ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาแก้แพ้ผื่นคัน

ยาแก้แพ้ผื่นคัน คือยาต้านฮีสตามีนที่ช่วยลดอาการคันและผื่นนูนแบบลมพิษ แต่ไม่ช่วยผื่นทุกสาเหตุ และใช้แทนการรักษาภาวะแพ้รุนแรงไม่ได้

ประเด็นสำคัญ

  • ผื่นนูนแดง คัน และย้ายตำแหน่งได้คล้ายลมพิษอาจตอบสนองต่อยาต้านฮีสตามีน ส่วนผื่นติดเชื้อ ผิวอักเสบ หรือผื่นจากเชื้อราอาจต้องรักษาต่างกัน
  • ขนาดอ้างอิงของ cetirizine สำหรับผู้ใหญ่คือ 10 มก. วันละครั้ง ไม่เกิน 10 มก. ภายใน 24 ชั่วโมง ส่วนเด็กควรให้เภสัชกรหรือบุคลากรทางการแพทย์กำหนดขนาดตามอายุ น้ำหนัก การทำงานของไต และฉลากผลิตภัณฑ์
  • หากมีผื่นร่วมกับหายใจลำบาก ลิ้นหรือรอบปากบวม กลืนลำบาก เสียงเปลี่ยน เวียนศีรษะ หรือหมดสติ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

สาเหตุที่พบบ่อยของผื่นคันมีอะไรบ้าง

ผื่นคันเกิดได้จากภูมิแพ้ การระคายเคือง แมลงกัด โรคผิวหนัง การติดเชื้อ หรือยา จึงไม่ควรเหมารวมว่าทุกผื่นต้องกินยาแก้แพ้

  • ลมพิษ: เป็นปื้นนูน คัน ขอบชัด เกิดแล้วอาจยุบหรือย้ายตำแหน่ง มักเกี่ยวข้องกับอาหาร ยา การติดเชื้อ ความร้อน ความเย็น หรือไม่พบสาเหตุชัดเจน
  • ผิวหนังอักเสบหรือแพ้สัมผัส: มักเกิดตรงบริเวณที่สัมผัสสบู่ เครื่องสำอาง โลหะ น้ำยาซักผ้า หรือสารเคมี อาจแห้ง แดง ลอก หรือมีตุ่มน้ำ
  • แมลงกัดต่อย: มักเป็นตุ่มคันเฉพาะจุด อาจเห็นรอยกัดและเกิดหลังอยู่กลางแจ้งหรือสัมผัสที่นอนซึ่งมีแมลง
  • ผิวแห้ง: พบได้หลังอาบน้ำร้อน อยู่ในห้องปรับอากาศนาน หรือใช้ผลิตภัณฑ์ที่ชะล้างน้ำมันบนผิวมากเกินไป
  • การติดเชื้อ: เชื้อราอาจทำให้ผื่นเป็นวงและลาม ส่วนการติดเชื้อแบคทีเรียอาจมีอาการบวม ร้อน เจ็บ หนอง หรือไข้
  • ปฏิกิริยาจากยา: ผื่นอาจเริ่มหลังใช้ยาใหม่หรือเพิ่มขนาดยา โดยเกิดได้ทันทีหรือหลังใช้ไปหลายวัน

ผื่นที่ไม่คัน สีคล้ำเหมือนรอยช้ำ มีตุ่มพอง หรือกดแล้วสีไม่จาง ไม่ใช่ลักษณะที่ควรซื้อยาแก้แพ้กินแล้วรอดูเอง เพราะอาจต้องตรวจหาสาเหตุอื่น

ยาแก้แพ้ ผื่นคัน ใช้เมื่อไหร่ที่ดูแลเองได้

คุณอาจดูแลเองระยะสั้นได้เมื่อผื่นคันไม่มาก ไม่มีแผลหรือติดเชื้อ และไม่มีอาการบวมที่ปาก ลิ้น คอ หรือหายใจผิดปกติ

ลักษณะอาการควรทำอะไร
ผื่นนูนคันเล็กน้อยคล้ายลมพิษหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น และปรึกษาเภสัชกรเพื่อประเมินผื่นและเลือกยาต้านฮีสตามีนที่เหมาะสม แล้วใช้ตามฉลากและคำแนะนำของเภสัชกร
ผิวแห้ง แดง คันทามอยส์เจอไรเซอร์และงดผลิตภัณฑ์ระคายเคือง
คันหลังสัมผัสสบู่หรือเครื่องสำอางล้างออกและหยุดใช้สิ่งที่สงสัย
ตุ่มคันจากแมลงกัดเล็กน้อยประคบเย็นและหลีกเลี่ยงการเกา
ผื่นเป็นวง ลอก หรือลามไม่ควรใช้ยาแก้แพ้เป็นการรักษาหลัก
ผื่นบวมร้อน เจ็บ มีหนองหรือไข้พบแพทย์เพื่อตรวจการติดเชื้อ

ระหว่างสังเกตอาการ คุณควรอาบน้ำอุณหภูมิไม่ร้อน ใส่เสื้อผ้าหลวม ประคบเย็น และตัดเล็บสั้น การเกาแรงทำให้ผิวถลอกและติดเชื้อแทรกซ้อนได้

ถ้าสงสัยว่าเกิดจากยา อย่ากินยาเดิมซ้ำเพื่อทดสอบเอง ให้จดชื่อยา เวลาที่กิน และเวลาที่ผื่นเริ่มขึ้น หากเป็นยาที่แพทย์สั่งประจำ ควรขอคำแนะนำก่อนเปลี่ยนหรือหยุดยา ยกเว้นมีอาการแพ้รุนแรงซึ่งต้องรับการรักษาฉุกเฉินทันที

ยาแก้แพ้ผื่นคัน ตัวไหนดี

ถ้าเป็นลมพิษหรือผื่นคันจากฮีสตามีน มักเริ่มจากยาต้านฮีสตามีนรุ่นที่สองเพียงชนิดเดียว เพราะโดยทั่วไปทำให้ง่วงและมีผลต่อระบบประสาทน้อยกว่ายารุ่นแรก

กลุ่มยาตัวอย่างชื่อสามัญจุดที่ควรรู้
ต้านฮีสตามีนรุ่นที่สองcetirizine, loratadineออกฤทธิ์บรรเทาอาการแพ้และมักง่วงน้อยกว่ารุ่นแรก
ต้านฮีสตามีนรุ่นที่สองfexofenadine, desloratadineใช้บรรเทาลมพิษและอาการคัน บางคนยังมีมึนงงได้
ต้านฮีสตามีนรุ่นที่สองlevocetirizineเป็นรูปแบบที่ออกฤทธิ์ของ cetirizine และอาจทำให้ง่วงได้บ้าง
ต้านฮีสตามีนรุ่นแรกchlorpheniramineอาจง่วง ปากแห้ง มึนงง และกระทบการขับรถมากกว่า
สเตียรอยด์ทาภายนอกhydrocortisone 1%ควรได้รับการจ่ายและคำแนะนำจากเภสัชกรหลังประเมินชนิดผื่น ตำแหน่ง และระยะเวลาใช้ ไม่ควรซื้อหรือเลือกใช้เองกับผื่นที่ยังไม่ทราบสาเหตุ

หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น และปรึกษาเภสัชกรเพื่อประเมินผื่นและเลือกยาต้านฮีสตามีนที่เหมาะสม แล้วใช้ตามฉลากและคำแนะนำของเภสัชกร ขนาดยาต่อไปนี้เป็นขนาดตามฉลากหรือข้อมูลการใช้ที่ระบุไว้ ไม่ได้หมายความว่ายาทุกตัวเหมาะกับผื่นทุกแบบ และไม่ควรกินยาต้านฮีสตามีนหลายชนิดร่วมกันเอง

  • Cetirizine: ผู้ใหญ่ใช้ 10 มก. วันละครั้ง และไม่เกิน 10 มก. ใน 24 ชั่วโมง ส่วนเด็กควรให้เภสัชกรหรือบุคลากรทางการแพทย์กำหนดขนาดตามอายุ น้ำหนัก การทำงานของไต และฉลากผลิตภัณฑ์ และไม่เกินขนาดสูงสุดที่ฉลากกำหนด ยานี้อาจทำให้ง่วง จึงควรรอดูการตอบสนองก่อนขับรถหรือใช้เครื่องจักร
  • Loratadine: ผู้ใหญ่และเด็กน้ำหนักมากกว่า 30 กก. โดยทั่วไปใช้ 10 มก. วันละครั้ง ส่วนเด็กน้ำหนักไม่เกิน 30 กก. โดยทั่วไปใช้ 5 มก. วันละครั้ง ทั้งนี้ต้องตรวจอายุที่อนุญาตและความเข้มข้นตามฉลากผลิตภัณฑ์จริงหรือปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้
  • Fexofenadine: ผู้ใหญ่และเด็กอายุ 12 ปีขึ้นไป: 60 มก. วันละ 2 ครั้ง หรือ 180 มก. วันละครั้ง เลือกเพียงแบบเดียว ส่วนเด็กอายุต่ำกว่า 12 ปีและผู้มีไตบกพร่องควรให้แพทย์หรือเภสัชกรกำหนดขนาดตามอายุ น้ำหนัก การทำงานของไต และผลิตภัณฑ์ที่มีจำหน่าย
  • Chlorpheniramine: ฉลากสากลสำหรับผู้ใหญ่และเด็กตั้งแต่ 12 ปีระบุ 4 มก. ทุก 4–6 ชั่วโมง ไม่เกิน 6 เม็ดหรือ 24 มก. ใน 24 ชั่วโมง ยานี้ทำให้ง่วงได้ชัดเจน
  • Cetirizine ชนิดน้ำในเด็กเล็ก: ขนาดที่มีข้อมูลคือ 0.25 มก./กก./วัน ต้องคำนวณตามน้ำหนักและตรวจความเข้มข้นบนขวด ไม่ควรแปลงเป็นมิลลิลิตรเองหรือใช้เกณฑ์อายุแทนน้ำหนัก

อย่าใช้ขนาดยาผู้ใหญ่กับเด็ก และอย่าให้ยาน้ำโดยดูเพียงจำนวนช้อน เพราะแต่ละผลิตภัณฑ์อาจมีความเข้มข้นต่างกัน เด็กอายุต่ำกว่า 2 ปีควรได้รับการประเมินและคำนวณขนาดยาจากน้ำหนักโดยบุคลากรทางการแพทย์

การกินยาแก้แพ้สองหรือสามชนิดพร้อมกันอาจเพิ่มอาการง่วง มึนงง ปากแห้ง หรืออ่อนเพลีย หากยาชนิดเดิมเคยได้ผลแต่ตอนนี้ควบคุมอาการไม่ได้ ไม่ควรเพิ่มขนาดหรือผสมยาเอง เพราะอาจเป็นผื่นคนละสาเหตุหรือจำเป็นต้องปรับแผนรักษา

หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ ยานอนหลับ ยาคลายกังวล และยาที่ทำให้ง่วงระหว่างใช้ cetirizine หรือ chlorpheniramine ผู้มีโรคไต โรคตับ ต้อหิน ปัสสาวะลำบาก หญิงตั้งครรภ์ หรือผู้ให้นมบุตรควรตรวจสอบความเหมาะสมก่อนใช้ยา

เมื่อไหร่ที่ควรพบแพทย์

ไปห้องฉุกเฉินทันทีถ้าผื่นเกิดพร้อมอาการทางเดินหายใจ หน้าหรือคอบวม เวียนศีรษะมาก หรือหมดสติ เพราะอาจเป็นปฏิกิริยาแพ้รุนแรง

สัญญาณที่ไม่ควรรอดู ได้แก่

  • หายใจลำบาก หอบ มีเสียงหวีด แน่นหน้าอก หรือพูดไม่เป็นประโยค
  • ลิ้น ริมฝีปาก รอบปาก หรือคอบวม กลืนลำบาก น้ำลายไหล หรือเสียงเปลี่ยน
  • เวียนศีรษะมาก สับสน หน้ามืด หรือหมดสติ
  • ผื่นลามเร็วทั่วตัว หรือเกิดหลังเริ่มยาใหม่ร่วมกับไข้ หน้าบวม แผลในปาก หรือตาแดง
  • ผิวพอง ลอก เจ็บ หรือมีแผลบริเวณปาก ตา หรืออวัยวะเพศ
  • ผื่นสีม่วงคล้ายรอยช้ำ กดแล้วไม่จาง หรือมีเลือดออกผิดปกติ
  • บริเวณผื่นบวม ร้อน เจ็บ มีหนอง หรือมีไข้ ซึ่งอาจพบร่วมกับการติดเชื้อ
  • ลมพิษเป็นซ้ำบ่อย ต่อเนื่อง หรือยาที่เคยใช้ไม่ได้ผลเหมือนเดิม

ยาต้านฮีสตามีนช่วยลดผื่นคัน แต่ไม่ทดแทน epinephrine ในภาวะแพ้รุนแรง หากแพทย์เคยสั่งอุปกรณ์ฉีด epinephrine ให้ใช้ตามแผนฉุกเฉินที่ได้รับและไปโรงพยาบาลทันที

คำถามที่พบบ่อย

กินยาแก้แพ้แล้วผื่นยังไม่ยุบ ควรกินเพิ่มไหม

ไม่ควรเพิ่มขนาดหรือกินยาแก้แพ้หลายตัวร่วมกันเอง ผื่นอาจไม่ได้เกิดจากฮีสตามีน หรืออาจต้องใช้การรักษาคนละกลุ่ม หากอาการไม่ดีขึ้น ลาม หรือเป็นซ้ำ ควรให้แพทย์ประเมินลักษณะผื่นและสิ่งกระตุ้น

ยาแก้แพ้ผื่นคันทำให้ง่วงทุกตัวไหม

ไม่ทุกตัว แต่ทุกคนตอบสนองต่อยาไม่เหมือนกัน Chlorpheniramine มักทำให้ง่วงมากกว่ายารุ่นที่สอง ส่วน cetirizine และ levocetirizine ยังทำให้ง่วงได้ในบางคน จึงควรหลีกเลี่ยงการขับรถจนกว่าจะรู้ว่ายามีผลต่อคุณอย่างไร

ผื่นคันใช้ยาแก้แพ้หรือยาทาดีกว่ากัน

ขึ้นอยู่กับสาเหตุและลักษณะผื่น ลมพิษที่เป็นปื้นนูนหลายตำแหน่งมักตอบสนองต่อยาต้านฮีสตามีน ส่วนผิวอักเสบเฉพาะจุดอาจต้องเน้นมอยส์เจอไรเซอร์หรือยาทาที่เหมาะสม ยาทา hydrocortisone 1% ไม่ควรใช้กับผื่นเชื้อรา แผลเปิด รอบตา หรือผื่นที่ยังไม่ทราบสาเหตุโดยพลการ

เด็กกินยาแก้แพ้ของผู้ใหญ่ได้ไหม

ไม่ควรแบ่งยาผู้ใหญ่ให้เด็กโดยคาดเดาขนาดเอง ยาชนิดกินในเด็กเล็กต้องพิจารณาน้ำหนัก โรคประจำตัว และความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ สำหรับ cetirizine ชนิดน้ำมีข้อมูลขนาด 0.25 มก./กก./วัน แต่ต้องให้บุคลากรทางการแพทย์ช่วยแปลงเป็นปริมาตรตามฉลากจริง

กินยาแก้แพ้พร้อมแอลกอฮอล์ได้ไหม

ควรหลีกเลี่ยง เพราะแอลกอฮอล์เพิ่มอาการง่วงและลดความตื่นตัวได้ ความเสี่ยงเด่นเมื่อใช้ยาที่ทำให้ง่วง เช่น chlorpheniramine หรือ cetirizine และอาจเพิ่มอันตรายจากการขับรถหรือการหกล้ม

ผื่นคันแบบไหนที่ยาแก้แพ้ไม่ค่อยช่วย

ผื่นจากเชื้อรา การติดเชื้อแบคทีเรีย ผิวแห้ง หรือผิวหนังอักเสบจากการสัมผัสอาจไม่หายด้วยยาแก้แพ้เพียงอย่างเดียว ยาอาจลดความคันชั่วคราว แต่สาเหตุเดิมยังอยู่ หากผื่นเป็นวง ลอก มีหนอง เจ็บ หรือเกิดตรงบริเวณสัมผัสสารบางอย่าง ควรประเมินการรักษาให้ตรงสาเหตุ

คำถามที่ควรถามเภสัชกร

  • ผื่นลักษณะนี้เข้ากับลมพิษหรืออาจเป็นผื่นจากสาเหตุอื่น?
  • ยาแก้แพ้ชนิดใดเหมาะกับงานที่ต้องขับรถหรือใช้เครื่องจักร?
  • ยาประจำหรืออาหารเสริมที่ใช้อยู่เพิ่มอาการง่วงหรือทำปฏิกิริยากับยาแก้แพ้หรือไม่?
  • หากเป็นเด็ก ควรคำนวณขนาดยาจากน้ำหนักและความเข้มข้นบนขวดอย่างไร?
  • ควรหยุดสังเกตอาการเมื่อใด และมีสัญญาณใดที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที?

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall