ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาอะมิทริปไทลีน คืออะไร ใช้รักษาอะไร ผลข้างเคียงและวิธีใช้

อะมิทริปไทลีน คือยาต้านเศร้ากลุ่มไตรไซคลิกที่เพิ่มการทำงานของสารสื่อประสาทเซโรโทนินและนอร์เอพิเนฟริน ใช้รักษาโรคซึมเศร้า และแพทย์อาจสั่งใช้กับอาการอื่นบางชนิด

ประเด็นสำคัญ

  • อะมิทริปไทลีนเป็นยาต้านเศร้ากลุ่มไตรไซคลิกสำหรับรักษาโรคซึมเศร้า และแพทย์อาจพิจารณาใช้รักษาอาการปวดเส้นประสาทเรื้อรังหรือป้องกันไมเกรนบางราย
  • อะมิทริปไทลีนเป็นยาอันตราย ต้องรับยาจากเภสัชกรหรือใช้ตามคำสั่งแพทย์ ไม่ควรซื้อหรือเลือกขนาดยาใช้เอง มักพิจารณาให้รับประทานช่วงเย็นหรือก่อนนอนเพราะทำให้ง่วง และไม่ควรหยุดยาเองอย่างกะทันหัน
  • อะมิทริปไทลีนอาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะ ง่วงซึม หรือเกิดความคิดทำร้ายตัวเอง และมีปฏิกิริยาสำคัญกับยาต้านเศร้าบางกลุ่มและแอลกอฮอล์

สารบัญ

ยาอะมิทริปไทลีน และยา อะมิทริปไทลีนคือยาอะไร

เป็นยาต้านเศร้ากลุ่มไตรไซคลิก หรือ TCA ซึ่งออกฤทธิ์ต่อสารสื่อประสาทในสมองที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์และการรับรู้ความเจ็บปวด ยานี้เป็นยารับประทานและต้องใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์ ไม่ควรนำยาของผู้อื่นมาใช้ แม้อาการจะดูคล้ายกันก็ตาม

ฤทธิ์ต้านฮิสตามีนและฤทธิ์ต้านโคลิเนอร์จิกของยาเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการง่วง ปากแห้ง ตาพร่าหรือท้องผูกได้ ยาอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์กว่าจะเห็นผลเต็มที่ในการรักษาโรคซึมเศร้า จึงไม่ควรเพิ่มยาเองเมื่อยังไม่รู้สึกดีขึ้นทันที

ชื่อยาสามัญ: ชื่อที่สะกดต่างกันเล็กน้อยอาจหมายถึงตัวยาเดียวกัน แต่คุณควรตรวจชื่อสามัญบนฉลากทุกครั้งเพื่อป้องกันการหยิบยาผิดชนิด

อะมิทริปไทลีน ยาอะไร และอะมิทริปไทลีน สรรพคุณมีอะไรบ้าง

สรรพคุณหลักคือรักษาอาการของโรคซึมเศร้า ส่วนการใช้กับอาการปวดหรือโรคอื่นต้องเป็นการพิจารณาเฉพาะรายของแพทย์ การใช้ยานอกเหนือจากโรคซึมเศร้าไม่ได้หมายความว่าผู้ใช้มีโรคทางจิตเวช

แพทย์อาจพิจารณาใช้ยานี้กับภาวะต่อไปนี้:

ภาวะหรืออาการบทบาทของยา
โรคซึมเศร้าข้อบ่งใช้หลัก
อาการปวดเส้นประสาทอาจใช้ลดอาการปวดเรื้อรัง
ปวดหลังงูสวัดอาจช่วยลดอาการแสบหรือปวด
ไมเกรนอาจใช้เพื่อป้องกัน ไม่ใช่หยุดอาการทันที
ปัญหาการนอนบางกรณีแพทย์อาจพิจารณาเป็นรายบุคคล
อาการปวดเรื้อรังบางชนิดต้องประเมินสาเหตุก่อนใช้

ขนาดยาที่ใช้กับแต่ละภาวะไม่เหมือนกัน คุณจึงไม่ควรใช้ขนาดยาของผู้ที่รักษาโรคซึมเศร้ามาเทียบกับการรักษาอาการปวด หรือสลับกันเอง

ยาอะมิทริปไทลีนไม่ได้ใช้รักษาอะไร

ไม่ใช่ยาแก้ปวดทั่วไปและไม่ได้รักษาอาการปวดเฉียบพลันทันที ยานี้ไม่ใช่ยาฆ่าเชื้อ ไม่ได้รักษาไข้หวัดจากไวรัส และไม่ได้ทำให้ไมเกรนที่กำลังเกิดขึ้นหยุดลงทันทีเมื่อรับประทานเพียงครั้งเดียว

อาการง่วงหลังรับประทานไม่ได้หมายความว่ายานี้เหมาะสำหรับใช้เป็นยานอนหลับด้วยตัวเอง หากนอนไม่หลับ คุณควรได้รับการประเมินสาเหตุ เพราะปัญหาการนอนอาจสัมพันธ์กับยาอื่น โรคทางกาย หรือภาวะทางอารมณ์ได้

ใครบ้างที่ต้องระวังก่อนใช้ยา

ผู้ที่มีโรคหัวใจ ปัสสาวะลำบาก ต้อหินชนิดมุมปิด อาการชัก หรือประวัติโรคอารมณ์สองขั้วต้องแจ้งแพทย์ก่อนเริ่มยา ข้อควรระวังสำคัญมีดังนี้

  • โรคหัวใจหรือเพิ่งมีภาวะหัวใจขาดเลือด ยาอาจกระทบการนำไฟฟ้าและจังหวะการเต้นของหัวใจ
  • โรคอารมณ์สองขั้วหรืออาการแมเนีย ยาต้านเศร้าอาจกระตุ้นให้อารมณ์ผิดปกติเด่นขึ้นในบางราย
  • ความคิดทำร้ายตัวเอง ต้องติดตามอารมณ์อย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะช่วงเริ่มยาและเมื่อมีการเปลี่ยนขนาดยา
  • ปัสสาวะลำบากหรือต่อมลูกหมากโต ฤทธิ์ต้านโคลิเนอร์จิกอาจทำให้ปัสสาวะติดขัดมากขึ้น
  • ต้อหินหรือปวดตาร่วมกับตามัว ยาอาจกระตุ้นภาวะต้อหินมุมปิดในผู้ที่มีความเสี่ยง
  • โรคลมชักหรือเคยชัก ยาอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการชัก
  • ต้องขับรถหรือทำงานกับเครื่องจักร ควรรอดูว่ายาทำให้ง่วง เวียนศีรษะ หรือการตอบสนองช้าลงหรือไม่

หากเริ่มมีความคิดทำร้ายตัวเอง วางแผนฆ่าตัวตาย กระวนกระวายรุนแรง ก้าวร้าวผิดปกติ หรือตื่นเต้นคึกคักมากผิดปกติ ให้แจ้งคนใกล้ชิดและไปโรงพยาบาลทันที

หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรใช้ยาได้หรือไม่

ไม่ควรเริ่ม หยุด หรือปรับยาเองระหว่างตั้งครรภ์และให้นมบุตร แพทย์ต้องชั่งประโยชน์ของการรักษากับความเสี่ยงต่อแม่และทารก โดยพิจารณาโรคที่รักษา ยาอื่นที่ใช้ และความรุนแรงของอาการร่วมกัน

หากคุณวางแผนตั้งครรภ์หรือพบว่าตั้งครรภ์ระหว่างใช้ยา ไม่ควรหยุดทันที เพราะอาการเดิมอาจกลับมาและอาจเกิดอาการจากการหยุดยา ควรติดต่อผู้สั่งยาเพื่อวางแผนอย่างปลอดภัย

เด็กใช้ยาได้หรือไม่

เด็กไม่ควรใช้ยานี้โดยไม่มีแพทย์เฉพาะทางเป็นผู้ประเมินและติดตาม การเลือกใช้ยาต้านเศร้าในเด็กต้องพิจารณาความเสี่ยงต่อความคิดหรือพฤติกรรมทำร้ายตัวเอง รวมถึงติดตามการเปลี่ยนแปลงด้านอารมณ์อย่างใกล้ชิด

ผู้ปกครองควรสังเกตอาการซึมเศร้าแย่ลง กระวนกระวาย นอนไม่หลับ หงุดหงิด ก้าวร้าว ทำอะไรโดยไม่ยั้งคิด หรือพูดถึงการทำร้ายตัวเอง โดยเฉพาะช่วงเริ่มรักษาหรือหลังปรับยา

ยามีผลข้างเคียงอะไรบ้าง

อาการง่วง ปากแห้ง ท้องผูก ตาพร่า เวียนศีรษะ และคลื่นไส้เป็นผลข้างเคียงที่พบได้ ส่วนหัวใจเต้นผิดจังหวะ ชัก หรือความคิดทำร้ายตัวเองต้องรีบพบแพทย์

ผลข้างเคียงที่พบบ่อย

อาการวิธีดูแลเบื้องต้น
ง่วงหรือมึนหลีกเลี่ยงขับรถและงานเสี่ยง
ปากแห้งจิบน้ำหรือเคี้ยวหมากฝรั่งไม่มีน้ำตาล
ท้องผูกดื่มน้ำและเพิ่มใยอาหาร
เวียนศีรษะลุกจากท่านั่งหรือนอนช้า ๆ
ตาพร่าหรือตาแห้งหลีกเลี่ยงขับรถจนมองเห็นชัด
คลื่นไส้รับประทานพร้อมอาหารได้หากไม่ขัดกับฉลาก

หากท้องผูกจนไม่ถ่ายต่อเนื่อง ปัสสาวะลำบาก หรือผลข้างเคียงรบกวนชีวิตประจำวัน ควรแจ้งผู้รักษา ไม่ควรแก้ด้วยการหยุดยาเอง

ผลข้างเคียงที่รุนแรง

ไปโรงพยาบาลทันทีหากมีอาการต่อไปนี้:

  • หายใจลำบาก หน้าหรือคอบวม
  • เป็นลม เจ็บหน้าอก หรือหัวใจเต้นเร็วและผิดจังหวะ
  • ชัก หมดสติ หรือสับสนรุนแรง
  • ปวดตารุนแรง ตาแดง หรือการมองเห็นเปลี่ยนฉับพลัน
  • ไข้ เหงื่อออกมาก กล้ามเนื้อเกร็ง กระสับกระส่าย หรือประสาทหลอน
  • มีความคิด แผน หรือพฤติกรรมทำร้ายตัวเอง

อาการแพ้ยา: ผื่นหรือคันอาจเป็นอาการแพ้ แต่หากมีริมฝีปาก ลิ้น ใบหน้า หรือคอบวมร่วมกับหายใจลำบาก ถือเป็นภาวะฉุกเฉิน

ยามีปฏิกิริยากับยาอะไรบ้าง

ยาต้านเศร้ากลุ่มยับยั้งเอนไซม์โมโนเอมีนออกซิเดส ยาที่เพิ่มเซโรโทนิน และยาที่ทำให้ง่วงเป็นกลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษ แจ้งรายการยาประจำ ยาซื้อเอง สมุนไพร และอาหารเสริมทั้งหมดก่อนเริ่มยา

กลุ่มยาหรือผลิตภัณฑ์ความเสี่ยงสำคัญ
ยาต้านเศร้าบางกลุ่มเซโรโทนินสูงหรือผลข้างเคียงเพิ่ม
ยารักษาหัวใจเต้นผิดจังหวะจังหวะหัวใจผิดปกติ
ยานอนหลับหรือยากดประสาทง่วงและการหายใจถูกกด
ยาแก้แพ้หรือยาแก้หวัดบางชนิดง่วง ปากแห้ง ปัสสาวะลำบาก
ยาต้านโคลิเนอร์จิกท้องผูก ตาพร่า ปัสสาวะคั่ง
ฮอร์โมนไทรอยด์ผลต่อหัวใจและระดับยา
ยารักษาอาการชักบางชนิดระดับยาและการควบคุมอาการเปลี่ยน

อย่าซื้อยาแก้ไอ แก้หวัด หรือแก้แพ้เพิ่มเอง เพราะส่วนประกอบบางชนิดอาจเสริมอาการง่วงหรือฤทธิ์ต้านโคลิเนอร์จิก

ดื่มแอลกอฮอล์ระหว่างใช้ยาได้หรือไม่

ควรหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ เพราะอาจทำให้ง่วง เวียนศีรษะ การตัดสินใจช้าลง และเกิดอุบัติเหตุได้ง่ายขึ้น ความเสี่ยงยิ่งสูงเมื่อใช้ร่วมกับยานอนหลับ ยาคลายกังวล หรือยาแก้ปวดที่กดระบบประสาท

อย่าทดลองดื่มแล้วขับรถ แม้เคยรับประทานยาโดยไม่ง่วงมาก่อน เพราะผลของยาและแอลกอฮอล์อาจเปลี่ยนไปตามปริมาณอาหาร การพักผ่อน และยาอื่นที่ใช้ร่วมกัน

ขนาดและวิธีใช้ยาในผู้ใหญ่เป็นอย่างไร

ขนาดยาต้องให้แพทย์กำหนดตามโรคที่รักษา อายุ โรคร่วม ผลข้างเคียง และยาอื่นที่ใช้อยู่ จึงไม่ควรเลือกขนาดรับประทานเอง การรักษาโรคซึมเศร้าและการรักษาอาการปวดใช้แนวทางขนาดยาต่างกัน และมักเริ่มจากขนาดต่ำก่อนปรับตามการตอบสนอง

ขนาดยาที่ใช้ในประเทศไทยอาจแตกต่างกัน โปรดปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ยา

โดยทั่วไปควรกลืนยากับน้ำ รับประทานเวลาเดิมทุกวัน และรับประทานพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้ตามคำสั่ง ยามักพิจารณาให้ช่วงเย็นหรือก่อนนอนเพราะทำให้ง่วง แต่ต้องยึดเวลาที่ระบุบนฉลากของคุณ

คำถามเกี่ยวกับขนาดยา

ลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?

รับประทานเมื่อจำได้ แต่ถ้าใกล้เวลามื้อต่อไปให้ข้ามมื้อที่ลืม ห้ามเพิ่มเป็นสองเท่าเพื่อชดเชย

รู้สึกว่ายาไม่ได้ผล เพิ่มยาเองได้ไหม?

ไม่ได้ ยาอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์กว่าจะเห็นผลเต็มที่ การเพิ่มยาเองอาจทำให้ง่วงมาก หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือเป็นพิษได้

หยุดยาเมื่ออาการดีขึ้นได้ไหม?

ไม่ควรหยุดทันที การหยุดกะทันหันอาจทำให้คลื่นไส้ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย หรืออาการเดิมกลับมา แพทย์มักวางแผนลดอย่างค่อยเป็นค่อยไป

ขนาดและวิธีใช้ยาในเด็กเป็นอย่างไร

ไม่มีขนาดรับประทานสำหรับเด็กที่ควรคำนวณหรือเลือกใช้เองจากอายุ แพทย์ต้องพิจารณาน้ำหนัก ข้อบ่งใช้ พัฒนาการ โรคร่วม และความเสี่ยงด้านอารมณ์ก่อนสั่งยา พร้อมจัดแผนติดตามหลังเริ่มรักษา

ห้ามแบ่งยาของผู้ใหญ่ให้เด็กจากการคาดคะเน และห้ามใช้ตารางขนาดยาตามอายุจากแหล่งทั่วไป เพราะเด็กที่อายุเท่ากันอาจมีน้ำหนักและการตอบสนองต่อยาแตกต่างกัน

หากใช้ยาเกินขนาดควรทำอย่างไร

ไปห้องฉุกเฉินทันทีแม้ยังไม่มีอาการ เพราะการใช้เกินขนาดอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตและอาการอาจทรุดเร็ว อย่ารอให้อาเจียน ชัก หรือหมดสติก่อนจึงขอความช่วยเหลือ และอย่าพยายามทำให้อาเจียนเอง

อาการที่พบได้ ได้แก่ ง่วงหรือสับสนมาก หัวใจเต้นผิดจังหวะ หน้ามืดเป็นลม ชัก หายใจผิดปกติ หรือหมดสติ นำแผงยา ฉลากยา และข้อมูลเวลาหรือปริมาณที่คาดว่ารับประทานไปโรงพยาบาลด้วย

ภาวะฉุกเฉิน: หากผู้ใช้ยาไม่รู้สึกตัว หายใจผิดปกติ ชัก หรือมีเจตนาทำร้ายตัวเอง ให้เรียกบริการการแพทย์ฉุกเฉินทันทีและอย่าปล่อยให้อยู่ลำพัง

การสะกดชื่อยาแบบอื่นหมายถึงยาชนิดเดียวกันหรือไม่

อะมิทริปทีลีน ยาแอมิทริปทิลีน อะมิ ทริปไทลีน และอะมีทริปไทลีนมักเป็นคำค้นหรือการถอดเสียงที่หมายถึงตัวยาชนิดเดียวกัน อย่างไรก็ตาม การสะกดคล้ายกันไม่เพียงพอสำหรับยืนยันชนิดยา คุณควรอ่านชื่อสามัญบนฉลากก่อนรับประทานเสมอ

หากฉลากอ่านไม่ชัด เม็ดยาอยู่นอกบรรจุภัณฑ์ หรือไม่ทราบว่าเป็นยาของใคร ไม่ควรทดลองรับประทานจากสี รูปร่าง หรือรหัสบนเม็ดยาเพียงอย่างเดียว

คำถามที่พบบ่อย

อะมิทริปไทลีนทำให้ง่วงไหม

ทำให้ง่วงได้ และอาจทำให้เวียนศีรษะหรือการตอบสนองช้าลงด้วย หลีกเลี่ยงการขับรถ ปั่นจักรยาน หรือควบคุมเครื่องจักรจนกว่าจะรู้ว่ายาส่งผลต่อคุณอย่างไร

อะมิทริปไทลีนใช้เป็นยานอนหลับได้ไหม

แพทย์อาจพิจารณาใช้ในบางกรณี แต่คุณไม่ควรเริ่มยาเพื่อช่วยนอนหลับเอง อาการนอนไม่หลับมีหลายสาเหตุ และความง่วงเป็นผลของยาที่มาพร้อมความเสี่ยงอื่นด้วย

อะมิทริปไทลีนช่วยแก้ปวดได้ทันทีไหม

ไม่ได้ ยานี้ไม่ใช่ยาแก้ปวดฉุกเฉิน และเมื่อใช้กับอาการปวดเส้นประสาทอาจต้องใช้เวลากว่าจะเริ่มเห็นผล หากปวดรุนแรงเฉียบพลันหรือมีแขนขาอ่อนแรง ควรได้รับการประเมินโดยเร็ว

อะมิทริปไทลีนทำให้น้ำหนักขึ้นไหม

น้ำหนักหรือความอยากอาหารอาจเปลี่ยนแปลงได้ในบางคน หากน้ำหนักเพิ่มเร็วมาก บวม หรือกระทบต่อสุขภาพ ควรแจ้งผู้รักษาเพื่อประเมินสาเหตุและทบทวนแผนยา

กินยาแล้วปากแห้งทำอย่างไร

จิบน้ำเป็นระยะ เคี้ยวหมากฝรั่งไม่มีน้ำตาล หรืออมลูกอมไม่มีน้ำตาลอาจช่วยได้ ควรดูแลสุขภาพช่องปาก เพราะอาการปากแห้งต่อเนื่องเพิ่มความเสี่ยงฟันผุ

ลืมกินยากินสองเม็ดได้ไหม

ไม่ได้ ให้รับประทานเมื่อจำได้ หรือข้ามมื้อนั้นหากใกล้เวลามื้อต่อไป การเพิ่มยาเป็นสองเท่าอาจเพิ่มความเสี่ยงต่ออาการง่วงมากและพิษต่อหัวใจ

กินพร้อมอาหารได้ไหม

โดยทั่วไปยารับประทานพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารได้ หากคลื่นไส้ การรับประทานพร้อมอาหารอาจช่วยลดอาการ แต่ควรทำตามฉลากยาที่ได้รับเป็นหลัก

อาการดีขึ้นแล้วหยุดยาเองได้ไหม

ไม่ควรหยุดเองอย่างกะทันหัน เพราะอาจเกิดคลื่นไส้ ปวดศีรษะ อ่อนแรง หรืออาการเดิมกลับมา ผู้สั่งยาจะวางแผนลดขนาดอย่างค่อยเป็นค่อยไปเมื่อเหมาะสม

ยาทำให้คิดทำร้ายตัวเองได้ไหม

ยาต้านเศร้าอาจสัมพันธ์กับความคิดหรือพฤติกรรมทำร้ายตัวเองที่เพิ่มขึ้นในบางคน โดยเฉพาะช่วงเริ่มยาและหลังเปลี่ยนขนาด หากเกิดความคิดดังกล่าว ให้บอกคนใกล้ชิดและไปโรงพยาบาลทันที

ควรถามเภสัชกรเรื่องใดก่อนเริ่มยา

  • ยานี้ตีกับยาประจำ ยาแก้แพ้ หรืออาหารเสริมที่ใช้อยู่หรือไม่
  • ควรรับประทานเวลาใดเพื่อไม่ให้อาการง่วงกระทบการทำงาน
  • หากลืมรับประทานยาตามตารางของฉัน ควรจัดการอย่างไร
  • ผลข้างเคียงแบบใดที่เฝ้าดูได้ และแบบใดต้องไปโรงพยาบาล
  • หากต้องการหยุดยา ควรวางแผนลดอย่างไรให้เหมาะกับการรักษาของฉัน

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall