ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ภูมิแพ้ กินยาอะไร

ภูมิแพ้ คือ ปฏิกิริยาของร่างกายต่อสารก่อภูมิแพ้ ซึ่งอาจทำให้จาม คัดจมูก น้ำมูกไหล คันตา น้ำตาไหล ผื่นคัน หรือลมพิษ

ประเด็นสำคัญ

  • ถ้ามีจาม น้ำมูกไหล หรือคันจากภูมิแพ้ ยาต้านฮีสตามีนรุ่นที่สอง เช่น cetirizine, loratadine หรือ fexofenadine มักทำให้ง่วงน้อยกว่ายารุ่นแรก
  • ขนาดตามฉลากสากลสำหรับผู้ใหญ่ ได้แก่ cetirizine 10 มก. วันละครั้ง, loratadine 10 มก. วันละครั้ง หรือ fexofenadine 180 มก. วันละครั้ง
  • หากหายใจลำบาก ลิ้นหรือคอบวม กลืนลำบาก หน้ามืด หรือหมดสติ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที เพราะยาแก้แพ้กินไม่เพียงพอสำหรับอาการแพ้รุนแรง

สาเหตุของอาการภูมิแพ้ที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง

ฝุ่น ไรฝุ่น เกสร เชื้อรา และขนสัตว์เป็นตัวกระตุ้นที่พบบ่อย แต่ควัน อากาศเย็น อาหาร แมลง และยาบางชนิดก็ทำให้เกิดอาการได้

  • ฝุ่นและไรฝุ่น: มักกระตุ้นอาการคัดจมูก จาม คันจมูก และน้ำมูกไหล โดยเฉพาะหลังตื่นนอนหรือทำความสะอาดห้อง
  • เกสรดอกไม้และเชื้อรา: อาการอาจสัมพันธ์กับฤดูกาล สภาพอากาศ หรือสถานที่ที่มีความชื้น
  • ขนและรังแคสัตว์: อาจทำให้มีอาการทางจมูก ตา ไอ หรือหายใจมีเสียงหวีด
  • อากาศเย็น ควัน และมลพิษ: สิ่งเหล่านี้อาจกระตุ้นเยื่อบุจมูก แม้ไม่ใช่สารก่อภูมิแพ้โดยตรงในทุกคน
  • อาหาร ยา หรือแมลงต่อย: อาจทำให้ลมพิษ หน้าบวม หรือเกิดปฏิกิริยาแพ้รุนแรงได้

การสังเกตว่าอาการเกิดที่ไหน เวลาใด และหลังสัมผัสอะไรช่วยหาตัวกระตุ้นได้ หากหลีกเลี่ยงได้ ควรลดการสัมผัสก่อน เพราะยาช่วยบรรเทาอาการ แต่ไม่ได้กำจัดสาเหตุของภูมิแพ้

เมื่อไหร่ที่สามารถซื้อยาบรรเทาอาการเองได้

คุณอาจดูแลตัวเองระยะสั้นได้เมื่ออาการไม่รุนแรง เคยเกิดลักษณะเดิมหลังสัมผัสตัวกระตุ้น และไม่มีหอบ หายใจลำบาก หรือบวมบริเวณปากและคอ

ลักษณะอาการควรทำอะไร
จาม น้ำมูกใส คันจมูกหลีกเลี่ยงตัวกระตุ้นและพิจารณายาต้านฮีสตามีน
คันตา น้ำตาไหลไม่ขยี้ตา ล้างสิ่งระคายเคือง และเลือกยาตามอาการ
คัดจมูกเด่นล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ อาจต้องใช้ยาพ่นจมูกที่เหมาะสม
ลมพิษคัน แต่หายใจปกติยาต้านฮีสตามีนอาจช่วยลดคันและผื่น
อาการไม่ดีขึ้นหรือเป็นซ้ำบ่อยควรตรวจหาสาเหตุและทบทวนวิธีรักษา

ถ้ายาที่เคยใช้ได้ผลกลับไม่ช่วยแล้ว อย่าเพิ่มขนาดหรือกินยาแก้แพ้หลายชนิดพร้อมกันเอง อาการอาจเกิดจากตัวกระตุ้นต่อเนื่อง ใช้ยาไม่ตรงอาการ หรือมีโรคอื่นร่วมด้วย เช่น หอบหืดหรือไซนัสอักเสบ

เด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้ให้นมบุตร ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคตับหรือโรคไตไม่ควรเลือกขนาดยาเอง ยาบางชนิดต้องปรับขนาดตามการทำงานของไตหรือตับ และยาน้ำสำหรับเด็กต้องดูทั้งน้ำหนักและความเข้มข้นบนฉลาก

ยากลุ่มใดใช้บรรเทาอาการภูมิแพ้ได้

ยาที่เลือกขึ้นอยู่กับว่าอาการเด่นอยู่ที่จมูก ตา หรือผิวหนัง โดยยาต้านฮีสตามีนช่วยเรื่องคัน จาม น้ำมูก และลมพิษมากกว่าคัดจมูก

กลุ่มยาเหมาะกับอาการข้อควรรู้
ยาต้านฮีสตามีนรุ่นที่สองจาม น้ำมูก คันตา ลมพิษมักง่วงน้อยกว่า แต่บางคนยังง่วงได้
ยาต้านฮีสตามีนรุ่นแรกจาม น้ำมูก คันง่วง มึน ปากแห้งได้มากกว่า
ยาพ่นจมูก corticosteroidคัดจมูกและจมูกอักเสบต้องใช้ให้ถูกวิธีและต่อเนื่องตามคำแนะนำ
น้ำเกลือล้างจมูกน้ำมูก คัดจมูก สารก่อภูมิแพ้ในจมูกไม่ใช่ยาและใช้เสริมการรักษาได้
ยาหยอดตาต้านภูมิแพ้คันตา น้ำตาไหลไม่ควรใช้แทนการตรวจเมื่อปวดตาหรือตามัว

ยาต้านฮีสตามีนรุ่นที่สองใช้ขนาดเท่าไร

สำหรับผู้ใหญ่ให้เลือกใช้เพียงหนึ่งชนิด ไม่ควรกินหลายตัวร่วมกันเพื่อหวังให้ยาแรงขึ้น

  • Cetirizine: ฉลากสากลระบุ 10 มก. วันละครั้ง และไม่เกิน 10 มก. ภายใน 24 ชั่วโมง ยานี้อาจทำให้ง่วง จึงควรดูอาการก่อนขับรถหรือใช้เครื่องจักร
  • Loratadine: ฉลากสากลระบุ 10 มก. วันละครั้ง และไม่เกิน 1 เม็ดขนาด 10 มก. ภายใน 24 ชั่วโมง การกินเกินขนาดที่ระบุอาจทำให้ง่วง
  • Fexofenadine: ใช้ได้ทั้ง 60 มก. วันละ 2 ครั้ง หรือ 180 มก. วันละครั้งตามข้อบ่งใช้และผลิตภัณฑ์ ฉลากชนิด 180 มก. ระบุให้กินกับน้ำและไม่เกิน 1 เม็ดใน 24 ชั่วโมง

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

ห้ามใช้ยาเหล่านี้หากคุณเคยแพ้ตัวยาหรือส่วนประกอบของยา ผู้ที่แพ้ cetirizine หรือยาต้านฮีสตามีนที่มี hydroxyzine ต้องหลีกเลี่ยง cetirizine ด้วย หากตั้งครรภ์ มีโรคตับหรือโรคไต ต้องตรวจสอบก่อนใช้ ส่วน cetirizine ไม่แนะนำระหว่างให้นมบุตรตามฉลากสากล

Chlorpheniramine ใช้เมื่อใด

Chlorpheniramine ช่วยลดจาม น้ำมูก และอาการคัน แต่ทำให้ง่วงและมึนได้ชัดกว่ายารุ่นที่สอง จึงไม่เหมาะก่อนขับรถหรือทำงานกับเครื่องจักร

ฉลากสากลสำหรับผู้ใหญ่และผู้มีอายุ 12 ปีขึ้นไประบุ 4 มก. ทุก 4–6 ชั่วโมง และไม่เกิน 24 มก. ใน 24 ชั่วโมง ห้ามดื่มแอลกอฮอล์หรือใช้ร่วมกับยากล่อมประสาทโดยไม่ตรวจสอบ เพราะอาจง่วงมากขึ้น

ผู้ที่มีต้อหิน ปัสสาวะลำบากจากต่อมลูกหมากโต ถุงลมโป่งพอง หรือหลอดลมอักเสบเรื้อรังควรได้รับการประเมินก่อนใช้ เด็กอายุต่ำกว่า 12 ปีไม่ควรใช้ขนาดผู้ใหญ่ และต้องกำหนดขนาดตามผลิตภัณฑ์ น้ำหนัก และความเข้มข้นของยา

เด็กกินยาแก้แพ้ขนาดเท่าไร

ขนาดยากินสำหรับเด็กต้องอิงน้ำหนักและความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ ไม่ควรแบ่งยาหรือกำหนดจำนวนมิลลิลิตรจากอายุอย่างเดียว

ในประเทศไทย cetirizine ชนิดน้ำได้รับการรับรองสำหรับเด็กอายุมากกว่า 2 ปี ส่วนข้อมูลการใช้ในเด็กเล็กจากต่างประเทศระบุ cetirizine 0.25 มก./กก./วัน การใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปีควรอยู่ในการดูแลของแพทย์ และต้องตรวจความเข้มข้นบนขวดก่อนแปลงจากมิลลิกรัมเป็นมิลลิลิตร

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์หรือไปห้องฉุกเฉิน

หากมีอาการเกี่ยวกับการหายใจ การกลืน หรือการไหลเวียนเลือด ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอดูว่ายาแก้แพ้ชนิดกินจะออกฤทธิ์หรือไม่

  • หายใจลำบาก หายใจมีเสียงหวีด หรือแน่นหน้าอก
  • ลิ้น ริมฝีปาก ปาก หรือคอบวม
  • กลืนลำบาก พูดลำบาก หรือน้ำลายไหลผิดปกติ
  • เวียนศีรษะมาก หน้ามืด หมดสติ หรืออ่อนแรงกะทันหัน
  • ลมพิษเกิดร่วมกับอาการข้างต้น หรือเกิดหลังอาหาร ยา หรือแมลงต่อย
  • ผื่นมีสีคล้ำเหมือนรอยช้ำ เป็นตุ่มพอง ไม่คัน หรือมีไข้ร่วมด้วย
  • อาการทางจมูกเป็นต่อเนื่อง รบกวนการนอน หรือยาที่เคยใช้ไม่ได้ผล
  • ไอ หอบ หรือหายใจมีเสียงหวีดซ้ำ ๆ ซึ่งอาจพบร่วมกับโรคหอบหืด

ยาต้านฮีสตามีนไม่ใช่สิ่งทดแทน epinephrine สำหรับภาวะแพ้รุนแรง หากแพทย์เคยสั่งยาฉีด epinephrine ให้ใช้ตามแผนฉุกเฉินที่ได้รับและขอความช่วยเหลือทันที

คำถามที่พบบ่อย

ยาแก้แพ้แบบไม่ง่วงมีจริงไหม

ยาต้านฮีสตามีนรุ่นที่สองมักทำให้ง่วงน้อยกว่า แต่ไม่มีตัวใดรับประกันว่าจะไม่ง่วงเลย Cetirizine ยังทำให้ง่วงได้ในบางคน ขณะที่ loratadine และ fexofenadine มักมีผลต่อความตื่นตัวน้อยกว่า ควรสังเกตตัวเองหลังใช้ครั้งแรกก่อนขับรถ

กิน cetirizine กับ loratadine พร้อมกันได้ไหม

ไม่ควรกินพร้อมกันเอง เพราะทั้งสองชนิดเป็นยาต้านฮีสตามีนและอาจเพิ่มผลข้างเคียงโดยไม่จำเป็น โดยทั่วไปควรเลือกหนึ่งชนิดตามขนาดที่ระบุ หากใช้แล้วไม่ได้ผล ควรทบทวนสาเหตุและอาการก่อนเปลี่ยนหรือเพิ่มยา

ยาแก้แพ้ช่วยอาการคัดจมูกหรือไม่

ช่วยได้บางส่วน แต่หากคัดจมูกเป็นอาการหลัก ยาต้านฮีสตามีนชนิดกินอาจควบคุมอาการได้ไม่ดีพอ การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือและยาพ่นจมูก corticosteroid อาจเหมาะกว่าในโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ แต่ต้องใช้ให้ถูกวิธี

กินยาแก้แพ้ทุกวันได้ไหม

บางคนใช้ยาต้านฮีสตามีนรุ่นที่สองต่อเนื่องได้ แต่ควรหาสาเหตุหากต้องใช้ทุกวันหรืออาการยังควบคุมไม่ได้ ไม่ควรเพิ่มขนาดหรือรวมหลายชนิดเอง เพราะอาจเพิ่มอาการง่วง มึน ปากแห้ง หรือผลไม่พึงประสงค์อื่น

เป็นลมพิษกินยาแก้แพ้แล้วรอดูอาการได้หรือไม่

รอดูได้เฉพาะลมพิษที่คันแต่ไม่มีอาการอันตราย และคุณยังหายใจ พูด และกลืนได้ตามปกติ หากมีคอบวม หายใจลำบาก หน้ามืด หรือหมดสติ ต้องไปห้องฉุกเฉินทันที เพราะอาจเป็นภาวะแพ้รุนแรง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall