ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยาแก้แพ้ แก้คันผิวหนัง

ยาแก้แพ้สำหรับอาการคันผิวหนัง คือยาที่ช่วยลดผลของฮีสตามีนเมื่ออาการคันสัมพันธ์กับภูมิแพ้หรือลมพิษ แต่ไม่ได้รักษาอาการคันจากทุกสาเหตุ

ประเด็นสำคัญ

  • ยาต้านฮีสตามีนช่วยลดคันจากลมพิษหรือภูมิแพ้ได้ แต่คันจากผิวแห้ง เชื้อรา ยาบางชนิด หรือโรคภายในร่างกายอาจต้องใช้วิธีรักษาอื่น
  • ขนาดผู้ใหญ่ที่พบบ่อย ได้แก่ cetirizine 10 มก. วันละครั้ง, loratadine 10 มก. วันละครั้ง และ fexofenadine 60 มก. วันละ 2 ครั้ง หรือ 180 มก. วันละครั้ง โดยเป็นขนาดอ้างอิงสำหรับผู้ใหญ่ ควรให้เภสัชกรประเมินอาการ โรคร่วม ยาที่ใช้อยู่ การตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร และการทำงานของไตหรือตับ พร้อมเลือกยาเพียงหนึ่งชนิดก่อนใช้ โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร และผู้มีโรคไตหรือตับ
  • หากมีลิ้นหรือปากบวม หายใจมีเสียงหวีด กลืนลำบาก หน้ามืด หรือหมดสติ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที เพราะยาแก้แพ้ชนิดกินไม่แทนการรักษาภาวะแพ้รุนแรง

อาการคันผิวหนังเกิดจากสาเหตุอะไรได้บ้าง

สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่ ลมพิษ ผิวแห้ง การระคายเคือง แมลงกัดต่อย และผื่นภูมิแพ้ แต่ลักษณะผื่นและสิ่งกระตุ้นช่วยบอกว่าควรดูแลอย่างไร

  • ลมพิษหรือปฏิกิริยาภูมิแพ้: เป็นผื่นนูนคัน ขึ้นและยุบได้ อาจสัมพันธ์กับอาหาร ยา แมลง หรือสิ่งกระตุ้นอื่น
  • ผิวแห้ง: มักคันร่วมกับผิวลอกหรือตึง พบได้หลังอาบน้ำร้อน อยู่ในห้องปรับอากาศ หรือใช้สบู่ที่ชะล้างแรง
  • ผิวหนังอักเสบจากการสัมผัส: เกิดหลังสัมผัสเครื่องสำอาง สบู่ ผงซักฟอก เครื่องประดับ หรือสารเคมี
  • ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง: มักแห้ง แดง และคันเป็นช่วง ๆ โดยอาจกำเริบเมื่อเจออากาศแห้ง เหงื่อ หรือสารระคายเคือง
  • แมลงกัดต่อย: มักเป็นตุ่มคันเฉพาะตำแหน่ง และอาจบวมรอบรอยกัด
  • การติดเชื้อที่ผิวหนัง: เชื้อรามักเป็นผื่นขอบชัดและขยายวง ส่วนหิดมักคันมากตอนกลางคืนและอาจมีคนใกล้ชิดคันด้วย
  • ยาหรือโรคภายในร่างกาย: ยาบางชนิด รวมถึงโรคตับ ไต หรือไทรอยด์ อาจทำให้คันโดยไม่มีผื่นชัดเจน

ยาแก้แพ้เหมาะกับอาการที่เกิดจากฮีสตามีน โดยเฉพาะลมพิษ แต่ไม่ควรใช้กลบอาการคันเรื้อรังที่ยังไม่ทราบสาเหตุ

เมื่อไหร่ที่ใช้ยาจากร้านขายยาและดูแลเองได้

คุณอาจดูแลเองได้เมื่อคันไม่มาก ผื่นอยู่ในบริเวณจำกัด ไม่มีแผลติดเชื้อ และไม่มีอาการบวมในปากหรือหายใจผิดปกติ

ลักษณะอาการสิ่งที่ทำได้
ลมพิษคันเล็กน้อยใช้ยาต้านฮีสตามีนหนึ่งชนิด
ผิวแห้ง คัน ไม่มีผื่นนูนทามอยส์เจอไรเซอร์ เลี่ยงน้ำร้อน
ระคายเคืองหลังใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่หยุดใช้และล้างผิวเบา ๆ
แมลงกัดต่อยเฉพาะจุดประคบเย็น หลีกเลี่ยงการเกา
ผื่นแดงอักเสบเล็กน้อยพิจารณายาทาภายนอกที่เหมาะสม

เลือกผลิตภัณฑ์สูตรตัวยาเดี่ยวและอ่านส่วนประกอบก่อนใช้ เพราะยาแก้หวัดหรือยาแก้แพ้สูตรผสมอาจมีตัวยาต้านฮีสตามีนซ้ำกัน การกินซ้ำเพิ่มความเสี่ยงง่วง มึนงง ปากแห้ง หรือได้รับยาเกินขนาด

ระหว่างมีอาการ ควรหยุดผลิตภัณฑ์ที่สงสัยว่าเป็นตัวกระตุ้น อาบน้ำอุณหภูมิไม่ร้อน สวมเสื้อผ้าหลวม และตัดเล็บสั้นเพื่อลดแผลจากการเกา หากสงสัยว่าอาการเกิดหลังเริ่มยาใหม่ อย่ากินยานั้นเพิ่มจนกว่าจะได้รับการประเมิน

มีกลุ่มยาอะไรที่ใช้บรรเทาอาการคันผิวหนัง

ยาต้านฮีสตามีนชนิดกินเหมาะกับลมพิษหรืออาการคันจากภูมิแพ้ ส่วนยาทาภายนอกเหมาะกับการอักเสบเฉพาะจุดและต้องเลือกตามลักษณะผื่น

ยาต้านฮีสตามีนรุ่นที่สอง

ยากลุ่มนี้ปิดกั้นตัวรับฮีสตามีน H1 จึงช่วยลดผื่นนูนและอาการคันจากลมพิษ โดยทั่วไปทำให้ง่วงน้อยกว่ายารุ่นแรก แต่บางคนยังง่วงหรือมึนได้

ตัวยาสามัญขนาดที่ระบุสำหรับผู้ใหญ่จุดที่ควรรู้
cetirizine10 มก. วันละครั้ง ไม่เกิน 10 มก. ใน 24 ชั่วโมงอาจง่วง ควรดูการตอบสนองก่อนขับรถ
loratadine10 มก. วันละครั้ง ไม่เกิน 1 เม็ดใน 24 ชั่วโมงกินเกินที่กำหนดอาจทำให้ง่วง
fexofenadine60 มก. วันละ 2 ครั้ง หรือ 180 มก. วันละครั้งโดยทั่วไปเลือกใช้เพียงหนึ่งขนาดยา
levocetirizine5 มก. วันละครั้งอาจง่วงและต้องระวังเมื่อไตทำงานบกพร่อง
desloratadine5 มก. วันละครั้งอาจมีปวดศีรษะ คลื่นไส้ หรือปากแห้ง

ไม่ควรกินยาต้านฮีสตามีนหลายชนิดพร้อมกันหรือเพิ่มขนาดเอง แม้อาการยังคัน เพราะอาจเพิ่มผลข้างเคียงโดยไม่ได้แก้สาเหตุของผื่น หากยาที่เคยใช้ไม่ได้ผล ควรทบทวนว่าอาการยังเป็นลมพิษหรือเกิดจากสาเหตุอื่น

ยาต้านฮีสตามีนรุ่นที่หนึ่ง

Chlorpheniramine ออกฤทธิ์ลดอาการแพ้ได้ แต่ทำให้ง่วงและลดความตื่นตัวได้ชัดกว่ายารุ่นใหม่

สำหรับผู้ใหญ่และผู้ที่มีอายุ 12 ปีขึ้นไป ฉลากสากลระบุ chlorpheniramine 4 มก. ทุก 4–6 ชั่วโมง และไม่เกิน 6 เม็ดหรือ 24 มก. ภายใน 24 ชั่วโมง หลังใช้ไม่ควรขับรถ ดื่มแอลกอฮอล์ หรือใช้ร่วมกับยากล่อมประสาทและยาช่วยนอนหลับโดยไม่ตรวจสอบก่อน

ผู้ที่มีต้อหิน ปัญหาปัสสาวะจากต่อมลูกหมากโต โรคปอดเรื้อรัง หรือมีปัญหาการหายใจควรได้รับการประเมินก่อนใช้ ยานี้ไม่ควรใช้เพื่อทำให้เด็กหลับ

ยาทาคอร์ติโคสเตียรอยด์

Hydrocortisone 1% ช่วยลดคันและการอักเสบเล็กน้อยจากผื่นระคายเคือง ผื่นภูมิแพ้ หรือแมลงกัดต่อย แต่ไม่เหมาะกับผื่นทุกชนิด

ควรให้เภสัชกรประเมินผื่นและเลือกความแรงของยาก่อนใช้ แล้วใช้ตามฉลากผลิตภัณฑ์หรือคำแนะนำของเภสัชกร เนื่องจากความถี่และระยะเวลาใช้ขึ้นอยู่กับผลิตภัณฑ์และตำแหน่งผื่น โดยเฉพาะในเด็กต้องประเมินพื้นที่ผิว ตำแหน่ง และสาเหตุของผื่นก่อนใช้ หากอาการไม่ดีขึ้น แย่ลง หรือกลับมาเป็นซ้ำในเวลาไม่นาน ควรหยุดใช้และรับการตรวจ

ยาสเตียรอยด์ทาอาจทำให้ผื่นจากเชื้อราดูดีขึ้นชั่วคราวแต่การติดเชื้อแย่ลง จึงไม่ควรใช้กับผื่นวงขยาย ผื่นมีหนอง หรือผื่นที่ยังไม่ทราบสาเหตุ

เด็กควรใช้ยาแก้คันขนาดเท่าไร

ขนาดยากินของเด็กต้องอิงน้ำหนัก ความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ และข้อบ่งใช้ ไม่ควรแบ่งจากขนาดผู้ใหญ่หรือใช้ช้อนกินข้าวตวงยา

สำหรับ cetirizine ชนิดน้ำ เด็กต้องให้เภสัชกรหรือแพทย์กำหนดขนาดตามอายุ น้ำหนัก ข้อบ่งใช้ โรคร่วม และความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ การแปลงเป็นมิลลิลิตรต้องดูความเข้มข้นบนฉลากทุกครั้ง เพราะยาน้ำต่างความเข้มข้นให้ปริมาณตัวยาไม่เท่ากัน และควรใช้กระบอกตวงยาแทนช้อนกินข้าว

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

อาการแบบไหนควรพบแพทย์หรือไปฉุกเฉิน

ให้ไปฉุกเฉินทันทีเมื่ออาการคันหรือลมพิษเกิดร่วมกับหายใจลำบาก กลืนลำบาก ลิ้นบวม ปากบวม เสียงเปลี่ยน หน้ามืด หรือหมดสติ

อาการเหล่านี้อาจพบในภาวะแพ้รุนแรงและอาจอันตรายถึงชีวิต ยาต้านฮีสตามีนชนิดกินไม่ออกฤทธิ์เร็วพอและไม่ใช้แทน epinephrine ที่แพทย์สั่งสำหรับภาวะแพ้รุนแรง

ควรพบแพทย์โดยไม่รอดูอาการ หากมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

  • ผื่นพุพอง ผิวลอก เจ็บผิว หรือมีแผลในปากและรอบดวงตา
  • มีไข้ หนอง ความร้อน บวมแดง หรือปวดมากบริเวณผื่น
  • ผื่นเริ่มหลังรับประทานยาใหม่
  • ลมพิษมีสีคล้ำเหมือนรอยช้ำ เป็นตุ่มพอง หรือไม่คัน
  • คันทั่วตัวโดยไม่มีผื่นชัดเจน หรือคันต่อเนื่องจนรบกวนการนอน
  • ใช้ยาแล้วอาการไม่ดีขึ้น กลับเป็นซ้ำบ่อย หรือจำเป็นต้องกินยาต่อเนื่อง
  • มีปัญหาปัสสาวะ ง่วงมากผิดปกติ หรือเกิดอาการแพ้ยาหลังใช้ยาแก้แพ้

คำถามที่พบบ่อย

ยาแก้แพ้ช่วยแก้คันได้ทุกชนิดไหม

ไม่ใช่ ยาแก้แพ้ช่วยได้เด่นเมื่ออาการคันสัมพันธ์กับฮีสตามีน เช่น ลมพิษหรือปฏิกิริยาภูมิแพ้ อาการคันจากผิวแห้ง เชื้อรา หิด หรือโรคภายในร่างกายต้องรักษาตามสาเหตุ

Cetirizine กับ loratadine ใช้พร้อมกันได้ไหม

ไม่ควรใช้พร้อมกันเอง เพราะเป็นยาต้านฮีสตามีนกลุ่มเดียวกันและอาจเพิ่มผลข้างเคียง เช่น ง่วง มึนงง หรือปากแห้ง โดยทั่วไปควรเลือกใช้เพียงชนิดเดียวตามขนาดที่กำหนด

กินยาแก้แพ้แล้วขับรถได้ไหม

ควรรอดูว่ายามีผลต่อคุณอย่างไรก่อนขับรถ Cetirizine อาจทำให้ง่วงได้ ส่วน chlorpheniramine มีแนวโน้มทำให้ง่วงชัดกว่า หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์เพราะอาจเพิ่มความง่วงและลดความตื่นตัว

ยาแก้แพ้กินต่อเนื่องได้นานแค่ไหน

การใช้ช่วงสั้นในช่วงที่มีอาการมักมีผลข้างเคียงน้อยกว่า แต่การต้องใช้ต่อเนื่องควรหาสาเหตุของอาการคัน หากยาเดิมเริ่มไม่ได้ผล อย่าเพิ่มขนาดหรือเพิ่มยาอีกชนิดเอง เพราะผื่นอาจไม่ได้เกิดจากภูมิแพ้แบบเดิม

ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรกินยาแก้แพ้ได้ไหม

ควรตรวจสอบตัวยาเป็นรายชนิดก่อนใช้ ฉลาก cetirizine แนะนำให้ผู้ตั้งครรภ์สอบถามบุคลากรสุขภาพก่อนใช้และไม่แนะนำระหว่างให้นมบุตร ส่วน loratadine, chlorpheniramine และ fexofenadine ควรได้รับคำแนะนำก่อนใช้เช่นกัน

มีโรคไตหรือตับใช้ยาแก้แพ้ได้ไหม

อาจต้องปรับขนาดหรือเลือกยาให้เหมาะกับการทำงานของไตและตับ Cetirizine และ loratadine มีคำเตือนให้ผู้มีโรคไตหรือตับสอบถามแพทย์ก่อนใช้ ส่วน fexofenadine ต้องระวังเป็นพิเศษในผู้มีโรคไต

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall