเดียมในเลือด หรือความดันภายในดวงตา

ให้ไปห้องฉุกเฉินทันทีเมื่อมีอาการต่อไปนี้

• เจ็บหน้าอกรุนแรง
• แขนขาข้างหนึ่งอ่อนแรง พูดลำบาก เสียการทรงตัว หรือมองเห็นผิดปกติ
• มีความคิดทำร้ายตัวเองหรือจบชีวิต
• หมดสติหรือปลุกไม่ตื่น
• หายใจลำบากหรือกลืนลำบาก

อาการแพ้ยารุนแรงอาจเริ่มด้วยริมฝีปาก ปาก ลิ้น หรือคอบวม ร่วมกับหายใจเร็ว หอบ แน่นคอ หน้ามืด หรือหมดสติ หากเกิดอาการเหล่านี้ ให้เรียกรถพยาบาลหรือไปห้องฉุกเฉินทันที

ยาอะมิทริปไทลีนมีปฏิกิริยากับยาอะไร

อะมิทริปไทลีนมีปฏิกิริยากับยาหลายกลุ่ม โดยเฉพาะยาที่มีผลต่อหัวใจ สมอง และระบบประสาทอัตโนมัติ คุณควรแจ้งรายชื่อยาตามใบสั่ง ยาที่ซื้อเอง สมุนไพร และอาหารเสริมทั้งหมดก่อนเริ่มใช้

รายการนี้ไม่ครอบคลุมยาทุกชนิด อย่าเริ่มยาแก้หวัด ยาแก้ไอ หรือยาแก้แพ้ด้วยตนเองขณะใช้อะมิทริปไทลีนโดยไม่ตรวจสอบปฏิกิริยาระหว่างยาก่อน

ดื่มแอลกอฮอล์ระหว่างใช้ยาอะมิทริปไทลีนได้ไหม

ควรหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ เพราะอาจเพิ่มอาการง่วง เวียนศีรษะ การทรงตัวไม่ดี และการตัดสินใจช้าลง ความเสี่ยงอาจสูงขึ้นในช่วงเริ่มยา หลังเปลี่ยนขนาดยา หรือเมื่อใช้ร่วมกับยาที่ทำให้ง่วงชนิดอื่น

หากดื่มแล้วมีอาการง่วงหรือมึน ห้ามขับรถ ปั่นจักรยาน ใช้เครื่องจักร หรือทำกิจกรรมที่เสี่ยงต่อการตกจากที่สูง

ขนาดและวิธีใช้ยาอะมิทริปไทลีนเป็นอย่างไร

ขนาดยาอะมิทริปไทลีนต้องกำหนดตามเหตุผลที่ใช้ยา สุขภาพ โรคร่วม และการตอบสนองของแต่ละคน จึงไม่ควรเลือกขนาดหรือปรับจำนวนเม็ดเอง รับประทานยาทางปากพร้อมน้ำ จะกินพร้อมอาหารหรือไม่ก็ได้ และควรกินตามช่วงเวลาที่ระบุบนฉลากยาอย่างสม่ำเสมอ

อย่ารับประทานถี่กว่าที่สั่ง และอย่าหยุดกะทันหัน การหยุดยาเร็วเกินไปอาจทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์หรือทำให้อาการที่รักษาอยู่แย่ลง

ขนาดยาในผู้ใหญ่กำหนดอย่างไร

ผู้ใหญ่แต่ละคนอาจได้รับขนาดยาไม่เท่ากัน แม้ใช้ยาชื่อเดียวกัน เหตุผลที่ใช้ยา ภาวะหัวใจ ยาร่วม และความไวต่ออาการง่วงหรือความดันต่ำล้วนมีผลต่อแผนการรักษา ให้ยึดจำนวนเม็ดและเวลาบนฉลากที่จัดให้คุณโดยเฉพาะ

ขนาดยาในเด็กกำหนดอย่างไร

เด็กต้องได้รับการประเมินเป็นรายคน และห้ามใช้ขนาดยาของผู้ใหญ่หรือแบ่งยาจากการคาดเดา น้ำหนัก เหตุผลที่ใช้ยา โรคร่วม และการติดตามอาการเป็นข้อมูลสำคัญในการพิจารณา

คำถามเกี่ยวกับขนาดยา

ถ้าลืมกินยาควรทำอย่างไร?

กินเมื่อนึกได้ แต่ถ้าใกล้เวลามื้อต่อไป ให้ข้ามมื้อที่ลืมและกินมื้อต่อไปตามปกติ ห้ามกินสองมื้อพร้อมกันหรือเพิ่มยาเพื่อชดเชย

ถ้ากินแล้วง่วงมากควรลดขนาดยาเองไหม?

ไม่ควรลดหรือหยุดเอง ให้หลีกเลี่ยงการขับรถและแจ้งผู้สั่งยาหากอาการรบกวนชีวิตประจำวันหรือไม่ดีขึ้น

ถ้าอาการดีขึ้นแล้วหยุดยาได้ไหม?

ไม่ควรหยุดทันทีแม้อาการดีขึ้น แผนลดหรือหยุดยาต้องจัดให้เหมาะกับระยะเวลาที่ใช้และการตอบสนองของคุณ

หากใช้ยาอะมิทริปไทลีนเกินขนาดควรทำอย่างไร

ให้ไปห้องฉุกเฉินทันทีเมื่อกินอะมิทริปไทลีนเกินจำนวนที่สั่ง หรือสงสัยว่าเด็กหรือผู้อื่นกินยาโดยไม่ตั้งใจ อย่ารอดูอาการและอย่าพยายามทำให้อาเจียนเอง เพราะการใช้ยาเกินขนาดอาจเป็นอันตรายรุนแรงได้

นำแผงยา ขวดยา หรือฉลากไปด้วย เพื่อให้ทีมรักษาทราบชื่อยาและความแรง หากผู้ป่วยหมดสติ ชัก หายใจผิดปกติ หรือปลุกไม่ตื่น ให้เรียกรถพยาบาลทันที

คำถามที่พบบ่อย

คำถามเกี่ยวกับการออกฤทธิ์

อะมิทริปไทลีนกินแล้วเห็นผลทันทีไหม?

ไม่จำเป็นต้องเห็นผลทันที ผลเต็มที่ต่ออาการซึมเศร้าอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์ คุณควรกินต่อเนื่องตามแผนและแจ้งผู้ดูแลหากอาการไม่ดีขึ้นหรือแย่ลง

อะมิทริปไทลีนเป็นยานอนหลับไหม?

ไม่ใช่ยานอนหลับ แม้จะทำให้ง่วงได้ คุณไม่ควรนำมาใช้แก้นอนไม่หลับเอง เพราะยามีผลข้างเคียงและปฏิกิริยากับยาอื่นหลายชนิด

อะมิทริปไทลีนใช้แก้ไมเกรนได้ไหม?

แพทย์อาจพิจารณาใช้ในผู้ป่วยบางราย แต่ไม่ใช่ยาที่ควรเริ่มเอง การใช้เพื่อไมเกรนต้องแยกจากการใช้รักษาโรคซึมเศร้าและต้องมีแผนติดตามผล

คำถามเกี่ยวกับการรับประทาน

อะมิทริปไทลีนกินพร้อมอาหารได้ไหม?

กินพร้อมอาหารหรือไม่ก็ได้ ให้กลืนยาพร้อมน้ำและรับประทานตามเวลาที่ระบุบนฉลาก

กินอะมิทริปไทลีนแล้วขับรถได้ไหม?

อย่าขับรถจนกว่าจะรู้ว่ายามีผลต่อคุณอย่างไร หากง่วง เวียนศีรษะ ตามัว หรือการตอบสนองช้าลง ให้หลีกเลี่ยงการขับรถและเครื่องจักร

แบ่งยาอะมิทริปไทลีนให้คนอื่นได้ไหม?

ไม่ได้ ยานี้จัดให้ตามสุขภาพและยาร่วมของแต่ละคน การแบ่งยาอาจทำให้อีกคนได้รับขนาดไม่เหมาะสมหรือเกิดปฏิกิริยารุนแรง

หยุดอะมิทริปไทลีนกะทันหันได้ไหม?

ไม่ควรหยุดเองอย่างกะทันหัน เพราะอาจเกิดอาการผิดปกติหรือทำให้อาการเดิมแย่ลง ควรใช้แผนลดหรือหยุดยาที่ผู้สั่งยากำหนด

คำถามเกี่ยวกับผลข้างเคียง

อะมิทริปไทลีนทำให้ง่วงหรือเวียนหัวไหม?

เกิดได้ โดยเฉพาะช่วงเริ่มใช้ยา ควรลุกช้าๆ หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ และไม่ขับรถหากยังมีอาการ

อะมิทริปไทลีนทำให้ปากแห้งและท้องผูกไหม?

เกิดได้ คุณอาจจิบน้ำ เคี้ยวหมากฝรั่งปราศจากน้ำตาล เพิ่มใยอาหาร และเคลื่อนไหวร่างกาย หากไม่ถ่ายติดต่อกัน 3 วัน ควรขอคำแนะนำทางการแพทย์

อาการแบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที?

เจ็บหน้าอกรุนแรง แขนขาข้างหนึ่งอ่อนแรง พูดลำบาก หายใจไม่ออก หมดสติ แพ้ยารุนแรง หรือมีความคิดทำร้ายตัวเอง เป็นอาการที่ต้องรับความช่วยเหลือฉุกเฉิน

อะมิทริปไทลีนทำให้ไวต่อแดดไหม?

เกิดได้ ควรหลีกเลี่ยงแดดจัด สวมเสื้อผ้าปกปิด และใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันแสงแดดเมื่อต้องออกกลางแจ้ง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

• Cleveland Clinic: Amitriptyline: Uses & Side Effects — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-09)
• NHS: Side effects of amitriptyline for pain and migraine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-09)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์