amitriptyline 10 mg คือยาอะไร ใช้รักษาอะไร ผลข้างเคียงและวิธีใช้

อะมิทริปไทลีน (amitriptyline) คือยาต้านเศร้ากลุ่มไตรไซคลิก ซึ่งเพิ่มการทำงานของสารสื่อประสาทเซโรโทนินและนอร์เอพิเนฟรินในสมอง เป็นยาที่ควรรับจากร้านยาโดยผ่านการประเมินและจ่ายโดยเภสัชกร หรือใช้ตามคำสั่งแพทย์ ไม่ควรซื้อหรือเลือกใช้เอง

สารบัญ

• ยานี้คือยาอะไร
• ใช้รักษาอะไร
• ไม่ได้ใช้รักษาอะไร
• ข้อควรระวัง
• การตั้งครรภ์และให้นมบุตร
• การใช้ในเด็ก
• ผลข้างเคียง
• ปฏิกิริยาระหว่างยา
• แอลกอฮอล์
• ขนาดและวิธีใช้
• ใช้ยาเกินขนาด
• คำถามที่พบบ่อย
• คำถามสำหรับเภสัชกร

amitriptyline 10 mg และอะมิทริปไทลีน 10 mg เป็นยาชนิดเดียวกันหรือไม่

ใช่ amitriptyline คือชื่อภาษาอังกฤษของอะมิทริปไทลีน แต่คุณควรตรวจชื่อสามัญบนฉลากให้ชัดเจน เพราะอะมิทริปไทลีนและนอร์ทริปไทลีนเป็นคนละตัวยา แม้อยู่ในกลุ่มยาต้านเศร้าไตรไซคลิกเหมือนกัน

คำว่า “10 mg” บอกเพียงความแรงของยาเม็ดหรือแคปซูล ไม่ได้ยืนยันว่าเป็นตัวยาใด หากฉลากระบุ amitriptyline ตัวยาคืออะมิทริปไทลีน แต่ถ้าระบุ nortriptyline ตัวยาคือนอร์ทริปไทลีน คุณไม่ควรใช้แทนกันเองหรือปรับจำนวนเม็ดโดยเทียบจากตัวเลขบนฉลาก

อะมิทริปไทลีนเพิ่มการทำงานของเซโรโทนินและนอร์เอพิเนฟรินในสมอง สารเหล่านี้เกี่ยวข้องกับการควบคุมอารมณ์ ความเจ็บปวด และการทำงานบางส่วนของระบบประสาท

รูปแบบของอะมิทริปไทลีนมีอะไรบ้าง

ความแรงและรูปแบบที่มีจำหน่ายอาจแตกต่างกัน คุณจึงควรยึดชื่อสามัญ ความแรง และคำสั่งใช้บนฉลากของยาที่ได้รับจริง

ชื่อสามัญสำคัญกว่าชื่อบนกล่อง: ก่อนใช้ยา ให้ตรวจว่าฉลากระบุ “amitriptyline” หรือ “nortriptyline” เพราะทั้งสองชนิดไม่ควรถูกสลับใช้โดยไม่ได้รับคำสั่ง

อะมิทริปไทลีนใช้รักษาอะไรได้บ้าง

อะมิทริปไทลีนใช้รักษาโรคซึมเศร้า และแพทย์อาจใช้เพื่อภาวะอื่นตามอาการและประวัติสุขภาพของแต่ละคน

ยานี้อาจต้องใช้เวลาระยะหนึ่งก่อนเห็นประโยชน์ชัดเจน จึงควรกินต่อเนื่องตามคำสั่ง แม้ในช่วงแรกยังไม่รู้สึกว่าอาการเปลี่ยนแปลง อย่าเพิ่มยาเองเพื่อเร่งผล

แพทย์อาจพิจารณาอะมิทริปไทลีนเพื่อช่วยป้องกันไมเกรนในผู้ป่วยบางราย การใช้ลักษณะนี้มุ่งลดความถี่ของไมเกรน ไม่ใช่บรรเทาอาการปวดที่กำลังเกิดขึ้นทันที และไม่ได้เหมาะกับทุกคน

อะมิทริปไทลีนไม่ได้ใช้รักษาอะไร

ไม่ใช่ยาแก้ปวดทั่วไปและไม่ใช่ยาสำหรับหยุดไมเกรนเฉียบพลันทันที

อะมิทริปไทลีนไม่รักษาการติดเชื้อ จึงใช้แทนยาที่รักษาสาเหตุของการติดเชื้อไม่ได้ และไม่ควรนำยาของผู้อื่นมากินเพียงเพราะมีอาการนอนไม่หลับ ปวดศีรษะ หรืออารมณ์ไม่ดีคล้ายกัน

หากแพทย์สั่งยาเพื่อป้องกันไมเกรน คุณอาจยังต้องมีแผนรับมือเมื่อไมเกรนกำเริบ ยาที่ใช้ป้องกันและยาที่ใช้บรรเทาอาการเฉียบพลันมีหน้าที่ต่างกัน

ใครควรระวังก่อนใช้อะมิทริปไทลีน

ผู้ที่มีโรคหัวใจ เคยหัวใจขาดเลือด โรคหลอดเลือดสมอง ต้อหิน ปัสสาวะลำบาก หรือมีประวัติความคิดทำร้ายตัวเองควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยา

ข้อควรพิจารณาที่สำคัญ ได้แก่

• โรคหัวใจหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ: ยาอาจทำให้จังหวะหัวใจเปลี่ยน โดยเฉพาะเมื่อมีปัจจัยเสี่ยงหรือใช้ร่วมกับยาบางชนิด
• ต้อหินมุมปิด: ยาอาจเพิ่มความดันในลูกตา ทำให้ปวดตา ตาแดง หรือมองเห็นวงแสงรอบดวงไฟ
• ปัสสาวะลำบาก: อะมิทริปไทลีนอาจทำให้ปัสสาวะออกยากขึ้น หากปัสสาวะไม่ออกและปวดท้องควรรับการรักษาเร่งด่วน
• โรคอารมณ์สองขั้ว: ยาต้านเศร้าอาจกระตุ้นอาการอารมณ์คึกผิดปกติในผู้ป่วยบางราย
• ความคิดทำร้ายตัวเอง: เฝ้าสังเกตอารมณ์และพฤติกรรม โดยเฉพาะช่วงเริ่มยาและหลังเปลี่ยนขนาดยา
• โรคตับหรือความผิดปกติของเกลือแร่: ภาวะเหล่านี้อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อผลไม่พึงประสงค์และหัวใจเต้นผิดจังหวะ

หากหลังเริ่มยามีความคิดอยากตาย วางแผนทำร้ายตัวเอง หรือควบคุมตัวเองไม่ได้ ให้ไปห้องฉุกเฉินหรือขอความช่วยเหลือจากคนใกล้ตัวทันที

หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรใช้อะมิทริปไทลีนได้หรือไม่

ไม่ควรเริ่มหรือหยุดอะมิทริปไทลีนเองระหว่างตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร เพราะต้องชั่งประโยชน์ต่อผู้ใช้กับความเสี่ยงต่อทารกเป็นรายบุคคล

หากคุณกำลังตั้งครรภ์ วางแผนตั้งครรภ์ หรือสงสัยว่าตั้งครรภ์ ให้แจ้งผู้ดูแลก่อนเปลี่ยนยา การหยุดยาต้านเศร้าทันทีอาจทำให้เกิดอาการถอนยาและทำให้อาการเดิมกลับมาแย่ลง

ผู้ที่ให้นมบุตรควรแจ้งอายุ สุขภาพของทารก ยาอื่นที่ใช้ และอาการผิดปกติของทารก เช่น ง่วงมากผิดปกติหรือกินนมได้น้อย เพื่อใช้ประกอบการประเมิน

เด็กใช้อะมิทริปไทลีนได้หรือไม่

เด็กไม่ควรใช้อะมิทริปไทลีนจากยาของผู้ใหญ่หรือคำนวณขนาดยาจากอายุเอง

การพิจารณาใช้ยาต้องคำนึงถึงข้อบ่งใช้ น้ำหนัก สุขภาพ โรคร่วม และความเสี่ยงด้านอารมณ์ ไม่มีขนาดยาสำหรับเด็กที่ควรนำไปใช้เองจากข้อมูลหน้านี้

เด็ก วัยรุ่น และผู้ใหญ่อายุน้อยบางรายอาจมีความคิดหรือพฤติกรรมทำร้ายตัวเองเพิ่มขึ้นหลังเริ่มยาต้านเศร้าหรือเปลี่ยนขนาดยา ผู้ดูแลควรสังเกตอารมณ์ก้าวร้าว กระสับกระส่าย แยกตัว นอนไม่หลับ หรือพูดถึงความตายอย่างจริงจัง

อะมิทริปไทลีนมีผลข้างเคียงอะไรบ้าง

ผลข้างเคียงที่พบบ่อย ได้แก่ ง่วงซึม ปากแห้ง ท้องผูก เวียนศีรษะ ตามัว และปัสสาวะลำบาก ส่วนหัวใจเต้นผิดจังหวะหรือแพ้ยารุนแรงต้องรับการรักษาทันที

ผลข้างเคียงที่พบบ่อย

ผลข้างเคียงบางอย่างอาจค่อยๆ ดีขึ้นเมื่อร่างกายปรับตัว หากอาการรบกวนชีวิตประจำวัน รุนแรงขึ้น หรือไม่ดีขึ้น อย่าหยุดยาเอง

ผลข้างเคียงที่รุนแรง

ไปโรงพยาบาลทันทีเมื่อมีอาการต่อไปนี้:

• หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ เต้นไม่สม่ำเสมอ เป็นลม เจ็บหน้าอก หรือหายใจลำบาก
• ปวดตารุนแรง ตาแดง การมองเห็นเปลี่ยน หรือเห็นวงแสงรอบดวงไฟ
• ตัวเหลืองหรือตาเหลือง
• กล้ามเนื้อกระตุก เกร็ง สั่น ไข้สูง สับสน หรือเห็นภาพหลอน
• ท้องผูกรุนแรงร่วมกับท้องบวม ไข้ หรืออาเจียน
• เจ็บคอบ่อย ติดเชื้อง่าย หรือมีเลือดออกและรอยช้ำผิดปกติ
• อ่อนแรงหรือชาครึ่งซีก พูดไม่ชัด กลืนลำบาก หรือเสียการทรงตัว
• ความคิดทำร้ายตัวเองหรือฆ่าตัวตาย

อาการแพ้ยารุนแรง: ปาก ลิ้น ใบหน้า หรือลำคอบวม หายใจติดขัด กลืนลำบาก หน้ามืด หรือหมดสติ เป็นภาวะฉุกเฉิน ควรหยุดยาและไปโรงพยาบาลทันที

อะมิทริปไทลีนมีปฏิกิริยากับยาอะไรบ้าง

อะมิทริปไทลีนอาจเกิดปฏิกิริยาสำคัญกับยาต้านเศร้าบางชนิด ยาที่เพิ่มเซโรโทนิน ยาที่ทำให้ง่วง และยาที่มีผลต่อจังหวะหัวใจ

แจ้งรายการยาทั้งหมด รวมถึงยาที่ซื้อเอง สมุนไพร และผลิตภัณฑ์เสริมอาหารก่อนเริ่มยา กลุ่มที่ควรตรวจสอบเป็นพิเศษ ได้แก่

• ยาต้านเศร้ากลุ่มยับยั้งเอนไซม์โมโนเอมีนออกซิเดส
• ยาต้านเศร้าหรือยาไมเกรนที่เพิ่มระดับเซโรโทนิน
• ยาแก้แพ้ ยาแก้ไอ หรือยาแก้หวัดที่ทำให้ง่วง
• ยารักษาปัญหากระเพาะปัสสาวะหรือยาที่มีฤทธิ์ต้านโคลิเนอร์จิก
• ยารักษาพาร์กินสันบางชนิด
• ยาแก้เมารถเมาเรือบางชนิด
• ยาที่ทำให้จังหวะหัวใจเปลี่ยนแปลง

การใช้ยาหลายชนิดที่เพิ่มเซโรโทนินอาจทำให้เกิดกลุ่มอาการเซโรโทนิน สัญญาณเตือนประกอบด้วยกระสับกระส่าย สับสน เหงื่อออกมาก ไข้ กล้ามเนื้อเกร็งหรือกระตุก อาเจียน และหัวใจเต้นผิดปกติ

อะมิทริปไทลีนกินร่วมกับแอลกอฮอล์ได้หรือไม่

ควรหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะช่วงเริ่มยา เพราะแอลกอฮอล์อาจเพิ่มอาการง่วง เวียนศีรษะ และการตัดสินใจที่ช้าลง

อย่าขับรถ ปั่นจักรยาน ใช้เครื่องจักร หรือทำงานบนที่สูงจนกว่าจะรู้ว่ายามีผลต่อคุณอย่างไร แม้กินยาแล้วไม่ง่วงในวันแรก ผลของยาอาจเปลี่ยนเมื่อมีการปรับขนาดยาหรือใช้ร่วมกับยาอื่น

ขนาดและวิธีใช้อะมิทริปไทลีนเป็นอย่างไร

ขนาดยาอะมิทริปไทลีนแตกต่างตามข้อบ่งใช้ สุขภาพ ยาอื่นที่ใช้ และการตอบสนองของแต่ละคน จึงต้องยึดตามฉลากยาที่แพทย์หรือเภสัชกรกำหนดโดยไม่ปรับเอง และห้ามนำขนาดยาของนอร์ทริปไทลีนมาเทียบหรือใช้แทนกัน

ไม่มีขนาดยาอะมิทริปไทลีนมาตรฐานที่ควรแนะนำจากข้อมูลหน้านี้ ตัวเลขความแรงบนฉลากไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องกินจำนวนเท่ากัน และไม่ควรนำขนาดยาที่ใช้รักษาโรคหนึ่งไปใช้กับอีกโรคหนึ่ง เภสัชกรหรือแพทย์จะเป็นผู้แนะนำขนาดยาที่เหมาะสม

ขนาดยาในผู้ใหญ่ควรเป็นเท่าไร

ให้ใช้ตามฉลากยาที่แพทย์หรือเภสัชกรกำหนดเฉพาะบุคคล แพทย์หรือเภสัชกรอาจแนะนำให้เริ่มจากขนาดต่ำและปรับตามผลการรักษากับผลข้างเคียง แต่คุณไม่ควรเพิ่มจำนวนเม็ดหรือเพิ่มความถี่เอง

ขนาดยาในเด็กควรเป็นเท่าไร

ไม่มีขนาดสำหรับเด็กที่ควรคำนวณเอง การใช้ยาชนิดรับประทานในเด็กต้องประเมินตามน้ำหนัก ข้อบ่งใช้ และความเสี่ยงเฉพาะราย ไม่ควรแบ่งยาของผู้ใหญ่ให้เด็ก

คำถามเกี่ยวกับขนาดยา

ลืมกินยาควรทำอย่างไร?

กินเมื่อนึกได้ แต่ถ้าใกล้เวลามื้อต่อไป ให้ข้ามมื้อที่ลืมและกินมื้อต่อไปตามปกติ อย่ากินสองเท่าหรือเพิ่มยาเพื่อชดเชย

หยุดยาเมื่ออาการดีขึ้นได้หรือไม่?

ไม่ควรหยุดทันที ยาอาจต้องลดอย่างเป็นขั้นตอนเพื่อหลีกเลี่ยงอาการถอนยา เช่น คลื่นไส้ นอนไม่หลับ หรืออารมณ์เปลี่ยนแปลง

กินพร้อมอาหารได้หรือไม่?

โดยทั่วไปเป็นยารับประทานและควรกินพร้อมน้ำ ให้ยึดคำสั่งบนฉลาก หากคลื่นไส้หรือมีข้อจำกัดด้านอาหารควรตรวจสอบวิธีใช้เฉพาะของคุณ

หากใช้อะมิทริปไทลีนเกินขนาดควรทำอย่างไร

ไปห้องฉุกเฉินทันทีเมื่อกินเกินขนาดหรือไม่แน่ใจว่ากินซ้ำ เพราะการได้รับอะมิทริปไทลีนมากเกินไปอาจเป็นอันตรายรุนแรง

อย่ารอให้อาการเกิดและอย่าทำให้อาเจียนเอง นำแผงยา ขวดยา หรือภาพฉลากไปด้วย เพื่อให้บุคลากรทางการแพทย์ตรวจชื่อยา ความแรง และจำนวนที่อาจได้รับ

อาการที่อาจพบ ได้แก่ ง่วงมาก สับสน กระสับกระส่าย ชัก หมดสติ หายใจผิดปกติ ความดันต่ำ หรือหัวใจเต้นเร็วและไม่สม่ำเสมอ หากผู้ป่วยหมดสติ หายใจลำบาก หรือชัก ให้เรียกบริการฉุกเฉินทันที

คำถามที่พบบ่อย

อะมิทริปไทลีนทำให้ง่วงไหม

ทำให้ง่วงได้ รวมถึงเวียนศีรษะและปฏิกิริยาตอบสนองช้าลง หลีกเลี่ยงการขับรถและงานเสี่ยงจนกว่าจะรู้ว่ายามีผลต่อคุณอย่างไร

อะมิทริปไทลีนเป็นยานอนหลับหรือไม่

ไม่ใช่ยานอนหลับโดยตรง อาการง่วงเป็นผลข้างเคียงที่พบได้ และไม่ควรนำยามาใช้แก้นอนไม่หลับโดยไม่ได้รับการประเมินสาเหตุ

อะมิทริปไทลีนทำให้ปากแห้งแก้อย่างไร

จิบน้ำเป็นระยะ เคี้ยวหมากฝรั่งไร้น้ำตาล หรืออมลูกอมไร้น้ำตาลอาจช่วยได้ หากปากแห้งมาก กลืนลำบาก หรือมีปัญหาสุขภาพช่องปาก ควรแจ้งผู้ดูแล

อะมิทริปไทลีนทำให้ท้องผูกหรือไม่

ทำให้ท้องผูกได้ การดื่มน้ำ เพิ่มผัก ผลไม้ ธัญพืช และการเคลื่อนไหวร่างกายอาจช่วยลดอาการ หากท้องผูกร่วมกับท้องบวม ไข้ หรืออาเจียน ให้พบแพทย์เร่งด่วน

อะมิทริปไทลีนใช้ป้องกันไมเกรนได้ไหม

แพทย์อาจพิจารณาใช้เพื่อช่วยลดความถี่ของไมเกรนในผู้ป่วยบางราย แต่ไม่ได้ใช้หยุดอาการไมเกรนที่กำลังเกิดขึ้นทันที การเลือกยาขึ้นอยู่กับอาการ โรคร่วม และผลข้างเคียงที่ยอมรับได้

อะมิทริปไทลีนหยุดทันทีได้ไหม

ไม่ควรหยุดทันทีโดยไม่ได้รับคำแนะนำ การหยุดเร็วเกินไปอาจทำให้คลื่นไส้ นอนไม่หลับ อารมณ์เปลี่ยน หรืออาการที่รักษาอยู่กลับมาแย่ลง

หากกินยาแล้วอารมณ์แย่ลงควรทำอย่างไร

หากรู้สึกซึมเศร้ามากขึ้น กระสับกระส่ายผิดปกติ หรือมีความคิดเกี่ยวกับความตาย ให้ติดต่อผู้ดูแลโดยเร็ว หากมีแผนทำร้ายตัวเองหรือไม่ปลอดภัย ให้ไปห้องฉุกเฉินทันทีและอย่าอยู่ตามลำพัง

อะมิทริปไทลีนทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะได้ไหม

เกิดได้แม้พบไม่บ่อย ความเสี่ยงอาจสูงขึ้นในผู้มีโรคหัวใจ เกลือแร่ผิดปกติ หรือใช้ยาที่มีผลต่อจังหวะหัวใจ หากใจสั่น เป็นลม เจ็บหน้าอก หรือหายใจลำบาก ให้ไปโรงพยาบาล

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

• ชื่อสามัญบนฉลากของฉันคืออะมิทริปไทลีนหรือนอร์ทริปไทลีน?
• ยาและอาหารเสริมที่ฉันใช้อยู่มีปฏิกิริยากับอะมิทริปไทลีนหรือไม่?
• หากยาทำให้ง่วงมาก ควรปรับเวลารับประทานอย่างไร?
• ถ้าลืมยาในช่วงเวลาที่ต่างจากปกติ ควรข้ามหรือกินทันที?
• อาการใดบ้างที่ควรหยุดกิจกรรมและไปโรงพยาบาลทันที?

ข้อมูลอ้างอิง

• NHS: Amitriptyline for depression — ข้อมูลการใช้ ข้อควรระวัง และผลข้างเคียงของ amitriptyline
• NHS: Amitriptyline for pain and migraine — ข้อมูลการใช้ amitriptyline สำหรับอาการปวดและการป้องกันไมเกรน
• MedlinePlus: Amitriptyline — ข้อมูลยา amitriptyline จากหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐอเมริกา
• NICE BNF: Amitriptyline hydrochloride — ข้อมูลข้อบ่งใช้ ข้อควรระวัง ผลข้างเคียง และปฏิกิริยาระหว่างยาของ amitriptyline

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์