แอมิทริปทิลีน ไฮโดรคลอไรด์

แอมิทริปทิลีน ไฮโดรคลอไรด์ คือยาต้านเศร้ากลุ่มไตรไซคลิก ซึ่งเพิ่มการทำงานของสารสื่อประสาทเซโรโทนินและนอร์เอพิเนฟรินในสมอง และอาจใช้รักษาอาการอื่นตามแพทย์สั่ง

สารบัญ

• อะมิทริปไทลีนคือยาอะไรและใช้รักษาอะไร
• อะมิทริปไทลีนไม่ได้ใช้รักษาอะไร
• ใครควรระวังก่อนใช้อะมิทริปไทลีน
• ใช้ระหว่างตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรได้หรือไม่
• เด็กใช้อะมิทริปไทลีนได้หรือไม่
• อะมิทริปไทลีนมีผลข้างเคียงอะไรบ้าง
• อะมิทริปไทลีนมีปฏิกิริยากับยาและแอลกอฮอล์อย่างไร
• ขนาดและวิธีใช้อะมิทริปไทลีนในผู้ใหญ่และเด็กเป็นอย่างไร
• หากใช้อะมิทริปไทลีนเกินขนาดควรทำอย่างไร
• คำถามที่พบบ่อย

อะมิทริปไทลีนคือยาอะไรและใช้รักษาอะไร

อะมิทริปไทลีนเป็นยาต้านเศร้ากลุ่มไตรไซคลิก ใช้บรรเทาอาการของโรคซึมเศร้าเป็นหลัก ยาช่วยเพิ่มการทำงานของเซโรโทนินและนอร์เอพิเนฟริน ซึ่งเกี่ยวข้องกับการควบคุมอารมณ์

แพทย์อาจสั่งยานี้เพื่อรักษาอาการปวดบางชนิดหรือใช้ป้องกันไมเกรนด้วย การใช้แต่ละกรณีมีเป้าหมายและขนาดยาแตกต่างกัน จึงไม่ควรนำใบสั่งยาของคนหนึ่งไปใช้กับอีกคน

อะมิทริปไทลีนมีรูปแบบและความแรงใดบ้าง

รูปแบบและความแรงของผลิตภัณฑ์ที่มีจำหน่ายจริงในประเทศไทยอาจแตกต่างกัน ควรสอบถามเภสัชกรและตรวจชื่อยา รูปแบบยา และความแรงบนฉลากทุกครั้ง

ชื่อสามัญของยา: ผลิตภัณฑ์จากผู้ผลิตต่างกันอาจมีรูปร่าง สี หรือส่วนประกอบที่ไม่ออกฤทธิ์ต่างกัน แต่ควรมีชื่อสามัญและความแรงระบุบนฉลากอย่างชัดเจน

อะมิทริปไทลีนไม่ได้ใช้รักษาอะไร

ไม่ใช่ยารักษาการติดเชื้อ ไข้หวัด หรืออาการปวดทุกชนิด และไม่ได้ออกฤทธิ์บรรเทาอาการทันทีเหมือนยาแก้ปวดทั่วไป การได้รับยานี้จึงไม่ได้หมายความว่าคุณควรนำไปใช้เมื่อปวดศีรษะหรือปวดเมื่อยทุกครั้ง

สำหรับโรคซึมเศร้า อาจต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์กว่าจะเห็นผลเต็มที่ ส่วนการใช้รักษาอาการปวดหรือป้องกันไมเกรนต้องได้รับการประเมินว่าเหมาะกับลักษณะอาการของคุณหรือไม่

อย่าแบ่งยาให้ผู้อื่น แม้มีอาการคล้ายกัน เพราะโรคประจำตัว ยาที่ใช้อยู่ และความเสี่ยงด้านหัวใจอาจต่างกัน

ใครควรระวังก่อนใช้อะมิทริปไทลีน

คุณควรแจ้งประวัติสุขภาพและยาทั้งหมดที่ใช้อยู่ก่อนเริ่มยา เพราะอะมิทริปไทลีนอาจกระทบหัวใจ ระบบประสาท และการขับถ่ายปัสสาวะ ข้อควรระวังสำคัญมีดังนี้

• มีโรคหัวใจหรือเคยกล้ามเนื้อหัวใจตาย ยาอาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของจังหวะหัวใจ และไม่แนะนำในระยะพักฟื้นเฉียบพลันหลังกล้ามเนื้อหัวใจตาย

• มีภาวะอารมณ์สองขั้ว โรคจิตเภท หรืออาการทางอารมณ์รุนแรง ต้องติดตามการเปลี่ยนแปลงของอารมณ์อย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะช่วงเริ่มยาและหลังปรับขนาดยา

• มีปัญหาปัสสาวะลำบากหรือต่อมลูกหมากโต ฤทธิ์ของยาอาจทำให้ปัสสาวะลำบากขึ้น

• เป็นต้อหิน โดยเฉพาะต้อหินมุมปิด หรือเคยได้รับแจ้งว่ามุมตาแคบ ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยา เพราะฤทธิ์ต้านโคลิเนอร์จิกของยาอาจกระตุ้นต้อหินมุมปิดเฉียบพลัน หากมีอาการปวดตารุนแรง ตาแดง ตามัว เห็นวงรุ้งรอบดวงไฟ ร่วมกับปวดศีรษะ คลื่นไส้ หรืออาเจียน ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

• มีประวัติแพ้ยา หากเคยแพ้อะมิทริปไทลีนหรือส่วนประกอบของยา ไม่ควรใช้ซ้ำโดยไม่ได้รับการประเมิน

• ต้องขับรถหรือทำงานกับเครื่องจักร ยาอาจทำให้ง่วง เวียนศีรษะ การตอบสนองช้า หรือการตัดสินใจลดลง

• มีความคิดทำร้ายตัวเองหรือพฤติกรรมเปลี่ยนแปลง ผู้ใช้ยาและคนใกล้ชิดควรสังเกตอาการซึมเศร้าที่แย่ลง กระสับกระส่าย ก้าวร้าว หุนหันพลันแล่น ตื่นเต้นผิดปกติ หรือนอนไม่หลับ

ลุกจากท่านั่งหรือนอนช้าๆ เพื่อลดอาการหน้ามืด หากมีอาการเป็นลม ใจสั่น หรืออารมณ์เปลี่ยนอย่างชัดเจน ควรติดต่อแพทย์โดยเร็ว

ใช้ระหว่างตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรได้หรือไม่

ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์ วางแผนตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ไม่ควรเริ่มหรือหยุดอะมิทริปไทลีนเอง แพทย์ต้องชั่งประโยชน์ของการรักษากับความเสี่ยงต่อคุณและทารกเป็นรายบุคคล

หากตั้งครรภ์ระหว่างใช้ยา อย่าหยุดยาทันที เพราะอาการเดิมอาจแย่ลงและอาจเกิดอาการจากการหยุดยาเร็วเกินไป ให้ติดต่อผู้สั่งยาเพื่อวางแผนรักษาต่อหรือค่อยๆ ปรับยาอย่างเหมาะสม

ระหว่างให้นมบุตร ควรแจ้งอายุ สุขภาพ และอาการของทารก รวมถึงยาหรืออาหารเสริมอื่นที่คุณใช้ เพื่อช่วยตัดสินใจว่าควรใช้ยาต่อหรือเลือกวิธีอื่น

เด็กใช้อะมิทริปไทลีนได้หรือไม่

เด็กไม่ควรใช้อะมิทริปไทลีนจากการคำนวณหรือแบ่งยาของผู้ใหญ่เอง การใช้ในเด็กต้องพิจารณาน้ำหนัก อาการ ข้อบ่งใช้ ความเสี่ยงด้านหัวใจ และสุขภาพจิตของเด็กแต่ละคน

ฉลากยาต้านเศร้าระบุคำเตือนเรื่องความคิดและพฤติกรรมฆ่าตัวตายที่เพิ่มขึ้นในเด็ก วัยรุ่น และคนหนุ่มสาวบางกลุ่ม โดยเฉพาะช่วงเริ่มรักษาหรือเปลี่ยนขนาดยา ครอบครัวควรสังเกตอารมณ์และพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป

หากแพทย์สั่งยาน้ำ ต้องใช้กระบอกตวงยาหรือช้อนตวงที่มากับผลิตภัณฑ์ ไม่ใช้ช้อนกินข้าวหรือช้อนชาในครัว เพราะปริมาตรคลาดเคลื่อนได้ และต้องตรวจความเข้มข้นเป็นมิลลิกรัมต่อ 5 มล. ทุกครั้ง

อะมิทริปไทลีนมีผลข้างเคียงอะไรบ้าง

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยเกี่ยวข้องกับอาการง่วง เวียนศีรษะ ปากแห้ง ตาแห้ง ตามัว และท้องผูก ส่วนอาการหัวใจผิดจังหวะ ชัก หรือแพ้ยารุนแรงต้องได้รับความช่วยเหลือทันที

ผลข้างเคียงที่พบบ่อย

หากไม่ถ่ายอุจจาระติดต่อกัน 3 วัน หรืออาการตาแห้ง ตามัว และปากแห้งรุนแรงหรือไม่ดีขึ้น ควรแจ้งผู้ดูแลการรักษา

ผลข้างเคียงที่รุนแรง

ขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการต่อไปนี้

• หัวใจเต้นผิดจังหวะ ใจสั่นรุนแรง เจ็บหน้าอก หรือเป็นลม
• ชัก หมดสติ สับสนมาก หรือปลุกไม่ตื่น
• ความคิดทำร้ายตัวเอง ซึมเศร้าแย่ลง หรือพฤติกรรมเปลี่ยนอย่างฉับพลัน
• กระสับกระส่ายรุนแรง ก้าวร้าว ตื่นเต้นผิดปกติ หรือไม่สามารถนอนหลับ
• ผื่นลุกลาม หน้าหรือคอบวม หายใจลำบาก หรือกลืนลำบาก

อาการแพ้ยา: หากเกิดผื่นหรือคันหลังใช้ยา ให้ติดต่อแพทย์หรือเภสัชกรโดยเร็วก่อนรับประทานยาครั้งถัดไป และหากผื่นลุกลาม มีตุ่มพอง แผลในปาก ไข้ หน้าหรือคอบวม หายใจหรือกลืนลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

อะมิทริปไทลีนมีปฏิกิริยากับยาและแอลกอฮอล์อย่างไร

อะมิทริปไทลีนอาจเกิดปฏิกิริยารุนแรงกับยาต้านเศร้าบางกลุ่ม ยาควบคุมจังหวะหัวใจ และยาที่เพิ่มอาการง่วงหรือฤทธิ์ต้านโคลิเนอร์จิก แจ้งรายการยา สมุนไพร อาหารเสริม การสูบบุหรี่ และการดื่มแอลกอฮอล์ทั้งหมดก่อนใช้ยา

ยาที่ต้องระวัง ได้แก่

• ยากลุ่มยับยั้งโมโนเอมีนออกซิเดส
• ยาต้านเศร้าหรือยารักษาอาการทางจิตบางชนิด
• ยาควบคุมจังหวะหัวใจและยาที่มีผลต่อช่วง QT
• ยาที่มีฤทธิ์คล้ายอะโทรปีน เช่น ยาบางชนิดสำหรับกระเพาะปัสสาวะหรืออาการเกร็ง
• ยากดประสาทและยาบางชนิดที่ใช้รักษาอาการชัก
• ฮอร์โมนไทรอยด์
• ยาแก้ไอ แก้หวัด หรือแก้แพ้บางสูตร

ไม่ควรใช้ร่วมกับยากลุ่มยับยั้งโมโนเอมีนออกซิเดส เว้นแต่แพทย์วางแผนเปลี่ยนยาอย่างชัดเจน ฉลากอ้างอิงกำหนดให้เว้นอย่างน้อย 14 วันหลังหยุดยากลุ่มดังกล่าวก่อนเริ่มอะมิทริปไทลีน

ดื่มแอลกอฮอล์ระหว่างใช้ยาได้หรือไม่

ควรหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ เพราะอาจเพิ่มอาการง่วง เวียนศีรษะ การทรงตัวผิดปกติ และการตัดสินใจช้าลง ผลอาจเด่นชัดขึ้นในช่วงเริ่มยา หลังปรับยา หรือเมื่อใช้ร่วมกับยากดประสาทชนิดอื่น

อย่าประเมินว่าดื่มได้จากการที่ครั้งก่อน “ไม่ง่วง” เพราะผลอาจเปลี่ยนตามปริมาณแอลกอฮอล์ ยาอื่นที่ใช้ อาหาร และสภาพร่างกายในแต่ละวัน

ขนาดและวิธีใช้อะมิทริปไทลีนในผู้ใหญ่และเด็กเป็นอย่างไร

ขนาดยาต้องตรงกับข้อบ่งใช้และใบสั่งยา จึงไม่ควรกำหนดจากความแรงของเม็ดยาหรือปรับเพิ่มเอง ยานี้ใช้รักษาได้หลายภาวะ และขนาดที่เหมาะสมอาจต่างกันมากระหว่างการรักษาซึมเศร้า อาการปวด และการป้องกันไมเกรน

ขนาดยาที่ใช้ในประเทศไทยอาจแตกต่างกัน โปรดปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ยา

ขนาดยาในผู้ใหญ่

รับประทานตามจำนวนและเวลาที่ระบุบนฉลากยาอย่างสม่ำเสมอ ยาอาจรับประทานพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้ และบางแผนการรักษาอาจจัดเวลาให้สอดคล้องกับฤทธิ์ทำให้ง่วง

อย่าเพิ่มจำนวนเม็ดเพียงเพราะยังไม่เห็นผลทันที ผลต่อภาวะซึมเศร้าอาจต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์ และผู้สั่งยาจะเป็นผู้ประเมินว่าควรปรับยาหรือไม่

ขนาดยาในเด็ก

ขนาดยาสำหรับเด็กต้องคำนวณโดยผู้รักษาจากน้ำหนัก อาการ และข้อบ่งใช้ ไม่ควรกำหนดจากอายุเพียงอย่างเดียว หากเป็นยาน้ำ ต้องทราบความเข้มข้นก่อนแปลงเป็นมิลลิลิตร

คำถามเกี่ยวกับขนาดยา

ลืมกินยาควรทำอย่างไร?

กินเมื่อจำได้ แต่ถ้าใกล้เวลามื้อต่อไป ให้ข้ามมื้อที่ลืมและกินมื้อต่อไปตามเวลา ห้ามกินสองมื้อพร้อมกันหรือเพิ่มยาเพื่อชดเชย

หยุดยาเองได้หรือไม่?

ไม่ควรหยุดกะทันหัน เพราะอาจมีคลื่นไส้ ปวดกล้ามเนื้อ อ่อนเพลีย กระสับกระส่าย หรืออาการเดิมแย่ลง ผู้สั่งยาอาจวางแผนลดขนาดทีละน้อย

บดหรือเคี้ยวเม็ดยาได้หรือไม่?

กลืนยาเม็ดพร้อมน้ำตามฉลาก เว้นแต่ฉลากหรือผู้จ่ายยายืนยันว่าแบ่งหรือบดได้ การเคี้ยวอาจทำให้มีรสขมและอาจไม่เหมาะกับยาเม็ดบางรูปแบบ

หากใช้อะมิทริปไทลีนเกินขนาดควรทำอย่างไร

ไปห้องฉุกเฉินทันทีเมื่อกินเกินขนาดที่สั่ง แม้ยังไม่มีอาการ เพราะพิษจากอะมิทริปไทลีนอาจรุนแรงและเกิดขึ้นรวดเร็ว อย่ารอดูอาการหรือพยายามทำให้อาเจียนเอง

อาการที่อาจเกิดขึ้น ได้แก่ หัวใจเต้นผิดจังหวะ ชัก หมดสติ ง่วงมาก สับสน หรือหายใจผิดปกติ ให้พกซองยา ฉลาก ยาที่เหลือ และรายการยาอื่นที่ใช้ไปโรงพยาบาลด้วย

ภาวะฉุกเฉิน: หากผู้ใช้ยาหมดสติ ชัก หายใจลำบาก หรือปลุกไม่ตื่น ให้เรียกรถพยาบาลทันที และอย่าให้ผู้มีอาการขับรถไปโรงพยาบาลเอง

คำถามที่พบบ่อย

เกี่ยวกับการออกฤทธิ์

อะมิทริปไทลีนทำให้ง่วงไหม?

ทำให้ง่วงได้ รวมถึงอาจทำให้เวียนศีรษะ การตอบสนองช้า และการตัดสินใจลดลง อย่าขับรถหรือใช้เครื่องจักรจนกว่าจะทราบว่ายามีผลต่อคุณอย่างไร

ยานี้ออกฤทธิ์ทันทีหรือไม่?

ไม่จำเป็นต้องเห็นผลทันที โดยเฉพาะเมื่อใช้รักษาภาวะซึมเศร้า ซึ่งอาจต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์จึงเห็นผลเต็มที่ อย่าเพิ่มหรือหยุดยาเองเพราะยังไม่รู้สึกดีขึ้นในช่วงแรก

กินพร้อมอาหารได้ไหม?

รับประทานพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้ กลืนยาเม็ดกับน้ำและรับประทานตามเวลาที่กำหนด หากมีคำสั่งเฉพาะบนฉลาก ให้ยึดคำสั่งนั้นเป็นหลัก

เกี่ยวกับการใช้ยาในชีวิตประจำวัน

กินตอนเช้าหรือตอนกลางคืนดีกว่า?

เวลารับประทานขึ้นอยู่กับใบสั่งยาและผลเรื่องความง่วง บางคนได้รับคำแนะนำให้กินช่วงเย็นหรือก่อนนอน แต่คุณไม่ควรเปลี่ยนเวลาเองหากใช้มากกว่าหนึ่งครั้งหรือมีตารางยาเฉพาะ

ถ้าตื่นมาแล้วยังง่วงควรทำอย่างไร?

หลีกเลี่ยงการขับรถและงานเสี่ยง หากง่วงต่อเนื่อง ผู้สั่งยาอาจพิจารณาปรับเวลาหรือแผนการรักษา อย่าลดยาหรือหยุดยาเอง

อะมิทริปไทลีนทำให้ท้องผูกได้ไหม?

ได้ คุณอาจดื่มน้ำให้เพียงพอและเพิ่มใยอาหาร หากไม่ถ่ายติดต่อกัน 3 วัน หรือมีปวดท้องมาก ท้องบวม หรืออาเจียน ควรติดต่อผู้ดูแลการรักษา

ใส่คอนแทคเลนส์ระหว่างใช้ยาได้ไหม?

ยาอาจทำให้ตาแห้งและตามัว จึงอาจรู้สึกไม่สบายขณะใส่คอนแทคเลนส์ น้ำตาเทียมอาจช่วยได้ แต่ควรตรวจหากอาการรุนแรงหรือไม่หาย

เกี่ยวกับความปลอดภัย

อะมิทริปไทลีนทำให้ซึมเศร้าแย่ลงได้ไหม?

ผู้ใช้บางคนอาจมีอารมณ์หรือพฤติกรรมเปลี่ยน โดยเฉพาะช่วงเริ่มยาและหลังเปลี่ยนขนาดยา หากมีความคิดทำร้ายตัวเอง กระสับกระส่ายรุนแรง หรือพฤติกรรมผิดปกติ ให้ขอความช่วยเหลือทันที

กินร่วมกับยาแก้แพ้หรือยาแก้หวัดได้ไหม?

ยาแก้แพ้และยาแก้หวัดบางสูตรอาจเพิ่มอาการง่วง ปากแห้ง ตามัว หรือผลข้างเคียงอื่น อย่าเริ่มยาเหล่านี้เองโดยไม่ตรวจส่วนประกอบและปฏิกิริยาระหว่างยา

ใช้ยาแล้วออกแดดได้ไหม?

ออกแดดได้ แต่ยาอาจทำให้ผิวไวต่อแสงมากขึ้น ควรหลีกเลี่ยงแดดจัด สวมเสื้อผ้าปกปิด และใช้ครีมกันแดด

ถ้าอาการดีขึ้นแล้วหยุดยาได้เลยไหม?

ไม่ควรหยุดทันที แม้รู้สึกดีขึ้น เพราะอาการเดิมอาจกลับมาและอาจเกิดอาการจากการหยุดยาเร็วเกินไป ควรลดตามแผนของผู้สั่งยา

ข้อมูลอ้างอิง

• Cleveland Clinic: Amitriptyline: Uses & Side Effects — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-09)
• DailyMed (U.S. National Library of Medicine): AMITRIPTYLINE HYDROCHLORIDE tablet, film coated - DailyMed — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-09)
• NHS: How and when to take amitriptyline for pain and migraine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-09)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์